Day: 119 | ၂၈ ဧပြီ ၂၀၂၃ | လုပ်ငန်းခွင် ဘေးကင်းရေး (Workplace Safety) | အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ အန္တရာယ်ကင်း | OHS Standards
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
ဘုရား၊ တရား၊ သံဃာ ရတနာမြတ်သုံးပါးနဲ့တကွ မိဘဆရာသမားတို့အား ရိုသေမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပူဇော်ပါ၏။ ယနေ့ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၈ ရက်၊ သာသနာနှစ် ၂၅၆၆ ခုနှစ်၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၅ ခုနှစ်၊ မြန်မာနှစ်ဆန်း (၁၂) ရက်နေ့မှာ ကြွရောက်လာကြတဲ့ သူတော်ကောင်းအပေါင်းတို့... ကိုယ်စိတ်နှစ်ဖြာ ကျန်းမာချမ်းသာကြပါစေလို့ ဦးပဉ္ဇင်းက ရှေးဦးစွာ မေတ္တာပို့သလိုက်ပါတယ်နော်။ ဒီနေ့ဟာ "ကမ္ဘာ့လုပ်ငန်းခွင် ဘေးအန္တရာယ် ကင်းရှင်းရေးနှင့် ကျန်းမာရေးနေ့" (World Day for Safety and Health at Work) ဖြစ်သလို၊ မနက်ဖြန် ကျရောက်မယ့် "ကမ္ဘာ့ကပြအကနေ့" (International Dance Day) အကြိုကာလလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ လုပ်ငန်းခွင်မှာ ဘေးကင်းပြီး၊ ဘဝခရီးမှာ ပျော်ရွှင်စွာ ကပြအပန်းဖြေနိုင်ကြပါစေလို့ ဦးပဉ္ဇင်းက ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သလိုက်ပါတယ်။
ဒီနေ့ တရားမဟောခင်မှာ မတော်တဆမှုတွေဟာ အာရုံလွင့်ခြင်းက စတတ်တဲ့အတွက် 'ရသဓာတ်' (အရသာ) ကို အသုံးပြုပြီး သတိတည်ဆောက်တဲ့ ကမ္မဋ္ဌာန်းလေး တစ်ခု စီးဖြန်းကြည့်ကြရအောင်။ သူတော်ကောင်းတို့ရေ... လုပ်ငန်းခွင်မှာ ထမင်းစားချိန်၊ ရေနွေးကြမ်းသောက်ချိန်လေးကို အာရုံပြုပါ။ လျှာနဲ့ အရသာ ထိတဲ့အခါ "ကောင်းတယ်" ဆိုပြီး စိတ်က လွင့်မသွားစေနဲ့။ "လျက်တယ်... သိတယ်"၊ "အရသာပေါ်တယ်... သိတယ်"။ အရသာကို ခံစားရင်း စိတ်က တခြားရောက်နေရင် (ဥပမာ- ဖုန်းပွတ်နေရင်) ထမင်းသီးတတ်တယ်၊ လည်ချောင်းနင်တတ်တယ်။ "စားသတိ" ရှိမှ ဘေးကင်းသလို၊ "လုပ်သတိ" ရှိမှ လုပ်ငန်းခွင် ဘေးကင်းမှာပါ။ အရသာအပေါ် တွယ်တာတဲ့ စိတ် (Greed for Taste) ကြောင့် အလုပ်မှာ ပေါ့ဆမှု မဖြစ်ရအောင် သတိကပ်ထားလိုက်ကြပါဦး။
