Aug 8 ညီညွတ်ခြင်းနှင့် စုပေါင်းအာရုံစိုက်မှု ခုဒ္ဒကနိကာယ်၊ သမဂ္ဂသုတ် Collective Intelligence

 "နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ" (၃) ကြိမ်။

"အနန္တောအနန္တငါးပါးကို အာရုံပြု၍ ညီညာဖြဖြ ကန်တော့ကြပါစို့"

နမော ဗုဒ္ဓဿ - သစ္စာလေးပါး မြတ်တရားကို ပိုင်းခြားထင်ထင် သိမြင် တော်မူသော ရှင်တော် မြတ်စွာဘုရားသခင် ကိုယ်တော်မြတ်ကြီးအား နမော - ရည်ညွှတ် သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာ မြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင် ဘုရား။

နမော ဓမ္မဿ - မဂ်လေးတန်၊ ဖိုလ်လေးတန်၊ နိဗ္ဗာန် ပရိယတ် ဆယ်ပါးသော တရားတော်မြတ်အား။ နမော - ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။

နမော သံဃဿ - မဂ်၌တည်သော ပုဂ္ဂိုလ်လေးပါး ဖိုလ်၌တည်သော ပုဂ္ဂိုလ်လေးပါး ဤ ရှစ်ပါးသော အရိယာ သံဃာတော်မြတ်အား။ နမော - ရည်ညွှတ် သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံ မိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။

နမော မာတာပိတုဿ - မိဘနှစ်ပါးအား။ နမော - ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာ မြတ်နိုးလက်စုံ မိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။

နမော အာစရိယဿ - ဝိပဿနာ ဉာဏ်မျက်စိနှစ်ကွင်း အလင်းရအောင် သစ္စာလေးပါးတရားတော်နှင့် ကုသပေးတော်မူသော ကျေးဇူးတော်ရှင် မိုးကုတ်ဆရာတော် ဘုရား ကြီး နှင့် မုံလယ်ဆရာတော် ဘုရားကြီးအား။ နမော - ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာ ဖြင့် ပန်ထွာ မြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။

ယနေ့ဟာ ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ (၈) ရက်နေ့ ဖြစ်ပါတယ်။ ၈ ရက်၊ ၈ လ၊ ၂၀၂၂ ဆိုတော့ မြန်မာလူမျိုးတွေရဲ့ သမိုင်းမှာ "ရှစ်လေးလုံး" (8888) ဆိုပြီး အမှတ်တရ ရှိခဲ့ကြတဲ့ နေ့ထူးနေ့မြတ် တစ်ရက်ပါပဲ။ ရှစ်လေးလုံးနေ့လို့ ဆိုလိုက်တာနဲ့ ဦးဇင်းတို့ ပြေးမြင်မိတာက "လူအင်အား" (People Power) နဲ့ "ညီညွတ်ခြင်း" (Unity) ပါပဲ။ ဒါကြောင့် ဒီနေ့လို နေ့ထူးနေ့မြတ်မှာ ဦးဇင်းတို့ ဩဂုတ်လ Theme ဖြစ်တဲ့ "သမာဓိ" ကို တစ်ဦးတစ်ယောက်တည်းရဲ့ သမာဓိတင် မကဘဲ၊ အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုလုံးရဲ့ သမာဓိ၊ တစ်နည်းအားဖြင့် "ညီညွတ်ခြင်းနှင့် စုပေါင်းအာရုံစိုက်မှု" (Unity and Collective Focus) အကြောင်းကို ဆွေးနွေး ဟောကြားလိုပါတယ်။ ဒကာ ဒကာမတို့... တစ်ယောက်တည်း အာရုံစိုက်ရတာ လွယ်ပေမယ့်၊ လူများကြီးနဲ့ အာရုံတစ်ခုတည်းကို တညီတညွတ်တည်း စိုက်ဖို့ဆိုတာ အင်မတန် ခက်ခဲပါတယ်။ ဒါပေမယ့် အဲဒီလို စုပေါင်းအာရုံစိုက်နိုင်ပြီ ဆိုရင်တော့ ထွက်ပေါ်လာတဲ့ စွမ်းအင်ဟာ မယုံကြည်နိုင်လောက်အောင် ကြီးမားပါတယ်။

