"ဓာတ်တော်မှတ်တမ်းနှင့် IT" ဆိုင်ရာ တရားတော်များရဲ့ (၆) ပိုင်းမြောက်ဖြစ်တဲ့ "Digital Cataloging" (ဒစ်ဂျစ်တယ် စာရင်းသွင်းမှတ်တမ်းတင်ခြင်း)

 သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၆ ခုနှစ်၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၄ ခုနှစ်၊ နယုန်လဆန်း ၁၅ ရက် (လပြည့်နေ့)၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁၃ ရက်။

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

အနန္တောအနန္တငါးပါးကို အာရုံပြု၍ ညီညာဖြဖြ ကန်တော့ကြပါစို့။

နမော ဗုဒ္ဓဿ - သစ္စာလေးပါး မြတ်တရားကို ပိုင်းခြားထင်ထင် သိမြင် တော်မူသော ရှင်တော် မြတ်စွာဘုရားသခင် ကိုယ်တော်မြတ်ကြီးအား နမော - ရည်ညွှတ် သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာ မြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင် ဘုရား။

နမော ဓမ္မဿ - မဂ်လေးတန်၊ ဖိုလ်လေးတန်၊ နိဗ္ဗာန် ပရိယတ် ဆယ်ပါးသော တရားတော်မြတ်အား နမော - ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။

နမော သံဃဿ - မဂ်၌တည်သော ပုဂ္ဂိုလ်လေးပါး ဖိုလ်၌တည်သော ပုဂ္ဂိုလ်လေးပါး ဤ ရှစ်ပါးသော အရိယာ သံဃာတော်မြတ်အား နမော - ရည်ညွှတ် သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံ မိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။

နမော မာတာပိတုဿ - မိဘနှစ်ပါးအား နမော - ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာ မြတ်နိုးလက်စုံ မိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။

နမော အာစရိယဿ - ဝိပဿနာ ဉာဏ်မျက်စိနှစ်ကွင်း အလင်းရအောင် သစ္စာလေးပါးတရားတော်နှင့် ကုသပေးတော်မူသော ကျေးဇူးတော်ရှင် မိုးကုတ်ဆရာတော် ဘုရားကြီး နှင့် မုံလယ်ဆရာတော် ဘုရားကြီးအား နမော - ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာ ဖြင့် ပန်ထွာ မြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။

ယနေ့ ဇွန်လ ၁၃ ရက်နေ့ဟာ နယုန်လပြည့်နေ့ ဖြစ်တဲ့အလျောက် သမယမင်္ဂလာ အခါတော်ရက်မြတ်လည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလိုနေ့ထူးနေ့မြတ်မှာ ဦးဇင်းတို့ "ဓာတ်တော်မှတ်တမ်းနှင့် IT" ဆိုင်ရာ တရားတော်များရဲ့ (၆) ပိုင်းမြောက်ဖြစ်တဲ့ "Digital Cataloging" (ဒစ်ဂျစ်တယ် စာရင်းသွင်းမှတ်တမ်းတင်ခြင်း) အကြောင်းကို ဆွေးနွေးဟောကြားသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ အချက်အလက်တွေ များပြားလှတဲ့ ဒီကနေ့ခေတ်ကြီးမှာ ဓာတ်တော်တွေကို စနစ်တကျ မှတ်တမ်းမတင်ထားဘူးဆိုရင် ပျောက်ဆုံးခြင်း၊ ရောထွေးခြင်းတွေ ဖြစ်ပေါ်နိုင်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် သတင်းအချက်အလက် စီမံခန့်ခွဲမှု (Information Management) ကို ပိဋကတ်တော်လာ နည်းနာများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပြီး နာယူကြည့်ကြရအောင်။

ဒီနေရာမှာ ဒကာကြီးတစ်ယောက်က မေးလိမ့်မယ်၊ "ဦးဇင်းဘုရား... စာရင်းမှတ်တယ်ဆိုတာ စာအုပ်ထဲမှာ လက်ရေးနဲ့ ရေးရင် မရဘူးလား၊ ဘာလို့ ကွန်ပျူတာတွေ၊ ဒစ်ဂျစ်တယ်တွေ လုပ်နေရတာလဲ" တဲ့။ အေး... ရတာတော့ ရပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ရှေးဟောင်းပစ္စည်းတွေ၊ ဓာတ်တော်တွေ များလာတဲ့အခါ လက်ရေးစာအုပ်တွေဟာ ရှာဖွေရခက်ခဲသလို၊ ပျက်စီးလွယ်ပါတယ်။ မြတ်စွာဘုရားရှင် လက်ထက်တော်က အရှင်အာနန္ဒာ မထေရ်မြတ်ကြီးကို ကြည့်ပါ။ အရှင်အာနန္ဒာဟာ "ဓမ္မဘဏ္ဍာဂါရိက" (တရားဘဏ္ဍာစိုး) ဆိုတဲ့ ဘွဲ့ထူးကို ရရှိထားသူပါ။ မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားသမျှ တရားတော်ပေါင်း ၈၄,၀၀၀ ကို နှလုံးသားထဲမှာ စနစ်တကျ မှတ်တမ်းတင် (Catalog) လုပ်ထားခဲ့ပါတယ်။ ဘယ်သုတ်ကို ဘယ်နေရာမှာ ဟောတယ်၊ ဘယ်သူ့ကို ဟောတယ်၊ အကြောင်းအရာက ဘာလဲ ဆိုတာကို "Metadata" (အချက်အလက်ဆိုင်ရာ အညွှန်း) တွေနဲ့တကွ မှတ်သားထားခဲ့လို့သာ ပထမသင်္ဂါယနာတင်တဲ့အခါမှာ တိကျမှန်ကန်စွာ ပြန်လည်ရွတ်ဆိုနိုင်ခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါကို ခေတ်သစ် IT မျက်လုံးနဲ့ ကြည့်မယ်ဆိုရင် အရှင်အာနန္ဒာရဲ့ ဉာဏ်တော်ဟာ "Living Database" (သက်ရှိ အချက်အလက်တိုက်) ကြီး တစ်ခုပါပဲ။ ဦးဇင်းတို့ သွာဂတ ဓာတ်တော်ပြတိုက်မှာ အသုံးပြုနေတဲ့ Template T228 (Digital Cataloging & Register) ဟာ အဲဒီ သဘောတရားကို နည်းပညာနဲ့ အကောင်အထည် ဖော်ထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဓာတ်တော်တစ်ဆူ ရောက်လာရင် "ဘယ်သူလှူတာလဲ၊ ဘယ်နေ့က ရောက်တာလဲ၊ ဘယ်ကျောင်းတိုက်က လာတာလဲ၊ အလေးချိန် ဘယ်လောက်လဲ" ဆိုတဲ့ အချက်အလက်တွေကို ကွန်ပျူတာထဲမှာ စနစ်တကျ စာရင်းသွင်းလိုက်ပါတယ်။ ဒါကို "Indexing" (အညွှန်းတပ်ခြင်း) လို့ ခေါ်ပါတယ်။ စာအုပ်ပုံကြီးထဲမှာ ရှာရခက်ပေမဲ့၊ ဒစ်ဂျစ်တယ်စနစ်မှာတော့ ခလုတ်တစ်ချက် နှိပ်လိုက်တာနဲ့ စက္ကန့်ပိုင်းအတွင်း အဖြေထွက်လာနိုင်ပါတယ်။

ဦးဇင်းတို့ သွာဂတမှာ ကြုံတွေ့ခဲ့ရတဲ့ Case-D164 ဖြစ်စဉ်လေးတစ်ခုကို သာဓကဆောင်ပြီး ပြောပြချင်ပါတယ်။ တခါတုန်းက နိုင်ငံခြားက ပြန်လာတဲ့ ဒကာမကြီးတစ်ယောက် ရောက်လာတယ်။ လွန်ခဲ့တဲ့ (၅) နှစ်လောက်က သူလှူဒါန်းခဲ့တဲ့ ဓာတ်တော်ကြုတ်လေးကို ပြန်ဖူးချင်တယ်ဆိုပြီး တောင်းဆိုပါတယ်။ အဲဒီတုန်းက ဦးဇင်းတို့က စာအုပ်နဲ့ပဲ မှတ်ထားတဲ့အချိန်ပေါ့။ စာအုပ်တွေကလည်း ဟောင်းနွမ်း၊ မှင်တွေကလည်း ပျံ့နေတော့ ဘယ်နားမှာ ရေးမှတ်ထားမှန်း ရှာမရဘူး။ မိနစ် ၃၀ လောက်ကြာတော့ ဒကာမကြီး မျက်နှာက မကောင်းတော့ဘူး။ "ဦးဇင်းတို့က တပည့်တော်ရဲ့ အလှူကို တန်ဖိုးမထားဘူးလား၊ ပျောက်သွားပြီလား" ဆိုပြီး သံသယတွေ ဝင်လာတယ်။ တကယ်တော့ ဓာတ်တော်က ရှိပါတယ်၊ ဒါပေမဲ့ ချက်ချင်း ရှာမပေးနိုင်တဲ့အတွက် "Trust" (ယုံကြည်မှု) ကျဆင်းသွားရပါတယ်။

အဲဒီဖြစ်စဉ် ပြီးတာနဲ့ ဦးဇင်းက Policy 2, Article 2.5 (Information Management and Digital Integrity) ကို အသက်သွင်းပြီး စနစ်ကို ပြောင်းလဲခဲ့ပါတယ်။ စာရွက်စာတမ်းတွေ အားလုံးကို Template T228 သုံးပြီး Digital Cataloging ပြုလုပ်ခဲ့ပါတယ်။ ဓာတ်တော်တစ်ခုချင်းစီကို "Unique ID" (သီးသန့် နံပါတ်) ပေးတယ်၊ ဓာတ်ပုံရိုက်ပြီး သိမ်းတယ်၊ လှူဒါန်းသူ နာမည်နဲ့ ချိတ်ဆက်ထားလိုက်တယ်။ အဲဒီနောက်ပိုင်း ဘယ်သူပဲလာလာ၊ ကွန်ပျူတာမှာ နာမည်ရိုက်ထည့်လိုက်တာနဲ့ "Ting" ဆိုပြီး ဓာတ်တော်ရှိတဲ့ စင်နံပါတ်၊ အကန့်နံပါတ် အတိအကျ ပေါ်လာပါတယ်။ ဒါဟာ "အသမ္မောသ" (မေ့လျော့ခြင်း မရှိ၊ ရောထွေးခြင်း မရှိ) ဆိုတဲ့ ဂုဏ်သတ္တိကို နည်းပညာနဲ့ တည်ဆောက်လိုက်တာပါပဲ။

