Day 272
Sept 29
နှလုံးသားကျန်းမာရေးနှင့် မေတ္တာ
အဘိဓမ္မာ၊ ဟဒယဝတ္ထု
Cardiovascular Psychology T157 / Case-H272
Policy 9, Art. 9.4
"နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ" (၃) ကြိမ်။
အနန္တောအနန္တငါးပါးကို အာရုံပြု၍ ညီညာဖြဖြ ကန်တော့ကြပါစို့ -
"နမော ဗုဒ္ဓဿ" - သစ္စာလေးပါး မြတ်တရားကို ပိုင်းခြားထင်ထင် သိမြင်တော်မူသော ရှင်တော်မြတ်စွာဘုရားသခင် ကိုယ်တော်မြတ်ကြီးအား ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
"နမော ဓမ္မဿ" - မဂ်လေးတန်၊ ဖိုလ်လေးတန်၊ နိဗ္ဗာန် ပရိယတ် ဆယ်ပါးသော တရားတော်မြတ်အား ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
"နမော သံဃဿ" - မဂ်၌တည်သော ပုဂ္ဂိုလ်လေးပါး ဖိုလ်၌တည်သော ပုဂ္ဂိုလ်လေးပါး ဤ ရှစ်ပါးသော အရိယာ သံဃာတော်မြတ်အား ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
"နမော မာတာပိတုဿ" - မိဘနှစ်ပါးအား ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
"နမော အာစရိယဿ" - ဝိပဿနာ ဉာဏ်မျက်စိနှစ်ကွင်း အလင်းရအောင် သစ္စာလေးပါးတရားတော်နှင့် ကုသပေးတော်မူသော ကျေးဇူးတော်ရှင် မိုးကုတ်ဆရာတော်ဘုရားကြီးနှင့် မုံလယ်ဆရာတော်ဘုရားကြီးအား ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
သာဓု... သာဓု... သာဓု...။
ယနေ့ သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၆ ခုနှစ်၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၄ ခုနှစ်၊ တော်သလင်းလပြည့်ကျော် (၄) ရက်၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ (၂၉) ရက်၊ ကြာသပတေးနေ့။
ဒီနေ့ဟာ "ကမ္ဘာ့နှလုံးနေ့" (World Heart Day) ဖြစ်ပါတယ်။ လူတစ်ယောက်မှာ နှလုံးရပ်သွားရင် အသက်မရှိတော့သလို၊ နှလုံးသားထဲမှာ မေတ္တာမရှိရင်လည်း လူ့ဘဝရဲ့ အနှစ်သာရ ပျောက်ဆုံးသွားတတ်ပါတယ်။ ဒီနေ့မှာတော့ အဘိဓမ္မာလာ "ဟဒယဝတ္ထု" (နှလုံးအိမ်) သဘောတရားနဲ့ ခေတ်သစ် Cardiovascular Psychology (နှလုံးသွေးကြောဆိုင်ရာ စိတ်ပညာ) ကို ပေါင်းစပ်ပြီး၊ နှလုံးကျန်းမာရေးကို မေတ္တာဖြင့် ဘယ်လို စောင့်ရှောက်မလဲ ဆိုတာကို Case-H272 ဖြစ်ရပ်မှန်နဲ့တကွ ဟောကြားသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဦးစွာပထမ အဘိဓမ္မာပိဋက၊ ပဋ္ဌာန်းပါဠိတော် မှာ စိတ်နဲ့ နှလုံးအိမ် (ဟဒယဝတ္ထု) ရဲ့ ဆက်စပ်ပုံကို ဒီလို အတိအလင်း ဟောကြားထားပါတယ်။