ဒီအကြောင်းအရာနဲ့ ပတ်သက်ပြီး မြတ်စွာဘုရားရှင် ဟောကြားခဲ့တဲ့ အင်မတန် လေးနက်တဲ့ တရားတော်တစ်ခု ရှိပါတယ်။ ခုဒ္ဒကနိကာယ်၊ ဣတိဝုတ္တကပါဠိတော်၊ သမဂ္ဂသုတ် မှာ ဘုရားရှင်က ညီညွတ်ခြင်းရဲ့ အရသာကို ဒီလို ဟောကြားခဲ့ပါတယ်။

"သုခါ သံဃဿ သာမဂ္ဂီ၊ သမဂ္ဂါနံ တပေါ သုခေါ။"

ဒီဂါထာတော်လေးက တိုပေမယ့် အဓိပ္ပာယ် ကျယ်ဝန်းလှပါတယ်။ အနက်ဖွင့်ကြည့်ရအောင်။

သံဃဿ - အဖွဲ့အစည်း သံဃာတော်၏၊ သာမဂ္ဂီ - စိတ်ဝမ်းကွဲပြားမှု မရှိဘဲ တညီတညွတ်တည်း ရှိခြင်းသည်၊ သုခါ - ချမ်းသာကို ဖြစ်စေတတ်၏။ သမဂ္ဂါနံ - စိတ်ဝမ်းညီညွတ်သူတို့၏၊ တပေါ - (အာရုံတစ်ခုတည်းသို့ စုပေါင်းရုန်းကန်သော) ဉာဏ်ဝီရိယ အားထုတ်မှုသည်၊ သုခေါ - ချမ်းသာကို ဖြစ်စေတတ်၏။

သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ဒီနေရာမှာ "တပေါ" (အကျင့်/အားထုတ်မှု) ဆိုတာကို သတိပြုပါ။ ဘုရားရှင်က "ညီညွတ်ရင် ပြီးရော" လို့ မဟောပါဘူး။ "ညီညွတ်သူတွေရဲ့ စုပေါင်းအားထုတ်မှု" (Collective Effort) ကမှ အောင်မြင်ချမ်းသာမှုကို ပေးတာပါ။ တချို့က ညီတော့ ညီညွတ်ပါရဲ့၊ ဘာမှ မလုပ်ဘဲ အတူတူ ထိုင်နေကြတာမျိုးကို ဆိုလိုတာ မဟုတ်ဘူး။ ရည်မှန်းချက် ပန်းတိုင် (Goal) တစ်ခုတည်းကို လူအများကြီးက "Laser Beam" (လေဆာရောင်ခြည်) လိုမျိုး စုပြုံပြီး အာရုံစိုက်လိုက်တဲ့ သဘောတရားကို ဆိုလိုတာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီသဘောတရားကို ခေတ်သစ် စီမံခန့်ခွဲမှုနဲ့ သိပ္ပံပညာရပ်တွေမှာတော့ "Collective Intelligence" (စုပေါင်းဉာဏ်ရည်) လို့ ခေါ်ကြပါတယ်။