ပါဠိတော်လာ "သမ္မောသ" ဆိုတဲ့ ပုဒ်ကို ဦးဇင်းတို့ အနက်ဖွင့် (Word-by-word Analysis) ဆင်ခြင်ကြည့်ရအောင်။ ဝိနည်းပိဋကတ်၊ ပရိဝါရပါဠိတော် (မြန်မာပြန် ဆဋ္ဌသံဂါယနာမူ၊ စာမျက်နှာ ၁၂) မှာ တရားဓမ္မတွေ ကွယ်ပျောက်ရခြင်း အကြောင်းရင်းတွေကို ဟောကြားရာမှာ "သမ္မောသ" (ရောထွေးခြင်း၊ ပျောက်ပျက်ခြင်း) ဆိုတာ ပါပါတယ်။ အဖြူနဲ့ အမဲ ရောထွေးသွားရင် အမှန်တရား ပျောက်တတ်ပါတယ်။ Digital Cataloging ဆိုတာ အဲဒီ ရောထွေးမှု မဖြစ်အောင် တားဆီးပေးတဲ့ "ဝိဘဇ္ဇ" (ခွဲခြားစိတ်ဖြာခြင်း) နည်းလမ်း တစ်ခုပါပဲ။ Data တစ်ခုချင်းစီကို သူ့နေရာနဲ့သူ သတ်မှတ်ပေးခြင်းအားဖြင့် အမှားအယွင်း (Error) တွေကို လျှော့ချပေးနိုင်ပါတယ်။

ဒီနေရာမှာ ဒကာမကြီးတစ်ယောက်က စဉ်းစားမိမယ်၊ "အရှင်ဘုရား... ကွန်ပျူတာ ပျက်သွားရင်ရော ဘယ်လိုလုပ်မလဲ" တဲ့။ အင်မတန် ကောင်းတဲ့ မေးခွန်းပါ။ Policy 2, Art 2.5 မှာ ဦးဇင်းတို့က "Data Redundancy" (အချက်အလက် အပိုဆောင်း သိမ်းဆည်းခြင်း) ကိုပါ ထည့်သွင်း ရေးဆွဲထားပါတယ်။ Cloud ပေါ်မှာ တစ်စုံ၊ Hard Disk ထဲမှာ တစ်စုံ၊ စာရွက်စာတမ်း (Hard Copy) အနေနဲ့ တစ်စုံ ဆိုပြီး သုံးနေရာ ခွဲသိမ်းပါတယ်။ ဒါကို သတိပဋ္ဌာန်တရားနဲ့ နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ရင် "ကာယ၊ ဝေဒနာ၊ စိတ္တ၊ ဓမ္မ" ဆိုတဲ့ နေရာလေးဌာနမှာ သတိကို ဖြန့်ကျက်ထားသလိုပါပဲ။ တစ်နေရာမှာ လွတ်သွားရင် နောက်တစ်နေရာက ဖမ်းမိနေအောင် စီမံထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဆက်လက်ပြီး ဆင်ခြင်ကြည့်ရအောင်။ Cataloging လုပ်တယ်ဆိုတာ ပစ္စည်းတွေကို စာရင်းလုပ်နေတာ သက်သက် မဟုတ်ပါဘူး။ "Relationship" (ဆက်နွယ်မှု) တွေကို တည်ဆောက်နေတာပါ။ Case-D164 မှာ ဒကာမကြီးရဲ့ နာမည်နဲ့ ဓာတ်တော်ကို ချိတ်ဆက်ပေးလိုက်ခြင်းဟာ "စေတနာ" နဲ့ "ဝတ္ထု" ကို ဆက်စပ်ပေးလိုက်တာ ဖြစ်ပါတယ်။ နောင်တစ်ချိန် အဲဒီ Data ကို ပြန်ကြည့်လိုက်တိုင်း ဒကာမကြီးရဲ့ ကုသိုလ်စိတ် (Kusala Citta) ကို ပြန်လည် နိုးထစေပါတယ်။ ဒါကြောင့် Digital Cataloging ဟာ "Electronic Punya Book" (အီလက်ထရောနစ် ကုသိုလ်မှတ်တမ်း) တစ်ခုလို့တောင် ပြောလို့ ရပါတယ်။

ခေတ်သစ် IT လောကမှာ "Garbage In, Garbage Out" ဆိုတဲ့ စကားရှိတယ်။ အချက်အလက် အမှားတွေ ထည့်ရင် ရလဒ် အမှားတွေပဲ ထွက်လာမယ်။ ဒါကြောင့် Template T228 မှာ ဖြည့်သွင်းတဲ့အခါ ဦးဇင်းတို့ ဝန်ထမ်းတွေကို "သတိ" ထားပြီး ဖြည့်ဖို့ အမြဲ မှာကြားပါတယ်။ "မသေချာရင် မထည့်နဲ့၊ ပြန်စစ်ပါ" လို့ ပြောပါတယ်။ ဒါဟာ မုသာဝါဒ (လိမ်ညာခြင်း) နဲ့ သမ္ဖပ္ပလာပ (ပေါက်ကရ ပြောခြင်း) ကနေ ရှောင်ကြဉ်တဲ့ "သမ္မာဝါစာ" ကျင့်စဉ်ကို ရုံးလုပ်ငန်းခွင်မှာ ကျင့်သုံးနေတာပါပဲ။

ဒါကြောင့် ဒီကနေ့ ဇွန်လ ၁၃ ရက်၊ နယုန်လပြည့်နေ့မှာ ဦးဇင်းတို့ သူတော်ကောင်းတွေကို တိုက်တွန်းလိုတာကတော့ မိမိတို့ရဲ့ ဘဝကိုလည်း Digital Cataloging လိုမျိုး စနစ်တကျ ဖြစ်အောင် စီမံကြပါ။ ကိုယ့်စိတ်ထဲမှာ ရှိတဲ့ အသိပညာတွေ၊ ကုသိုလ်တရားတွေကို ရောထွေးမနေစေဘဲ "ဒါက ဒါန၊ ဒါက သီလ၊ ဒါက ဘာဝနာ" လို့ ကဏ္ဍခွဲခြား မှတ်သားတတ်တဲ့ အလေ့အကျင့် လုပ်ပါ။ ကိုယ့်အိမ်မှာ ရှိတဲ့ ဘုရားစင်က ဓာတ်တော်တွေ၊ ဘုရားဆင်းတုတွေကိုလည်း "ဘယ်ကရလဲ၊ ဘယ်သူပေးလဲ" ဆိုတာလေးတွေ စာရွက်လေးနဲ့ ဖြစ်ဖြစ်၊ ဖုန်းထဲမှာ ဖြစ်ဖြစ် မှတ်တမ်းတင်ထားကြပါ။ ဒါမှသာ နောင်တစ်ချိန် သားစဉ်မြေးဆက် လက်ဆင့်ကမ်းတဲ့အခါ သမိုင်းကြောင်း ခိုင်မာတဲ့ အမွေအနှစ် ဖြစ်လာမှာပါ။

အနှစ်ချုပ်လိုက်ရင် ဓာတ်တော်မှတ်တမ်းနှင့် IT (၆) - Digital Cataloging ဆိုတာ ရှုပ်ထွေးနေတဲ့ အရာတွေကို ရှင်းလင်းအောင် လုပ်ပေးတဲ့ "ပညာ" လုပ်ငန်းစဉ် တစ်ခုပါပဲ။ အရှင်အာနန္ဒာ မထေရ်မြတ်ကြီးရဲ့ ဓမ္မဘဏ္ဍာဂါရိက ဂုဏ်ကို အတုယူပြီး၊ ဦးဇင်းတို့ရဲ့ သာသနာ့တာဝန်တွေကို ခေတ်မီနည်းပညာနဲ့ ပေါင်းစပ်ကာ အကောင်းဆုံး ထမ်းဆောင်သွားကြပါစို့။

ယနေ့ ဟောကြားအပ်သော "ဓာတ်တော်မှတ်တမ်းနှင့် IT (၆) - Digital Cataloging" တရားတော်ကို နာယူရသော ကုသိုလ်ကံ စေတနာကြောင့် ဒကာကြီး၊ ဒကာမကြီးများအားလုံး သတိမေ့လျော့ခြင်း၊ ရောထွေးခြင်း အပြစ်များမှ ကင်းဝေးကြပါစေ၊ မိမိတို့၏ ကုသိုလ်မှတ်တမ်းများကို တိကျခိုင်မာစွာ သိမ်းဆည်းနိုင်ကြပါစေ၊ ရှင်းလင်းပြတ်သားသော ပညာဉာဏ်ဖြင့် နိဗ္ဗာန်ချမ်းသာကို မျက်မှောက်ပြုနိုင်ကြပါစေလို့ ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သရင်း ယနေ့ တရားဒေသနာကို နိဂုံးချုပ်အပ်ပါတယ်။

ဤသို့ ပြုရ မြတ်ပုညကြောင့်၊ အနန္တစကြာဝဠာ၊ အနန္တသတ္တဝါတို့၊ ဘေးရန်ခပ်သိမ်း ငြိမ်းကြပါစေ၊ ဒေါသခပ်သိမ်း ငြိမ်းကြပါစေ၊ ဆင်းရဲခပ်သိမ်း ငြိမ်းကြပါစေ၊ နှလုံးစိတ်ဝမ်း အေးချမ်းကြပါစေ။ မိဘဘိုးဘွား၊ ဆရာသမားများနှင့်တကွ ခုနစ်ရက်သားသမီး အပေါင်းတို့အား အမျှ အမျှ အမျှ ပေးဝေပါကုန်၏။ အမျှရ၍ သာဓုခေါ်ဆိုနိုင်ကြပါစေကုန်သတည်း။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဌတု

