Day: 011 | ၁၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ | အမွေဆက်ခံခြင်း (Inheritance Law) | မဇ္ဈိမနိကာယ်၊ ဓမ္မဒါယာဒသုတ် | Inheritance Law
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။ နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။ နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
သာသနာနှစ် ၂၅၆၇ ခု၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၅ ခု၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၁ ရက်၊ မင်္ဂလာရှိလှတဲ့ နံနက်ခင်း အချိန်အခါသမယမှာ တရားနာလာကြတဲ့ သူတော်ကောင်းများအားလုံး ကိုယ်စိတ်နှစ်ဖြာ ကျန်းမာချမ်းသာကြပါစေ။ ရှေးဟောင်း ကျောက်စာများ၊ ပေစာများဟာ ရှေးဘိုးဘွားတွေက ဦးဇင်းတို့အတွက် ချန်ရစ်ခဲ့တဲ့ အဖိုးတန် အမွေအနှစ်တွေ ဖြစ်သလို၊ မြတ်စွာဘုရားရှင် ချန်ရစ်ခဲ့တဲ့ ဓမ္မအမွေတွေကိုလည်း မိမိတို့ ရင်သန္တာန်မှာ ကောင်းစွာ ဆက်ခံနိုင်ကြပါစေလို့ ဦးပဉ္ဇင်း ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သလိုက်ပါတယ်။ လောကကြီးမှာ အမွေဆိုတာ ရုပ်ဝတ္ထုပစ္စည်းတွေ သက်သက် မဟုတ်ပါဘူး၊ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ၊ ဓမ္မပိုင်းဆိုင်ရာ အမွေအနှစ်တွေကသာ ပိုပြီး တန်ဖိုးကြီးမားလှပါတယ်။
ကဲ... တရားစကားတွေ မဟောကြားခင်လေးမှာ စိတ်ကလေးကို ငြိမ်သက်သွားအောင်၊ "ငါ့ပစ္စည်း၊ ငါ့အမွေ" ဆိုတဲ့ ပူလောင်တဲ့ စွဲလမ်းမှုတွေကို ခေတ္တခဏ လွှတ်ချနိုင်အောင် သမထကမ္မဋ္ဌာန်းလေးကို အရင် ပွားများကြည့်ကြရအောင်။ ကိုယ့်ရဲ့ ဝင်လေထွက်လေလေးကို သတိကပ်ပြီး အာနာပါနကမ္မဋ္ဌာန်းကို ခဏလောက် ရှုမှတ်ကြည့်ပါမယ်။ ခန္ဓာကိုယ်ကို ဖြောင့်ဖြောင့်လေးထားပြီး မျက်စိလေးကို မှိတ်ထားလိုက်ပါ။ နှာသီးဖျားမှာ လေလေး တိုးဝင်လာရင် ဝင်မှန်းသိမယ်၊ ပြန်ထွက်သွားရင် ထွက်မှန်းသိမယ်။ ဒီလေလေး ဝင်ထွက်နေတာဟာ သဘာဝတရားက ဦးဇင်းတို့ကို နေ့စဉ် အခမဲ့ ပေးသနားထားတဲ့ အသက်ရှင်သန်ခြင်း အမွေအနှစ်လေးပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီလို သတိလေး ကပ်ထားတဲ့အခါ လေလေး ဝင်လာရင် သတိလေးနဲ့ ကပ်ပြီး သိနေမယ်၊ လေလေး ထွက်သွားရင်လည်း သတိလေးနဲ့ ကပ်ပြီး သိနေမယ်။ ကိုယ့်ရဲ့ စိတ်ကလေးက အတိတ်က ရခဲ့တဲ့ ပစ္စည်းတွေ၊ အနာဂတ်မှာ ရမယ့် အမွေတွေဆီကို လွင့်ပျံသွားဖို့ ကြံရွယ်လိုက်တိုင်း၊ "သြော်... လောဘစိတ်လေး ဝင်လာပြန်ပြီ" လို့ သတိပြုမိပါစေ။ အဲဒီ လိုချင်တပ်မက်တဲ့ စိတ်ကလေးကို ဖြေလျှော့လိုက်ပြီး၊ ဝင်လေထွက်လေလေးရဲ့ သဘာဝအတိုင်း ဖြစ်ပေါ်နေမှုကို ညင်သာစွာ စောင့်ကြည့်ပေးပါ။ ဦးဇင်းတို့ဟာ သေရင် ဘာတစ်ခုမှ ယူသွားလို့ မရပါဘူး၊ ဒီဝင်လေထွက်လေလေးတောင် ထားခဲ့ရမှာ ဖြစ်တယ် ဆိုတာကို နှလုံးသွင်းကြည့်ကြစို့ နော်။
