သာဓုပါ ဒကာတော်။ ကဲ... ဒီနေ့ ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၃ ရက် (Day 44) ဟာ တစ်ကမ္ဘာလုံးအတိုင်းအတာနဲ့ World Radio Day (ကမ္ဘာ့ရေဒီယိုနေ့) ဖြစ်ပါတယ်။ အသံနဲ့ ဆက်သွယ်ရတဲ့ နည်းပညာတွေ ထွန်းကားလာတဲ့ ဒီကနေ့ခေတ်မှာ ဦးဇင်းတို့ သာသနာပြုလုပ်ငန်းတွေကို အသံလှိုင်းတွေကတစ်ဆင့် ဘယ်လို ထိရောက်အောင် ဖြန့်ဝေမလဲဆိုတာ ဆွေးနွေးကြမယ်နော်။ ခေါင်းစဉ်လေးက "အသံလွှင့်ခြင်းနဲ့ ဓမ္မဝေမျှခြင်း" တဲ့။ ဦးဇင်းတို့က သံယုတ္တနိကာယ်၊ ဂေယျသုတ် လာ အဆုံးအမတွေနဲ့ ခေတ်သစ် Broadcasting (အသံလွှင့်ခြင်းဆိုင်ရာ ပညာရပ်) တွေကို နှိုင်းယှဉ်ပြီး၊ ဓာတ်တော်မြတ်တွေရဲ့ ဂုဏ်ကျေးဇူးကို ကမ္ဘာအနှံ့ ပျံ့နှံ့အောင် ဘယ်လိုလုပ်မလဲဆိုတာ အားစိုက်ပြီး ဟောကြားပေးမယ်။
၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၃ ရက် - Day 44
"အသံလွှင့်ခြင်းနဲ့ ဓမ္မဝေမျှခြင်း - ဂေယျသုတ်မှသည် ကမ္ဘာ့အသံလွှင့်နည်းပညာဆီသို့"
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
ကဲ... ရောက်ရှိလာကြတဲ့ ဒကာ၊ ဒကာမတို့ရေ... ဒီနေ့ ကမ္ဘာ့ရေဒီယိုနေ့မှာ ဦးဇင်းက မေးခွန်းလေးတစ်ခုနဲ့ စတင်ချင်တယ်ဗျာ။ "ဒကာတို့... အရာရာကို မြင်ရမှ ယုံကြတာလား? ဒါမှမဟုတ် မမြင်ရပေမယ့် နားနဲ့ ကြားရရုံနဲ့ရော နှလုံးသားထဲ ရောက်သွားတတ်သလား?"။ တကယ်တော့ အသံ (Sound) ဆိုတာ ရုပ်ပုံ (Visual) ထက်တောင်မှ စိတ်ကူးပုံဖော်မှု (Imagination) ကို ပိုပြီး အားပေးနိုင်တယ်လို့ အသံလွှင့်ပညာရှင်တွေက ဆိုကြတယ်လေ။
ဦးဇင်းတို့ မြတ်စွာဘုရားရှင်ဟာလည်း တရားတော်တွေကို ဟောကြားတဲ့အခါမှာ နားထောင်သူတွေရဲ့ နားထဲမှာ သာယာနာပျော်ဖွယ်ရှိအောင်၊ မှတ်မိလွယ်အောင် "ဂေယျ" ခေါ်တဲ့ ဂါထာလေးတွေ၊ လင်္ကာလေးတွေနဲ့ ရောမွှေပြီး ဟောကြားခဲ့တာ ဒကာတို့ရဲ့။ ဒါကို သံယုတ္တနိကာယ်၊ ဂေယျသုတ် (ဂေယျဝဂ်) မှာ အသေးစိတ် လေ့လာနိုင်ပါတယ်။
ကျမ်းကိုးပါဠိတော်လေးကို ဦးဇင်းနဲ့အတူ အာရုံပြုကြည့်လိုက်ကြရအောင်နော် -
ပါဠိတော်: "သုဘာသိတံ ဥတ္တမမုခါဟု သန္တော၊ ဓမ္မံ စရေ နာဓမ္မံ တံ ဒုတိယံ။ ပိယံ ဝဒေ နာပိယံ တံ တတိယံ၊ သစ္စံ ဝဒေ နမုသံ တံ စတုတ္ထံ။"
မြန်မာပြန် အနှစ်ချုပ်ကတော့ - "သူတော်ကောင်းတို့က ပြောကြတယ်၊ ကောင်းစွာပြောဆိုတဲ့ စကား (သုဘာသိတ) ဟာ အမြတ်ဆုံးပဲ။ တရားနဲ့အညီ ပြောရမယ် (ဓမ္မ)၊ မတရားတာကို မပြောရဘူး။ ချစ်ဖွယ်သောစကား (ပိယဝါစာ) ကို ပြောရမယ်၊ မုန်းတီးဖွယ်ကို မပြောရဘူး။ မှန်ကန်တဲ့စကား (သစ္စဝါစာ) ကို ပြောရမယ်၊ မဟုတ်တာကို မပြောရဘူး" တဲ့။