စိတ်ကလေး တည်ငြိမ်နိုးကြားသွားပြီဆိုရင် ဒီနေ့ရဲ့ ခေါင်းစဉ်ဖြစ်တဲ့ "လုပ်ငန်းခွင် ဘေးကင်းရေး (OHS)" ဆိုတဲ့ အကြောင်းအရာကို ခေတ်သစ် "ဘေးအန္တရာယ် စီမံခန့်ခွဲမှု" (Risk Management) နဲ့ "ထိန်းချုပ်မှု အဆင့်ဆင့်" (Hierarchy of Controls) ရှုထောင့်ကနေ အရင်ဆုံး လေ့လာကြည့်ကြရအောင်။ သူတော်ကောင်းတို့ရေ... စက်ရုံ၊ အလုပ်ရုံတွေမှာ OHS (Occupational Health and Safety) စံနှုန်းတွေ ရှိတယ်။ မတော်တဆမှု မဖြစ်အောင် ကာကွယ်တဲ့ စနစ်ပေါ့။
သိပ္ပံပညာမှာ 'Hierarchy of Controls' (ထိန်းချုပ်မှု ပိရမစ်) ဆိုတာ ရှိတယ်။
၁။ Elimination - အန္တရာယ်ကို အပြီးတိုင် ဖယ်ရှားခြင်း (အထိရောက်ဆုံး)။
၂။ Substitution - အန္တရာယ်နည်းတာနဲ့ အစားထိုးခြင်း။
၃။ Engineering Controls - စက်ကိရိယာတွေနဲ့ ကာကွယ်ခြင်း (ဥပမာ - အကာအရံတပ်ခြင်း)။
၄။ Administrative Controls - စည်းကမ်းထုတ်ခြင်း။
၅။ PPE - တစ်ကိုယ်ရေ ကာကွယ်ရေး ပစ္စည်း (ဦးထုပ်၊ ဖိနပ်) ဝတ်ဆင်ခြင်း (အထိရောက်နည်းဆုံး)။
လူတွေက PPE ဝတ်ထားရင် လုံခြုံပြီ ထင်ကြတယ်။ တကယ်တော့ 'အန္တရာယ်' (Hazard) ကို မဖယ်ရှားနိုင်သရွေ့ မလုံခြုံပါဘူး။
ဗုဒ္ဓနည်းကျ OHS မှာတော့ "သတိ" (Sati) ဟာ အကောင်းဆုံး PPE (Personal Protective Equipment) ပါပဲ။ ဦးထုပ်ဆောင်းထားပေမဲ့ သတိမရှိရင် ခလုတ်တိုက်နိုင်တယ်။ ဒါပေမဲ့ "သတိ" ရှိရင် အန္တရာယ် (Hazard) ကို ကြိုမြင်ပြီး ရှောင်ရှားနိုင် (Elimination) ပါတယ်။ ဒါကြောင့် "သတိသည် အကောင်းဆုံး အကာအကွယ်" လို့ ဆိုတာပါ။
ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... လုပ်ငန်းခွင်မှာ PPE ဝတ်တာဟာ ခန္ဓာကိုယ်ကို ကာကွယ်တာ။ "သတိ" ထားတာဟာ "ကံ" ကို ကာကွယ်တာ။ မတော်တဆမှု (Accident) ဆိုတာ အကြောင်းမဲ့ ဖြစ်တာ မဟုတ်ဘူး။ 'Heinrich's Triangle' သီအိုရီအရ မတော်တဆမှု အကြီးစား တစ်ခု ဖြစ်ဖို့အတွက် သတိလွတ်မှု အသေးစားလေးတွေ (၃၀၀) လောက် ကြိုဖြစ်နေတတ်တယ်။ ဒါကြောင့် အသေးအဖွဲလေးကအစ သတိမလွတ်ဖို့ အရေးကြီးပါတယ်။
ဒီနေရာမှာ ဒကာကြီးတစ်ယောက်က မေးစရာ ရှိတာက "အရှင်ဘုရား... ကံမကောင်းလို့ ထိခိုက်တာ မဟုတ်ဘူးလား" ပေါ့။ ကံဆိုတာ "အလုပ်" (Action) ပဲလေ။ ကိုယ်က သတိမထားတဲ့ "ပေါ့ဆကံ" (Negligence) လုပ်လိုက်လို့၊ ထိခိုက်တဲ့ "အကျိုးပေး" (Result) ရတာပေါ့။ စက်မမောင်းခင် စစ်ဆေးတာ (Safety Check) ဟာ "ဉာဏ်" ပါ။ မစစ်ဘဲ မောင်းတာ "မောဟ" ပါ။ မောဟနဲ့ လုပ်ရင် အကုသိုလ်အကျိုးပေးတတ်ပါတယ်။