ကိုယ့်ရဲ့ စိတ်ကလေး ပြင်ပကို ထွက်သွားဖို့ ကြံရွယ်လိုက်တိုင်း၊ အဲဒီ လွင့်ပျံသွားတဲ့ သဘောလေးကို သတိထားမိအောင် ကြိုးစားကြည့်ပါ။ အတွေးတွေ ဝင်လာရင်လည်း အတင်းအကျပ် မောင်းထုတ်စရာ မလိုပါဘူး။ လာပါစေ၊ သတိလေးနဲ့ သိလိုက်ပြီး နှာသီးဖျားက လေလေးဆီကိုသာ ညင်သာစွာ ပြန်ခေါ်လာခဲ့ပါ။ လောဘနဲ့ တင်းကျပ်စွာ ဆုပ်ကိုင်ထားတဲ့ စိတ်ဟာ အမြဲတမ်း ပူလောင်တတ်ပါတယ်။ ဘာကိုမှ မပိုင်ဆိုင်ဘူးလို့ သဘောထားပြီး သတိကပ်ထားတဲ့ စိတ်ကသာ အေးချမ်းတာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီလိုမျိုး စိတ်ကို ဝင်လေထွက်လေ အာရုံ တစ်နေရာတည်းမှာ စူးစိုက်ထားနိုင်ရင် ခိုင်မာတဲ့ သမာဓိ ရလာပါပြီ။ စိတ်ကလေး ငြိမ်သက်သွားပြီ၊ ရုပ်ဝတ္ထုပစ္စည်းတွေအပေါ် စွဲလမ်းချင်တဲ့ လောဘတွေ ခေတ္တခဏ ရပ်တန့်သွားပြီ ဆိုရင်တော့ တရားတော်ကို အေးအေးဆေးဆေး နာယူမှတ်သားနိုင်ပါပြီ။ ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... လောကမှာ အမွေဆက်ခံတယ် ဆိုတာ ဘာလဲ၊ အဲဒီအမွေကို ဘယ်လို စနစ်တကျ ခွဲဝေကြသလဲ ဆိုတာကို ဒီနေ့ခေတ် သိပ္ပံပညာနဲ့ ဥပဒေပညာရပ် (Inheritance Law) တွေမှာ ဘယ်လို ရှုမြင်ကြသလဲ ဆိုတာကနေ စပြီး ကြည့်ကြရအောင်။
ဒီနေ့ခေတ် ဥပဒေပညာရပ်မှာ အလွန် ရှုပ်ထွေးပြီး အရေးပါတဲ့ အပိုင်းကတော့ 'Inheritance Law' လို့ခေါ်တဲ့ အမွေဆက်ခံခြင်းဆိုင်ရာ ဥပဒေပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီဥပဒေဟာ လူတစ်ယောက် ကွယ်လွန်သွားတဲ့အခါ သူ ချန်ရစ်ခဲ့တဲ့ ပိုင်ဆိုင်မှုတွေ (Estates)၊ မြေယာတွေ၊ ငွေကြေးတွေ၊ ဒါမှမဟုတ် အကြွေးတွေကို ကျန်ရစ်သူ ဆွေမျိုးသားချင်းတွေက ဘယ်လို တရားဝင် ခွဲဝေယူကြမလဲ ဆိုတာကို သတ်မှတ်ပြဋ္ဌာန်းပေးတဲ့ ပညာရပ် ဖြစ်ပါတယ်။ ပညာရှင်တွေက အမွေဆက်ခံသူ (Heirs) တွေကို စာချုပ်စာတမ်း (Will / Testament) နဲ့ သေချာ တိတိကျကျ သတ်မှတ်ထားဖို့ အမြဲတမ်း အကြံပြုကြပါတယ်။
ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... မိဘတွေဟာ တစ်သက်လုံး ပင်ပင်ပန်းပန်း ရှာဖွေစုဆောင်းပြီး သားသမီးတွေအတွက် တိုက်တွေ၊ ကားတွေ၊ စိန်ရွှေရတနာတွေ ချန်ထားခဲ့ကြတယ်။ ဒါပေမယ့် သေချာ စည်းကမ်းတကျ ဥပဒေနဲ့အညီ မခွဲဝေခဲ့ဘူး ဆိုရင်၊ အဲဒီ ချန်ရစ်ခဲ့တဲ့ ပစ္စည်းတွေဟာ သားသမီးတွေကြားမှာ မေတ္တာပျက်စရာ၊ တရားတပေါင် ရင်ဆိုင်ရစရာ အကြောင်းတရားတွေ ဖြစ်သွားတတ်ပါတယ်။ တချို့ မိသားစုတွေဆိုရင် မိဘ ချန်ရစ်ခဲ့တဲ့ မြေကွက်လေး တစ်ကွက်အတွက် ညီအစ်ကို မောင်နှမအရင်းတွေ သွေးထွက်သံယို ဖြစ်ကြ၊ တရားရုံးမှာ နှစ်ပေါင်းများစွာ အမှုရင်ဆိုင်ကြနဲ့၊ ရုပ်ဝတ္ထုပစ္စည်း အမွေကြောင့် အမျိုးဂုဏ် ယုတ်လျော့ရတဲ့ အဖြစ်အပျက်တွေ ဒုနဲ့ဒေး ရှိပါတယ်။ ဟုတ်လား သူတော်ကောင်းတို့ရေ။