ဗုဒ္ဓသာသနံ_မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမ သာသနာတော်သည်

စိရံ_ကြာမြင့်စွာသော ကာလပတ်လုံး

တိဌတု_တည်ပါစေသတည်း။

သာဓု... သာဓု... သာဓု။

ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက

The Office Of Siridantamahapalaka

နေ့စွဲ - ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁၃ ရက်

World Day Against Child Labor ကလေးအလုပ်သမား ပပျောက်ရေးနှင့် ကရုဏာ

 သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၆ ခုနှစ်၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၄ ခုနှစ်၊ နယုန်လဆန်း ၁၄ ရက်၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁၂ ရက်။

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

အနန္တောအနန္တငါးပါးကို အာရုံပြု၍ ညီညာဖြဖြ ကန်တော့ကြပါစို့။

နမော ဗုဒ္ဓဿ - သစ္စာလေးပါး မြတ်တရားကို ပိုင်းခြားထင်ထင် သိမြင် တော်မူသော ရှင်တော် မြတ်စွာဘုရားသခင် ကိုယ်တော်မြတ်ကြီးအား နမော - ရည်ညွှတ် သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာ မြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင် ဘုရား။

နမော ဓမ္မဿ - မဂ်လေးတန်၊ ဖိုလ်လေးတန်၊ နိဗ္ဗာန် ပရိယတ် ဆယ်ပါးသော တရားတော်မြတ်အား နမော - ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။

နမော သံဃဿ - မဂ်၌တည်သော ပုဂ္ဂိုလ်လေးပါး ဖိုလ်၌တည်သော ပုဂ္ဂိုလ်လေးပါး ဤ ရှစ်ပါးသော အရိယာ သံဃာတော်မြတ်အား နမော - ရည်ညွှတ် သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံ မိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။

နမော မာတာပိတုဿ - မိဘနှစ်ပါးအား နမော - ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာ မြတ်နိုးလက်စုံ မိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။

နမော အာစရိယဿ - ဝိပဿနာ ဉာဏ်မျက်စိနှစ်ကွင်း အလင်းရအောင် သစ္စာလေးပါးတရားတော်နှင့် ကုသပေးတော်မူသော ကျေးဇူးတော်ရှင် မိုးကုတ်ဆရာတော် ဘုရားကြီး နှင့် မုံလယ်ဆရာတော် ဘုရားကြီးအား နမော - ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာ ဖြင့် ပန်ထွာ မြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။

ယနေ့ ဇွန်လ ၁၂ ရက်နေ့ဟာ ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂက သတ်မှတ်ထားတဲ့ "ကလေးလုပ်သား ပပျောက်ရေးနေ့" (World Day Against Child Labor) ဖြစ်ပါတယ်။ ကမ္ဘာကြီးရဲ့ နေရာဒေသအနှံ့အပြားမှာ အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် ကျောင်းနေရမယ့်အရွယ်၊ ကစားရမယ့်အရွယ်မှာ ပင်ပန်းကြီးစွာ လုပ်ကိုင်နေရတဲ့ ကလေးငယ်တွေ သန်းနဲ့ချီ ရှိနေပါသေးတယ်။ ဒီလိုနေ့မျိုးမှာ ဦးဇင်းတို့ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တွေ အနေနဲ့ "ကလေးအလုပ်သမား ပပျောက်ရေးနှင့် ကရုဏာ" ဆိုတဲ့ ခေါင်းစဉ်နဲ့ မြတ်စွာဘုရားရဲ့ လူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ အမြင်တွေကို နာယူဆင်ခြင်ကြရအောင်။ ဒီဃနိကာယ်၊ ပါထိကဝဂ္ဂ၊ သိင်္ဂါလောဝါဒသုတ် (မြန်မာပြန် ဆဋ္ဌသံဂါယနာမူ၊ စာမျက်နှာ ၁၄၅) မှာ လာရှိတဲ့ အလုပ်ရှင်နဲ့ အလုပ်သမား ကျင့်ဝတ်တွေကို ခေတ်သစ် Human Rights စံနှုန်းတွေနဲ့ နှိုင်းယှဉ်ပြီး ဆွေးနွေးသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီနေရာမှာ ဒကာကြီးတစ်ယောက်က မေးလိမ့်မယ်၊ "ဦးဇင်းဘုရား... ကလေးတွေ မိဘကို ကူလုပ်တာက ကျေးဇူးဆပ်တာ မဟုတ်ဘူးလား၊ ဒါကို ဘာလို့ ပိတ်ပင်ရတာလဲ" တဲ့။ အေး... ဒီမေးခွန်းက အင်မတန် သိမ်မွေ့ပါတယ်။ မိဘကို ကူညီတာနဲ့ ကလေးလုပ်သားအဖြစ် ခိုင်းစေတာ မတူပါဘူး။ မြတ်စွာဘုရားရှင်က သိင်္ဂါလောဝါဒသုတ်မှာ အရှင်သခင် (အလုပ်ရှင်) က ကျွန်အလုပ်သမားအပေါ် ပြုကျင့်ရမယ့် ဝတ္တရားငါးပါးကို ဟောကြားရာမှာ ပထမဆုံးအချက်အနေနဲ့ "ယထာဗလံ ကမ္မန္တ သံဝိဓာနေန" - ခွန်အားနှင့်အညီ အလုပ်ကို စီမံပေးရမယ်လို့ အတိအလင်း မိန့်ကြားခဲ့ပါတယ်။ ကလေးတစ်ယောက်ရဲ့ "ဗလ" (ခွန်အား) ဆိုတာ လူကြီးနဲ့ မတူပါဘူး။ ကလေးရဲ့ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ခွန်အားသာမက စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ခံနိုင်ရည် (Mental Resilience) ပါ နုနယ်ပါသေးတယ်။ အဲဒီ နုနယ်တဲ့ ခွန်အားထက် ပိုလွန်တဲ့ ဝန်ကို ထမ်းခိုင်းလိုက်ရင် အဲဒါဟာ "ကရုဏာ" (သနားကြင်နာမှု) ကင်းမဲ့ရာ ရောက်သလို၊ ဘုရားဟော လူမှုကျင့်ဝတ်ကိုပါ ဖောက်ဖျက်ရာ ရောက်ပါတယ်။

ပါဠိတော်လာ "ကရုဏာ" ဆိုတဲ့ သဘောတရားကို ဦးဇင်းတို့ အနက်ဖွင့် (Analytical Exegesis) ကြည့်ရအောင်။ "ပရ ဒုက္ခေ သတိ ဟဒယ ကမ္ပနံ ကရောတီတိ ကရုဏာ" - သူတစ်ပါး ဒုက္ခရောက်နေတာကို မြင်ရင် နှလုံးသား တုန်လှုပ်ခြင်းကို ကရုဏာလို့ ခေါ်ပါတယ်။ ကလေးငယ်လေးတွေ ကျောပိုးအိတ် လွယ်ရမယ့်အစား ဘိလပ်မြေအိတ် လွယ်နေရတာကို မြင်ရတဲ့အခါ ဦးဇင်းတို့ စိတ်ထဲမှာ "တုန်လှုပ်မှု" ဖြစ်ရပါမယ်။ အဲဒီ တုန်လှုပ်မှုကနေ "ဒီကလေးကို ဘယ်လို ကူညီရမလဲ" ဆိုတဲ့ လက်တွေ့ကျတဲ့ လုပ်ဆောင်မှု (Action) ပြောင်းလဲသွားမှသာ စစ်မှန်တဲ့ ကရုဏာ ဖြစ်မှာပါ။ ခေတ်သစ် Human Rights (လူ့အခွင့်အရေး) ရှုထောင့်က ကြည့်ရင် ကလေးလုပ်သား ပပျောက်ရေးဆိုတာ ဥပဒေသက်သက် မဟုတ်ပါဘူး၊ ဒါဟာ လူသားချင်း စာနာမှုဆိုင်ရာ ကိုယ်ကျင့်တရား (Moral Obligation) တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။

ဦးဇင်းတို့ သွာဂတ ဓာတ်တော်ပြတိုက်မှာ ကြုံတွေ့ခဲ့ရတဲ့ Case-H163 ဖြစ်စဉ်လေးတစ်ခုကို သာဓကဆောင်ပြီး ပြောပြချင်ပါတယ်။ တခါတုန်းက ပြတိုက်ရဲ့ အဆောင်သစ် တည်ဆောက်ရေး လုပ်ငန်းခွင်မှာ ကန်ထရိုက်တာ ဒကာကြီးက အလုပ်သမားတွေ ခေါ်လာတယ်။ အဲဒီအထဲမှာ အသက် ၁၂ နှစ်၊ ၁၃ နှစ်အရွယ် ကလေးလေးတွေ ပါလာပြီး အုတ်သယ်၊ သဲသယ် လုပ်နေကြတာကို ဦးဇင်း တွေ့လိုက်ရတယ်။ ကလေးတွေက မျက်နှာလေးတွေ ညှိုးငယ်ပြီး ပင်ပန်းနေကြတယ်။ အဲဒါနဲ့ ဦးဇင်းက ကန်ထရိုက်တာကို ခေါ်ပြီး Policy 7, Article 7.2 (Ethical Labor Standards and Protection of Minors) အကြောင်း ရှင်းပြရပါတယ်။ ဦးဇင်းတို့ မူဝါဒမှာ "ဓာတ်တော်ပြတိုက်နှင့် ဆက်စပ်သော လုပ်ငန်းခွင်တိုင်းတွင် ကလေးလုပ်သား လုံးဝ (လုံးဝ) အသုံးပြုခွင့် မရှိ" ဆိုပြီး ပြဋ္ဌာန်းထားပါတယ်။