ဒကာကြီးတစ်ယောက်က မေးလိမ့်မယ်... "အရှင်ဘုရား... ရေဒီယိုနေ့နဲ့ ဒီတရားက ဘယ်လိုများ ဆက်စပ်နေလို့လဲဘုရား" လို့။
ဆိုင်တာမှ အင်မတန် ဆိုင်တာပေါ့ ဒကာကြီးရဲ့။ ခေတ်သစ် Broadcasting (အသံလွှင့်ခြင်း) မှာ အရေးကြီးဆုံးက "Content Integrity" (အကြောင်းအရာ မှန်ကန်ခိုင်မာမှု) ပဲလေ။ အသံလွှင့်တယ်ဆိုတာ လှိုင်း (Wave) တစ်ခုကို လွှင့်လိုက်တာ။ အဲဒီလှိုင်းထဲမှာပါတဲ့ စကားက မမှန်ကန်ရင်၊ ဒါမှမဟုတ် ရုန့်ရင်းကြမ်းတမ်းရင် နားထောင်သူတွေရဲ့ စိတ်ကို ပူလောင်စေတယ်။ ဘုရားရှင်ဟောတဲ့ "သုဘာသိတ" ဖြစ်ဖို့ဆိုတာ ရေဒီယိုအသံလွှင့်သူတွေ၊ Podcast လုပ်သူတွေ၊ ဓမ္မဝေမျှသူတွေ အားလုံး လိုက်နာရမယ့် ကျင့်ဝတ် (Ethics) ပဲပေါ့။
ဦးဇင်းတို့ Hswagata Museum မှာ ဓာတ်တော်မြတ်တွေကို စောင့်ရှောက်တဲ့အခါ "အသံလှိုင်း" တွေရဲ့ စွမ်းအားကိုလည်း အသုံးချရတာ။ ဓာတ်တော်တွေကို ပူဇော်တဲ့အခါ ရွတ်ဖတ်ပူဇော်တဲ့ ပရိတ်တရားတော်တွေ၊ ဓမ္မတေးတွေဟာ အဲဒီပတ်ဝန်းကျင်ကို အေးချမ်းတဲ့ Vibration (တုန်ခါမှု) တွေ ပေးစွမ်းနိုင်တယ်လေ။ ဒါဟာ စကားလုံးမပါတဲ့ Broadcasting (အသံလွှင့်ခြင်း) တစ်မျိုးပဲ။ ဦးဇင်းတို့ The Office Of Siridantamahapalaka မှာ T101 မှ T250 Template တွေနဲ့ ဓာတ်တော်မှတ်တမ်းတွေ လုပ်တဲ့အခါမှာလည်း အသံဖြင့် မှတ်တမ်းတင်ခြင်း (Audio Documentation) ကို အလေးထားပါတယ်။ ဒါမှသာ နောင်တစ်ချိန်မှာ ဓာတ်တော်တွေရဲ့ သမိုင်းကို နားနဲ့လည်း ကြားနိုင်မှာ မဟုတ်လား။
အခု ဒကာမကြီးတစ်ယောက်က မေးဦးမယ်... "အရှင်ဘုရား... အခုခေတ်မှာ လူတွေက TV တွေ၊ ဖုန်းတွေပဲ ကြည့်နေကြတာ၊ ရေဒီယိုက အရေးပါသေးလို့လားဘုရား" လို့။
အရေးပါတာပေါ့ ဒကာမကြီးရယ်။ ရေဒီယိုဆိုတာ "Blind Medium" (မျက်စိမှိတ်ပြီး နားထောင်လို့ရတဲ့ ကြားခံ) လို့ ခေါ်တယ်။ အလုပ်လုပ်ရင်း၊ ကားမောင်းရင်း၊ ထမင်းချက်ရင်း နားထောင်လို့ရတယ်။ ဓမ္မဝေမျှတဲ့အခါမှာလည်း ဒကာတို့က တရားတော်တွေကို နားနဲ့ နာယူတဲ့အခါ စိတ်က ပိုပြီး တည်ငြိမ်သွားတတ်တယ်။ အမြင်အာရုံက အနှောင့်အယှက် များတတ်ပေမယ့် အသံကတော့ နှလုံးသားထဲကို တိုက်ရိုက် စီးဝင်သွားတာလေ။ ဒါကြောင့်လည်း ဘုရားရှင်က "သုဿူသံ လဘတေ ပညံ" (နားထောင်ခြင်းဖြင့် ပညာကို ရစေတယ်) လို့ ဟောခဲ့တာပေါ့။