ဒီနေရာမှာ ဒကာကြီးတစ်ယောက်က မေးစရာ ရှိတာက 'အရှင်ဘုရား၊ ဒါဆိုရင် အမွေဆက်ခံတယ် ဆိုတာ ပစ္စည်းတွေချည်းပဲလား' တဲ့။ အလွန်ကောင်းတဲ့ မေးခွန်းပါ။ ဥပဒေပညာမှာ အမွေဆက်ခံတယ် ဆိုတာ ရုပ်ဝတ္ထုပစ္စည်း (Tangible Assets) တွေတင် မကပါဘူး။ နာမည်ကောင်း၊ ဂုဏ်သိက္ခာ၊ ကိုယ်ကျင့်တရား ဆိုတဲ့ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အမွေအနှစ် (Intangible Assets) တွေကို ဆက်ခံတာလည်း ပါဝင်ပါတယ်။ ဥပမာ - နာမည်ကြီး ကုမ္ပဏီတစ်ခုရဲ့ တည်ထောင်သူ သေဆုံးသွားရင်၊ သူ့သားသမီးတွေဟာ ကုမ္ပဏီရဲ့ ငွေကြေးကိုသာမက၊ ဖခင်ရဲ့ "ရိုးသားမှု၊ ဖောက်သည်အပေါ် တာဝန်ကျေမှု" ဆိုတဲ့ နာမည်ကောင်းကိုပါ မပျက်စီးအောင် ဆက်လက် ထိန်းသိမ်းရပါတယ်။ အမွေဆက်ခံသူ ကောင်းမှသာ အဲဒီ အမျိုးဂုဏ်၊ အဲဒီ အမှတ်တံဆိပ်ဟာ ဆက်လက် တည်တံ့နိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒါကြောင့် ခေတ်သစ် ဥပဒေပညာရှင်တွေက အမွေဆိုတာ "ရယူခြင်း" သက်သက် မဟုတ်ဘူး၊ "တာဝန်ယူခြင်း၊ ထိန်းသိမ်းခြင်း" လည်း ဖြစ်တယ်လို့ ဆိုကြပါတယ်။ ပစ္စည်းအမွေကိုပဲ မက်မောပြီး မိဘရဲ့ ဂုဏ်သိက္ခာကို မထိန်းသိမ်းတဲ့ သားသမီးဟာ တကယ့် အမွေခံကောင်း မဟုတ်ပါဘူး။ ရုပ်ဝတ္ထု ပစ္စည်းတွေဆိုတာ အချိန်တန်ရင် ကုန်ခမ်းသွားတတ်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ကောင်းမြတ်တဲ့ သွန်သင်ဆုံးမမှု၊ ကိုယ်ကျင့်တရား ဆိုတဲ့ အမွေအနှစ်ကသာ မျိုးဆက်ကနေ မျိုးဆက်ကို ခိုင်ခိုင်မာမာ ကူးစက် ရှင်သန်နိုင်တာ ဖြစ်တယ်လို့ လောကီပညာရှင်တွေက သုံးသပ်ထားကြပါတယ်။
ကဲ... ဆက်လက်ပြီးတော့ ဘုရားရှင်ရဲ့ ပါဠိတော်နဲ့ ချိန်ထိုးကြည့်ကြရအောင်။ ဘုရားရှင်က ဒီခေတ်သစ် ဥပဒေ သဘောတရားတွေ မပေါ်ပေါက်ခင် လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်ပေါင်း ၂၅၀၀ ကျော်ကတည်းက၊ မဇ္ဈိမနိကာယ်၊ မူလပဏ္ဏာသ၊ ဓမ္မဒါယာဒသုတ် (စာမျက်နှာ-၁) မှာ အမွေဆက်ခံခြင်းနဲ့ ပတ်သက်ပြီး အလွန် ရှင်းလင်းပြတ်သားစွာ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါတယ်။ ဘုရားရှင်က ရဟန်းတော်တွေကို ခေါ်ပြီး "ဓမ္မဒါယာဒါ မေ ဘိက္ခဝေ ဘဝထ၊ မာ အာမိသဒါယာဒါ" လို့ မိန့်တော်မူပါတယ်။ "ချစ်သား ရဟန်းတို့... သင်တို့သည် ငါဘုရား၏ တရားအမွေ (ဓမ္မဒါယာဒ) ကိုသာ ဆက်ခံသူများ ဖြစ်ကြကုန်လော့၊ ပစ္စည်းအမွေ (အာမိသဒါယာဒ) ကို ဆက်ခံသူများ မဖြစ်ကြစေလင့်" လို့ အနက်အဓိပ္ပာယ် ရပါတယ်။
ဒီပါဠိတော်ဟာ လောကကြီး တစ်ခုလုံးရဲ့ အမွေဆက်ခံခြင်း သဘောတရားကို အပြောင်းအလဲ ကြီးကြီးမားမား လုပ်ပစ်လိုက်တာပါပဲ။ ဘုရားရှင်က ပစ္စည်းလေးပါး (ဆွမ်း၊ သင်္ကန်း၊ ကျောင်း၊ ဆေး) ဆိုတဲ့ အာမိသ အမွေကို မက်မောတဲ့ ရဟန်းဟာ ဘုရားရှင်ရဲ့ သားတော်စစ်၊ အမွေခံစစ် မဟုတ်ဘူးလို့ ဆိုပါတယ်။ ဘုရားရှင်ရဲ့ သီလ၊ သမာဓိ၊ ပညာ၊ ဝိမုတ္တိ ဆိုတဲ့ ဓမ္မအမွေကို ကျင့်ကြံပွားများသူသာလျှင် ဘုရားရှင်ရဲ့ အမွေခံစစ် ဖြစ်တယ်လို့ တိတိကျကျ သတ်မှတ်ပေးခဲ့ပါတယ်။ ဘုရားရှင်ရဲ့ (Will) လို့ခေါ်တဲ့ သေတမ်းစာဟာ ရုပ်ဝတ္ထုပစ္စည်းတွေ မဟုတ်ပါဘူး၊ မဂ္ဂင်ရှစ်ပါး ကျင့်စဉ် ဆိုတဲ့ တရားအမွေ သက်သက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... အဲဒီ ဓမ္မဒါယာဒသုတ်မှာပဲ ဘုရားရှင်က ဥပမာလေး