နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
အနန္တောအနန္တငါးပါးကို အာရုံပြု၍ ညီညာဖြဖြ ကန်တော့ကြပါစို့ -
နမော ဗုဒ္ဓဿ (မြတ်စွာဘုရားအား ကန်တော့ပါ၏)
နမော ဓမ္မဿ (တရားတော်မြတ်အား ကန်တော့ပါ၏)
နမော သံဃဿ (သံဃာတော်မြတ်အား ကန်တော့ပါ၏)
နမော မာတာပိတုဿ (မိဘနှစ်ပါးအား ကန်တော့ပါ၏)
နမော အာစရိယဿ (ဆရာသမားတို့အား ကန်တော့ပါ၏)။
ဒီကနေ့ သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၅ ခုနှစ်၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ ခုနှစ်၊ တပေါင်းလပြည့်ကျော် (၅) ရက်၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၂၂) ရက်နေ့ဟာ "ကမ္ဘာ့ရေနေ့ (World Water Day)" ဖြစ်ပါတယ်။ ဦးဇင်းတို့ ဒီကနေ့မှာ "ဓမ္မရေစင်နှင့် ရေရှည်တည်တံ့မှု (Dhamma Water & Sustainability)" ဆိုတဲ့ ခေါင်းစဉ်နဲ့ ဆွေးနွေးကြရအောင်။ ရေဟာ သက်ရှိတွေအတွက် မရှိမဖြစ် လိုအပ်သလို၊ တရားတော်ဟာလည်း စိတ်ဝိညာဉ်အတွက် မရှိမဖြစ် လိုအပ်ပါတယ်။ ဒါကို အဘိဓမ္မာလာ အာပေါဓာတု သဘောတရားတွေ၊ ခေတ်သစ် ရေအရင်းအမြစ် စီမံခန့်ခွဲမှု (Water Resource Management) တွေနဲ့ နှိုင်းယှဉ်ပြီး ဦးဇင်းတို့ သွာဂတပြတိုက်ရဲ့ "Protect Dhātu" ရည်မှန်းချက်နဲ့ ချိတ်ဆက် ဟောကြားပေးသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
မြတ်စွာဘုရားရှင်က အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ ဓာတုဝိဘင်္ဂသုတ်နဲ့ ရာဟုလောဝါဒသုတ် (မြန်မာပြန်) တို့မှာ အာပေါဓာတု (ရေဓာတ်) ရဲ့ သဘောကို ဟောကြားထားပါတယ်။ ရေဆိုတာ အရာဝတ္ထုတွေကို စုစည်းပေးတတ်တဲ့ သဘော (Snehana/Binding) ရှိသလို၊ အညစ်အကြေးတွေကို ဆေးကြောသန့်စင်ပေးတတ်တဲ့ သဘောလည်း ရှိပါတယ်။ "အာပေါဓာတုယာ စိတ္တံ ဘာဝေဟိ" - ရေကဲ့သို့ စိတ်ကို ပွားများပါ လို့ မိန့်ကြားခဲ့ပါတယ်။ ရေဟာ သန့်ရှင်းတာကို ဆေးကြောရတာလည်း ဝန်မလေးသလို၊ မသန့်ရှင်းတာကို ဆေးကြောရတာလည်း စိတ်မဆိုးပါဘူး။ ဒါဟာ အင်မတန် မြတ်တဲ့ တည်ငြိမ်မှုပါပဲ။
[Image 1: A diagram of the molecular structure of water showing its cohesive and adhesive properties]