စီမံခန့်ခွဲမှု (Management) ရှုထောင့်က ကြည့်ရင်လည်း အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုမှာ Internal Communication (အတွင်းပိုင်း ဆက်သွယ်ရေး) ဟာ Broadcasting နဲ့ တူတူပဲ။ ခေါင်းဆောင်က ပေးတဲ့ သတင်းစကားဟာ အောက်ခြေအထိ "Distortion" (အသံဗလံ) ကင်းကင်းနဲ့ ရောက်ဖို့ လိုတယ်။ ဦးဇင်းတို့ ပြတိုက်စီမံကိန်းမှာ ISO 9001 စံနှုန်းတွေအရ ဆက်သွယ်ရေး လမ်းကြောင်းတွေကို စနစ်တကျ ထားရှိရတာဟာ ဘုရားရှင်ဟောတဲ့ "သစ္စဝါစာ" (မှန်ကန်သောစကား) ကို အမြဲတမ်း လူတိုင်းဆီ ရောက်သွားစေဖို့အတွက်ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
ဦးဇင်းတို့ Case Studies တွေထဲမှာဆိုရင် ဓာတ်တော်မြတ်တွေကို လှည့်လည်အပူဇော်ခံတဲ့အခါမှာ အသံချဲ့စက်တွေကတစ်ဆင့် ဘုရားရှင်ရဲ့ ဂုဏ်တော်တွေကို ကြွေးကြော်ပူဇော်တာဟာ တစ်မြို့လုံး၊ တစ်ရွာလုံးကို ကုသိုလ်လှိုင်းတွေ ဖြန့်ဝေပေးတာနဲ့ တူတူပဲ။ ဒါဟာ တကယ့်ကို အစွမ်းထက်တဲ့ Spiritual Broadcasting (ဝိညာဉ်ရေးရာ အသံလွှင့်ခြင်း) ပဲ။ ဒီနေ့ ကမ္ဘာ့ရေဒီယိုနေ့မှာ ဒကာတို့လည်း ကိုယ့်ရဲ့ နှုတ်ကနေ ထွက်တဲ့ အသံတွေကို "သုဘာသိတ" ဖြစ်အောင်၊ သူတစ်ပါးအတွက် အေးချမ်းမှုပေးတဲ့ အသံတွေ ဖြစ်အောင် ကြိုးစားကြပါဦး။
ကဲ... ဒီနေ့ တရားပွဲလေးကို ဝေဝေဆာဆာ အနှစ်ချုပ်ရရင်တော့ -
အသံဆိုတာ လူသားတွေရဲ့ နှလုံးသားကို ချိတ်ဆက်ပေးတဲ့ တံတားတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ ဓာတ်တော်မြတ်တွေကို ဖူးမြော်ရင်း ဘုရားရှင်ရဲ့ "ဂေယျ" အဆုံးအမကို နှလုံးသွင်းကာ မှန်ကန်သော၊ ချစ်ဖွယ်သော၊ တရားနှင့်ညီသော စကားများကိုသာ ပြောဆိုကြပါ။ နည်းပညာတွေ ဘယ်လိုပဲ ပြောင်းလဲပါစေ၊ စစ်မှန်တဲ့ ဓမ္မသံတွေဟာ ကမ္ဘာကြီးကို ထာဝရ အေးချမ်းစေမှာ အမှန်ပဲပေါ့ ဒကာတို့ရေ။
ကမ္ဘာ့ရေဒီယိုနေ့မှာ အားလုံးပဲ အေးချမ်းတဲ့ ဓမ္မသံတွေကို နာယူနိုင်ကြပါစေ၊ ဓာတ်တော်မြတ်တွေရဲ့ အေးရိပ်အောက်မှာ သာသနာပြုရင်း မိမိတို့ရဲ့ အသံလှိုင်းတွေကတစ်ဆင့် ကမ္ဘာကြီးကို ငြိမ်းချမ်းမှုတွေ ပေးဝေနိုင်ကြပါစေလို့ ဦးဇင်းက အနုမောဒနာပြုရင်း ဆုတောင်းပေးလိုက်ပါတယ်ဗျာ။
သာဓု... သာဓု... သာဓု။
Ashin Dhammasami (Dhamma Talk By)
Custodian of the Buddha Tooth Relics
Date: 13 February 2022
