Total Pageviews

ORCID

0009-0000-0697-4760

ဝန္ဒာမိ စေတိယံ

ဝန္ဒာမိ စေတိယံ သဗ္ဗံ၊ သဗ္ဗဋ္ဌာနေသု ပတိဋ္ဌိတံ။ ယေ စ ဒန္တာ အတီတာ စ၊ ယေ စ ဒန္တာ အနာဂတာ၊ ပစ္စုပ္ပန္နာ စ ယေ ဒန္တာ၊ သဗ္ဗေ ဝန္ဒာမိ တေ အဟံ။

ဝန္ဒာမိ

If you accept guardianship of a sacred object, you accept a duty of truthful record-keeping about its fate.

Tuesday, February 03, 2026

Day 107 Apr 17 Year 2023 နှစ်ဆန်းတစ်ရက် - Cellular Regeneration & Autophagy အသစ်စတင်ခြင်းနှင့် ဆဲလ်အသစ်ဖြစ်ပေါ်ခြင်း (New Year's Day: Cellular Regeneration, Autophagy & The Power of Sila)

 

Day 107 Apr 17 Year 2023 နှစ်ဆန်းတစ်ရက် - အသစ်စတင်ခြင်းနှင့် ဆဲလ်အသစ်ဖြစ်ပေါ်ခြင်း (New Year's Day: Cellular Regeneration, Autophagy & The Power of Sila)

သုတ္တန်ပိဋက၊ ဒီဃနိကာယ်၊ သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ (သီလသမ္ပဒါ - သီလနှင့် ပြည့်စုံခြင်း)

Cellular Regeneration & Autophagy (ဆဲလ်အသစ်ပြန်လည်ဖြစ်ပေါ်ခြင်းနှင့် မိမိကိုယ်ကို သန့်စင်ခြင်း)


"နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ"

"နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ"

"နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ"

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ယနေ့ သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၆ ခု၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၅ ခု၊ ဦးဦးဖျားဖျား နှစ်သစ်မင်္ဂလာ နှစ်ဆန်းတစ်ရက်နေ့၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၁၇) ရက်၊ တနင်္လာနေ့၊ မင်္ဂလာရှိသော ညချမ်းအချိန်ကာလလေးမှာ သွာဂတ သွားဓာတ်တော် စောင့်ရှောက်ရေး ပြတိုက်မှ စီစဉ်ကျင်းပအပ်သော နေ့စဉ် ဓမ္မသဘင်ပွဲကို စတင် ကျင်းပပါတော့မယ်။

ဒီနေ့ဟာ မြန်မာတို့ရဲ့ နှစ်သစ်ကူး "နှစ်ဆန်းတစ်ရက်နေ့" (New Year's Day) ဖြစ်ပါတယ်။ အဟောင်းတွေ ကုန်ဆုံးပြီး အသစ်တွေ စတင်တဲ့ နေ့ထူးနေ့မြတ်ပေါ့။ "နှစ်သစ်မှာ စိတ်သစ်လူသစ် ဖြစ်ကြမယ်" လို့ အားလုံးက ဆုံးဖြတ်ချက်တွေ ချကြတယ်။

ဒီလို မင်္ဂလာရှိတဲ့ နေ့ရက်မှာ ဘုရားရှင် ကိုယ်တော်မြတ်ကြီးရဲ့ အနန္တဂုဏ်ကျေးဇူးတွေကို "အသစ်ဖြစ်ခြင်း"၊ "စင်ကြယ်ခြင်း" တို့နဲ့ ယှဉ်ပြီး အကျယ်တဝင့် ရှိခိုးပူဇော်ကြရအောင်။

"အရဟတော" - အတိတ်က ကိလေသာ အဟောင်းအမြင်းများကို စွန့်ပယ်တော်မူပြီး၊ ခဏတိုင်း ခဏတိုင်း၌ လတ်ဆတ်သန့်ရှင်းသော မဟာကရုဏာတော်၊ မဟာပညာတော်တို့ဖြင့် သတ္တဝါတို့ကို အကျိုးပြုတော်မူသော၊ "သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ" - ရုပ်နာမ်တို့၏ အဟောင်းပျက်၍ အသစ်ဖြစ်နေသော (Old & New Generation) သဘောတရားနှင့် သီလဖြင့် ဘဝကို အသစ်ပြန်လည် တည်ဆောက်နည်း (Moral Regeneration) ကို ဆရာမကူ သယမ္ဘူဉာဏ်တော်မြတ်ဖြင့် ကိုယ်တော်တိုင် ထိုးထွင်းသိမြင်တော်မူသော၊ "တဿ ဘဂဝတော" - ဘုန်းတော်ခြောက်ပါးနှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော ထိုမြတ်စွာဘုရားရှင်အား "နမော" - ရိုသေမြတ်နိုး လက်အုပ်မိုး၍ ရှိခိုးကန်တော့လိုက်ရပါ၏ ဘုရား။

ဆက်လက်ပြီးတော့လည်း "အနန္တော အနန္တငါးပါး" ကို အာရုံပြုကြရအောင်။ ဗုဒ္ဓဂုဏ်တော်၊ ဓမ္မဂုဏ်တော်၊ သံဃာဂုဏ်တော်၊ မိဘဂုဏ်တော်၊ ဆရာသမားဂုဏ်တော် ဆိုတဲ့ အနန္တငါးပါးသော ကျေးဇူးရှင်ကြီးတွေကို ဦးထိပ်ထားပြီးတော့၊ "ခန္ဓာကိုယ်ရှိ ဆဲလ်ဟောင်းများ သေဆုံး၍ ဆဲလ်သစ်များ ဖြစ်ပေါ်သကဲ့သို့၊ နှစ်ဟောင်းမှ အကုသိုလ် အညစ်အကြေးများကို ဖယ်ရှား၍ နှစ်သစ်တွင် ကုသိုလ်စိတ်သစ်၊ လူသစ်များအဖြစ် ပြန်လည် မွေးဖွားနိုင်ကြပါစေ" လို့ ဦးဇင်းက ရှေးဦးစွာ မေတ္တာပို့သ ဆုတောင်းပေးလိုက်ပါတယ် သူတော်ကောင်းတို့ရေ။


၁။ စိတ်သစ်လူသစ် တည်ဆောက်ခြင်း (Renewal Meditation)

ကိုင်း... တရားမဟောခင်၊ တရားမနာခင်မှာ စိတ်ကလေးကို အရင်ဆုံး "Refresh" (ပြန်လည်လန်းဆန်း) လုပ်ကြရအောင်။ ဒီနေ့တော့ အသစ်စတင်ခြင်းကို အာရုံပြုတဲ့ "အာနာပါန" (Breath Meditation) ကိုပဲ ထူးခြားတဲ့ ပုံစံလေးနဲ့ ရှုမှတ်ကြမယ်။

သူတော်ကောင်းတို့... အသက်ကို ဖြည်းဖြည်းချင်း ရှူထုတ်လိုက်ပါ။ အဆုတ်ထဲက လေဟောင်းတွေ၊ နှစ်ဟောင်းက စိတ်ညစ်စရာတွေ၊ အမှားတွေ အကုန်လုံး ထွက်သွားပြီလို့ သဘောထားပါ။ (Let go of the old).

ပြီးရင်... လတ်ဆတ်တဲ့ လေအသစ်ကို ပြန်ရှူသွင်းလိုက်ပါ။ အောက်ဆီဂျင် အသစ်တွေ၊ စွမ်းအင် အသစ်တွေ ဝင်လာတယ်။ "အသစ်... အသစ်... လတ်ဆတ်တယ်..."