အခု သိပ္ပံပညာက ပြတဲ့ Hierarchy of Controls နဲ့ Accident Causation သဘောတရားတွေကို နားလည်ထားမှသာလျှင် ဘုရားရှင်ဟောတဲ့ 'အန္တရာယ်ကင်း' တရားတော်နဲ့ ရှစ်ပါးသီလ (၄) ရဲ့ အနှစ်သာရကို ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပိုပြီး ထိုးထွင်းသိမြင်နိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ မတော်တဆမှု မဖြစ်အောင် သတိထားပုံကို ပါဠိတော် အနက်ဖွင့်ဆိုချက်တွေနဲ့ ဆက်ပြီး လေ့လာကြည့်ကြရအောင်...။
ကိုင်း... ရှေ့မှာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ "Occupational Health and Safety" (OHS) အရ Hierarchy of Controls နဲ့ သတိ (Sati) ရဲ့ အရေးပါပုံကို ပြောခဲ့ပြီးပြီနော်။ အခု အဲဒီအချက်ကို တို့ဘုရားရှင်ရဲ့ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ စတုက္ကနိပါတ်၊ အန္တရာယ်သုတ်တော်နဲ့ ရှစ်ပါးသီလရဲ့ စတုတ္ထသိက္ခာပုဒ် "မုသာဝါဒ" (လိမ်လည်ပြောဆိုခြင်း) နဲ့ ချိန်ထိုးပြီး အနှစ်သာရကို ရှာကြည့်ကြရအောင်။
ဘုရားရှင်က "အန္တရာယ်" ဆိုတာ ပြင်ပကလာတာ ရှိသလို၊ အတွင်းက (ကိုယ့်အပြုအမူကြောင့်) ဖြစ်တာလည်း ရှိတယ်လို့ ဟောတယ်။ အထူးသဖြင့် လုပ်ငန်းခွင် ဘေးကင်းရေးမှာ "မုသာဝါဒ" (လိမ်ညာခြင်း) ဟာ အန္တရာယ်အကြီးဆုံးပါပဲ။ ဥပမာ - စက်ပျက်နေတာကို သိလျက်နဲ့ "ကောင်းပါတယ်" လို့ လိမ်ပြီး Report တင်လိုက်ရင်၊ နောက်လူ လာကိုင်တဲ့အခါ အန္တရာယ် ဖြစ်နိုင်တယ်။ ဒါကြောင့် Safety Culture (ဘေးကင်းရေး ယဉ်ကျေးမှု) မှာ "Honesty" (ရိုးသားမှု) ဟာ အသက်တမျှ အရေးကြီးပါတယ်။
ဒီနေရာမှာ မဟာသရဏဂုံတော်ကြီးရဲ့ (၂၈) ပုဒ်မြောက် (Verse 28) ဖြစ်တဲ့ "သုပ္ပဋိပန္နော" ဂုဏ်တော်နဲ့ ရှစ်ပါးသီလ (၄) ကို ချိတ်ဆက်ကြည့်ရအောင်။ ရှစ်ပါးသီလ စောင့်ထိန်းသူဟာ "မုသာဝါဒ" ကို ရှောင်ကြဉ်ရမယ်။ လုပ်ငန်းခွင်မှာ "Safety Report" တင်တဲ့အခါ အမှန်အတိုင်း တင်တာဟာ သီလလုံခြုံခြင်းပါပဲ။ အမှားကို ဖုံးကွယ်ခြင်း (Cover-up) ဟာ သူတစ်ပါး အသက်ကို ရန်ရှာရာ ရောက်ပါတယ်။ "မတော်တဆမှု မဖြစ်အောင် သတိထားပါ" ဆိုတာ စက်ကို သတိထားရုံ မဟုတ်ဘဲ၊ ကိုယ့်ရဲ့ နှုတ် (Speech) နဲ့ အစီရင်ခံစာ (Report) တွေကိုပါ သတိထား ရိုးသားဖို့ လိုပါတယ်။
ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... လမ်းမှာ "Warning Sign" (သတိပေးဆိုင်းဘုတ်) တွေ့ရင် ယုံကြည်ပြီး ရှောင်ကြတယ် မဟုတ်လား။ အဲဒီ ဆိုင်းဘုတ်က လိမ်ထားရင် (ဥပမာ - ချောက်ကမ်းပါးကို လမ်းကောင်းလို့ ရေးထားရင်) လူတွေ ဒုက္ခရောက်ကုန်မှာပေါ့။ ကိုယ့်ရဲ့ စကားဟာလည်း ဆိုင်းဘုတ်လိုပါပဲ။ မှန်ကန်မှ သူတစ်ပါး ဘေးကင်းမှာပါ။
ကိုင်း... အခု ဝိပဿနာ ရှုကွက်ဘက်ကို တိုးကြည့်ကြရအောင်။ ဒီနေ့ရဲ့ အဓိက အာရုံက 'ရသဓာတ်' (အရသာ) ကို အသုံးပြုပြီး၊ လုပ်ငန်းခွင်မှာ အာရုံလွင့်ခြင်း (Distraction) ကို ထိန်းချုပ်ဖို့ပဲ။
ရှုကွက်မှာ အဆင့် (၅) ဆင့် ရှိတယ်။ (၁) ဒွါရ - ဇိဝှါဒွါရ (လျှာ)။ (၂) အာရုံ - ရသာရုံ (အရသာ)။ (၃) ဝိညာဉ် - ဇိဝှါဝိညာဉ် (လျက်သိစိတ်)။ (၄) ဖဿ - အရသာနှင့် စိတ် ထိတွေ့မှု။ (၅) သတိ - အလုပ်နှင့် စားသောက်ခြင်းကို ခွဲခြားသိမှု။
ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... လုပ်ငန်းခွင် မတော်တဆမှု အများစုဟာ "Multitasking" (တစ်ပြိုင်နက် အလုပ်များစွာ လုပ်ခြင်း) ကြောင့် ဖြစ်တာ။ ဥပမာ - ကားမောင်းရင်း မုန့်စားတာ၊ စက်မောင်းရင်း ကော်ဖီသောက်တာ။
၁။ "လျက်တယ်... သိတယ်"။ အရသာအာရုံပေါ်ရင် စိတ်က လျှာဆီ ရောက်သွားတယ်။
၂။ အဲဒီအချိန်မှာ မျက်စိက လမ်းကို မမြင်တော့ဘူး (Blind spot)။
၃။ စက္ကန့်ပိုင်းလေး အာရုံလွတ်သွားတာနဲ့ အန္တရာယ် ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒါကြောင့် "စားချိန်မှာ စားပါ၊ လုပ်ချိန်မှာ လုပ်ပါ"။ အရသာကို ခံစားနေရင် သတိကွဲပြား (Divided Attention) ဖြစ်တတ်တယ်။ ရသဓာတ်ကို ရှုမှတ်ပြီး "ငါ့စိတ်ကို အရသာက ဆွဲမသွားစေနဲ့" လို့ ထိန်းချုပ်တာဟာ အကောင်းဆုံး Safety Practice ပါပဲ။
ဒီနေရာမှာ ဒကာကြီးတစ်ယောက်က မေးစရာ ရှိတာက "အရှင်ဘုရား... အရက်သေစာ သောက်စားပြီး အလုပ်လုပ်တာကော ဘယ်လိုလဲ" ပေါ့။ ဒါက အဆိုးဆုံးပါပဲ။ ရှစ်ပါးသီလမှာ သေရည်သေရက် (Surameraya) ရှောင်ကြဉ်ခြင်း ပါပါတယ်။ အရက်က သတိ (Sati) ကို ဖျက်ဆီးပစ်တယ်။ ဦးနှောက်ရဲ့ တုံ့ပြန်မှု (Reaction Time) ကို နှေးကွေးစေတယ်။ အရက်သောက်ပြီး လုပ်ငန်းခွင် ဝင်တာဟာ ကိုယ့်သေတွင်း ကိုယ်တူးတာနဲ့ အတူတူပါပဲ။
ဒိဋ္ဌိဖြုတ်ဟောစဉ်ကို ဆက်ကြည့်ရအောင်။ လူတွေမှာ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ဆိုတာ အမြဲ ကပ်ပါနေတယ်။ "ငါ ကျွမ်းကျင်တယ်၊ ငါ့ကို ဘာမှ မဖြစ်ဘူး" ဆိုတဲ့ မာန (Overconfidence) ဟာ ဒိဋ္ဌိပဲ။ တကယ်တော့ 'ငါ' မရှိဘူး။ အကြောင်းတရား (Causes) နဲ့ အကျိုးတရား (Effects) ပဲ ရှိတယ်။ ကျွမ်းကျင်ပေမဲ့ ပေါ့ဆရင် (Cause)၊ ထိခိုက်မယ် (Effect)။