အဲဒီမှာ ဒကာကြီးက "ဦးဇင်းရယ်... သူတို့က မိဘမဲ့တွေပါ၊ အလုပ်မပေးရင် ထမင်းငတ်မှာစိုးလို့ ခေါ်ထားရတာပါ၊ ဒါ ကူညီတာပါ" လို့ ဆင်ခြေပေးပါတယ်။ ဒါဟာ အပေါ်ယံကြည့်ရင် "စေတနာ" လို့ ထင်ရပေမဲ့၊ စိစစ်ကြည့်ရင် "မောဟ" (အမှန်မသိမှု) ပါနေပါတယ်။ ကလေးကို ကူညီချင်ရင် ပညာသင်ပေးရမယ်၊ ကျောင်းထားပေးရမယ်။ လေးလံတဲ့ အုတ်ခဲတွေကို ထမ်းခိုင်းတာဟာ ကူညီတာ မဟုတ်ဘူး၊ သူတို့ရဲ့ အနာဂတ်ကို ဖျက်ဆီးတာပါ။ ဦးဇင်းတို့က Template T222 (Vulnerable Person Protection & Labor Welfare Checklist) ကို ထုတ်ပြီး စစ်ဆေးပါတယ်။ ဒီ Template မှာ အလုပ်သမားရဲ့ အသက်၊ လုပ်ငန်းခွင် အန္တရာယ်ရှိမှု၊ အလုပ်ချိန် စတာတွေကို အသေးစိတ် ဖြည့်စွက်ရပါတယ်။ စစ်ဆေးချက်အရ ဒီကလေးတွေဟာ ကျောင်းတက်ရမယ့် အချိန်မှာ အလုပ်လုပ်နေရတဲ့အတွက် သူတို့ရဲ့ "ပညာသင်ကြားခွင့်" ဆုံးရှုံးနေတာကို တွေ့ရပါတယ်။

အေး... သိပ္ပံနည်းကျ Child Psychology (ကလေးစိတ်ပညာ) အရ ကြည့်ရင် ကလေးဘဝမှာ ကာယပင်ပန်းမှု ဒဏ် (Physical Trauma) နဲ့ စိတ်ဖိစီးမှု (Stress) တွေ ကြုံတွေ့ရရင် သူတို့ရဲ့ ဦးနှောက်ဖွံ့ဖြိုးမှု ရပ်တန့်သွားတတ်ပါတယ်။ "Toxic Stress" (အဆိပ်သင့် ဖိစီးမှု) ဟာ ကလေးရဲ့ ဉာဏ်ရည် (IQ) နဲ့ စိတ်ဓာတ်ခိုင်မာမှု (EQ) ကို ထာဝရ ထိခိုက်စေနိုင်ပါတယ်။ မြတ်စွာဘုရားက သိင်္ဂါလောဝါဒသုတ်မှာ "သမေ ခဇ္ဇကေ ဘောဇေန" - ထူးမြတ်သော အရသာရှိသော ခဲဖွယ်ဘောဇဉ်ကို ဝေမျှကျွေးမွေးရမယ်လို့ အလုပ်ရှင်တွေကို မှာကြားထားပါတယ်။ ဆိုလိုတာက ကိုယ့်သားသမီးကို ကောင်းကောင်းကျွေးသလို၊ ကိုယ့်ဆီမှာ လာလုပ်တဲ့ သူတွေကိုလည်း (အထူးသဖြင့် ငယ်ရွယ်သူတွေကို) အာဟာရ ပြည့်ဝအောင် ကျွေးမွေးစောင့်ရှောက်ရမယ်လို့ ဆိုလိုတာပါ။

ဦးဇင်းတို့ သွာဂတမှာ Case-H163 ကို ဘယ်လို ဖြေရှင်းခဲ့သလဲဆိုတော့ အဲဒီကလေးတွေကို လုပ်ငန်းခွင်ထဲကနေ ချက်ချင်း ဖယ်ထုတ်လိုက်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ သူတို့ကို လမ်းပေါ် ပြန်မရောက်စေဖို့အတွက် Policy 7 အရ "Education Support Fund" (ပညာသင်ထောက်ပံ့ကြေး) အစီအစဉ်နဲ့ ချိတ်ဆက်ပေးခဲ့ပါတယ်။ ကန်ထရိုက်တာ ဒကာကြီးကိုလည်း "ဒကာကြီး... ဓာတ်တော်ဆိုတာ မြတ်စွာဘုရားရဲ့ ကိုယ်ပွားတော်တွေပါ။ ဘုရားရှင်က ကလေးတွေကို ချစ်တယ်၊ သားတော် ရာဟုလာကို အမွေပေးခဲ့တယ်။ အခု ဒကာကြီးက ဘုရားရိပ်မှာ ကလေးတွေကို နှိပ်စက်သလို ဖြစ်နေရင် ဒါဟာ ဓာတ်တော်ကို မလေးစားရာ ရောက်ပါတယ်" လို့ တရားပြလိုက်တော့မှ သူလည်း သဘောပေါက်ပြီး နောင်ကို ကလေးလုပ်သား မသုံးတော့ပါဘူးလို့ ကတိပေးသွားပါတယ်။

ဒီနေရာမှာ ဒကာမကြီးတစ်ယောက်က စဉ်းစားမိမယ်၊ "အရှင်ဘုရား... တပည့်တော်မတို့ အိမ်မှာရော ကလေးအကူလေးတွေ ထားတာ အပြစ်ရှိလား" တဲ့။ အေး... အဲဒါကို သတိထားရမယ်။ အိမ်အကူအနေနဲ့ ထားရင်တောင် သူတို့ကို "ကျွန်" လို သဘောမထားဘဲ "မိသားစုဝင်" လို သဘောထားရမယ်။ သိင်္ဂါလောဝါဒသုတ်လာ "သမယေ ဝေါဿဂ္ဂေန" - အခါအားလျော်စွာ အလုပ်မှ လွှတ်ပေးရမယ် ဆိုတဲ့အတိုင်း သူတို့ရဲ့ နားချိန်၊ ကစားချိန်၊ စာသင်ချိန်တွေကို ပေးရပါမယ်။ အသက်အရွယ်နဲ့ မမျှတဲ့ အလုပ်ကို ခိုင်းရင်တော့ ကလေးလုပ်သား ခိုင်းစေမှု (Child Labor) မြောက်ပြီး အကုသိုလ်လည်း ဖြစ်၊ ဥပဒေနဲ့လည်း ငြိစွန်းပါတယ်။

Human Rights ကြေညာစာတမ်းမှာ "The right to be a child" (ကလေးဘဝကို ပိုင်ဆိုင်ခွင့်) ဆိုတာ ပါပါတယ်။ ဗုဒ္ဓဘာသာမှာလည်း "အတ္တတ္တုပနာယိက ဓမ္မပရိယာယ" (မိမိနှင့် စာနာ၍ ပြုကျင့်ခြင်း) ဆိုတာ ရှိပါတယ်။ "ငါ့သားသမီးသာ ဒီလို သူများအိမ်မှာ ကျွန်ခံရရင် ငါဘယ်လိုနေမလဲ" ဆိုတဲ့ စိတ်နဲ့ နှိုင်းယှဉ်ကြည့်လိုက်ပါ။ အဲဒီအခါမှာ ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ သနားစိတ်ဟာ "ကရုဏာ" အစစ်ပါပဲ။ ဦးဇင်းတို့ Policy 7, Art 7.2 ဟာ အဲဒီ ကရုဏာတရားကို စာရွက်ပေါ်မှာ စည်းကမ်းအဖြစ် အသက်သွင်းထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါကြောင့် ဒီကနေ့ ကမ္ဘာ့ကလေးလုပ်သား ပပျောက်ရေးနေ့မှာ ဦးဇင်းတို့ သူတော်ကောင်းတွေကို တိုက်တွန်းလိုတာကတော့ ကိုယ့်ပတ်ဝန်းကျင်မှာ ကလေးလုပ်သားတွေ တွေ့ရင် မသိချင်ယောင် မဆောင်ပါနဲ့။ တတ်နိုင်သမျှ သူတို့ရဲ့ ပညာရေး၊ ကျန်းမာရေးကို ကူညီပေးပါ။ ကိုယ့်အလုပ်၊ ကိုယ့်စီးပွားရေးမှာ ကလေးလုပ်သား အသုံးမပြုမိအောင် Template T222 လို စစ်ဆေးမှုမျိုး (Due Diligence) လုပ်ဆောင်ပါ။ ကလေးတစ်ယောက်ရဲ့ လက်ထဲမှာ ရှိသင့်တာဟာ "ဂေါ်ပြား" မဟုတ်ပါဘူး၊ "စာအုပ်" နဲ့ "ကစားစရာ" သာ ဖြစ်သင့်ပါတယ်။

အနှစ်ချုပ်လိုက်ရင် ကလေးလုပ်သား ပပျောက်ရေး ဆိုတာ နိုင်ငံတကာ စာချုပ်ကြီးတွေနဲ့မှ သက်ဆိုင်တာ မဟုတ်ပါဘူး။ သိင်္ဂါလောဝါဒသုတ်ကို လိုက်နာတဲ့ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တိုင်းရဲ့ တာဝန် (Duty) ဖြစ်ပါတယ်။ အပြစ်မဲ့တဲ့ ကလေးငယ်တွေကို လုပ်အားခေါင်းပုံဖြတ်ခြင်းမှ ကာကွယ်ပေးခြင်းဟာ သာသနာ့အနာဂတ်ကို ကာကွယ်ပေးခြင်းပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

ယနေ့ ဟောကြားအပ်သော "ကလေးအလုပ်သမား ပပျောက်ရေးနှင့် ကရုဏာ" တရားတော်ကို နာယူရသော ကုသိုလ်ကံ စေတနာကြောင့် ဒကာကြီး၊ ဒကာမကြီးများအားလုံး သူတစ်ပါး၏ ဒုက္ခကို စာနာတတ်သော ကရုဏာရှင်များ ဖြစ်ကြပါစေ၊ မိမိတို့၏ လုပ်ငန်းခွင်နှင့် ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ကလေးလုပ်သား ကင်းစင်အောင် စွမ်းဆောင်နိုင်ကြပါစေ၊ ကလေးငယ်များအားလုံး ဘေးကင်းလုံခြုံစွာဖြင့် ပညာသင်ကြားနိုင်သော ဘဝကို ပိုင်ဆိုင်နိုင်ကြပါစေလို့ ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သရင်း ယနေ့ တရားဒေသနာကို နိဂုံးချုပ်အပ်ပါတယ်။