ပညာရှင်တွေက တွေ့ရှိထားတာက တစ်ယောက်တည်း တော်နေတဲ့ "Genius" (ဉာဏ်ကြီးရှင်) တစ်ယောက် ဆုံးဖြတ်တာထက်၊ သာမန်လူ (၁၀) ယောက်လောက်က စနစ်တကျ တိုင်ပင်ပြီး ဆုံးဖြတ်တာက အမှား (Error) ပိုနည်းသတဲ့။ ဥပမာ - ပျားတွေကို ကြည့်ပါ။ ပျားတစ်ကောင်ချင်းစီက ဦးနှောက် သေးသေးလေးပဲ ရှိတယ်။ ဒါပေမယ့် ပျားအုံ (Hive) တစ်ခုလုံး အနေနဲ့ကျတော့ အင်မတန် ရှုပ်ထွေးတဲ့ အိမ်ဆောက်တာတွေ၊ လမ်းကြောင်းရှာတာတွေကို တိတိကျကျ လုပ်နိုင်ကြတယ်။ ဒါဟာ "Distributed Focus" (ဖြန့်ကျက်ထားသော အာရုံစူးစိုက်မှု) ရဲ့ စွမ်းပကားပါပဲ။ အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုမှာ "ငါ သိတယ်" ဆိုတဲ့ "မာန" ကို လျှော့ပြီး၊ "ငါတို့ အတူတူ ရှာဖွေမယ်" ဆိုတဲ့ "သမာဓိ" ကို တည်ဆောက်လိုက်တဲ့အခါ မဖြေရှင်းနိုင်တဲ့ ပြဿနာဆိုတာ မရှိသလောက် ဖြစ်သွားပါတယ်။

လက်တွေ့ ဥပမာအနေနဲ့ ဦးဇင်းတို့ သွာဂတပြတိုက်မှာ ကြုံတွေ့ခဲ့ရတဲ့ Case-U220 (The Unidentified Relic Dispute) ဆိုတဲ့ ဖြစ်စဉ်လေးကို ပြောပြချင်ပါတယ်။ ၂၀၂၂ ခုနှစ် အစောပိုင်းတုန်းက ပြတိုက်ကို ရှေးဟောင်း ဓာတ်တော်ကြုတ်တစ်ခု ရောက်လာတယ်။ အလှူရှင်ကတော့ "ဒါ ရဟန္တာဓာတ်တော်ပါ" လို့ ပြောတယ်။ ဒါပေမယ့် ပြတိုက်မှူး (Curator) က ကြည့်ပြီး "ဒါ သာမန် ကျောက်ခဲနဲ့ တူတယ်" လို့ သံသယဝင်တယ်။ အဲဒီမှာ အငြင်းပွားမှု (Dispute) ဖြစ်လေရော။ တစ်ယောက်က စစ်မယ်၊ တစ်ယောက်က မစစ်နဲ့ ငရဲကြီးမယ် ဆိုပြီး အာရုံတွေ ကွဲပြား (Distracted) ကုန်တယ်။ ရုံးခန်းထဲမှာ "Beta Wave" တွေများပြီး ဆူညံပွက်လောရိုက်ကုန်တာပေါ့။

အဲဒီအချိန်မှာ ဦးဇင်းတို့က Policy 5 (Community & Stakeholder Engagement) ရဲ့ Article 5.1 (Inclusive Dialogue for Consensus) ကို ကိုင်စွဲပြီး အဖြေရှာခဲ့တယ်။ ဒီမူဝါဒက ဘာပြောလဲဆိုတော့ "အငြင်းပွားဖွယ်ရာ ကိစ္စရပ်များတွင် တစ်ဦးတစ်ယောက်တည်း ဆုံးဖြတ်ချက် မချရ။ သက်ဆိုင်သူများ (Stakeholders) အားလုံး ပါဝင်သော စုပေါင်း စိစစ်ခြင်းကို ပြုလုပ်ရမည်" တဲ့။

ဒါနဲ့ ဦးဇင်းတို့ အားလုံး စားပွဲဝိုင်းတစ်ခုမှာ ထိုင်လိုက်ကြတယ်။ "ငါ့အမြင် မှန်တယ်" ဆိုတဲ့ အစွဲကို ခဏချထားပြီး၊ Template T230 (Evidence Assessment & Verification Record) ကို အတူတူ ဖြည့်ကြတယ်။ T230 ဆိုတာ သာမန် ဇယားကွက် မဟုတ်ပါဘူး။ "Collective Focus" (စုပေါင်းအာရုံ) ယူတဲ့ ကိရိယာပါ။