မျက်လှည့်ပြသူရဲ့ ဥပမာကို သုံးကြည့်စို့။ မျက်လှည့်ဆရာက ဓားပေါ်လမ်းလျှောက်ပြရင် ပရိသတ်က အထင်ကြီးပေမဲ့၊ တစ်ချက်မှားရင် ခြေပြတ်တာပဲ။ "ငါ တော်တယ်" ဆိုတဲ့ အစွဲကို ဖြုတ်ပြီး၊ "စက်က သံတုံး၊ ငါက လူသား၊ ထိရင် ကွဲမယ်" ဆိုတဲ့ ပရမတ်သဘောကို မြင်အောင်ကြည့်ပါ။ ရုပ်ဝတ္ထုရဲ့ မာကျောမှု (Hardness) နဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ ပျော့ပြောင်းမှု (Softness) ကို နှိုင်းယှဉ်သိရင် သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ပြုတ်ပါတယ်။
သဿတဒိဋ္ဌိ ဆိုတာကတော့ "ငါ ဒီနေ့ ဘေးကင်းရင် မနက်ဖြန်လည်း ဘေးကင်းမှာပဲ" လို့ ထင်တာ။ မဟုတ်ဘူး... စက္ကန့်တိုင်းမှာ အခြေအနေတွေ ပြောင်းလဲနေတယ်။ မနေ့က စက်ကောင်းပေမဲ့ ဒီနေ့ ပျက်နေနိုင်တယ်။ အမြဲ မစစ်ဆေးရင် (Inspection) ဒုက္ခရောက်မယ်။ ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ ဆိုတာကတော့ "အန္တရာယ် ဖြစ်ရင်လည်း လျော်ကြေးရမှာပဲ၊ ဘာပူစရာရှိလဲ" လို့ ယူတာ။ မဟုတ်ဘူး... ကိုယ်လက်အင်္ဂါ ပျက်စီးသွားရင် ငွေနဲ့ ပြန်ဝယ်လို့ မရဘူး။ ပြီးတော့ ကိုယ့်ကြောင့် သူတစ်ပါး ထိခိုက်ရင် အဲဒီ အကုသိုလ်ကံက သံသရာအထိ လိုက်နှောင့်ယှက်မှာ။ အကြောင်းအကျိုးကို သိရင် ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ ပြုတ်ပါတယ် သူတော်ကောင်းတို့ရေ။
အလုပ်ပေး ရှုကွက်အနေနဲ့ ပြောရရင်... "သတိ (Sati) သည် အကောင်းဆုံး အကာအကွယ်"။ အလုပ်စလုပ်တိုင်း "သတိ... သတိ" လို့ ရွတ်ပါ။ အရသာတစ်ခုခု စားတိုင်း "စားသတိ" ကပ်ပါ။ စကားပြောတိုင်း၊ Report တင်တိုင်း "မုသာဝါဒ လွတ်ရဲ့လား" လို့ ဆင်ခြင်ပါ။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... အခု ဦးပဉ္ဇင်း ဟောခဲ့တဲ့ 'Workplace Safety' (လုပ်ငန်းခွင် ဘေးကင်းရေး)၊ Hierarchy of Controls နဲ့ သတိ (Sati) ရဲ့ အရေးပါပုံတွေကို လက်တွေ့ဘဝမှာ ဘယ်လို အသုံးချရမလဲဆိုတာ ပိုပြီး မျက်စိထဲ မြင်သွားအောင် တို့ Hswagata ပြတိုက်ရဲ့ မှတ်တမ်းတစ်ခုဖြစ်တဲ့ Case-2519 (Template T240) လေးကို ပြောပြချင်ပါတယ်။ ဒါကတော့ ပြတိုက်ရဲ့ "လျှပ်စစ်မီး ပြုပြင်ရေး" (Electrical Maintenance) လုပ်ငန်းခွင်မှာ ဖြစ်ပွားခဲ့တဲ့ မတော်တဆမှု ဖြစ်လုဆဲဆဲ (Near Miss) အဖြစ်အပျက်လေးပေါ့။
ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... ပြတိုက်ရဲ့ ပင်မခန်းမဆောင်မှာ မီးလုံးတစ်လုံး ကျွမ်းသွားတယ်။ တာဝန်ကျ လျှပ်စစ်ကျွမ်းကျင် ဝန်ထမ်းလေးက အဲဒီမီးလုံးကို လဲဖို့ ပြင်တယ်။ ပုံမှန်ဆိုရင် OHS စည်းမျဉ်းအရ (၁) မီးမိန်းချရမယ် (Isolation)၊ (၂) လှေကားအမြင့်ကို သုံးရင် တစ်ယောက်က အောက်က ထိန်းပေးရမယ်၊ (၃) Safety Harness (ခါးပတ်) ဝတ်ရမယ်။
ဒါပေမဲ့ ဝန်ထမ်းလေးက "ဒါ ငါ့အတွက် ထမင်းစားရေသောက်ပါ၊ ခဏလေးပဲ ကြာမှာပါ" ဆိုပြီး မီးမိန်းလည်း မချ၊ Harness လည်း မဝတ်ဘဲ ခုံတစ်လုံးပေါ် တက်ပြီး လဲဖို့ ကြိုးစားတယ်။ ပါးစပ်ကလည်း ကွမ်းလေးဝါးရင်း (Rasa Dhatu Distraction) ပေါ့ပေါ့ပါးပါး လုပ်နေတာပေါ့။ အဲဒီအချိန်မှာ ခုံက ယိုင်သွားပြီး သူ ဟန်ချက်ပျက် (Unbalance) ဖြစ်သွားတယ်။ တော်သေးတယ်... ဘေးနားက စင်ကို လှမ်းဆွဲလိုက်မိလို့ ပြုတ်မကျတာ။ ဒါပေမဲ့ လက်က ဓာတ်လိုက်လုနီးပါး ဖြစ်သွားတယ်။
ဒီနေရာမှာ တို့ပြတိုက်ရဲ့ Policy 13 (Safety & Security) နဲ့ Article 13.1 ဖြစ်တဲ့ "လုပ်ငန်းခွင် ဘေးအန္တရာယ် ကင်းရှင်းရေး လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများ" (Standard Operating Procedures - SOP) ကို အသက်သွင်းရမယ့် အချိန်ပဲ။ ဦးပဉ္ဇင်းက အဲဒီနေရာကို ရောက်သွားပြီး သူ့ကို အောက်ဆင်းခိုင်းလိုက်တယ်။
ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... ဦးပဉ္ဇင်းက "ဒကာလေး... မင်း အခု လုပ်လိုက်တာ 'ကံ' ကို စမ်းတာလား၊ 'ဉာဏ်' ကို သုံးတာလား" လို့ မေးလိုက်တယ်။ "ခဏလေးပါ ဘုရား" လို့ သူက ဆင်ခြေပေးတယ်။ ဦးပဉ္ဇင်းက "အဲဒီ 'ခဏလေး' မှာပဲ အသက်ပါသွားနိုင်တယ်။ မင်း ကွမ်းဝါးနေတော့ စိတ်က အရသာဆီ ရောက်နေတယ် (Distraction)။ သတိမရှိတော့ဘူး။ Safety ဆိုတာ ကြောက်တတ်မှ ဘေးကင်းတာ။ မင်းက မကြောက်တော့ (Overconfidence) အန္တရာယ် ရှိတယ်" လို့ ဆုံးမလိုက်တယ်။
ပြီးတော့ သူ့ကို OHS Protocol အတိုင်း ပြန်လုပ်ခိုင်းတယ်။ (၁) မီးမိန်းချ၊ (၂) လှေကား ခိုင်ခိုင်မာမာ သုံး၊ (၃) Safety အပြည့်အစုံ ဝတ်။ အဲဒီလို စနစ်တကျ လုပ်တော့မှ အလုပ်က ပြီးမြောက်ပြီး ဘေးကင်းသွားတယ်။ ဦးပဉ္ဇင်းက သူ့ကို မှတ်ချက်ပေးလိုက်တယ်... "မင်းရဲ့ ကျွမ်းကျင်မှု (Skill) က အရေးကြီးပေမဲ့၊ မင်းရဲ့ သတိ (Sati) က ပိုအရေးကြီးတယ်။ သတိလွတ်ရင် Skill က မကယ်နိုင်ဘူး" တဲ့။