ဤသို့ ပြုရ မြတ်ပုညကြောင့်၊ အနန္တစကြာဝဠာ၊ အနန္တသတ္တဝါတို့၊ ဘေးရန်ခပ်သိမ်း ငြိမ်းကြပါစေ၊ ဒေါသခပ်သိမ်း ငြိမ်းကြပါစေ၊ ဆင်းရဲခပ်သိမ်း ငြိမ်းကြပါစေ၊ နှလုံးစိတ်ဝမ်း အေးချမ်းကြပါစေ။ မိဘဘိုးဘွား၊ ဆရာသမားများနှင့်တကွ ခုနစ်ရက်သားသမီး အပေါင်းတို့အား အမျှ အမျှ အမျှ ပေးဝေပါကုန်၏။ အမျှရ၍ သာဓုခေါ်ဆိုနိုင်ကြပါစေကုန်သတည်း။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဌတု

ဗုဒ္ဓသာသနံ_မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမ သာသနာတော်သည်

စိရံ_ကြာမြင့်စွာသော ကာလပတ်လုံး

တိဌတု_တည်ပါစေသတည်း။

သာဓု... သာဓု... သာဓု။

ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက

The Office Of Siridantamahapalaka

နေ့စွဲ - ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁၂ ရက်

"ဆေးလိပ်ကင်းစင်ရေးနှင့် ကိုယ်ကျန်းမာမှု" မာဂဏ္ဍိယသုတ်

 နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

အနန္တောအနန္တငါးပါးကို အာရုံပြု၍ ညီညာဖြဖြ ကန်တော့ကြပါစို့ -

နမော ဗုဒ္ဓဿ - သစ္စာလေးပါး မြတ်တရားကို ပိုင်းခြားထင်ထင် သိမြင်တော်မူသော ရှင်တော်မြတ်စွာဘုရားသခင် ကိုယ်တော်မြတ်ကြီးအား ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။

နမော ဓမ္မဿ - မဂ်လေးတန်၊ ဖိုလ်လေးတန်၊ နိဗ္ဗာန် ပရိယတ် ဆယ်ပါးသော တရားတော်မြတ်အား ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။

နမော သံဃဿ - မဂ်၌တည်သော ပုဂ္ဂိုလ်လေးပါး ဖိုလ်၌တည်သော ပုဂ္ဂိုလ်လေးပါး ဤ ရှစ်ပါးသော အရိယာ သံဃာတော်မြတ်အား ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။

နမော မာတာပိတုဿ - မိဘနှစ်ပါးအား ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။

နမော အာစရိယဿ - ဝိပဿနာ ဉာဏ်မျက်စိနှစ်ကွင်း အလင်းရအောင် သစ္စာလေးပါးတရားတော်နှင့် ကုသပေးတော်မူသော ကျေးဇူးတော်ရှင် မိုးကုတ်ဆရာတော်ဘုရားကြီးနှင့် မုံလယ်ဆရာတော်ဘုရားကြီးအား ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။

---

၁။ ကမ္ဘာ့ဆေးလိပ်မသောက်ရေးနေ့နှင့် ကျန်းမာခြင်းလာဘ် (Introduction)

ဒီနေ့ဟာ သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၆ ခုနှစ်၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၄ ခုနှစ်၊ နယုန်လဆန်း ၃ ရက်၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ မေလ ၃၁ ရက်နေ့ ဖြစ်ပါတယ် ဒကာ ဒကာမတို့။ ဒီနေ့ဟာ "ကမ္ဘာ့ဆေးလိပ်မသောက်ရေးနေ့" (World No Tobacco Day) ဖြစ်ပါတယ်။ လောကမှာ "အာရောဂျံ ပရမံ လာဘံ" လို့ ဆိုတဲ့အတိုင်း ကျန်းမာခြင်းဟာ အကြီးဆုံးသော လာဘ်ကြီးတစ်ခုပါပဲ။ ဒါပေမဲ့ လူသားတွေဟာ မိမိတို့ရဲ့ အဖိုးတန်တဲ့ ကျန်းမာရေးကို ဆေးလိပ်နဲ့ ဆေးရွက်ကြီးတွေ သုံးစွဲပြီး ကိုယ်တိုင်ဖျက်ဆီးနေကြတာဟာ အင်မတန် ဝမ်းနည်းစရာ ကောင်းပါတယ်။ ဒီနေ့မှာ ဦးဇင်းတို့ဟာ "ဆေးလိပ်ကင်းစင်ရေးနှင့် ကိုယ်ကျန်းမာမှု" ဆိုတဲ့ ခေါင်းစဉ်နဲ့ မဇ္ဈိမနိကာယ်လာ မာဂဏ္ဍိယသုတ်ကို အခြေခံပြီး ဆွေးနွေးသွားကြပါမယ်။

"အေး... အဲဒါကို သိပ္ပံနည်းကျ ကြည့်ရင်..." Public Health ဆိုတာ တစ်ဦးချင်းစီရဲ့ ကျန်းမာရေးကနေတစ်ဆင့် လူ့အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုလုံး ရောဂါဘယ ကင်းဝေးဖို့ ကြိုးပမ်းတာ ဒကာကြီးရဲ့။ ဆေးလိပ်သောက်ခြင်းဟာ ကိုယ်တွင်းအင်္ဂါတွေကိုတင်မကဘဲ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ တည်ငြိမ်မှုကိုပါ ထိခိုက်စေပါတယ်။ ဦးဇင်းတို့ သွာဂတပြတိုက်ရဲ့ Policy 9, Art. 9.4 မှာလည်း "ဓာတ်တော်မြတ်များ ကိန်းဝပ်ရာ ပြတိုက်နယ်မြေအတွင်း ဆေးလိပ်နှင့် မူးယစ်ဆေးဝါး သုံးစွဲခြင်းကို လုံးဝ (လုံးဝ) တားမြစ်ရမည်ဖြစ်ပြီး၊ လာရောက်ဖူးမြော်သူများအား ကိုယ်ကျန်းမာမှု၏ တန်ဖိုးကို ဓမ္မနည်းကျ ရှင်းလင်းပြသရန်" ဆိုပြီး အတိအလင်း ပြဋ္ဌာန်းထားပါတယ်။

၂။ မာဂဏ္ဍိယသုတ်လာ အနာရောဂါနှင့် သုခအစစ် (Canonical Foundation)

ဦးဇင်းတို့ မဇ္ဈိမနိကာယ်၊ မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ၊ မာဂဏ္ဍိယဝဂ်၊ မာဂဏ္ဍိယသုတ် (မြန်မာပြန် ဆဋ္ဌသံဂါယနာမူ) မှာ မြတ်စွာဘုရားရှင်က အာရုံကာမဂုဏ်တွေကို ခံစားနေရတာဟာ တကယ်တော့ အနာရောဂါတစ်ခုကို မီးနဲ့ကင်ပြီး သက်သာသလို ထင်နေရတဲ့ လူနာတစ်ယောက်နဲ့ တူကြောင်း ဟောကြားခဲ့ပါတယ်။

"အာရောဂျပရမာ လာဘာ၊ နိဗ္ဗာနံ ပရမံ သုခံ။"

(ကျန်းမာခြင်းသည် အမြတ်ဆုံးသော လာဘ်ဖြစ်၏၊ နိဗ္ဗာန်သည် အမြတ်ဆုံးသော ချမ်းသာဖြစ်၏။)

ဒါဟာ ပါဠိတော်ရဲ့ အင်မတန် ထင်ရှားတဲ့ ဟောကြားချက်ပါပဲ။ ဘုရားရှင်က ဆက်ပြီး ဟောပါတယ်။

"ကုဋ္ဌီ ပုရူသော သပ္ပိတိကော သပ္ပိဃနော၊ ဂေဇ္ဈမာနော ပုရိသေဟိ၊ ခါရသေစနေန စေဝ သုက္ခိတော။"

(နူနာစွဲကပ်နေသော သူသည် အနာယားယံသဖြင့် မီးကျီးတွင်း၌ ကင်ရသကဲ့သို့၊ အနာကို ခါးသောဆေးဖြင့် ဆေးရသကဲ့သို့...)

ဆေးလိပ်သောက်တဲ့သူတွေဟာလည်း အဲဒီနူနာသည်လိုပါပဲ။ ဆေးလိပ်ထဲက နီကိုတင်း (Nicotine) ဓာတ်က ပေးတဲ့ ခေတ္တသာယာမှုကို "သုခ" လို့ ထင်မှတ်နေကြပေမယ့်၊ တကယ်တော့ ခန္ဓာကိုယ်ထဲက အနာရောဂါကို ပိုပြီး ဆိုးရွားအောင် မီးနဲ့ကင်နေသလို ဖြစ်နေတာ ဒကာမကြီးတို့။ ဘုရားရှင်က ရုပ်ခန္ဓာ ကျန်းမာရေးကို အခြေခံမှသာ နာမ်ပိုင်းဆိုင်ရာ နိဗ္ဗာန်ချမ်းသာကို ရှာဖွေနိုင်မှာ ဖြစ်ကြောင်း လမ်းညွှန်ခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။

၃။ Public Health: ဆေးလိပ်နှင့် ခန္ဓာကိုယ်၏ ဓာတုဗေဒ (Analytical Analysis)

ဦးဇင်းတို့ သွာဂတမှာ လာရောက်ဖူးမြော်သူတွေအတွက် ကျန်းမာရေး အသိပညာပေးဖို့ Template-T156 (Health Awareness & Habit Assessment) ကို သုံးပါတယ်။ ဆေးပညာအရ ဆေးလိပ်တစ်လိပ်မှာ ကင်ဆာဖြစ်စေတဲ့ ဓာတုပစ္စည်း (Carcinogens) ပေါင်း ၇၀ ကျော် ပါဝင်ပါတယ်။