တစ်ခု ပေးထားပါတယ်။ ဘုရားရှင် ဆွမ်းစားပြီးလို့ ခွက်ထဲမှာ ဆွမ်း အနည်းငယ် ကျန်နေတယ်။ အဲဒီအချိန်မှာ ဆာလောင်နေတဲ့ ရဟန်းနှစ်ပါး ရောက်လာတယ်။ ဘုရားက "ငါ ဘုဉ်းပေးပြီးပြီ၊ ဒီဆွမ်းကို သင်တို့ စားချင်စားကြ၊ မစားရင်တော့ စွန့်ပစ်လိုက်တော့မယ်" လို့ မိန့်တယ်။ ပထမ ရဟန်းက "ငါ ဆာနေတယ်၊ ဒီဆွမ်းကို စားလိုက်ရင် ငါ့အဆာပြေမယ်" ဆိုပြီး စားလိုက်တယ်။ ဒုတိယ ရဟန်းကတော့ "ဘုရားရှင်က အာမိသအမွေကို မဆက်ခံနဲ့လို့ ဟောထားတယ်၊ ဒါကြောင့် ငါ မစားဘူး၊ ဆာလောင်မှုကို သည်းခံပြီး တရားပဲ ထိုင်တော့မယ်" ဆိုပြီး မစားဘဲ နေလိုက်ပါတယ်။ ဘုရားရှင်က အဲဒီ ဒုတိယ ရဟန်းကိုသာ ချီးမွမ်းတော်မူပါတယ်။ ပစ္စည်းအမွေထက် တရားအမွေက ပိုမြတ်ကြောင်းကို လက်တွေ့ သရုပ်ပြလိုက်တာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... အခု ဒီလို ပစ္စည်းအမွေကို မက်မောပြီး စွဲလမ်းသွားတဲ့ အခါမှာ ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ ခန္ဓာဖြစ်စဉ်ကြီးကို၊ ဝိပဿနာဉာဏ်နဲ့ ဘယ်လို ရှုမှတ်မလဲဆိုတာ အသေးစိတ် ဓာတ်ခွဲ ကြည့်ရအောင်။ မဟာသရဏဂုံတော်ကြီးရဲ့ ပုဒ်ရေ ၁၆၇ မှာ လာရှိတဲ့အတိုင်း ဥပါဒါန်ကြောင့် 'ဘဝ' (Bhava/Becoming) ဖြစ်ပေါ်လာပုံ အကြောင်းအကျိုး ယန္တရားကြီးကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ကြည့်ကြစို့။ ဦးဇင်းတို့ ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ အာယတန (၁၂) ပါး၊ တံခါးပေါက် ၆ ပေါက် ရှိတယ် ဆိုတာ အားလုံး အသိပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
ဥပမာ - မိဘတွေ ချန်ရစ်ခဲ့တဲ့ ရွှေထုပ်ကြီး၊ ဒါမှမဟုတ် သေတမ်းစာ စာချုပ်ကြီး (ရူပါရုံ) ကို မျက်စိ (စက္ခုဒွါရ) ဆိုတဲ့ အတွင်းတံခါးပေါက်ကနေ လှမ်းမြင်လိုက်တယ် ဆိုပါစို့။ အဲဒီလို တိုက်ခိုက်လိုက်တာနဲ့ တစ်ပြိုင်နက်တည်းမှာပဲ 'စက္ခုဝိညာဏဓာတ်' လို့ခေါ်တဲ့ မြင်သိစိတ်လေးဟာ ချက်ချင်း ပေါ်ပေါက်လာပါတယ်။ မျက်စိရယ်၊ အဆင်းရယ်၊ မြင်သိစိတ်ရယ် ဒီတရား သုံးပါး ဆုံမိသွားတာကို အဘိဓမ္မာမှာ 'ဖဿ' (Contact) လို့ ခေါ်ပါတယ်။ တွေ့ထိမှုလေး ဖြစ်သွားတာပါ။
ဖဿဖြစ်လာတာနဲ့ တစ်ဆက်တည်းမှာပဲ ဘာပေါ်လာသလဲ ဆိုတော့ "ဟယ်... ငါ့အမွေတွေ၊ ငါ ချမ်းသာပြီ" ဆိုတဲ့ အလွန် သာယာတဲ့ ခံစားမှု 'သုခဝေဒနာ' လေး ချက်ချင်း ပေါ်လာပါတယ်။ ဝေဒနာ ဖြစ်ပြီးတာနဲ့ "ဒါ ငါ့မိဘပစ္စည်း၊ ငါ ရထိုက်တယ်" လို့ မှတ်သားလိုက်တဲ့ 'သညာ' ဆိုတဲ့ သဘောတရားလေး ပေါ်လာတယ်။ အဲဒီနောက်မှာ အရေးအကြီးဆုံးဖြစ်တဲ့ "ဒါကို ဘယ်သူ့မှ မပေးဘူး၊ ငါ အကုန်ယူမယ်" လို့ လိုချင်တပ်မက်တဲ့ 'တဏှာ' နဲ့ တိုက်တွန်းစီရင်တဲ့ 'သင်္ခါရ' တရားတွေ ဆက်တိုက် ဖြစ်ပေါ်လာပါတော့တယ်။ အဲဒီ တဏှာကနေ အဆင့်တက်သွားပြီး တင်းကျပ်စွာ ဆုပ်ကိုင်ထားတဲ့ အခါ 'ဥပါဒါန်' အစွဲကြီး ဖြစ်သွားပါပြီ။ အဲဒီ ဥပါဒါန်ကြောင့် အကုသိုလ် ကံတွေ ပြုလုပ်ပြီး၊ နောက်ဘဝမှာ ပြိတ္တာ ဖြစ်ရမယ့် 'ကမ္မဘဝ' အထိ ရောက်သွားတတ်ပါတယ်။