ဒီနေရာမှာ ဒကာကြီး တစ်ယောက်က မေးဦးမယ်... "ဦးဇင်းဘုရား... ကမ္ဘာ့ရေနေ့မှာ ရေအကြောင်း ပြောတာတော့ ဟုတ်ပါပြီ၊ သာသနာပြုတာနဲ့ ရေအရင်းအမြစ် စီမံခန့်ခွဲတာ (Water Management) က ဘယ်လို ဆက်စပ်နေလို့လဲ" လို့ပေါ့။ အေး... အင်မတန် ဆက်စပ်ပါတယ်။ ရေကို စနစ်တကျ စီမံခန့်ခွဲမှသာ ရေရှည်တည်တံ့ (Sustainability) မှာ ဖြစ်သလို၊ သာသနာပြုလုပ်ငန်းတွေကိုလည်း စနစ်တကျ စီမံမှသာ ရေရှည်တည်တံ့မှာပါ။ ဦးဇင်းတို့ သွာဂတပြတိုက်မှာ ဓာတ်တော်မြတ်တွေကို စောင့်ရှောက်တဲ့အခါ အာပေါဓာတု (စိုထိုင်းဆ - Humidity) ကို အင်မတန် သတိထားရပါတယ်။ စိုထိုင်းဆ များလွန်းရင် ဓာတ်တော်တွေ မှိုတက်ပျက်စီးနိုင်သလို၊ နည်းလွန်းရင်လည်း အက်ကွဲနိုင်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဦးဇင်းတို့က Template-T239 (Secure Storage Inspection Checklist) ကို သုံးပြီး ရေငွေ့ဓာတ်ကို နေ့စဉ် စစ်ဆေးရပါတယ်။ ဒါဟာ "စနစ်ကျသော စောင့်ရှောက်မှု" ပါပဲ။
ဦးဇင်းတို့ all cases studies ထဲက Case-B12 (Mr. B ရဲ့ ဖြစ်စဉ်) ကို ပြန်ကြည့်ရင် အာပေါဓာတုရဲ့ ဆွဲကပ်စုစည်းမှု သဘောတရားနဲ့ ယှဉ်ကြည့်နိုင်ပါတယ်။ Mr. B ဟာ လူတွေကို စည်းရုံးဖို့အတွက် အထောက်အထားအတုတွေ (Fake Evidence) ဆိုတဲ့ "မသန့်ရှင်းတဲ့ ရေ" ကို သုံးခဲ့ပါတယ်။ အစပိုင်းမှာတော့ လူတွေ စုစည်းသွားသလို ရှိပေမယ့်၊ အမှန်တရား (Truth) နဲ့ ဆေးကြောလိုက်တဲ့အခါမှာတော့ အားလုံး ပြိုကွဲသွားခဲ့ပါတယ်။ စစ်မှန်တဲ့ သာသနာပြုလုပ်ငန်းဆိုတာ အမှန်တရားဆိုတဲ့ ရေစင်နဲ့ စုစည်းရတာပါ။ ဒါကြောင့် ဦးဇင်းတို့က Template-T230 (Evidence Verification Record) ကို သုံးပြီး အမြဲတမ်း သန့်စင်အောင် လုပ်နေရတာ ဖြစ်ပါတယ်။
[Image 2: An integrated water resources management (IWRM) cycle showing sustainability steps]
အခုခေတ် Environmental Engineering လေ့လာနေတဲ့ လူငယ်တွေအတွက် စဉ်းစားကြည့်စို့။ ရေကို အလဟဿ မဖြစ်အောင် စီမံရသလိုပဲ၊ သာသနာပြု အရင်းအမြစ်တွေကိုလည်း အလဟဿ မဖြစ်ဖို့ လိုပါတယ်။ ဦးဇင်းတို့ရဲ့ ၅ နှစ်တာ အစီရင်ခံစာ (5 Years Reports) ထဲက ၂၀၂၅ ခုနှစ် အစီရင်ခံစာမှာ "Shared Responsibility" ကို အလေးပေးထားတာဟာ ရေအရင်းအမြစ်ကို ဝိုင်းဝန်းထိန်းသိမ်းသလိုမျိုး၊ သာသနာ့အမွေကိုလည်း စုပေါင်းစောင့်ရှောက်ဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။ Policy Article 3.2 မှာလည်း "Resource Stewardship" ဆိုတာကို ထည့်သွင်းထားပါတယ်။ ဓာတ်တော်တွေ စောင့်ရှောက်ဖို့ လှူဒါန်းထားတဲ့ ဒါနရေစင်တွေကို တစ်စက်မကျန် အကျိုးရှိအောင် စီမံရပါတယ်။