ဒီဖြစ်ရပ်ကနေ တို့ ဘာသင်ခန်းစာ ရသလဲဆိုတော့... "မတော်တဆမှု မဖြစ်အောင် သတိထားပါ" ဆိုတာ စကားသက်သက် မဟုတ်ပါဘူး။ "ငါ တတ်တယ်၊ ငါ မြန်တယ်" ဆိုတဲ့ မာနတွေကို ဘေးဖယ်ပြီး၊ စည်းကမ်း (Sila) အတိုင်း ရိုရိုသေသေ လိုက်နာတာဟာ အသက်ရှည်ဆေးပါပဲ။
ကိုင်း... ဒီနေ့ ဟောကြားခဲ့တဲ့ တရားတော်ကို သစ္စာလေးပါးနဲ့ ပြန်ပြီး ခြုံငုံကြည့်ကြရအောင်။
လုပ်ငန်းခွင်မှာ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရခြင်း၊ မတော်တဆမှုကြောင့် ကိုယ်လက်အင်္ဂါ ဆုံးရှုံးရခြင်းသည် 'ဒုက္ခသစ္စာ' ပဲ။
ပေါ့ဆမှု၊ လောဘကြောင့် အလုပ်မြန်မြန်ပြီးချင်တဲ့ စိတ်၊ "ငါ့ကို ဘာမှမဖြစ်ဘူး" ဆိုတဲ့ မာန (Negligence & Ego) တွေဟာ 'သမုဒယသစ္စာ' ပဲ။
အန္တရာယ်ကင်းရှင်းပြီး စိတ်ချမ်းသာ ကိုယ်ကျန်းမာ ရှိနေသော အခြေအနေ၊ နိဗ္ဗာန်ဓာတ်သည် 'နိရောဓသစ္စာ' ပေါ့။
အဲဒီ ဘေးကင်းမှုကို ရဖို့အတွက် သတိ (Sati) ထားခြင်း၊ စည်းကမ်းလိုက်နာခြင်း (Sila)၊ အမှန်အတိုင်း ပြောဆိုခြင်း (မုသာဝါဒ ရှောင်ခြင်း) ဆိုတဲ့ မဂ္ဂင်လမ်းစဉ်ဟာ 'မဂ္ဂသစ္စာ' ပဲ ဖြစ်ပါတယ် သူတော်ကောင်းတို့ရေ။
ဒါကြောင့် သူတော်ကောင်းတို့လည်း ကမ္ဘာ့လုပ်ငန်းခွင် ဘေးကင်းရေးနေ့မှာ မိမိတို့ရဲ့ လုပ်ငန်းခွင်အသီးသီးမှာ သတိတရား လက်ကိုင်ထားပြီး ဘေးအန္တရာယ် ကင်းရှင်းအောင် နေထိုင်ကြပါ။ မနက်ဖြန် ကျရောက်မယ့် "ကမ္ဘာ့ကပြအကနေ့" (International Dance Day) ကိုလည်း ကြိုဆိုသောအားဖြင့်၊ ဘဝခရီးလမ်းမှာ အန္တရာယ်ကင်းကင်းနဲ့ ပျော်ရွှင်စွာ လှုပ်ရှားသွားလာနိုင်ကြပါစေ။
ဒီနေ့ ဟောကြားခဲ့တဲ့ ဓမ္မအလျှောက် အားလုံးပဲ လုပ်ငန်းခွင် ဘေးကင်းသူ၊ သတိတရား ကြီးမားသူ၊ နိဗ္ဗာန်ချမ်းသာကို မျက်မှောက်ပြုနိုင်သူများ ဖြစ်ကြပါစေကုန်သတည်း။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက
The Office Of Siridantamahapalaka
The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.
နေ့စွဲ - ၂၈ ဧပြီ ၂၀၂၃
ORCID: 0009-0000-0697-4760
Website: www.siridantamahapalaka.com
Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.