ခဏတိုင်းဟာ အသစ်ပါပဲ။ အတိတ်က "ငါ" သေသွားပြီ။ အခု "ငါ" ဟာ လူသစ်ပဲလို့ နှလုံးသွင်းရင်း၊ လတ်ဆတ်တဲ့ ပစ္စုပ္ပန်တည့်တည့်မှာ စိတ်ကို ခဏလောက် တည်ထားလိုက်ကြပါစို့။


၂။ သိပ္ပံရှုထောင့် (Cellular Regeneration & Autophagy)

သူတော်ကောင်းတို့ရေ... "နှစ်သစ်ကူးတယ်" ဆိုတာ ပြက္ခဒိန် ပြောင်းတာပဲ ရှိတာပါ၊ လူကတော့ ဒီလူပါပဲလို့ ထင်စရာ ရှိတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဇီဝဗေဒ (Biology) အရ ကြည့်ရင် သူတော်ကောင်းတို့ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ကြီးဟာ နေ့စဉ်နဲ့အမျှ "Regeneration" (အသစ်ပြန်လည် ဖြစ်ပေါ်ခြင်း) ဖြစ်နေပါတယ်။

၁။ Cell Turnover (ဆဲလ် အစားထိုးခြင်း):

ကျွန်ုပ်တို့ ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ ဆဲလ် (Cell) ပေါင်း ထရီလီယံချီ ရှိတယ်။ အဲဒီ ဆဲလ်တွေဟာ အမြဲတမ်း သေဆုံးနေပြီး အသစ် ပြန်ဖြစ်နေတယ်။

  • အရေပြားဆဲလ်တွေဆိုရင် ၂ ပတ် ကနေ ၄ ပတ် အတွင်းမှာ အကုန် အသစ်လဲတယ်။

  • သွေးနီဥတွေဆိုရင် ၄ လ (ရက် ၁၂၀) မှာ အသစ်လဲတယ်။

  • အစာအိမ် အနားသတ်ဆဲလ်တွေဆိုရင် ၅ ရက်လောက်ပဲ ခံတယ်။
    ဆိုလိုတာက... လွန်ခဲ့တဲ့ တစ်နှစ်က "သူတော်ကောင်းတို့" နဲ့ အခု "သူတော်ကောင်းတို့" ဟာ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာအရ (Physically) တစ်ယောက်တည်း မဟုတ်တော့ပါဘူး။ အစိတ်အပိုင်း တော်တော်များများက အသစ်ဖြစ်နေပါပြီ။

၂။ Autophagy (မိမိကိုယ်ကို သန့်စင်ခြင်း):

၂၀၁၆ ခုနှစ်မှာ နိုဘယ်လ်ဆု ရခဲ့တဲ့ တွေ့ရှိချက်တစ်ခု ရှိတယ်။ အဲဒါက "Autophagy" (Self-eating) ပါ။ ခန္ဓာကိုယ်ဟာ ဆဲလ်အပျက်အစီးတွေ၊ ပရိုတိန်း အဟောင်းတွေ၊ ဘက်တီးရီးယားတွေကို ကိုယ်တိုင် ပြန်လည် ချေဖျက်ပြီး (Recycle)၊ အဲဒီကရတဲ့ စွမ်းအင်နဲ့ ဆဲလ်အသစ်တွေ တည်ဆောက်ပါတယ်။

ဒါဟာ သဘာဝတရားရဲ့ "Cleaning & Renewal Process" ပါပဲ။ နှစ်သစ်ကူးမှာ အိမ်သန့်ရှင်းရေး လုပ်သလို၊ ခန္ဓာကိုယ်ကလည်း နေ့စဉ် သူ့အမှိုက်သူ ရှင်းနေတာပါ။ ဒီစနစ် ကောင်းမှ ကျန်းမာတာ၊ နုပျိုတာ ဖြစ်ပါတယ်။

ကိုင်း... ဒီပုံကို ကြည့်ပါ။ အဟောင်းကို ဖျက်ဆီးပြီး အသစ်ကို တည်ဆောက်တာဟာ ဘဝရဲ့ အခြေခံ ယန္တရား (Mechanism of Life) ပါပဲ။ အဟောင်းမကုန်ရင် အသစ်မဖြစ်ပါဘူး။


၃။ ဓမ္မရှုထောင့် (သီလနှင့် ဘဝသစ်တည်ဆောက်ခြင်း)

အခု... ဒီသိပ္ပံ သဘောတရားကို ဦးဇင်းတို့ရဲ့ ဓမ္မဘက်ကို လှည့်ကြည့်ရအောင်။

ခန္ဓာကိုယ်က Autophagy နဲ့ အညစ်အကြေးတွေကို ရှင်းလင်းသလို၊ သူတော်ကောင်းတို့ရဲ့ စိတ်အစဉ်ကိုလည်း "သီလ" (Sila) နဲ့ ရှင်းလင်းပြီး ဘဝအသစ် တည်ဆောက်ရပါမယ်။

ဘုရားရှင်က ဒီဃနိကာယ်မှာ "သီလသမ္ပဒါ" (သီလနှင့် ပြည့်စုံခြင်း) ဟာ အရာအားလုံးရဲ့ အစ၊ အောင်မြင်ခြင်းရဲ့ အုတ်မြစ်လို့ ဟောပါတယ်။

နှစ်ဆန်းတစ်ရက်နေ့မှာ လူတွေက "ခေါင်းဆေးမင်္ဂလာ" ပြုကြတယ်။ တကယ်တော့ ခေါင်းလျှော်ရုံနဲ့ စိတ်မသစ်ပါဘူး။

  • အတိတ်က မှားခဲ့တဲ့ အကုသိုလ်တွေ (Old Cells/Waste) ကို "ဝိရတီ" (ရှောင်ကြဉ်ခြင်း) နဲ့ ဖယ်ရှားပစ်ရမယ်။

  • "ငါ ဒီနေ့ကစပြီး လူသစ်ဖြစ်ပြီ၊ ငါ့ဆီမှာ မကောင်းမှု အဟောင်းတွေ မရှိတော့ဘူး" လို့ ဆုံးဖြတ်ချက်ချတာဟာ Moral Regeneration (ကိုယ်ကျင့်တရား အသစ်ပြန်ဖြစ်ခြင်း) ပါပဲ။

ဇီဝဗေဒမှာ ဆဲလ်အဟောင်းတွေ သေသွားပေမယ့် DNA (မျိုးရိုးဗီဇ) က ဆဲလ်အသစ်ဆီကို လက်ဆင့်ကမ်း ပါသွားသလို၊ ဓမ္မနယ်မှာလည်း ရုပ်နာမ်အဟောင်းတွေ ချုပ်သွားပေမယ့် "ကမ္မသတ္တိ" (Kammic Energy) ကတော့ စိတ်အသစ်ဆီကို ပါသွားပါတယ်။ ဒါကြောင့် နှစ်သစ်မှာ "Sila DNA" ကောင်းကောင်း ထည့်ပေးဖို့ လိုပါတယ်။ သီလလုံခြုံမှ ဘဝဆဲလ်တွေ ကျန်းမာမှာပါ။


၄။ ဝိပဿနာ ယန္တရား (Vipassana Mechanism Integration)

အခု... အရေးကြီးဆုံးဖြစ်တဲ့ "ဒိဋ္ဌိဖြုတ် ရှုကွက်" ကို သွားကြရအောင်။ ဒီ "နှစ်သစ်ကူးတယ်၊ ငါ အသစ်ဖြစ်ချင်တယ်" ဆိုတဲ့ အစွဲကို ဘယ်လို ဖြုတ်မလဲ။

ခန္ဓာဖွဲ့နည်း (Aggregates Assembly):

နှစ်သစ်ကူးလို့ စိတ်တက်ကြွနေတဲ့ အချိန်၊ သို့မဟုတ် အတိတ်ကို တွေးပြီး နောင်တရနေတဲ့ အချိန်ကို ဓာတ်ခွဲကြည့်မယ်။