ဒီဖြစ်စဉ်ကို ခန္ဓာငါးပါး အနေနဲ့ ဓာတ်ခွဲကြည့်ကြစို့။ ရွှေထုပ်ရဲ့ အဆင်းနဲ့ ကိုယ့်ရဲ့ မျက်စိအကြည်ဓာတ်က 'ရူပက္ခန္ဓာ' ဖြစ်ပါတယ်။ မြင်သိစိတ်က 'ဝိညာဏက္ခန္ဓာ'၊ ဝမ်းသာတဲ့ ခံစားမှုက 'ဝေဒနာက္ခန္ဓာ'၊ ငါ့ပစ္စည်းလို့ မှတ်သားတာက 'သညာက္ခန္ဓာ'၊ အလွန်အမင်း စွဲလမ်းပြီး လောဘတက်နေတာက 'သင်္ခါရက္ခန္ဓာ' ဖြစ်ပါတယ်။ ကြည့်စမ်း... ရွှေထုပ်ကို မြင်လိုက်တဲ့ တစ်ခဏလေး အတွင်းမှာတင်၊ စိတ်ထဲမှာ လောဘ ဒေါသတွေ လောင်ကျွမ်းပြီး၊ ပစ္စည်းအမွေ (အာမိသ) ရဲ့ ကျေးကျွန် လုံးလုံးလျားလျား ဖြစ်သွားပါတော့တယ်။
ကိုင်း... သေချာ စဉ်းစားကြည့်ကြစို့။ ဒီလောက် ရှင်းလင်းနေတဲ့ ရုပ်နာမ် ခန္ဓာအစဉ်ကြီး လည်ပတ်သွားတာကို ငါတို့က ဘာကြောင့် "ဒါ ငါ့ပစ္စည်း၊ ငါ့အမွေ၊ ငါ ပိုင်တယ်" လို့ ထင်နေကြတာလဲ။ မျက်လှည့်ပြသူရဲ့ ဥပမာကို ပြန်စဉ်းစားကြည့်ပါ။ မျက်လှည့်ဆရာက ကြိုးတစ်ချောင်းကို မြွေဖြစ်အောင် လှည့်စားပြတဲ့အခါ၊ အမှန်ကို မသိတဲ့သူက တကယ့် မြွေအစစ်ကြီး၊ အကောင်အထည်ကြီး လို့ ထင်ပါတယ်။ အဲဒီလိုပဲ အလွန် မြန်ဆန်လွန်းတဲ့ ဒွါရ၊ အာရုံ၊ ဝိညာဏ် ဆိုတဲ့ ဓာတ်တရားတွေ၊ ပိုင်ဆိုင်မှု ဆိုတဲ့ (Sammuti/ပညတ်) တွေကို အမှန်အတိုင်း ပရမတ် အနေနဲ့ မသိတဲ့အခါ "ဒါ ငါပဲ၊ ငါ့ဥစ္စာပဲ" လို့ အကောင်အထည် 'ငါ' အနေနဲ့ ဆုပ်ကိုင်ထားတာဟာ "သက္ကာယဒိဋ္ဌိ" အစစ်ပါပဲ။
အဲဒီ "ငါ့ပစ္စည်း" ဆိုတဲ့ အရာကြီးက အမြဲတမ်း ခိုင်မြဲနေမယ်၊ ထာဝရ ငါ သုံးစွဲနေရမယ် လို့ ထင်နေတာက "သဿတဒိဋ္ဌိ" ပါ။ ပြီးတော့ ဒီပစ္စည်းရဖို့ ညီအစ်ကို မောင်နှမတွေကို သတ်ပစ်မယ်၊ သေရင် ဘာမှ မရှိတော့ဘူး၊ သံသရာဆိုတာ မရှိဘူး လို့ ကံ၊ ကံ၏ အကျိုးကို ပယ်ဖျက်ပြီး အပြတ်ယူတာက "ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ" ပါ။
တကယ်တမ်း ဝိပဿနာဉာဏ်နဲ့ ရှုမှတ်ကြည့်လိုက်ရင် မျက်လှည့်ဆရာရဲ့ လှည့်စားမှုကို ချက်ချင်း သိသွားသလိုပါပဲ။ "သြော်... ပစ္စည်းကို မြင်တယ် ဆိုတာ ရူပက္ခန္ဓာနဲ့ ဝိညာဏက္ခန္ဓာ သက်သက်ပဲ။ လိုချင်တဲ့ လောဘဆိုတာ သင်္ခါရက္ခန္ဓာ သက်သက်ပဲ။ ငါ မဟုတ်ဘူး၊ ငါ့အမွေ မဟုတ်ဘူး။ ဓာတ်သဘောတွေ အကြောင်းတိုက်ဆိုင်လို့ ပေါ်လာတာပါလား" လို့ ဉာဏ်နဲ့ ထိုးထွင်း သိမြင်လိုက်တာနဲ့ "ငါ၊ ငါ့ဥစ္စာ" ဆိုတဲ့ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ချက်ချင်း ပြုတ်ကျသွားပါတယ်။
ဒါဆိုရင် လက်တွေ့မှာ ပစ္စည်းဥစ္စာတွေ တွေ့တဲ့အခါ၊ အမွေကိစ္စတွေ ကြုံလာတဲ့အခါ ဘယ်လိုမှတ်ရမလဲ။ ကိုယ့်ပစ္စည်းကို စွန့်ပစ်ရမယ် လို့ ဆိုလိုတာ လုံးဝ မဟုတ်ပါဘူး။ ပစ္စည်းကို သုံးစွဲပါ၊ ဒါပေမယ့် စွဲလမ်းတဲ့ တဏှာ ဥပါဒါန်ကို ဖယ်ရှားပြီး ဓမ္မအသိနဲ့ သုံးစွဲပါ။ ဥပမာ- ရွှေငွေကို မြင်တဲ့အခါ "ဒါ ငါ့ဟာမို့လို့ ငါပဲ ယူမယ်" လို့ ပညတ်အာရုံနောက်ကို လိုက်ပြီး မမှတ်ပါနဲ့။ အဲဒီလို မှတ်ရင် သက္ကာယဒိဋ္ဌိနဲ့ လောဘ ဝင်သွားပါပြီ။ "မြင်သိစိတ်လေး ပေါ်လာတယ်... သတိနဲ့ သိတယ်၊ လိုချင်တဲ့ လောဘစိတ်လေး ပေါ်လာတယ်... သိတယ်" လို့ပဲ ပရမတ်ကို ဦးစားပေး မှတ်ပါ။