အဲဒီ ဇယားမှာ -

၁။ "ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အထောက်အထား (Material Evidence) ဘာရှိလဲ?" (အားလုံး ဝိုင်းကြည့်ကြတယ်)။

၂။ "စာပေ အထောက်အထား (Textual Evidence) ဘာရှိလဲ?" (စာတတ်တဲ့ ရဟန်းတွေက ရှာကြတယ်)။

၃။ "သမိုင်းကြောင်း (Provenance) ခိုင်မာလား?" (အလှူရှင်ကို သေချာ မေးကြတယ်)။

အဲဒီလို T230 ကို တစ်ကွက်ချင်းစီ ဝိုင်းဖြည့်နေတဲ့ အချိန်မှာ အံ့ဩစရာကောင်းတာက အခန်းထဲမှာ "ငြင်းခုန်သံ" တွေ တိတ်သွားတယ်။ အားလုံးရဲ့ စိတ်က "အမှန်တရား" (Truth) ဆိုတဲ့ အာရုံတစ်ခုတည်းအပေါ်ကို ရောက်သွားတယ်။ ဒါဟာ ဘုရားဟောတဲ့ "သမဂ္ဂါနံ တပေါ သုခေါ" (ညီညွတ်သူတို့ရဲ့ အားထုတ်မှုဟာ ချမ်းသာတယ်) ဆိုတဲ့ အခြေအနေပါပဲ။ နောက်ဆုံးမှာ အဖြေထွက်လာတယ်။ အဲဒီ ဓာတ်တော်ဟာ ရဟန္တာဓာတ်တော် မဟုတ်ဘဲ၊ ရှေးဟောင်း ပုတီးစေ့ (Ancient Bead) တစ်ခု ဖြစ်နေတာကို အားလုံး လက်ခံလိုက်ကြတယ်။ ဘယ်သူမှ စိတ်မဆိုးကြဘူး။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ ဒါဟာ "ငါ့အဖြေ" မဟုတ်ဘဲ "ငါတို့အဖြေ" ဖြစ်သွားလို့ပါပဲ။

ဒီဖြစ်စဉ်ကနေ ဘာသင်ခန်းစာ ရသလဲဆိုတော့... "ညီညွတ်မှု" ဆိုတာ လက်ချင်းချိတ်ထားရုံနဲ့ မရပါဘူး။ "Process" (လုပ်ငန်းစဉ်) တူညီဖို့ လိုပါတယ်။ အားလုံးက T230 ဆိုတဲ့ မှန်ပြောင်း (Lens) တစ်ခုတည်းကနေ ကြည့်လိုက်တဲ့အခါ မြင်ကွင်းက တစ်သားတည်း ဖြစ်သွားတယ်။

ဒီနေရာမှာ ဒကာကြီးတစ်ယောက်က မေးဦးမယ်။ "အရှင်ဘုရား... စုပေါင်းအာရုံစိုက်တယ် ဆိုတာ အစည်းအဝေးတွေ ခဏခဏ ခေါ်တာကို ပြောတာလား၊ အစည်းအဝေးများရင် အလုပ်ပျက်တယ်ဘုရား" တဲ့။ မှန်ပါတယ်။ ရည်ရွယ်ချက်မရှိတဲ့ အစည်းအဝေးက "Shallow Work" ပါ။ ဦးဇင်း ပြောတဲ့ "Collective Focus" ဆိုတာ အစည်းအဝေး ခေါ်ထိုင်နေတာ မဟုတ်ပါဘူး။ "Shared Mental Model" (တူညီသော စိတ်အကြံ) ရှိနေတာကို ပြောတာပါ။