"အေး... အဲဒါကို သိပ္ပံနည်းကျ ကြည့်ရင်..." ဆေးလိပ်သောက်လိုက်တဲ့အခါ ကာဗွန်မိုနောက်ဆိုဒ် (Carbon Monoxide) တွေက သွေးထဲက အောက်ဆီဂျင်ကို ဖယ်ထုတ်လိုက်တာကြောင့် ဆဲလ်တွေ သေဆုံးကုန်ပါတယ်။ ဒါဟာ အဘိဓမ္မာမှာဟောတဲ့ "ဥတုဇရုပ်" တွေ ပျက်စီးတာပါပဲ။ မာဂဏ္ဍိယသုတ်မှာ ဘုရားရှင်က "အနာရောဂါကင်းခြင်း" ကို အလေးထားခဲ့တာဟာ ရုပ်ခန္ဓာကြီး ကျန်းမာမှသာ "သမာဓိ" တည်နိုင်လို့ပါပဲ။ ဆေးလိပ်ကြောင့် ဖြစ်လာတဲ့ စိတ်ဂယောက်ဂယက်ဖြစ်မှု (Nicotine withdrawal) ဟာ တရားဘာဝနာ ပွားများတဲ့နေရာမှာ အင်မတန် ကြီးမားတဲ့ အနှောင့်အယှက် (နီဝရဏ) တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ် ဒကာကြီးတို့။

၄။ Case-S151: ဆေးလိပ်ဖြတ်ခြင်းနှင့် ဓမ္မခွန်အား (Extended Narrative)

ဦးဇင်းတို့ သွာဂတမှာ ကြုံခဲ့ရတဲ့ Case-S131 (သို့မဟုတ်) Case-S151 လေး အကြောင်း ပြောပြမယ်။ ဒကာကြီးတစ်ယောက်ဟာ ဆေးလိပ်ကို နှစ်ပေါင်း ၃၀ ကျော် စွဲစွဲမြဲမြဲ သောက်လာခဲ့သူပါ။ သူက "ဦးဇင်း... သမီးကတော့ ဆေးလိပ်မပါရင် မနေနိုင်တော့ဘူး၊ ဖြတ်ဖို့လည်း စိတ်မကူးတော့ဘူး" လို့ လျှောက်တယ်။

ဦးဇင်းက သူ့ကို Template-T156 အရ သူ့ရဲ့ ကျန်းမာရေး အခြေအနေကို ဆန်းစစ်ပြပြီး မာဂဏ္ဍိယသုတ်ကို ဟောပြလိုက်တယ်။ "ဒကာကြီး... ဒကာကြီး ခံစားနေရတဲ့ ဆေးလိပ်အရသာဟာ အနာယားလို့ မီးကင်နေတာနဲ့ အတူတူပဲ။ အနာပျောက်သွားတဲ့တစ်နေ့မှာ အဲဒီမီးကင်တဲ့အရသာကို ဒကာကြီး ရွံရှာသွားလိမ့်မယ်" လို့ ရှင်းပြတယ်။ Policy 9, Art. 9.4 အရ ဓာတ်တော်မြတ်တွေရဲ့ ရှေ့မှာ သစ္စာဆိုပြီး ဆေးလိပ်ဖြတ်ဖို့ တိုက်တွန်းလိုက်တယ်။ အဲဒီဒကာကြီးဟာ ဓာတ်တော်တွေရဲ့ ပါရမီတော်ကို အာရုံပြုပြီး ဖြတ်လိုက်တာ၊ အခုဆိုရင် ၃ နှစ်ရှိပြီ။ သူက "ဦးဇင်း... အခုမှပဲ အသက်ရှူရတာ ဝပြီး တကယ့်ကျန်းမာခြင်း လာဘ်ကို ခံစားရတော့တယ်" လို့ လျှောက်တယ်။ ဒါဟာ ဓမ္မနဲ့ ကျန်းမာရေး သိပ္ပံကို ပေါင်းစပ်လိုက်တဲ့ အောင်မြင်မှုပါပဲ။

၅။ Modern Nicotine Addiction နှင့် မာဂဏ္ဍိယသုတ် (Modern Analogy)

အခုခေတ်မှာ E-cigarette (Vape) တွေက ပိုပြီး အန္တရာယ်ကင်းတယ်လို့ လူငယ်တွေ ထင်နေကြတယ် ဒကာမကြီးတို့။

"ဒီနေရာမှာ ဒကာမကြီး တစ်ယောက်က မေးဦးမယ်..."၊ "အရှင်ဘုရား... Vape က ဆေးလိပ်ထက်စာရင် အနံ့လည်း မနံဘူး၊ ပိုကောင်းတာ မဟုတ်ဘူးလား" ပေါ့။ အေး... ဒါဟာလည်း မာဂဏ္ဍိယသုတ်မှာပါတဲ့ "အမြင်မှားခြင်း" (Perception Error) ပဲ ဒကာမကြီး။ ဘုရားရှင်က "အနာရှိတဲ့သူဟာ မီးကင်ရတာကို သုခလို့ ထင်နေတာ" လို့ ဟောခဲ့သလိုပဲ၊ Vape သုံးစွဲတာဟာလည်း ကိုယ့်ရဲ့ အာရုံကြောစနစ်ကို နည်းလမ်းသစ်နဲ့ အဆိပ်ခတ်နေတာပါပဲ။ အနာရောဂါကင်းခြင်း (အာရောဂျံ) ဆိုတာ အပြင်ပန်း အနံ့အသက် ကောင်းရုံတင် မဟုတ်ဘဲ၊ ကိုယ်တွင်းက ဆဲလ်တွေ (Cells) တစ်ခုချင်းစီ သန့်ရှင်းစင်ကြယ်နေဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။

၆။ Policy 9, Art. 9.4 နှင့် သွာဂတ၏ သန့်ရှင်းသော ပတ်ဝန်းကျင် မူဝါဒ

ဦးဇင်းတို့ သွာဂတပြတိုက်ရဲ့ Policy 9, Art. 9.4 (Tobacco-Free Heritage Site) မှာ "ပြတိုက်ဝန်းကျင် တစ်မိုင်ပတ်လည်အတွင်း ဆေးလိပ်ရောင်းချခြင်းနှင့် သောက်သုံးခြင်းကို လုံးဝ ခွင့်မပြုရ။ ဆေးလိပ်ငွေ့ ကင်းစင်သော လေထုသည် ဓာတ်တော်မြတ်များ၏ သန့်ရှင်းမှုနှင့် ဖူးမြော်သူများ၏ ကျန်းမာရေးအတွက် မရှိမဖြစ် လိုအပ်သည်" လို့ ဆိုထားပါတယ်။

ဒါကြောင့် ဦးဇင်းတို့ဆီမှာ Template-T156 အရ လာရောက်ဖူးမြော်သူတွေကို ကျန်းမာရေး စစ်ဆေးပေးတဲ့အပြင်၊ ဆေးလိပ်ဖြတ်ချင်သူတွေအတွက် Counseling ဝန်ဆောင်မှုတွေကိုပါ ပေးနေတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဓာတ်တော်မြတ်တွေဟာ "စင်ကြယ်ခြင်း" ရဲ့ ပြယုဂ်ဖြစ်လို့၊ ဖူးမြော်သူတွေရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ဟာလည်း ဆေးလိပ်ငွေ့တွေနဲ့ မညစ်နွမ်းစေဖို့ ဦးဇင်းတို့က အထူး ဂရုစိုက်ရပါတယ်။

၇။ ကိုယ့်ခန္ဓာကိုယ်ကို ဓမ္မစေတီအဖြစ် စောင့်ရှောက်ခြင်း (Practical Insight)

ဒကာ ဒကာမတို့... ကိုယ့်ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ကြီးကို ဘုရားရှင်ရဲ့ ဓာတ်တော်တွေ ကိန်းဝပ်တဲ့ စေတီတစ်ဆူလို သဘောထားကြည့်ပါ။

• စေတီတစ်ဆူပေါ်မှာ ဆေးလိပ်ငွေ့တွေနဲ့ မီးခိုးတွေ သွားမှုတ်တာဟာ အင်မတန် မလျော်ကန်သလိုပဲ။

• ကိုယ့်ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်စေတီကိုလည်း ဆေးလိပ်အဆိပ်ငွေ့တွေနဲ့ မဖျက်ဆီးပါနဲ့။

မာဂဏ္ဍိယသုတ်အရ "အာရောဂျံ" ဆိုတာ နိဗ္ဗာန်ရောက်ဖို့အတွက် အခြေခံ တံခါးပေါက်ပါပဲ။ ကျန်းမာရေး မကောင်းရင် တရားထိုင်ဖို့၊ ပုတီးစိပ်ဖို့တောင် အင်မတန် ခက်ခဲပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဒီနေ့ ကမ္ဘာ့ဆေးလိပ်မသောက်ရေးနေ့မှာ ဆေးလိပ်သောက်နေတဲ့ သူတော်ကောင်းတွေ ရှိရင် ကိုယ့်ရဲ့ ကျန်းမာရေး (အာရောဂျံ) လာဘ်ကြီးကို ပြန်လည်ရယူဖို့အတွက် အခုချက်ချင်း ဆုံးဖြတ်ချက် ချလိုက်ကြပါ ဒကာကြီးတို့။

၈။ အနှစ်ချုပ်နှင့် တိုက်တွန်းချက် (Summary & Application)

ဒါကြောင့် ဒီနေ့ ဆေးလိပ်ကင်းစင်ရေးနှင့် ကိုယ်ကျန်းမာမှု တရားတော်ကို နာယူကြတဲ့ သူတော်ကောင်းတွေအနေနဲ့ -

၁။ မာဂဏ္ဍိယသုတ်လာ အဆုံးအမများကို နှလုံးသွင်းပြီး မိမိတို့၏ ခန္ဓာကိုယ်ကို အဆိပ်အတောက်များမှ ကင်းဝေးအောင် စောင့်ရှောက်ပါ။

၂။ ဆေးလိပ်သောက်သုံးခြင်းကြောင့် ရရှိမည့် ခေတ္တသာယာမှုထက် ကျန်းမာခြင်းကြောင့် ရရှိမည့် ရေရှည်ချမ်းသာကို ရွေးချယ်ပါ။

၃။ ဓာတ်တော်မြတ်များ၏ စင်ကြယ်သန့်ရှင်းသော ပါရမီတော်ကို အာရုံပြုခြင်းဖြင့် မိမိတို့၏ ဘဝကိုလည်း ဆေးလိပ်ကင်းစင်သော ဘဝဖြစ်အောင် တည်ဆောက်ပါ။