၁။ ရူပက္ခန္ဓာ: အသစ်အစားထိုးနေတဲ့ ရုပ်ကလာပ်စည်းများ (Constant Regeneration)။

၂။ သင်္ခါရက္ခန္ဓာ: ပြုပြင်ချင်တဲ့ စေတနာ၊ ဆုံးဖြတ်ချက် (Volition to renew)။

၃။ သညာက္ခန္ဓာ: "ဒါ နှစ်သစ်၊ ဒါ နှစ်ဟောင်း" လို့ ပိုင်းခြားမှတ်သားမှု (Time Perception)။

၄။ ဝိညာဏက္ခန္ဓာ: သိစိတ်အစဉ် (Stream of Consciousness)။

ဒီနေရာမှာ "ငါ" (Self) ဘယ်မှာ ရှိသလဲ။ နှစ်ဟောင်းက လူနဲ့ နှစ်သစ်က လူ တူသလား။

ဒိဋ္ဌိဖြုတ်နည်း (Instruction):

နှစ်သစ်ကူးတဲ့အခါ... "ငါ အသစ်ဖြစ်ပြီ" လို့ ပုဂ္ဂိုလ်မစွဲပါနဲ့။

"ဖြစ်ပျက်နေတယ်... သိတယ်... အစားထိုးနေတယ်... သိတယ်... အဟောင်းချုပ်ပြီး အသစ်ဖြစ်နေတယ်... သိတယ်" လို့ပဲ မှတ်ပါ။

"မျက်လှည့်ပြသူ၏ ဥပမာ" (Illusionist Analogy):

  • မြစ်တစ်စင်းကို ကြည့်လိုက်ရင် "ဒီမြစ်ပဲ" လို့ ထင်ရပေမယ့်၊ တကယ်တော့ ရေတွေက အမြဲတမ်း စီးဆင်း ပြောင်းလဲနေတယ်။ မနေ့က ရေ တစ်စက်မှ မရှိတော့ဘူး။

  • ထို့အတူပါပဲ... "ငါ" ဆိုတာ မနေ့က လူ မဟုတ်တော့ပါဘူး။ ဆဲလ်တွေ၊ စိတ်တွေ အကုန် ပြောင်းသွားပါပြီ။

  • အတိတ်က အမှားတွေကို ပိုက်ထားတာဟာ "အသေကောင်" (Dead Cells) တွေကို ပိုက်ထားတာနဲ့ တူပါတယ်။ Autophagy လုပ်ပြီး ရှင်းထုတ်လိုက်ပါ။ ပစ္စုပ္ပန်တည့်တည့်မှာ ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ ရုပ်နာမ်အသစ်ကိုပဲ ရှုမြင်ပါ။

အဲဒီလို ရှုမှတ်လိုက်တဲ့အခါ "အတိတ်က ငါမကောင်းဘူး" ဆိုတဲ့ နောင်တ (Remorse) ပျောက်သွားပြီး၊ "အခုအခိုက်အတန့်မှာ အကောင်းဆုံး ဖြစ်အောင် လုပ်မယ်" ဆိုတဲ့ လက်တွေ့ကျတဲ့ ဉာဏ် (Practical Wisdom) ပေါ်လာပါလိမ့်မယ်။


၅။ ဖြစ်ရပ်မှန် ဇာတ်လမ်း (Case Study: Case-2407)

ဒီအကြောင်းကို ပြောရရင် ဦးဇင်းတို့ သွာဂတပြတိုက်မှာ နှစ်ဆန်းတစ်ရက်နေ့က ဖြစ်ပျက်ခဲ့တဲ့ "လူသစ်ဖြစ်ခြင်း" အကြောင်း ဇာတ်လမ်းလေး (Case Study) တစ်ပုဒ်ကို သတိရမိပါတယ်။ သေချာ နာယူကြည့်ကြပါဦး။ Case-2407 လို့ မှတ်တမ်းတင်ထားတဲ့ ကိစ္စလေးပါ။

ဖြစ်စဉ်က ဒီလို... ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁၇ ရက်၊ နှစ်ဆန်းတစ်ရက်နေ့ မနက်ပိုင်း။ ပြတိုက်မှာ ဝန်ထမ်းတွေ စုပြီး ဘုရားရှိခိုး၊ ပရိတ်ရွတ်ကြတယ်။ အဲဒီအထဲမှာ ဝန်ထမ်းငယ် "မောင်သစ်" (အမည်လွှဲ) ဆိုတဲ့ ကောင်လေး တစ်ယောက် ပါတယ်။ သူက မျက်နှာ မကောင်းဘူး။ ခေါင်းငိုက်စိုက် ချထားတယ်။

မောင်သစ်က ပြီးခဲ့တဲ့ နှစ်ကုန်ပိုင်းတုန်းက အမှားတစ်ခု လုပ်မိထားတယ်။ စတိုခန်းထဲက ပစ္စည်းအသေးအမွှားလေး တစ်ခု ပျောက်သွားတုန်းက သူ တာဝန်ပေါ့လျော့ခဲ့တာ။ ဘယ်သူမှ အတိအကျ မသိပေမယ့် သူက စိတ်ထဲမှာ လိပ်ပြာမလုံ ဖြစ်နေတယ်။ နှစ်သစ်ကူးတော့ လူတိုင်း ပျော်နေပေမယ့် သူကတော့ အတိတ်က အမှား (Old Cell Waste) တွေနဲ့ ပိတ်မိနေတယ်။

ပွဲပြီးတော့ ဦးဇင်းက Policy 1 (Code of Ethics & Conduct) နဲ့ Article 1.1 (Annual Renewal of Vows) အစီအစဉ်ကို စတယ်။ ဝန်ထမ်းတွေ အားလုံး ရှေ့ထွက်ပြီး "ဒီနှစ်မှာ ကျင့်ဝတ်နဲ့အညီ လုပ်ဆောင်ပါ့မယ်" လို့ ကတိသစ္စာ ပြုရတာပေါ့။

မောင်သစ်အလှည့်ရောက်တော့ သူက တုန်တုန်ရီရီနဲ့ "ဆရာတော်... တပည့်တော် ကတိမပေးရဲပါဘူး။ တပည့်တော်က လူဆိုးပါ" ဆိုပြီး ငိုချလိုက်တယ်။ အားလုံး အံ့ဩသွားကြတယ်။ သူက သူ့အမှားကို ဝန်ခံတယ်။ "တပည့်တော်ကို အလုပ်ထုတ်လိုက်ပါ" တဲ့။

ဦးဇင်းက သူ့ကို ပြုံးပြီး ကြည့်လိုက်တယ်။ ပြီးတော့ Autophagy သဘောတရားကို ရှင်းပြတယ်။

"မောင်သစ်... ခန္ဓာကိုယ်မှာ ဆဲလ်အပျက်တွေ ရှိရင် ခန္ဓာကိုယ်က ဘာလုပ်သလဲ။ အဲဒါတွေကို ချေဖျက်ပြီး အသစ်ပြန်လုပ်တယ်။ မင်း အခု ဝန်ခံလိုက်တာဟာ Autophagy လုပ်လိုက်တာပဲ။ အမှိုက်တွေကို ရှင်းထုတ်လိုက်တာ။

ငါတို့ ပြတိုက်ရဲ့ မူဝါဒက လူကို အပြစ်ပေးဖို့ မဟုတ်ဘူး။ လူကို ပြုပြင်ဖို့ (Rehabilitation)။ မင်း အမှားကို ဝန်ခံရဲတဲ့ သတ္တိဟာ မင်းရဲ့ 'ဆဲလ်သစ်' ပဲ။ မင်းဟာ မနှစ်က မောင်သစ် မဟုတ်တော့ဘူး။ ဒီနေ့ကစပြီး မောင်သစ် 'အစစ်' ဖြစ်သွားပြီ"