ဥပမာ - ဘောလုံးအသင်းတစ်သင်းမှာ ကစားသမားတွေက အစည်းအဝေး ထိုင်လုပ်နေတာ မဟုတ်ဘူး။ ကွင်းထဲမှာ ပြေးနေကြတာ။ ဒါပေမယ့် ဘောလုံး ဘယ်ရောက်နေလဲ၊ ဘယ်သူ ဘယ်ပြေးမလဲ ဆိုတာကို အားလုံးက "တူညီသော အာရုံ" နဲ့ သိနေကြတယ်။ အဲဒါကြောင့် ဂိုးသွင်းနိုင်တာ။ ရုံးမှာလည်း ဒီလိုပါပဲ။ Policy 5, Art 5.1 ကို နားလည်ထားရင်၊ ပြဿနာတက်တာနဲ့ "ဘယ်သူမှားလဲ" လို့ လက်ညှိုးမထိုးဘဲ၊ "Template T230 ယူခဲ့၊ အတူတူ စစ်ကြမယ်" လို့ အလိုလို သိနေတာမျိုး ဖြစ်ရပါမယ်။

ဒါကြောင့် ဒီနေ့ "ရှစ်လေးလုံး" နေ့မှာ ဦးဇင်းတို့ အားလုံး သန္နိဋ္ဌာန် ချကြရအောင်။ ငါတို့ရဲ့ အလုပ်ခွင်မှာ၊ ငါတို့ရဲ့ မိသားစုမှာ၊ ငါတို့ရဲ့ တိုင်းပြည်မှာ "ကွဲပြားသော အာရုံများ" (Scattered Focus) ကြောင့် ဖြစ်ရတဲ့ ပဋိပက္ခတွေကို "စုပေါင်းအာရုံ" (Collective Focus) နဲ့ ဖြေရှင်းကြမယ်။ "ငါ" ဆိုတဲ့ အတ္တကို လျှော့ပြီး "ငါတို့" ဆိုတဲ့ အသိနဲ့ ညီညွတ်ခြင်းကို တည်ဆောက်ကြမယ်။

လက်တွေ့ ကျင့်သုံးနိုင်မယ့် နည်းလမ်း (၃) ခုကိုလည်း မှာကြားလိုပါတယ်။

၁။ Common Goal: အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုလုံးအတွက် ရှင်းလင်းပြတ်သားတဲ့ ပန်းတိုင် (Target) တစ်ခု ထားပါ။ (ဥပမာ - ဒီလအတွင်း Project ပြီးရမယ်)။

၂။ Structured Listening: ဆွေးနွေးတဲ့အခါ တစ်ယောက်ပြောရင် ကျန်တဲ့သူတွေက "သမာဓိ" နဲ့ နားထောင်ပါ။ ဖြတ်မပြောပါနဲ့။

၃။ Shared Tools: ဆုံးဖြတ်ချက်ချတဲ့အခါ လူကို မကြည့်ဘဲ၊ T230 လိုမျိုး ဓမ္မဓိဋ္ဌာန်ကျတဲ့ ကိရိယာ (Tools) တွေကို အတူတူ အသုံးပြုပါ။

နိဂုံးချုပ်အနေနဲ့... သမဂ္ဂသုတ်တော်လာ "သုခါ သံဃဿ သာမဂ္ဂီ" ဆိုတဲ့အတိုင်း၊ စိတ်ဝမ်းကွဲပြားမှုမရှိ၊ အာရုံတစ်ခုတည်းအပေါ် စုပေါင်းစူးစိုက်နိုင်တဲ့ "Team Samadhi" ကို တည်ဆောက်ပြီး၊ လောကီစီးပွား၊ လောကုတ္တရာ စီးပွားများကို တညီတညွတ်တည်း ရယူပိုင်ဆိုင်နိုင်ကြပါစေကုန် သတည်း။

"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဌတု"

"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဌတု"

"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဌတု"

သာဓု... သာဓု... သာဓု။

ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက

The Office Of Siridantamahapalaka

နေ့စွဲ - ၈ ဩဂုတ်လ ၂၀၂၂