အဲဒီ လောဘစိတ်လေးဟာ အကြောင်းကြောင့် ပေါ်လာပြီး ချက်ချင်းပဲ အသစ်အသစ် အစားထိုးကာ ပျက်စီးသွားတဲ့ ဓမ္မသဘောလေးပါ။ သတိလေးနဲ့ စောင့်ကြည့်နေရင် အဲဒီလောဘစိတ် ဖြစ်ပြီး ပျက်သွားတာကို အထင်အရှား မြင်ရပါမယ်။ ဖြစ်ပြီး ပျက်သွားတာကို မြင်တော့ "ခိုင်တယ်၊ မြဲတယ်" လို့ ထင်တဲ့ သဿတဒိဋ္ဌိ ပြုတ်ပါတယ်။ ပျက်သွားပေမယ့် အကြောင်းတိုက်ဆိုင်ရင် နောက်ထပ် စိတ်အသစ် ဖြစ်ပေါ်တာကို မြင်တဲ့အတွက် ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိလည်း ပြုတ်ပါတယ်။ ရုပ်နဲ့နာမ်ပဲ ရှိတယ်၊ ပုဂ္ဂိုလ်သတ္တဝါ မပါဘူးလို့ သိတဲ့အတွက် "ငါ" ဆိုတဲ့ ဒိဋ္ဌိ အားလုံး ကွာကျပြီး၊ ပစ္စည်းအမွေထက် ဓမ္မအမွေကို ဦးစားပေး တတ်တဲ့ ဉာဏ်အမြင်ကို ရရှိလာမှာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဟုတ်လား သူတော်ကောင်းတို့ရေ။
ဒီသဘောတရားကို လက်တွေ့ဘဝမှာ ဘယ်လို အသုံးချမလဲဆိုတာကို ပြတိုက်ကြီး တစ်ခုက ဇာတ်လမ်းလေး တစ်ပုဒ်နဲ့ ယှဉ်ပြီး ပြောပြချင်ပါတယ်။ အချိန်ကတော့ ဇန်နဝါရီလရဲ့ နေသာတဲ့ မနက်ခင်း တစ်ခုပါ။ ပြတိုက်ကြီးရဲ့ ဧည့်ခန်းမထဲမှာ ဒေါသတကြီးနဲ့ အော်ဟစ်နေတဲ့ အသက် ၄၀ အရွယ် လူရွယ်တစ်ယောက် ရောက်နေပါတယ်။ သူ့နာမည်က ဦးဘ လို့ ခေါ်ပါတယ်။ သူဟာ လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်ပေါင်း ၁၀၀ ကျော်က ပြတိုက်ကို ရွှေနဲ့လုပ်ထားတဲ့ ရှေးဟောင်း ဆင်းတုတော်ကြီး တစ်ဆူ လှူဒါန်းခဲ့တဲ့ အလှူရှင်ကြီးရဲ့ မြေးမြစ် တစ်ယောက် ဖြစ်ပါတယ်။
ဦးဘ ဟာ စီးပွားရေး အဆင်မပြေဖြစ်နေတဲ့ အချိန်မှာ، အိမ်က စာရွက်စာတမ်းဟောင်းတွေကို ရှင်းရင်းနဲ့ သူ့ဘိုးဘေးတွေက ဒီပြတိုက်ကို (Case-2411) ရွှေဆင်းတုတော် လှူထားတဲ့ အထောက်အထားကို သွားတွေ့ပါတယ်။ ဒါနဲ့ သူက ပြတိုက်ကို လာပြီး "ဒီရွှေဆင်းတုတော်က ကျွန်တော့် ဘိုးဘေးတွေ ပိုင်တာ၊ ဒါ ကျွန်တော့်ရဲ့ အမွေပဲ။ အခု ကျွန်တော် စီးပွားရေး ကျပ်တည်းနေလို့ ဒီဆင်းတုတော်ကို ပြန်ယူမယ်။ ရောင်းစားမယ်" လို့ လာရောက် တောင်းဆိုနေတာ ဖြစ်ပါတယ်။ သူ့ရဲ့ မျက်နှာမှာ လောဘနဲ့ ဒေါသတွေက အထင်းသား ပေါ်လွင်နေပါတယ်။
အဲဒီအချိန်မှာ ပြတိုက်ရဲ့ မော်ကွန်းထိန်း အရာရှိ ဒေါ်အေးက "မရပါဘူးရှင်၊ ဒါက ပြတိုက်ကို အပြီးအပိုင် လှူဒါန်းထားပြီးသား သမိုင်းဝင် အမွေအနှစ် ဖြစ်သွားပါပြီ။ လူပုဂ္ဂိုလ် တစ်ယောက်တည်း ပိုင်ဆိုင်ခွင့် မရှိတော့ပါဘူး" လို့ တားမြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ဦးဘ က လုံးဝ လက်မခံပါဘူး။ "မရဘူး... ဥပဒေအရ မိဘပစ္စည်းက သားသမီး ဆက်ခံခွင့် ရှိတယ်။ ဒါ ငါ့အမွေပဲ၊ ငါ ယူရမယ်" ဆိုပြီး အတင်းလုယူဖို့ ကြိုးစားပါတော့တယ်။ ပြဿနာက အလွန် ကြီးထွားလာပါတယ်။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ စဉ်းစားကြည့်ကြစို့။ ဒီနေရာမှာ ကိုယ်သာ ပြတိုက်မှူးကြီး ဦးစံလင်း နေရာမှာဆို ဘယ်လို ဖြေရှင်းမလဲ။ ပစ္စည်းကို ပြန်ပေးလိုက်မလား... ဒါမှမဟုတ် ရဲခေါ်ပြီး ဖမ်းခိုင်းမလား... ခဏလောက် စဉ်းစားကြည့်ပါဦး။ ဥပဒေကြောင်းအရ ငြင်းလို့ ရပေမယ့်၊ ဒီလူရဲ့ ရင်ထဲက "ငါ့အမွေ" ဆိုတဲ့ ပူလောင်နေတဲ့ ဥပါဒါန်ကို ဘယ်လို ငြိမ်းအေးအောင် လုပ်ပေးမလဲ။