ဦးဇင်းက သူ့ကို အလုပ်မထုတ်ဘဲ၊ Template T101 (Incident & Resolution Log) မှာ "Warning with Rehabilitation" (သတိပေးပြီး ပြုပြင်ခွင့်ပေးခြင်း) လို့ ရေးမှတ်လိုက်တယ်။ မောင်သစ်ဟာ အဲဒီနေ့ကစပြီး တကယ့်ကို လူသစ် ဖြစ်သွားတယ်။ အလုပ်ကြိုးစားတယ်၊ ရိုးသားတယ်။ Biology အရ ဆဲလ်တွေ အသစ်လဲသလို၊ Dhamma အရ သူ သီလနဲ့ အသစ်လဲလိုက်တာပါ။


၆။ နိဂုံးချုပ် (သစ္စာလေးပါးနှင့် ချိတ်ဆက်ခြင်း)

ကိုင်း... ဒီဇာတ်လမ်းလေးကို သင်ခန်းစာယူပြီး ကိုယ့်ဘဝကို ပြန်ကြည့်ကြစို့။ နှစ်ဆန်းတစ်ရက်နေ့ဟာ ပြက္ခဒိန် ပြောင်းရုံ သက်သက် မဟုတ်ပါဘူး။ ကိုယ့်ရဲ့ စိတ်ဓာတ်ဆဲလ် (Mental Cells) တွေကို အသစ်လဲဖို့ အခွင့်အရေးပါပဲ။

အတိတ်က မကောင်းမှုတွေကို Autophagy လုပ်ပြီး ရှင်းထုတ်ပါ။ သီလ၊ သမာဓိ၊ ပညာ ဆိုတဲ့ အာဟာရ (Nutrients) တွေနဲ့ စိတ်ဆဲလ်အသစ်တွေကို တည်ဆောက်ပါ။ "ငါ မကောင်းဘူး" လို့ တွေးမနေပါနဲ့။ "ငါ ပြောင်းလဲနိုင်တယ်" (I can regenerate) လို့ ယုံကြည်ပါ။

နိဂုံးချုပ်အနေနဲ့ သစ္စာလေးပါးနဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး ကြည့်ကြရအောင်။

  • အမြဲတမ်း အဟောင်းပျက်ပြီး အသစ်ဖြစ်နေရတဲ့၊ မတည်မြဲတဲ့ ခန္ဓာအိမ်ကြီးဟာ "ဒုက္ခသစ္စာ"

  • အဲဒီ အသစ်ဖြစ်ခြင်းကို တွယ်တာပြီး၊ ဘဝသစ်ကို တောင့်တနေတဲ့ တဏှာဟာ "သမုဒယသစ္စာ"

  • အသစ်ဖြစ်စရာ မလိုတော့ဘဲ၊ အိုခြင်း၊ ပျက်ခြင်း ကင်းဝေးသွားတဲ့ (Stop Regeneration) နိဗ္ဗာန်ဟာ "နိရောဓသစ္စာ"

  • အဲဒီ နိဗ္ဗာန်ကို ရောက်ဖို့အတွက် စိတ်ကို နေ့စဉ် အသစ်ပြုပြင်ပေးတဲ့ မဂ္ဂင်ရှစ်ပါး (Regeneration Path) ဟာ "မဂ္ဂသစ္စာ" ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါကြောင့် ယနေ့ နှစ်ဆန်းတစ်ရက်နေ့မှာ ဟောကြားအပ်သော 'အသစ်စတင်ခြင်းနှင့် ဆဲလ်အသစ်ဖြစ်ပေါ်ခြင်း' တရားတော်ကို နာယူကြရသော သင်သူတော်ကောင်း အပေါင်းတို့သည် မိမိတို့၏ ခန္ဓာကိုယ်ကဲ့သို့ပင် စိတ်ဓာတ်ကိုလည်း နေ့စဉ် သန့်စင်ပြုပြင်ကာ၊ သီလအခြေခံသော ဘဝသစ်၊ စိတ်သစ်၊ လူသစ်များအဖြစ် နိဗ္ဗာန်ပန်းတိုင်သို့ လှမ်းတက်နိုင်ကြပါစေကုန်သတည်း။

"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု"

"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု"

"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု"

သာဓု... သာဓု... သာဓု။

ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက

The Office Of Siridantamahapalaka

The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.

နေ့စွဲ - ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁၇ ရက်

ORCID: 0009-0000-0697-4760

Website: www.siridantamahapalaka.com

Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.

သူတော်ကောင်းတို့အနေဖြင့် ဓမ္မဗဟုသုတများ ပိုမိုဆွေးနွေးလိုပါက ဦးဇင်းတို့၏ Facebook Group ဖြစ်သော https://www.facebook.com/share/g/1AefhUBU85/ တွင်လည်း ဝင်ရောက် လေ့လာနိုင်ကြပါတယ်လို့ ဖိတ်ခေါ်အပ်ပါတယ်။ အားလုံး ကိုယ်စိတ်နှစ်ဖြာ ကျန်းမာ ချမ်းသာကြပါစေ။


Day 105 Apr 15 Year 2023 Newton's First Law of Motion (Inertia) သင်္ကြန်အကြတ် - အင်နားရှားနှင့် ထိနမိဒ္ဓ (Thingyan Stasis: Inertia, Sloth & Torpor)

 

Day 105 Apr 15 Year 2023 သင်္ကြန်အကြတ် - အင်နားရှားနှင့် ထိနမိဒ္ဓ (Thingyan Stasis: Inertia, Sloth & Torpor)

သုတ္တန်ပိဋက၊ သံယုတ္တနိကာယ်၊ မဟာဝဂ္ဂသံယုတ် (ဗောဇ္ဈင်္ဂသံယုတ် - ထိနမိဒ္ဓနီဝရဏ)

Newton's First Law of Motion (Inertia) (နယူတန်၏ ပထမနိယာမ - အင်နားရှား သို့မဟုတ် အရှိန်စောင့် သဘောတရား)


"နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ"

"နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ"

"နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ"

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ယနေ့ သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၆ ခု၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၄ ခု၊ တန်ခူးလပြည့်ကျော် (၁၁) ရက်၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၁၅) ရက်၊ စနေနေ့၊ မင်္ဂလာရှိသော ညချမ်းအချိန်ကာလလေးမှာ သွာဂတ သွားဓာတ်တော် စောင့်ရှောက်ရေး ပြတိုက်မှ စီစဉ်ကျင်းပအပ်သော နေ့စဉ် ဓမ္မသဘင်ပွဲကို စတင် ကျင်းပပါတော့မယ်။

ဒီနေ့ဟာ မြန်မာ့ရိုးရာ မဟာသင်္ကြန်ပွဲတော်ရဲ့ "အကြတ်နေ့" (Thingyan Akjat) ဖြစ်ပါတယ်။ "အကြတ်" ဆိုတာ အကျလည်း မဟုတ်၊ အတက်လည်း မဟုတ်ဘဲ ကြားထဲမှာ "ကြပ်" နေတဲ့ သဘော၊ တည်နေတဲ့ သဘောကို ဆောင်ပါတယ်။ ဒီရက်မှာ လူတွေဟာ ရေကစားရတာ များလို့ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်ပြီး လေးလံထိုင်းမှိုင်းမှုတွေ (Fatigue & Heaviness) ဖြစ်ပေါ်တတ်ပါတယ်။

ဒီလို အခြေအနေမျိုးမှာ ဘုရားရှင် ကိုယ်တော်မြတ်ကြီးရဲ့ အနန္တဂုဏ်ကျေးဇူးတွေကို "တက်ကြွခြင်း"၊ "နိုးကြားခြင်း" တို့နဲ့ ယှဉ်ပြီး အကျယ်တဝင့် ရှိခိုးပူဇော်ကြရအောင်။