ဒကာမကြီးတို့ မိသားစုဘဝမှာလည်း ဆင်ခြင်ကြည့်စို့။ "ရေစက်လက်နဲ့ ကုသိုလ်ခွက်" ဆိုသလိုပဲ၊ လစဉ်မပြတ် လှူဒါန်းတာဟာ ကုသိုလ်ရေစင်ကို အမြဲတမ်း စီးဆင်းနေအောင် လုပ်တာပါပဲ။ ဒါဟာ ၁၂ လစာ အနုမောဒနာ Theme ထဲက ဇန်နဝါရီလ Theme "ဒါနနှင့် စိတ်အလေ့အကျင့် (Habit of Giving)" ရဲ့ အနှစ်သာရပါ။ ရေတွင်းလေးတစ်ခုကို နေ့စဉ် ခပ်ယူနေမှ ရေကြည်ထွက်သလိုမျိုး၊ ကုသိုလ်ကိုလည်း နေ့စဉ်၊ လစဉ် ပုံမှန်လုပ်မှ စိတ်က ကြည်လင်နေမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဦးဇင်းတို့ သွာဂတပြတိုက်ရဲ့ Template-T232 (Risk & Impact Assessment Sheet) မှာ ရေဘေးအန္တရာယ် (Flood risk) အတွက်လည်း ကြိုတင်ပြင်ဆင်မှုတွေ ပါဝင်ပါတယ်။ ဒါဟာ "အပမာဒ" ဆိုတဲ့ မပေါ့ဆတဲ့ တရားပါပဲ။ အနာဂတ်မှာ ရေရှားပါးမှုတွေ၊ ရာသီဥတု ပြောင်းလဲမှုတွေ ကြုံလာရနိုင်သလို၊ သာသနာမှာလည်း စိန်ခေါ်မှုတွေ ကြုံလာနိုင်ပါတယ်။ အဲဒီအခါမှာ ဦးဇင်းတို့က ဓမ္မရေစင်ကို အမြဲတမ်း သန့်ရှင်းနေအောင်၊ စီးဆင်းနေအောင် Template-T101 (Doctrinal Briefing Note) တွေနဲ့ တရားတော်တွေကို ဖြန့်ဝေပေးနေရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
နိဂုံးချုပ်အနေနဲ့ ပြောရရင် ရေဟာ အသက်ဖြစ်သလို၊ ဓမ္မဟာလည်း ဘဝရဲ့ အသက်ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ကမ္ဘာ့ရေနေ့မှာ ဒကာကြီး ဒကာမကြီးတို့လည်း ရေကို အကျိုးရှိရှိ သုံးစွဲကြသလို၊ မိမိတို့ရဲ့ စိတ်ကိုလည်း ဓမ္မရေစင်နဲ့ နေ့စဉ် ဆေးကြောသန့်စင်ကြပါလို့ တိုက်တွန်းလိုပါတယ်။ အမှန်တရား (Truth) ကို ရေကဲ့သို့ တန်ဖိုးထားပြီး၊ ငြိမ်းချမ်းမှု (Peace) ကို ရေကဲ့သို့ အေးမြအောင် တည်ဆောက်နိုင်ကြပါစေ။
ယနေ့ ဟောကြားအပ်သော ဓမ္မရေစင်နှင့် ရေရှည်တည်တံ့မှု တရားတော်ကို နာယူကြည်ညိုကြရတဲ့ ကုသိုလ်ကံ စေတနာအပေါင်းတို့ကြောင့် မိမိတို့ လိုလားအပ်တဲ့ မဂ်ဖိုလ်နိဗ္ဗာန်ကို လွယ်ကူသော အကျင့်၊ မြန်ဆန်သော အသိဉာဏ်တို့ဖြင့် ရရှိနိုင်ကြပါစေကုန်သတည်း။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဌတု
ဗုဒ္ဓသာသနံ_မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမ သာသနာတော်သည်
စိရံ_ကြာမြင့်စွာသော ကာလပတ်လုံး
တိဌတု_တည်ပါစေသတည်း။
သာဓု... သာဓု... သာဓု။
ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက
The Office Of Siridantamahapalaka
နေ့စွဲ - ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၂၂) ရက်။