စဉ်းစားပြီးပြီ ဆိုရင် ဆက်နာယူကြစို့။ ပြတိုက်မှူးကြီး ဦးစံလင်း ရောက်လာပါတယ်။ သူဟာ အခြေအနေကို သုံးသပ်လိုက်ပြီး، ဦးဘ ကို ရုံးခန်းထဲ ခေါ်သွားပါတယ်။ ပြီးတော့ အေးအေးဆေးဆေး ထိုင်ခိုင်းပြီး လက်ဖက်ရည် တစ်ခွက် တိုက်လိုက်ပါတယ်။ အဲဒီနောက် ဦးစံလင်းက ပြတိုက်ရဲ့ ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ် ထိန်းသိမ်းရေးဆိုင်ရာ မူဝါဒ (Policy 27) ကို ညင်သာစွာ ထုတ်ပြလိုက်ပါတယ်။
"ညီလေး... အပိုဒ် ၂၇.၁ (Art 27.1: Cultural Inheritance over Private Ownership) အရ၊ ရှေးဟောင်းပစ္စည်း တစ်ခုဟာ လူ့အဖွဲ့အစည်းရဲ့ ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ် ဖြစ်သွားပြီဆိုရင်၊ ပုဂ္ဂလိက ပိုင်ဆိုင်မှုကနေ ကင်းလွတ်သွားပြီ။ ဒါပေမယ့် ညီလေး စဉ်းစားကြည့်ပါ။ ညီလေးရဲ့ ဘိုးဘေးတွေက ဒီရွှေဆင်းတုကို ရွှေတုံး အနေနဲ့၊ ပစ္စည်းအမွေ (အာမိသ) အနေနဲ့ ညီလေးအတွက် ချန်ထားခဲ့တာ မဟုတ်ဘူး။ သူတို့က ဒီပစ္စည်းကို စွန့်လွှတ် လှူဒါန်းလိုက်ခြင်း အားဖြင့်၊ 'ကုသိုလ်တရား'၊ 'ဒါနပါရမီ' ဆိုတဲ့ ဓမ္မအမွေကို ဖန်တီးခဲ့တာ။ ညီလေးက အခု ဒီပစ္စည်းကို ပြန်ယူပြီး ရောင်းစားမယ် ဆိုရင်၊ ညီလေးရဲ့ ဘိုးဘေးတွေ ချန်ရစ်ခဲ့တဲ့ အဲဒီ ဓမ္မအမွေ၊ အဲဒီ အမျိုးဂုဏ်ကို ဖျက်ဆီးပစ်ရာ မရောက်ဘူးလား" လို့ ဓမ္မအမြင်နဲ့ ရှင်းပြလိုက်ပါတယ်။
ဆက်ပြီး ဦးစံလင်းက "ကဲ... ညီလေး ပစ္စည်းအမွေကို မယူပါနဲ့။ အဲဒီအစား Template T245 (Lineage Acknowledgment Template) ကို သုံးပြီး၊ ဒီဆင်းတုတော် ပြသထားတဲ့ မှန်ကန်ရှေ့မှာ ညီလေးဟာ ဒီအလှူရှင်ကြီးရဲ့ သွေးသားရင်းချာ، ဂုဏ်ယူဖွယ်ရာ အမွေဆက်ခံသူ ဖြစ်တယ် ဆိုတဲ့ ကမ္ဗည်းပြားကို အခမ်းအနားနဲ့ တပ်ဆင်ပေးမယ်။ ညီလေးဟာ ပစ္စည်းကို မမက်မောဘဲ ဓမ္မအမွေကို ဆက်ခံတဲ့ သားကောင်း ဖြစ်တယ် ဆိုတာကို သမိုင်းမှတ်တမ်း တင်ပေးမယ်" လို့ ကမ်းလှမ်းလိုက်ပါတယ်။
ဒီအခါမှာ ဦးဘ ရဲ့ မျက်နှာဟာ ချက်ချင်း ပြောင်းလဲသွားပါတယ်။ လောဘ၊ ဒေါသတွေ နေရာမှာ မျက်ရည်တွေ ကျလာပါတယ်။ "သြော်... ကျွန်တော် မှားသွားပါတယ်။ ပစ္စည်းလေး တစ်ခုကို မက်မောပြီး ကျွန်တော့် ဘိုးဘေးတွေရဲ့ ကောင်းမှု မှတ်တမ်းကို ဖျက်ဆီးမိမလို့ ဖြစ်သွားတယ်။ ဆရာကြီး ပြောတဲ့အတိုင်းပဲ လုပ်ပေးပါ။ ကျွန်တော် ပစ္စည်းအမွေကို မယူတော့ပါဘူး၊ ဂုဏ်သိက္ခာ ဆိုတဲ့ ဓမ္မအမွေကိုပဲ ဆက်ခံပါတော့မယ်" လို့ ဝန်ခံလိုက်ပါတော့တယ်။ ကြည့်စမ်း သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ပစ္စည်းအမွေထက် တရားအမွေက ပိုမြတ်ကြောင်းကို သိသွားတဲ့ အခါမှာ ဘယ်လောက် အေးချမ်းပြီး