"အရဟတော" - စိတ်ကို လေးလံစေတတ်သော ထိနမိဒ္ဓ ကိလေသာ၊ အိပ်ငိုက်ခြင်း နီဝရဏတို့မှ ကင်းဝေးတော်မူပြီး၊ မရပ်မနားသော ဝီရိယတော်ဖြင့် သတ္တဝါတို့ကို ကယ်တင်တော်မူသော၊ "သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ" - ရုပ်နာမ်တို့၏ "အင်နားရှား" (Inertia) ခေါ် ပြောင်းလဲမှုကို ဆန့်ကျင်သည့် သဘောတရားနှင့် ထိုအရှိန်စောင့်သဘောကို တွန်းလှန်နိုင်သည့် စွမ်းအင်ကို ဆရာမကူ သယမ္ဘူဉာဏ်တော်မြတ်ဖြင့် ကိုယ်တော်တိုင် ထိုးထွင်းသိမြင်တော်မူသော၊ "တဿ ဘဂဝတော" - ဘုန်းတော်ခြောက်ပါးနှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော ထိုမြတ်စွာဘုရားရှင်အား "နမော" - ရိုသေမြတ်နိုး လက်အုပ်မိုး၍ ရှိခိုးကန်တော့လိုက်ရပါ၏ ဘုရား။

ဆက်လက်ပြီးတော့လည်း "အနန္တော အနန္တငါးပါး" ကို အာရုံပြုကြရအောင်။ ဗုဒ္ဓဂုဏ်တော်၊ ဓမ္မဂုဏ်တော်၊ သံဃာဂုဏ်တော်၊ မိဘဂုဏ်တော်၊ ဆရာသမားဂုဏ်တော် ဆိုတဲ့ အနန္တငါးပါးသော ကျေးဇူးရှင်ကြီးတွေကို ဦးထိပ်ထားပြီးတော့၊ "ရပ်တန့်နေသော ယာဉ်ကြီးကို စက်နှိုး၍ မောင်းနှင်ရသကဲ့သို့၊ အကြတ်နေ့တွင် လေးလံထိုင်းမှိုင်းနေသော မိမိတို့၏ စိတ်များကို ဝီရိယစက်နှိုး၍ ကုသိုလ်လမ်းကြောင်းပေါ်သို့ ပြန်လည် တင်ပို့နိုင်ကြပါစေ" လို့ ဦးဇင်းက ရှေးဦးစွာ မေတ္တာပို့သ ဆုတောင်းပေးလိုက်ပါတယ် သူတော်ကောင်းတို့ရေ။


၁။ စိတ်ခွန်အား နှိုးဆွခြင်း (Energy Activation Meditation)

ကိုင်း... တရားမဟောခင်၊ တရားမနာခင်မှာ လေးလံနေတဲ့ စိတ်ကလေးကို အရင်ဆုံး "နှိုး" (Wake up) လိုက်ကြရအောင်။ ဒီနေ့တော့ "ဝီရိယ" (Effort) ကို အခြေခံပြီး လှုပ်ရှားမှု "ဝါယောဓာတ်" ကို ရှုမှတ်ကြမယ်။

သူတော်ကောင်းတို့... ခန္ဓာကိုယ်ကို မတ်မတ်ထားပါ။ အသက်ကို ပြင်းပြင်းလေး ရှူသွင်းလိုက်ပါ။

"နိုးကြားတယ်... တက်ကြွတယ်..."

ကိုယ့်ရဲ့ သွေးကြောထဲမှာ သွေးတွေ အရှိန်နဲ့ စီးဆင်းသွားတာကို ခံစားကြည့်ပါ။ ညောင်းညာမှုတွေ၊ အိပ်ချင်စိတ်တွေဟာ မီးခိုးငွေ့တွေလို လွင့်စင်သွားပြီ။ စိတ်ကို "Alert Mode" (အသင့်အနေအထား) မှာ ထားပြီး၊ ဉာဏ်မျက်စိကို ပြူးပြူးကျယ်ကျယ် ဖွင့်ထားလိုက်ကြပါစို့။


၂။ သိပ္ပံရှုထောင့် (Newton's First Law: Inertia)

သူတော်ကောင်းတို့ရေ... "အကြတ်နေ့" ဆိုတာ ကြားထဲမှာ တန့်နေတဲ့ သဘောလို့ ပြောခဲ့တယ်။ ရူပဗေဒ (Physics) မှာ အရာဝတ္ထုတွေရဲ့ "တန့်နေမှု" သို့မဟုတ် "မူလအရှိန်အတိုင်း နေလိုမှု" ကို "Inertia" (အင်နားရှား) လို့ ခေါ်ပါတယ်။

သိပ္ပံပညာရှင်ကြီး အိုင်ဇက်နယူတန်ရဲ့ "ပထမ နိယာမ" (Newton's First Law of Motion) က ဒီလို ဆိုထားပါတယ်။

"An object at rest stays at rest and an object in motion stays in motion with the same speed and in the same direction unless acted upon by an unbalanced force."

(ရပ်နေသော အရာဝတ္ထုသည် ပြင်ပအားတစ်ခုက မတွန်းမချင်း ဆက်၍ ရပ်နေမည်။ ရွေ့လျားနေသော အရာဝတ္ထုသည် ပြင်ပအားက မတားမချင်း ဆက်၍ ရွေ့လျားနေမည်။)

ဒီနိယာမကို "Law of Inertia" (အရှိန်စောင့် နိယာမ) လို့ ခေါ်ပါတယ်။

၁။ Static Inertia (ရပ်နေသော အင်နားရှား): သူတော်ကောင်းတို့ မနက် အိပ်ရာထခါနီးမှာ ခန္ဓာကိုယ်ကြီးက လေးလံပြီး မထချင်ဘူး မဟုတ်လား။ အိပ်ရာထဲမှာပဲ ဆက်ကပ်နေချင်တယ်။ ဒါဟာ ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ Mass (ဒြပ်ထု) က ပြောင်းလဲမှု (Movement) ကို ဆန့်ကျင်နေတာပါ။ သူ့ကို ရွေ့သွားဖို့ဆိုရင် ကြီးမားတဲ့ "Force" (စိတ်ဆန္ဒ) လိုအပ်ပါတယ်။

၂။ Dynamic Inertia (ရွေ့နေသော အင်နားရှား): ကားမောင်းနေတုန်း ဘရိတ်အုပ်လိုက်ရင် လူက ရှေ့ကို ငိုက်သွားတယ်။ ကားက ရပ်သွားပေမယ့် လူ့ခန္ဓာကိုယ်က ဆက်သွားချင်နေသေးလို့ပါ။

အရာဝတ္ထုတစ်ခုဟာ ပိုလေးလေ (Mass များလေ)၊ သူ့ရဲ့ Inertia က ပိုကြီးလေပါပဲ။ ကျောက်တုံးကြီး တစ်တုံးကို တွန်းရတာ ခက်သလို၊ ရပ်တန့်ဖို့လည်း ခက်ပါတယ်။ ဒီ "မပြောင်းလဲချင်တဲ့ သဘော"၊ "နဂိုအတိုင်းပဲ နေချင်တဲ့ သဘော" ဟာ သဘာဝတရားရဲ့ အခြေခံ နိယာမ တစ်ခုပါပဲ။

Image of Newton's First Law diagram

ကိုင်း... ဒီပုံကို ကြည့်ပါ။ ကျောက်တုံးကြီးက သူ့အလိုလို ဘယ်တော့မှ မရွေ့ပါဘူး။ ပြင်ပက "Force" (တွန်းအား) တစ်ခုခု သက်ရောက်မှသာ "State of Rest" (ငြိမ်သက်ခြင်း အခြေအနေ) ကနေ ပြောင်းလဲသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။


၃။ ဓမ္မရှုထောင့် (ထိနမိဒ္ဓနှင့် အကုသိုလ် အင်နားရှား)