"ယံ ရူပံ နိဿာယ မနောဓာတု စ မနောဝိညာဏဓာတု စ ပဝတ္တန္တိ၊ တံ ရူပံ မနောဓာတုယာ... ပုရေဇာတပစ္စယေန ပစ္စယော။"
(အဘိဓမ္မာပိဋက၊ ပဋ္ဌာန်း၊ ပစ္စယနိဒ္ဒေသ)
အနက်အဓိပ္ပာယ်ကတော့ - "အကြင်ရုပ် (နှလုံးအိမ်) ကို မှီ၍ စိတ်တို့သည် ဖြစ်ကုန်၏။ ထိုရုပ်သည် စိတ်တို့အား ရှေးဦးစွာ ဖြစ်၍ (Purejata) ကျေးဇူးပြု၏" တဲ့။
ဆိုလိုတာက - စိတ်နဲ့ နှလုံးဟာ တစ်ခုနဲ့တစ်ခု အပြန်အလှန် မှီခိုနေပါတယ်။ စိတ်ဆိုးရင် နှလုံးခုန် မြန်မယ်။ နှလုံးရောဂါရှိရင် စိတ်အားငယ်မယ်။ ဒါကို ခေတ်သစ်ဆေးပညာမှာ "Type A Personality" (ဒေါသကြီးပြီး စိတ်မြန်သူများ နှလုံးရောဂါ ဖြစ်နိုင်ချေများခြင်း) လို့ သတ်မှတ်ပါတယ်။
ဒီသဘောတရားကို လက်တွေ့ ဘယ်လို ကုစားမလဲ။ ဦးဇင်းတို့ သွာဂတပြတိုက်မှာ ဖြစ်ပျက်ခဲ့တဲ့ Case-H272 (The Angry Donor's Heart Attack) ကို ပြောပြချင်ပါတယ်။
ဖြစ်စဉ်: ပြတိုက်ကို ပုံမှန်လာလေ့ရှိတဲ့ အလှူရှင် "ဦးတင်" (အမည်လွှဲ) ဟာ သွေးတိုးနဲ့ နှလုံးရောဂါ အခံရှိသူပါ။ တစ်နေ့မှာ သူက ဝန်ထမ်းတစ်ယောက် အလုပ်လုပ်တာ မကိုက်ညီလို့ဆိုပြီး အကြီးအကျယ် ဒေါသထွက်၊ အော်ဟစ်ဆူပူနေတုန်း ရုတ်တရက် ရင်ဘတ်ကို ဖိပြီး လဲကျသွားတယ်။
"အမောဖောက်တာ" (Angina Pectoris) ဖြစ်သွားတာပါ။ ဝန်ထမ်းတွေက ချက်ချင်း ရှေးဦးသူနာပြုစုပြီး ဆေးရုံပို့လိုက်ရတယ်။
ဦးဇင်းက သူ့ကို ဆေးရုံဆင်းပြီး ပြန်လာတဲ့အခါ Policy 9, Article 9.4 (Health & Spiritual Wellbeing Integration) အရ Template T157 (Heart-Mind Balance Log) ကို ပေးပြီး "မေတ္တာကုထုံး" ခံယူစေခဲ့ပါတယ်။
T157 ဟာ နှလုံးခုန်နှုန်း (Heart Rate) နဲ့ စိတ်ခံစားမှု (Emotion) ကို တွဲဖက်မှတ်တမ်းတင်တဲ့ စနစ်ပါ။
The T157 Therapy (T157 ကုထုံး):
၁။ Monitor (စောင့်ကြည့်ပါ): ဦးတင်ကို တစ်နေ့ (၃) ကြိမ် နှလုံးခုန်နှုန်း တိုင်းခိုင်းတယ်။
၂။ Correlate (ဆက်စပ်ပါ): နှလုံးခုန် မြန်တဲ့အချိန်မှာ စိတ်ထဲ ဘာဖြစ်နေလဲ (ဒေါသလား၊ ပူပန်မှုလား) မှတ်ခိုင်းတယ်။
၃။ Intervene (ကြားဝင်ပါ): နှလုံးခုန် မြန်လာတိုင်း "မေတ္တာပို့" ခိုင်းတယ်။ "ငါ့နှလုံးသားလေး ကျန်းမာပါစေ၊ ငါစိတ်ဆိုးနေတဲ့ လူလည်း ကျန်းမာပါစေ" လို့ ရွတ်ဆိုခိုင်းတယ်။
ရလဒ်:
(၁) လလောက် ကြာတော့ ဦးတင်က ပြောတယ်။ "ဦးဇင်း... အရင်က ဒေါသထွက်ရင် 'ငါမှန်တယ်' လို့ပဲ ထင်တာ။ အခု T157 နဲ့ ကြည့်လိုက်တော့ ဒေါသထွက်တိုင်း ငါ့နှလုံးက ဒုက္ခရောက်နေပါလားဆိုတာ မြင်သွားပြီ။ ကိုယ့်နှလုံးကို သနားလို့ ဒေါသလျှော့လိုက်ပြီ" တဲ့။
ဆေးစစ်ချက်အရလည်း သူ့ရဲ့ သွေးဖိအား (BP) ပုံမှန် ဖြစ်သွားတယ်။
ဒီ Case-H272 က ပေးတဲ့ သင်ခန်းစာကတော့ - "မေတ္တာ" ဆိုတာ သူတစ်ပါးအတွက် ပေးတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ကိုယ့်နှလုံးသား ကျန်းမာဖို့ ကိုယ်သောက်ရတဲ့ ဆေးပါပဲ။
Cardiovascular Psychology အရ "Forgiveness" (ခွင့်လွှတ်ခြင်း) ဟာ နှလုံးသွေးကြောတွေကို ကျယ်စေပြီး သွေးလည်ပတ်မှု ကောင်းစေတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ "ဒေါသ" (Anger) ကတော့ သွေးကြောတွေကို ကျဉ်းစေပြီး နှလုံးကို ဝန်ပိစေပါတယ်။
ဒကာကြီး ဒကာမကြီးတို့... ကမ္ဘာ့နှလုံးနေ့မှာ ကိုယ့်နှလုံးသားကို မေတ္တာနဲ့ ဆေးကြောပါ။
၁။ Touch your Heart: လက်ကို ရင်ဘတ်ပေါ်တင်ပြီး "ကျေးဇူးပါ နှလုံးသားလေး၊ ငါ့အတွက် အလုပ်လုပ်ပေးနေလို့" လို့ ပြောပါ။ (Self-Compassion)။
၂။ Forgive: ကိုယ့်ကို စိတ်ဆင်းရဲအောင် လုပ်ခဲ့သူတွေကို ခွင့်လွှတ်လိုက်ပါ။ သူတို့ကို ခွင့်လွှတ်တာဟာ ကိုယ့်နှလုံးကို "အဆိပ်" (Toxin) ထုတ်ပေးလိုက်တာပါပဲ။
၃။ Smile: ပြုံးလိုက်ပါ။ အပြုံးဟာ နှလုံးကို အားဖြစ်စေပါတယ်။
နိဂုံးချုပ်အနေနဲ့... ဟဒယဝတ္ထု (နှလုံးအိမ်) ဟာ စိတ်ရဲ့ မှီရာဖြစ်သလို၊ မေတ္တာတရားရဲ့ ကိန်းအောင်းရာလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ အားလုံးသော ဒကာကြီး ဒကာမကြီးတို့သည် နှလုံးသားတွင် မေတ္တာကိန်းဝပ်၍၊ ရုပ်နာမ်နှစ်ပါးစလုံး ကျန်းမာရွှင်လန်းသော ဘဝများကို ပိုင်ဆိုင်နိုင်ကြပါစေ ကုန်သတည်း။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဌတု
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဌတု
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဌတု။
သာဓု... သာဓု... သာဓု...။
ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက
The Office Of Siridantamahapalaka
Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum
နေ့စွဲ - ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ (၂၉) ရက်