ဂုဏ်သိက္ခာ ရှိသွားသလဲ ဆိုတာ ဒီဇာတ်လမ်းလေးက သက်သေပြနေပါတယ်။ ဟုတ်လား သူတော်ကောင်းတို့ရေ။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... အခုဟောခဲ့တဲ့ အကြောင်းအရာတွေကို သစ္စာလေးပါးနဲ့ တိုက်ဆိုင်စစ်ဆေး ကြည့်ကြစို့။ လောကမှာ ပစ္စည်းဥစ္စာတွေ၊ အမွေအနှစ်တွေအပေါ် အာရုံနဲ့ ဒွါရ တိုက်ခိုက်ပြီး လည်ပတ်နေတဲ့ ရုပ်နာမ် ခန္ဓာငါးပါးရဲ့ အစဉ်အဆက်ဟာ အမှန်တကယ်တော့ ဖောက်ပြန်ပျက်စီးတတ်တဲ့၊ ကိုယ်ပိုင်အစိုးမရတဲ့ ဒုက္ခသစ္စာကြီး ဖြစ်နေပါတယ်။ ဒါကို သေချာ ပိုင်းခြားသိဖို့ လိုပါတယ်။
ဒီဖြစ်ပျက်နေတဲ့ ရုပ်ဝတ္ထု ပစ္စည်းတွေပေါ်မှာ "ဒါက ငါ့အမွေပဲ၊ ငါ ရရမယ်" ဆိုပြီး အတ္တနဲ့ တပ်မက်စွဲလမ်းနေတဲ့ တဏှာ (Craving) နဲ့ ဥပါဒါန် တွေဟာ ဒုက္ခကို ဖြစ်စေတဲ့ သမုဒယသစ္စာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလို တဏှာအစွဲတွေ၊ "ငါ" ဆိုတဲ့ ဒိဋ္ဌိအစွဲတွေ လုံးဝ ချုပ်ငြိမ်းသွားတဲ့ အခြေအနေ၊ ပစ္စည်းအမွေထက် ဓမ္မအမွေကို တန်ဖိုးထားပြီး အတ္တကင်းစင်သွားတဲ့ အငြိမ်းဓာတ် နိဗ္ဗာန်ဟာ နိရောဓသစ္စာ ဖြစ်ပါတယ်။
အဲဒီလို တဏှာချုပ်ငြိမ်းရာကို ရောက်ရှိဖို့အတွက်၊ အကြောင်းအကျိုး ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ကို ပိုင်းခြားသိမြင်ပြီး၊ အာရုံနဲ့ ဒွါရ တိုက်ခိုက်လို့ ဖဿ၊ ဝေဒနာ ပေါ်လာတိုင်း တဏှာ ဥပါဒါန်သို့ မကူးစေဘဲ "ငါ မဟုတ်ဘူး၊ ငါ့ပစ္စည်း မဟုတ်ဘူး၊ ရုပ်နာမ် ခန္ဓာငါးပါး ဓာတ်သဘော သက်သက်သာ ဖြစ်တယ်" လို့ သတိပဋ္ဌာန်နဲ့ အစဉ်မပြတ် ရှုမှတ်နေတဲ့ ကျင့်စဉ်ဟာ မဂ္ဂသစ္စာ လမ်းစဉ်ကို လိုက်နာကျင့်သုံးနေတာပဲ ဖြစ်ပါတယ် ဆိုတာ အလွန်ပဲ ပေါ်လွင်နေပါတယ်။ ဟုတ်လား သူတော်ကောင်းတို့ရေ။
ဒီနေ့ ဟောခဲ့တဲ့ ဓမ္မအလျှောက် အားလုံးပဲ မိမိတို့ သန္တာန်မှာ ပစ္စည်းဥစ္စာနှင့် ပတ်သက်၍ ဖြစ်ပေါ်လာတတ်သော လောဘ၊ ဒေါသ၊ ဥပါဒါန်များကို သတိပညာဖြင့် ပယ်ခွာနိုင်ကြပါစေ၊ ရုပ်ဝတ္ထုဖြစ်သော အာမိသအမွေထက်၊ သီလ သမာဓိ ပညာတည်းဟူသော ဓမ္မအမွေကိုသာ ပို၍ မြတ်နိုး တန်ဖိုးထားနိုင်ကြပါစေ၊ မိမိတို့၏ ဘိုးဘွားများ ချန်ရစ်ခဲ့သော ကောင်းမှုမှတ်တမ်းများ ခိုင်မြဲပါစေ၊ မျိုးဆက်သစ်များအတွက်လည်း ကောင်းမြတ်သော ဓမ္မအမွေများကို ချန်ရစ်နိုင်သူများ ဖြစ်ကြပြီး၊ ကိုယ်ကျန်းမာ၊ စိတ်ချမ်းသာကြကာ၊ တဏှာခပ်သိမ်း ချုပ်ငြိမ်းရာ နိဗ္ဗာန်သို့ အမြန်ဆုံး မျက်မှောက်ပြုနိုင်ကြပါစေ လို့ ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သလိုက်ပါတယ်။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက
The Office Of Siridantamahapalaka
The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.
နေ့စွဲ - ၁၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄
ORCID: 0009-0000-0697-4760
Website: www.siridantamahapalaka.com
Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.
.jpeg)