အခု... ဒီ Inertia သဘောတရားကို ဦးဇင်းတို့ရဲ့ ဓမ္မဘက်ကို လှည့်ကြည့်ရအောင်။

သိပ္ပံမှာ "Inertia" ရှိသလို၊ စိတ်မှာလည်း "ထိနမိဒ္ဓ" (Thina-Middha) ဆိုတာ ရှိပါတယ်။

  • ထိန (Thina): စိတ်၏ လေးလံထိုင်းမှိုင်းခြင်း (Sloth of Consciousness)။

  • မိဒ္ဓ (Middha): စေတသိက်တို့၏ လေးလံထိုင်းမှိုင်းခြင်း (Torpor of Mental Factors)။

ဒီတရားနှစ်ပါး ဝင်လာပြီဆိုရင် စိတ်ဟာ "Static Inertia" မိသွားသလို ဖြစ်သွားတယ်။

  • ဘုရားရှိခိုးချင်ပေမယ့် "နေပါဦး... ခဏနေမှ လုပ်မယ်" ဆိုပြီး ဆက်အိပ်ချင်တယ်။

  • တရားထိုင်ချင်ပေမယ့် "ညောင်းပါတယ်... မနက်ဖြန်မှ ထိုင်မယ်" ဆိုပြီး ရွှေ့ဆိုင်းတယ်။
    ဒါဟာ "Kilesa Inertia" (ကိလေသာ အရှိန်စောင့်ခြင်း) ပါပဲ။ အကုသိုလ်နယ်ပယ်ထဲမှာ ရပ်နေတဲ့ စိတ်က ကုသိုလ်နယ်ပယ်ဘက်ကို ရွေ့သွားဖို့ (Change of State) ကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် ဆန့်ကျင်ပါတယ်။

ဘုရားရှင်က ဒီ Inertia ကို ကျော်လွှားဖို့အတွက် "အာရဒ္ဓဝီရိယ" (လုံ့လပြုခြင်း) ဆိုတဲ့ "External Force" ကို သုံးဖို့ ဟောပါတယ်။

"အာရမ္ဘဓာတ်" (စတင်အားထုတ်ခြင်း)၊ "နိက္ကမဓာတ်" (ထွက်မြောက်အောင် အားထုတ်ခြင်း)၊ "ပရက္ကမဓာတ်" (မရောက်ရောက်အောင် အားထုတ်ခြင်း) ဆိုပြီး အဆင့်ဆင့် တွန်းမှသာ ထိနမိဒ္ဓ ကျောက်တုံးကြီး ရွေ့သွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

သင်္ကြန်အကြတ်နေ့မှာ ရေပက်ရတာ ပင်ပန်းလို့ နားချင်နေတဲ့ စိတ် (Inertia) ကို ကုသိုလ်ဘက် ရောက်အောင် တွန်းပို့ရတာ မလွယ်ပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ မတွန်းရင် "အကြတ်" (Stagnation) ဖြစ်ပြီး သံသရာထဲမှာ အကြာကြီး ကြတ်နေပါလိမ့်မယ်။


၄။ ဝိပဿနာ ယန္တရား (Vipassana Mechanism Integration)

အခု... အရေးကြီးဆုံးဖြစ်တဲ့ "ဒိဋ္ဌိဖြုတ် ရှုကွက်" ကို သွားကြရအောင်။ ဒီ "လေးလံနေတာ၊ ပျင်းနေတာ" ကို "ငါ ပျင်းတယ်" ဆိုတဲ့ အစွဲ ဘယ်လို ဖြုတ်မလဲ။

ခန္ဓာဖွဲ့နည်း (Aggregates Assembly):

အိပ်ချင်စိတ်၊ ပျင်းရိစိတ် ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ အချိန်ကို ဓာတ်ခွဲကြည့်မယ်။

၁။ ရူပက္ခန္ဓာ: မျက်ခွံတွေ လေးလာတယ်၊ ခန္ဓာကိုယ်ကြီး လေးလာတယ် (ပထဝီဓာတ် လွန်ကဲမှု)။

၂။ သင်္ခါရက္ခန္ဓာ: ထိန၊ မိဒ္ဓ (Inertia Forces)။

၃။ ဝေဒနက္ခန္ဓာ: မလှုပ်ရှားချင်တဲ့၊ ငြိမ်နေချင်တဲ့ ခံစားမှု (ဥပေက္ခာ/သုခ)။

၄။ သညာက္ခန္ဓာ: "အိပ်ရင် ကောင်းမယ်၊ နားရင် ကောင်းမယ်" လို့ မှတ်သားမှု။

၅။ ဝိညာဏက္ခန္ဓာ: မှိုင်းနေတဲ့ စိတ် (Dull Consciousness)။

ဒီနေရာမှာ "ငါ" (Self) ဘယ်မှာ ရှိသလဲ။ ပျင်းတာ ငါလား။

ဒိဋ္ဌိဖြုတ်နည်း (Instruction):

ပျင်းတဲ့အခါ... "ငါ ပျင်းတယ်" လို့ မမှတ်ပါနဲ့။

"လေးလံနေတယ်... သိတယ်... ထိုင်းမှိုင်းနေတယ်... သိတယ်... ရပ်တန့်ချင်နေတယ်... သိတယ်" လို့ပဲ မှတ်ပါ။

"မျက်လှည့်ပြသူ၏ ဥပမာ" (Illusionist Analogy):

  • ကားတစ်စီး ရပ်နေတာကို ကြည့်ပြီး "ကားက ပျင်းနေတယ်" လို့ ဘယ်သူမှ မပြောဘူး။ "အင်ဂျင် စက်မနှိုးရသေးလို့၊ Inertia ရှိနေလို့" လို့ပဲ သိကြတယ်။

  • ထို့အတူပါပဲ... "ငါ ပျင်းတာ" မဟုတ်ပါဘူး။ စိတ်အစဉ်မှာ "ဝီရိယ" (Fuel/Force) နည်းသွားပြီး၊ "ထိနမိဒ္ဓ" (Inertia/Friction) များနေတဲ့ ရုပ်နာမ်ဖြစ်စဉ် သက်သက်ပါပဲ။

  • အဲဒီ လေးလံမှုဟာ မြဲသလား။ မမြဲပါဘူး။ ရေအေးအေးနဲ့ မျက်နှာသစ်လိုက်ရင်၊ သို့မဟုတ် အရေးကြီးကိစ္စ ပေါ်လာရင် (Emergency Force) ချက်ချင်း ပျောက်သွားတာပဲ။ (အနိစ္စ)

အဲဒီလို ရှုမှတ်လိုက်တဲ့အခါ "ငါ့အကျင့်က ဆိုးတယ်" ဆိုတဲ့ အပြစ်တင်စိတ် ပျောက်သွားပြီး၊ "ဩော်... စွမ်းအင် (Force) လိုနေတာပါလား" လို့ ဉာဏ်နဲ့ မြင်ပြီး ဝီရိယကို တင်ပေးလိုက်နိုင်ပါလိမ့်မယ်။


၅။ ဖြစ်ရပ်မှန် ဇာတ်လမ်း (Case Study: Case-2405)

ဒီအကြောင်းကို ပြောရရင် ဦးဇင်းတို့ သွာဂတပြတိုက်မှာ သင်္ကြန်အကြတ်နေ့က ဖြစ်ပျက်ခဲ့တဲ့ "အင်နားရှား" နဲ့ ပတ်သက်တဲ့ ဖြစ်ရပ်မှန် ဇာတ်လမ်းလေး (Case Study) တစ်ပုဒ်ကို သတိရမိပါတယ်။ သေချာ နာယူကြည့်ကြပါဦး။ Case-2405 လို့ မှတ်တမ်းတင်ထားတဲ့ ကိစ္စလေးပါ။

ဖြစ်စဉ်က ဒီလို... ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁၅ ရက်၊ သင်္ကြန်အကြတ်နေ့ ညပိုင်းပေါ့။ ပြတိုက် ဝန်ထမ်းတွေလည်း သင်္ကြန်တွင်းဆိုတော့ ပင်ပန်းနေကြတယ်။ ညဆိုင်း (Night Shift) တာဝန်ကျတဲ့ လုံခြုံရေး ဝန်ထမ်းက "မောင်ညို" (အမည်လွှဲ)။