ကျန်းမာခြင်းသည်သာလျှင် ဘဝ၏ အကောင်းဆုံးသော အရင်းအနှီး ဖြစ်ပါတယ် ဒကာကြီးတို့။

၉။ သာဓုခေါ်ခြင်းနှင့် အမျှပေးဝေခြင်း

ကဲ... ဒီနေ့ ဟောကြားအပ်တဲ့ "ဆေးလိပ်ကင်းစင်ရေးနှင့် ကိုယ်ကျန်းမာမှု" တရားတော်ကို နာယူကြည်ညိုကြတဲ့ အကျိုးအားကြောင့် သူတော်ကောင်းတို့၏ မိသားစု၊ ပတ်ဝန်းကျင်၌ ဆေးလိပ်ဘေးမှ ကင်းဝေးကြပါစေ၊ ကိုယ်ကျန်းမာ စိတ်ချမ်းသာခြင်းနှင့် ပြည့်စုံကြပါစေ၊ မဂ်ဉာဏ် ဖိုလ်ဉာဏ် နိဗ္ဗာန်သို့ လွယ်ကူစွာ ရောက်ရှိနိုင်ကြပါစေကုန်သတည်း။

မိမိတို့ ပြုလုပ်အပ်သော ကုသိုလ်အစုစုတို့ကို အနန္တောအနန္တ ငါးပါးနှင့်တကွ (၃၁) ဘုံ၌ ရှိကြကုန်သော ဝေနေယျသတ္တဝါအပေါင်းတို့အား အမျှ... အမျှ... အမျှ ပေးဝေလိုက်ကြပါကုန်။

သာဓု... သာဓု... သာဓု။

ဗုဒ္ဓသာသနံ စိရံ တိဌတု။

ဗုဒ္ဓသာသနံ စိရံ တိဌတု။

ဗုဒ္ဓသာသနံ စိရံ တိဌတု။

ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက

The Office Of Siridantamahapalaka

နေ့စွဲ - ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ မေလ ၃၁ ရက်။ (နယုန်လဆန်း ၃ ရက်)

"ဓာတ်တော်နှင့် စိတ်အာရုံဖူးမြော်ခြင်း (၂) - Neurology of Veneration"

 နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

အနန္တောအနန္တငါးပါးကို အာရုံပြု၍ ညီညာဖြဖြ ကန်တော့ကြပါစို့ -

နမော ဗုဒ္ဓဿ - သစ္စာလေးပါး မြတ်တရားကို ပိုင်းခြားထင်ထင် သိမြင်တော်မူသော ရှင်တော်မြတ်စွာဘုရားသခင် ကိုယ်တော်မြတ်ကြီးအား ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။

နမော ဓမ္မဿ - မဂ်လေးတန်၊ ဖိုလ်လေးတန်၊ နိဗ္ဗာန် ပရိယတ် ဆယ်ပါးသော တရားတော်မြတ်အား ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။

နမော သံဃဿ - မဂ်၌တည်သော ပုဂ္ဂိုလ်လေးပါး ဖိုလ်၌တည်သော ပုဂ္ဂိုလ်လေးပါး ဤ ရှစ်ပါးသော အရိယာ သံဃာတော်မြတ်အား ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။

နမော မာတာပိတုဿ - မိဘနှစ်ပါးအား ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။

နမော အာစရိယဿ - ဝိပဿနာ ဉာဏ်မျက်စိနှစ်ကွင်း အလင်းရအောင် သစ္စာလေးပါးတရားတော်နှင့် ကုသပေးတော်မူသော ကျေးဇူးတော်ရှင် မိုးကုတ်ဆရာတော်ဘုရားကြီးနှင့် မုံလယ်ဆရာတော်ဘုရားကြီးအား ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။

---

၁။ ဓာတ်တော်ဖူးမြော်ခြင်းနှင့် အာရုံခံစားမှု သိပ္ပံ (Introduction)

ဒီနေ့ဟာ သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၆ ခုနှစ်၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၄ ခုနှစ်၊ နယုန်လဆန်း ၂ ရက်၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ မေလ ၃၀ ရက်နေ့ ဖြစ်ပါတယ် ဒကာ ဒကာမတို့။ ဒီနေ့မှာ ဦးဇင်းတို့ ဆွေးနွေးကြမယ့် တရားခေါင်းစဉ်ကတော့ "ဓာတ်တော်နှင့် စိတ်အာရုံဖူးမြော်ခြင်း (၂) - Neurology of Veneration" ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဓာတ်တော်မြတ်တွေကို ဖူးမြော်တဲ့အခါမှာ ဦးဇင်းတို့ စိတ်ထဲမှာ ဘာကြောင့် ကြည်နူးမှုတွေ ဖြစ်ရတာလဲ၊ ဘာကြောင့် စိတ်ဓာတ်တွေ ခွန်အားဖြစ်လာရတာလဲဆိုတာကို Perception Science (အာရုံသိပ္ပံ) နဲ့ Neurology (နာဗ်ကြောဗေဒ) အမြင်တွေနဲ့ နှိုင်းယှဉ်ပြီး အကျယ်တဝင့် ရှင်းလင်းပေးသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

"အေး... အဲဒါကို သိပ္ပံနည်းကျ ကြည့်ရင်..." Veneration (ကြည်ညိုပူဇော်ခြင်း) ဆိုတာ အာရုံကြောစနစ်မှာရှိတဲ့ Reward System ကို နိုးကြားစေရုံတင်မကဘဲ စိတ်အာရုံရဲ့ Focus (စူးစိုက်မှု) ကို အမြင့်ဆုံးအဆင့်အထိ ရောက်ရှိစေတဲ့ ဖြစ်စဉ်တစ်ခုပါ ဒကာကြီးတို့။ ဦးဇင်းတို့ သွာဂတပြတိုက်ရဲ့ Policy 9, Art. 9.1 မှာလည်း "ဓာတ်တော်မြတ်များ ဖူးမြော်ရာတွင် ဖူးမြော်သူ၏ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာနှင့် အာရုံခံစားမှု အတွေ့အကြုံ (Perceptual Experience) သည် သဒ္ဓါတရား တိုးပွားစေရန်အတွက် အခြေခံကျသောကြောင့် စနစ်တကျ လမ်းညွှန်ပြသရန်" ဆိုပြီး အတိအလင်း ပြဋ္ဌာန်းထားပါတယ်။

၂။ အဘိဓမ္မာလာ အာရုံနှင့် ဝိညာဉ်တို့၏ ဆုံစည်းမှု (Canonical Foundation)

ဦးဇင်းတို့ အဘိဓမ္မာပိဋကတ်၊ ဓမ္မသင်္ဂဏီပါဠိတော် (မြန်မာပြန် ဆဋ္ဌသံဂါယနာမူ) မှာ အာရုံနဲ့ စိတ်တို့ ထိတွေ့ပုံကို အခုလို ဟောကြားထားပါတယ်။

"စက္ခုဉ္စ ပဋိစ္စ ရူပေ စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ စက္ခုဝိညာဏံ၊ တိဏ္ဏံ သင်္ဂတိ ဖဿော။"

(မျက်စိကိုလည်းကောင်း၊ ရုပ်အဆင်းကိုလည်းကောင်း အကြောင်းပြု၍ စက္ခုဝိညာဉ် ဖြစ်ပေါ်၏။ ထိုသုံးပါးတို့၏ ဆုံစည်းခြင်းသည် ဖဿ ဖြစ်၏။)

ဓာတ်တော်မြတ်တွေကို ဖူးမြော်တဲ့အခါမှာ မြင်ရတဲ့ "ရုပ်အဆင်း" (Rupa-arammana) ဟာ ဒေတာတွေအနေနဲ့ မျက်စိကတစ်ဆင့် ဝင်လာပါတယ်။ အဲဒီနောက်မှာ "ဖဿ" (Contact) ဖြစ်တယ်၊ အဲဒီဖဿကနေတစ်ဆင့် "ဝေဒနာ" (Feeling) ဖြစ်ပေါ်လာတာပါ။ ဘုရားရှင်ရဲ့ ဓာတ်တော်တွေဟာ "ဣဋ္ဌာရုံ" (သာယာအပ်သော အာရုံ) ဖြစ်တဲ့အတွက် ဝင်လာတဲ့ ဒေတာတိုင်းဟာ စိတ်ကို အေးမြစေတဲ့ သောမနဿဝေဒနာကို ဖြစ်စေတာ ဒကာမကြီးတို့။

၃။ Neurology of Veneration: ကြည်ညိုခြင်း၏ နာဗ်ကြောဗေဒ (Analytical Analysis)

ဦးဇင်းတို့ သွာဂတမှာ ဓာတ်တော်ဖူးမြော်သူတွေရဲ့ အာရုံခံစားမှုကို မှတ်တမ်းတင်ဖို့ Template-T158 (Neurological Engagement Log) ကို သုံးပါတယ်။ Neurology အမြင်အရ ကြည်ညိုခြင်း (Veneration) ဖြစ်ပေါ်တဲ့အခါ ဦးနှောက်ရဲ့ Ventral Striatum ဆိုတဲ့ နေရာကနေ Dopamine တွေ ထုတ်ပေးပြီး စိတ်ချမ်းမြေ့မှုကို ဖြစ်စေပါတယ်။

"အေး... အဲဒါကို သိပ္ပံနည်းကျ ကြည့်ရင်..." ဓာတ်တော်တွေကို အာရုံစိုက်ပြီး ဖူးမြော်တဲ့အခါ ဦးနှောက်ရဲ့ Prefrontal Cortex ဟာ အင်မတန် တည်ငြိမ်သွားပြီး Gamma Wave လို့ခေါ်တဲ့ အသိဉာဏ် မြင့်မားတဲ့ လှိုင်းနှုန်းတွေ ထွက်လာပါတယ်။ ဒါကို Perception Science မှာ "Peak Experience" လို့ ခေါ်ပါတယ်။ ဦးဇင်းတို့ရဲ့ Policy 9 အရ ဓာတ်တော်တွေကို ပြသတဲ့အခါမှာ ဖူးမြော်သူတွေရဲ့ အာရုံကြောစနစ်ကို အနှောင့်အယှက် မဖြစ်စေမယ့် အလင်းအမှောင်နဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်ကို ဖန်တီးပေးရတာဟာ ဒီ Neurology of Veneration အောင်မြင်ဖို့အတွက်ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

၄။ Case-V150: ဓာတ်တော်ဖူးမြော်ခြင်းနှင့် စိတ်အာရုံပြောင်းလဲမှု (Extended Narrative)

ဦးဇင်းတို့ သွာဂတမှာ ကြုံခဲ့ရတဲ့ Case-V150 လေး အကြောင်း ပြောပြမယ်။ ဒကာမကြီးတစ်ယောက်ဟာ အင်မတန် စိတ်ဖိစီးမှုတွေ များနေပြီး စိတ်ဓာတ်ကျဆင်းနေတဲ့ အခြေအနေမှာ ဓာတ်တော်လာဖူးတယ်။ သူ့ရဲ့ စိတ်အာရုံ (Perception) ဟာ မှောင်မည်းနေပြီး ဘာကိုမှ မကြည်ညိုနိုင်တဲ့ အခြေအနေပေါ့။

ဦးဇင်းက သူ့ကို Template-T158 အရ "အာရုံစိုက်မှု လေ့ကျင့်ခန်း" နဲ့အတူ ဓာတ်တော်ကို စိုက်ကြည့်ခိုင်းလိုက်တယ်။ ဓာတ်တော်ထဲက ထွက်ပေါ်လာတဲ့ အေးမြတဲ့ ရုပ်လှိုင်းတွေနဲ့ သူ့ရဲ့ စိတ်အာရုံ ထိတွေ့သွားတဲ့အခါ၊ မိနစ် ၂၀ အတွင်းမှာ သူ့ရဲ့ မျက်နှာဟာ ဝင်းပလာပြီး "ဦးဇင်း... သမီးရဲ့ ဦးနှောက်ထဲမှာ တစ်ခုခု ပွင့်သွားသလိုပဲ၊ အင်မတန် အေးချမ်းသွားတယ်" လို့ လျှောက်တယ်။ ဒါဟာ Policy 9, Art. 9.1 မှာပါတဲ့ Perceptual Transformation ပါပဲ။ ဓာတ်တော်ဆိုတဲ့ မြင့်မြတ်တဲ့အာရုံက ဒကာမကြီးရဲ့ နာဗ်ကြောစနစ်ကို (Reset) လုပ်ပေးလိုက်တာ ဖြစ်ပါတယ် ဒကာကြီးတို့။

၅။ Virtual Reality နှင့် ဓာတ်တော်ဖူးမြော်ခြင်း (Modern Analogy)

အခုခေတ်မှာ VR (Virtual Reality) နည်းပညာတွေနဲ့ အာရုံတွေကို ဖန်တီးနေကြပြီ ဒကာမကြီးတို့။

"ဒီနေရာမှာ ဒကာမကြီး တစ်ယောက်က မေးဦးမယ်..."၊ "အရှင်ဘုရား... VR နဲ့ ဖူးတာကော တကယ်ဖူးတာနဲ့ အာရုံခံစားမှုချင်း တူနိုင်ပါ့မလား" ပေါ့။ အေး... Perception Science အရ ပြောရရင် ဦးနှောက်က မြင်ရတဲ့ ပုံရိပ်ကို ဒေတာအဖြစ် လက်ခံတာချင်းတော့ တူနိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ "ဓာတ်တော်" ဆီက ထွက်ပေါ်လာတဲ့ (သတ္တိ) လို့ခေါ်တဲ့ ဓမ္မစွမ်းအင် (Spiritual Energy) ကတော့ VR ထဲမှာ မရှိနိုင်ဘူး။ တကယ်ဖူးမြော်တဲ့အခါမှာတော့ ဒြပ်ဝတ္ထုနဲ့ စိတ်အာရုံကြားမှာ Quantum Entanglement လိုမျိုး စွမ်းအင်ချင်း ထိတွေ့မှု (Direct Transmission) ရှိတဲ့အတွက် ကြည်ညိုမှု အရှိန်အဟုန်က အဆပေါင်းများစွာ ပိုမိုပြင်းထန်တာ ဖြစ်ပါတယ်။

၆။ Policy 9, Art. 9.1 နှင့် သွာဂတ၏ ဝန်ဆောင်မှု စံနှုန်းများ

ဦးဇင်းတို့ သွာဂတပြတိုက်ရဲ့ Policy 9, Art. 9.1 (Holistic Veneration Guidelines) မှာ "ဖူးမြော်သူများသည် ဓာတ်တော်များကို ဖူးမြော်ရာတွင် အာရုံ ၅ ပါးလုံးဖြင့် အေးချမ်းမှုကို ခံစားရစေရန် စီစဉ်ပေးရမည်" လို့ ဆိုထားပါတယ်။

ဒါကြောင့် ဦးဇင်းတို့ဆီမှာ Template-T158 အရ ဧည့်သည်တော်တွေရဲ့ တုံ့ပြန်မှုကို အမြဲ ဆန်းစစ်ပါတယ်။ ဖူးမြော်နေစဉ်မှာ စိတ်ကို ဘယ်အရာကမှ အနှောင့်အယှက် မပေးနိုင်အောင် Silence Zone တွေ သတ်မှတ်ထားပါတယ်။ ဒါဟာ ဖူးမြော်သူရဲ့ Neurology (နာဗ်ကြောစနစ်) ကို ဘုရားရှင်ရဲ့ ဂုဏ်တော်တွေနဲ့ အပြည့်အဝ ချိတ်ဆက် (Synchronize) ဖြစ်သွားစေဖို့အတွက်ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

၇။ စိတ်အာရုံကို လေ့ကျင့်ခြင်း (Practical Insight)

ဒကာ ဒကာမတို့... ဓာတ်တော်ဖူးမြော်တဲ့အခါ မျက်စိနဲ့ ကြည့်ရုံတင် မဟုတ်ဘဲ နှလုံးသားနဲ့ ဖူးမြော်တတ်အောင် လေ့ကျင့်ပါ။

• ဓာတ်တော်ကို မြင်လိုက်တဲ့အခါ "ဒါဟာ ဘုရားရှင်ရဲ့ ပါရမီတော်တွေပဲ" ဆိုတဲ့ အသိ (Perception) ကို အရင်သွင်းပါ။

• အဲဒီအသိကနေတစ်ဆင့် ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ စီးဆင်းလာတဲ့ အေးမြတဲ့ လှိုင်းတွေကို သတိနဲ့ ခံစားကြည့်ပါ။

Neurology အရ အာရုံတစ်ခုကို ကြိမ်ဖန်များစွာ အာရုံစိုက်လေလေ၊ ဦးနှောက်ထဲမှာ အဲဒီအာရုံနဲ့ဆိုင်တဲ့ Neural Pathways တွေ ခိုင်မာလေလေပါပဲ။ ဓာတ်တော်တွေကို ခဏခဏ ဖူးမြော်ခြင်းဟာ ကိုယ့်ဦးနှောက်ထဲမှာ "ကုသိုလ်လမ်းကြောင်း" တွေကို Highway လမ်းမကြီးတွေလို ခိုင်မာအောင် ဖောက်လုပ်နေတာ ဖြစ်ပါတယ် ဒကာကြီးတို့။

၈။ အနှစ်ချုပ်နှင့် တိုက်တွန်းချက် (Summary & Application)

ဒါကြောင့် ဒီနေ့ ဓာတ်တော်နှင့် စိတ်အာရုံဖူးမြော်ခြင်း တရားတော်ကို နာယူကြတဲ့ သူတော်ကောင်းတွေအနေနဲ့ -

၁။ ဓာတ်တော်မြတ်များကို ဖူးမြော်တဲ့အခါ အာရုံကို စူးစိုက်ပြီး (Neurological Focus) စနစ်တကျ ဖူးမြော်တတ်တဲ့ အလေ့အကျင့်ကို မွေးမြူပါ။

၂။ မိမိတို့ရဲ့ အာရုံခံစားမှု (Perception) ကို အကုသိုလ်အာရုံတွေဆီ မရောက်အောင် သတိနဲ့ ထိန်းကျောင်းပါ။

၃။ ဓာတ်တော်မြတ်များ၏ ငြိမ်းချမ်းသော ပါရမီတော်ကို အာရုံပြုခြင်းဖြင့် မိမိတို့၏ နာဗ်ကြောစနစ်တစ်ခုလုံးကို ဓမ္မစွမ်းအင်များဖြင့် အမြဲ အဆင့်မြှင့်တင်နေပါ။

ကြည်ညိုခြင်းဆိုတာ စိတ်ရဲ့ ဆေးဝါးဖြစ်သလို၊ နာဗ်ကြောစနစ်အတွက်လည်း အကောင်းဆုံး အစာအာဟာရ ဖြစ်ပါတယ် ဒကာကြီးတို့။

၉။ သာဓုခေါ်ခြင်းနှင့် အမျှပေးဝေခြင်း

ကဲ... ဒီနေ့ ဟောကြားအပ်တဲ့ "ဓာတ်တော်နှင့် စိတ်အာရုံဖူးမြော်ခြင်း (၂)" တရားတော်ကို နာယူကြည်ညိုကြတဲ့ အကျိုးအားကြောင့် သူတော်ကောင်းတို့၏ သန္တာန်၌ ကြည်ညိုခြင်းသဒ္ဓါတရားများ အမြဲ ကိန်းဝပ်ကြပါစေ၊ စိတ်အာရုံများ ကြည်လင်ကြပါစေ၊ မဂ်ဉာဏ် ဖိုလ်ဉာဏ် နိဗ္ဗာန်သို့ လွယ်ကူစွာ ရောက်ရှိနိုင်ကြပါစေကုန်သတည်း။

မိမိတို့ ပြုလုပ်အပ်သော ကုသိုလ်အစုစုတို့ကို အနန္တောအနန္တ ငါးပါးနှင့်တကွ (၃၁) ဘုံ၌ ရှိကြကုန်သော ဝေနေယျသတ္တဝါအပေါင်းတို့အား အမျှ... အမျှ... အမျှ ပေးဝေလိုက်ကြပါကုန်။

သာဓု... သာဓု... သာဓု။

ဗုဒ္ဓသာသနံ စိရံ တိဌတု။

ဗုဒ္ဓသာသနံ စိရံ တိဌတု။

ဗုဒ္ဓသာသနံ စိရံ တိဌတု။

ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက

The Office Of Siridantamahapalaka

နေ့စွဲ - ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ မေလ ၃၀ ရက်။ (နယုန်လဆန်း ၂ ရက်)