မောင်ညိုက မနေ့က (အကျနေ့) မှာ ရေကစားတာ များသွားတယ်။ ဒီတော့ ခန္ဓာကိုယ်က Static Inertia မိနေပြီ။ ညဘက် ၁၂ နာရီလောက် ရောက်တော့ သူ့မျက်ခွံတွေက ခဲဆွဲထားသလို လေးလံလာတယ်။

Policy 7 (Fatigue Management) နဲ့ Article 7.2 (Duty Alertness Protocols) အရ "အိပ်ငိုက်ပါက မတ်တတ်ရပ်၍ ကင်းလှည့်ရမည် (သို့) မျက်နှာသစ်ရမည်" လို့ ညွှန်ကြားထားတယ်။

ဒါပေမဲ့ မောင်ညိုက Inertia ကို မလွန်ဆန်နိုင်ဘူး။ "ခဏလေး မှေးလိုက်ဦးမယ်" ဆိုပြီး CCTV မော်နီတာရှေ့က ကုလားထိုင်မှာ ထိုင်ရင်း အိပ်ပျော်သွားတယ်။ ထိနမိဒ္ဓက သူ့ကို အပိုင်စီးလိုက်တာပေါ့။

ပြဿနာက ဘာလဲဆိုတော့... အဲဒီအချိန်မှာ ပြတိုက်ရဲ့ အဲကွန်းစနစ် (HVAC) မှာ ရေယိုစိမ့်မှု (Water Leak) တစ်ခု ဖြစ်ပေါ်တယ်။ သင်္ကြန်တွင်းဆိုတော့ ရေဖိအား မငြိမ်လို့ ပိုက်လိုင်းတစ်ခု ပေါက်သွားတာ။ ရေတွေက "တောက်... တောက်... တောက်" ဆိုပြီး ကျနေတယ်။ CCTV မှာ ရေကွက်ကြီး ထင်နေတာ ပေါ်နေတယ်။

ဒါပေမဲ့ မောင်ညိုကတော့ ဟောက်တောင် ဟောက်နေပြီ။ နယူတန်ရဲ့ နိယာမအတိုင်းပဲ၊ ပြင်ပအား (Alarm) မလာမချင်း သူက ဆက်အိပ်နေမှာပဲ။ ရေတွေက တဖြည်းဖြည်း များလာပြီး ကော်ဇောတွေ စို၊ လျှပ်စစ်ပလပ်ပေါက် (Socket) နား ရောက်ခါနီး ဖြစ်လာတယ်။

ကံကောင်းချင်တော့... ဦးဇင်းက အဲဒီညမှာ တရားထိုင်ရင်း စိတ်ထဲ မသိုးမသန့် ဖြစ်လို့ ဆင်းလာကြည့်တာ။ မောင်ညို အိပ်နေတာရော၊ ရေယိုနေတာရော တွေ့လိုက်ရတယ်။ ချက်ချင်းပဲ "မောင်ညို... ထစမ်း" ဆိုပြီး အော်လိုက်တော့မှ (External Force) သူ လန့်နိုးလာတယ်။ ရေယိုတာကို ချက်ချင်း ထိန်းသိမ်းလိုက်နိုင်လို့ တန်ဖိုးကြီး ပစ္စည်းတွေ မပျက်စီးလိုက်ဘူး။

ဦးဇင်းတို့ Template T215 (Staff Performance & Incident Log) မှာ မှတ်တမ်းတင်ပြီး မောင်ညိုကို ခေါ်ဆုံးမရတယ်။

"မောင်ညို... မင်းက 'ငါ ပင်ပန်းလို့ပါ' ဆိုပြီး Inertia ကို အကြောင်းပြတယ်။ ရန်သူ (ကိလေသာ/အန္တရာယ်) ဆိုတာ မင်း အိပ်နေတုန်းမှာ ဝင်လာတာ။ နယူတန် ပြောသလိုပဲ၊ မင်းက ရပ်နေတဲ့ ကျောက်တုံး ဖြစ်နေရင် အန္တရာယ်က မင်းကို ဝင်တိုက်လိမ့်မယ်။ ဝီရိယနဲ့ ရွေ့လျားနေမှ (Active) လွတ်မြောက်နိုင်မှာ" လို့ ပြောပြရတယ်။


၆။ နိဂုံးချုပ် (သစ္စာလေးပါးနှင့် ချိတ်ဆက်ခြင်း)

ကိုင်း... ဒီဇာတ်လမ်းလေးကို သင်ခန်းစာယူပြီး ကိုယ့်ဘဝကို ပြန်ကြည့်ကြစို့။ "အကြတ်နေ့" မှာ စိတ်မကြတ်ပါစေနဲ့။

သူတော်ကောင်းတို့... မနက် အိပ်ရာထရမှာ ပျင်းတာ၊ တရားထိုင်ရမှာ ပျင်းတာ၊ ကုသိုလ်လုပ်ရမှာ လေးလံတာတွေဟာ "ထိနမိဒ္ဓ" (Inertia) ကြောင့်ပါ။ အဲဒါကို "ငါ့အကျင့်" လို့ မထင်ပါနဲ့။ ဒါဟာ ရူပဗေဒ သဘောတရား၊ ဓမ္မသဘောတရား တစ်ခုပါပဲ။

ဒီအရှိန်စောင့်မှုကို ကျော်လွှားချင်ရင် စောင့်မနေပါနဲ့။ "5 Second Rule" ကို သုံးပါ။ ၅, ၄, ၃, ၂, ၁ "ထမယ်" ဆိုပြီး ချက်ချင်း (Immediate Force) ထလိုက်ပါ။ ဝီရိယစက်နှိုးလိုက်ပါ။

နိဂုံးချုပ်အနေနဲ့ သစ္စာလေးပါးနဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး ကြည့်ကြရအောင်။

  • အမြဲတမ်း လေးလံထိုင်းမှိုင်းပြီး၊ ပြောင်းလဲဖို့ ခက်ခဲတဲ့ အင်နားရှားသဘောဆောင်သော ခန္ဓာစိတ်သည် "ဒုက္ခသစ္စာ"

  • အဲဒီ လေးလံမှုကို သာယာပြီး၊ အိပ်ချင် ငိုက်ချင်၊ သက်သာချင်သော တဏှာသည် "သမုဒယသစ္စာ"

  • ထိုင်းမှိုင်းခြင်း ကင်းစင်ပြီး၊ ထာဝရ နိုးကြားတက်ကြွနေသော နိဗ္ဗာန်သည် "နိရောဓသစ္စာ"

  • အဲဒီ နိဗ္ဗာန်ကို ရောက်ဖို့အတွက် ထိနမိဒ္ဓကို တွန်းလှန်ပြီး ဝီရိယစွမ်းအင် ထုတ်ပေးသော မဂ္ဂင်ရှစ်ပါး (External Force) သည် "မဂ္ဂသစ္စာ" ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါကြောင့် ယနေ့ သင်္ကြန်အကြတ်နေ့မှာ ဟောကြားအပ်သော 'အင်နားရှားနှင့် ထိနမိဒ္ဓ' တရားတော်ကို နာယူကြရသော သင်သူတော်ကောင်း အပေါင်းတို့သည် မိမိတို့၏ စိတ်အတွင်းမှ လေးလံထိုင်းမှိုင်းမှု Inertia များကို ဝီရိယဖြင့် တွန်းလှန်ကျော်လွှားကြပြီး၊ နိုးကြားတက်ကြွသော စိတ်ဖြင့် ကုသိုလ်ခရီးကို ဆက်လက်လျှောက်လှမ်းကာ နိဗ္ဗာန်ချမ်းသာကို မျက်မှောက်ပြုနိုင်ကြပါစေကုန်သတည်း။

"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု"

"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု"

"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု"

သာဓု... သာဓု... သာဓု။

ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက

The Office Of Siridantamahapalaka

The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.

နေ့စွဲ - ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁၅ ရက်

ORCID: 0009-0000-0697-4760

Website: www.siridantamahapalaka.com

Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.

သူတော်ကောင်းတို့အနေဖြင့် ဓမ္မဗဟုသုတများ ပိုမိုဆွေးနွေးလိုပါက ဦးဇင်းတို့၏ Facebook Group ဖြစ်သော https://www.facebook.com/share/g/1AefhUBU85/ တွင်လည်း ဝင်ရောက် လေ့လာနိုင်ကြပါတယ်လို့ ဖိတ်ခေါ်အပ်ပါတယ်။ အားလုံး ကိုယ်စိတ်နှစ်ဖြာ ကျန်းမာ ချမ်းသာကြပါစေ။


Popular Posts

DM

Blog Archive

Labels

Dharma Talk Template Form IMRP Cluster-TK 5 Aggregate Article Research Finding May 2022 September 2022 August 2022 April 2022 (Cluster B) Template (Cluster-C) Template Cluster-D Template Cluster-E Template Cluster-F Template (CLUSTER A) Template Cluster-H Template November 2022 Statement October 2022 Announchment Teaching Aid Nose Door Viññāṇakkhandha (Consciousness) Jun 2022 Rūpakkhandha (Material Form) Classroom Newsletter Eye Door Meditataion Test Vedanākkhandha(Feeling) Anchor Chart Exam Body Door Class Announcement Direct Instruction Script Press Release Saññākkhandha (Perception) Saṅkhārakkhandha (Mental Formations) Syllabus Book Dharma Discussion Ear Doors Learning Objective Lesson Plan Mind Door Vocabulary List December 2022 Engagement Activities Outline for Student Unit Plan April 2023 Author DNA and Lab Report Vegetarian Cluster-G Template Dependent Origination – Questions and Answers Dhamma Talk International Relationship Metta Prayer Tongue Door Worshiping The Buddha Relics Declarations (Call For Actions) Dream related concern with the future Educational Activities Letter March 2023 Myanamr Language Pali Grammar Teaching Aid Tooth Relics Research ခန္ဓာငါးပါး အခြေခံကျကျ နားလည်ရန် အရေးကြီးကြောင်း "Hswagata Research Registry" "ကမ္ဘာ့ရေနေ့ (World Water Day)" ADMINISTRATION & MANAGEMENT TEMPLATES Administration BLACK LIST Case-ID HGTBPRTAC009YSAGMMM Check List Chemistry Conflict Resolution Dhamma Songs Earth Day Form Code: HSW-F01 Form Code: HSW-F02 Form Code: HSW-F03 Form Code: HSW-F04 Form Code: HSW-F05 Form Code: HSW-F06 Form Code: HSW-F07 Form Code: HSW-F08 Form Code: HSW-F09 Form Code: HSW-F10 Form Code: HSW-F11 Form Code: HSW-F12 Form Code: HSW-F13 Form Code: HSW-F14 Form Code: HSW-F15 Form Code: HSW-F16 Form Code: HSW-F17 Form Code: HSW-F18 Form Code: HSW-F19 Form Code: HSW-F20 Form Code: HSW-F21 Form Code: HSW-F22 Form Code: HSW-F23 Form Code: HSW-F24 Form Code: HSW-F25 Form Code: HSW-F26 Form Code: HSW-F27 Form Code: HSW-F28 Form Code: HSW-F29 Form Code: HSW-F30 Form Code: HSW-F31 Form Code: HSW-F32 Form Code: HSW-F33 Form Code: HSW-F34 Form Code: HSW-F35 Form Code: HSW-F36 Form Code: HSW-F37 Form Code: HSW-F38 Form Code: HSW-F39 Form Code: HSW-F40 Form Code: HSW-F41 Form Code: HSW-F42 Form Code: HSW-F43 Form Code: HSW-F44 Form Code: HSW-F45 Form Code: HSW-F46 Form Code: HSW-F47 Form Code: HSW-F48 Form Code: HSW-F49 Form Code: HSW-F50 Frequently Asking Question From AP News Agency Int. Day against Violence Int. Day of Tolerance Int. Youth Day International Day for Biological Diversity International Day for Disaster Risk Reduction International Day for Universal Access to Information International Day for the Abolition of Slavery International Day for the Eradication of Poverty International Day of Charity International Day of Democracy International Day of Happiness International Day of Innocent Children Victims of Aggression International Day of Rural Women International Day of Sport for Development and Peace International Day of UN Peacekeepers International Day of the Girl Child International Indigenous Day International Literacy Day International Museum Day International Nurses Day International Peace Day International Solidarity Day International Translation Day International Women Day Interview MOU Meeting Minutes Mother's Day National Sports Day New Year Announcement Patrons Pi Day Policy Prayer Public Awareness Rahula Relics Stupa Relic Discoveries and Archaeological Records Sīla Moral Virtue The Day of 8888 The Quality of Uposatha Observance Training Valentine's Day အမှတ်တရ World AIDS Day World Animal Day World Bicycle Day World Book and Copyright Day World Children's Day World Creativity and Innovation Day World Day Against Child Labor World Day for Cultural Diversity for Dialogue and Development World Day for Safety and Health at Work World Environment Day World Food Day World Health Day World Heart Day World Humanitarian Day World Intellectual Property Day World Maritime Day World Meteorological Day World No Tobacco Day World Oceans Day World Ozone Day World Poetry Day World Press Freedom Day World Radio Day (ကမ္ဘာ့ရေဒီယိုနေ့) World TB Day World Teachers' Day World Telecommunication and Information Society Day World Tourism Day Year-End Reporting Periods and Maintenance Process january 2023 ကဆုန်လပြည့် ဗုဒ္ဓနေ့ ကဆုန်လပြည့်ကျော် ၁ ရက် ကျောင်းဖွင့်ရက် တပို့တွဲလပြည့် (ထမနဲပွဲ) နေ့ထူးနေ့မြတ် တပ်မတော်နေ့ ပြည်ထောင်စုနေ့အမှတ်တရ ဝါခေါင်လပြည့်

Search This Blog

Content Source Declaration

All content published on this website, www.siridantamahapalaka.com, including but not limited to articles, Dharma talks, research findings, and educational resources, is intended solely for the purpose of Dhamma dissemination, study, and public benefit. Some images and visual content used throughout this website are sourced from public domains, Google searches, and social media platforms. These are used in good faith for non-commercial and educational purposes. If any copyright holder has concerns regarding the usage of their content, please feel free to contact us for proper acknowledgment or removal. A portion of the Dharma talks, especially those categorized under "Dharma Talk" and "Dependent Origination – Questions and Answers", have been translated from the teachings of respected Venerable Sayadaws. Proper reverence is maintained in delivering these teachings with accuracy and sincerity for the benefit of Dhamma practitioners. We deeply respect the intellectual and spiritual contributions of all teachers and content creators. Our aim is to preserve, promote, and respectfully share the teachings of the Buddha.

Search This Blog

ဝန္ဒာမိ

Namo Buddhassa. Namo Dhammassa. Namo Sanghassa. Namo Matapitussa. Namo Acariyassa.

ဝန္ဒာမိ ဘန္တေ

ဝန္ဒာမိ ဘန္တေ သဗ္ဗံ အပရာဓံ ခမထ မေ ဘန္တေ မယှာ ကတံ ပုညံ သာမိနာအနုမောဒိတဗ္ဗံ သာမိနာ ကတံ ပုညံ မယှံ ဒါတဗ္ဗံ သာဓု သာဓု အနုမောဒါမိဝန္ဒာမိ ဘန္တေ။