Dhamma · Reflection · Statements · Peaceful Communication

Office Of Siridantamahapalaka: April 2023

Chronological Archive

Day 111 Apr 21 Year 2023 တီထွင်မှုနှင့် ဉာဏ် - ဣဒ္ဓိပါဒ် ၄ ပါးနှင့် R&D စီမံခန့်ခွဲမှု (Innovation, Wisdom & The Four Bases of Power in R&D)

 

Day 111 Apr 21 Year 2023 တီထွင်မှုနှင့် ဉာဏ် - ဣဒ္ဓိပါဒ် ၄ ပါးနှင့် R&D စီမံခန့်ခွဲမှု (Innovation, Wisdom & The Four Bases of Power in R&D)

သုတ္တန်ပိဋက၊ သံယုတ္တနိကာယ်၊ မဟာဝဂ္ဂသံယုတ်၊ ဣဒ္ဓိပါဒသံယုတ် (အောင်မြင်ခြင်း၏ အခြေခံတရား ၄ ပါး)

R&D Management: The Innovation Funnel & Design Thinking (သုတေသနနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေး - တီထွင်မှု နှာခေါင်းပေါက်ပုံစံနှင့် ဒီဇိုင်းပိုင်းဆိုင်ရာ တွေးခေါ်မှု)


"နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ"

"နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ"

"နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ"

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ယနေ့ သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၆ ခု၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၅ ခု၊ နှစ်ဆန်း (၅) ရက်၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၂၁) ရက်၊ သောကြာနေ့၊ မင်္ဂလာရှိသော ညချမ်းအချိန်ကာလလေးမှာ သွာဂတ သွားဓာတ်တော် စောင့်ရှောက်ရေး ပြတိုက်မှ စီစဉ်ကျင်းပအပ်သော နေ့စဉ် ဓမ္မသဘင်ပွဲကို စတင် ကျင်းပပါတော့မယ်။

ယနေ့ ဧပြီလ ၂၁ ရက်နေ့ဟာ "ကမ္ဘာ့တီထွင်မှုနှင့် ဖန်တီးမှုနေ့" (World Creativity and Innovation Day) ဖြစ်ပါတယ်။ လောကကြီး တိုးတက်ပြောင်းလဲဖို့အတွက် အသစ်အဆန်းတွေ တီထွင်ကြ၊ ဖန်တီးကြတဲ့နေ့ပေါ့။

ဒီလို နေ့ထူးနေ့မြတ်မှာ ဘုရားရှင် ကိုယ်တော်မြတ်ကြီးရဲ့ အနန္တဂုဏ်ကျေးဇူးတွေကို "အကြီးမြတ်ဆုံး တီထွင်သူ"၊ "လမ်းသစ်ရှာဖွေသူ" တို့နဲ့ ယှဉ်ပြီး အကျယ်တဝင့် ရှိခိုးပူဇော်ကြရအောင်။

"အရဟတော" - ကိလေသာ အဟောင်းအမြင်း၊ အယူဝါဒ အဟောင်းအမြင်းတို့မှ ကင်းဝေးတော်မူပြီး၊ သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲမှ လွတ်မြောက်ရာ နည်းလမ်းသစ် (Novel Path) ကို ရှာဖွေတွေ့ရှိတော်မူသော၊ "သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ" - သတ္တဝါတို့၏ အောင်မြင်မှုအတွက် မရှိမဖြစ် လိုအပ်သော ဆန္ဒ၊ ဝီရိယ၊ စိတ်၊ ပညာတည်းဟူသော ဣဒ္ဓိပါဒ် ၄ ပါး (The Four Bases of Power) ကို ဆရာမကူ သယမ္ဘူဉာဏ်တော်မြတ်ဖြင့် ကိုယ်တော်တိုင် တီထွင်ဖန်တီး ထိုးထွင်းသိမြင်တော်မူသော၊ "တဿ ဘဂဝတော" - ဘုန်းတော်ခြောက်ပါးနှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော ထိုမြတ်စွာဘုရားရှင်အား "နမော" - ရိုသေမြတ်နိုး လက်အုပ်မိုး၍ ရှိခိုးကန်တော့လိုက်ရပါ၏ ဘုရား။

ဆက်လက်ပြီးတော့လည်း "အနန္တော အနန္တငါးပါး" ကို အာရုံပြုကြရအောင်။ ဗုဒ္ဓဂုဏ်တော်၊ ဓမ္မဂုဏ်တော်၊ သံဃာဂုဏ်တော်၊ မိဘဂုဏ်တော်၊ ဆရာသမားဂုဏ်တော် ဆိုတဲ့ အနန္တငါးပါးသော ကျေးဇူးရှင်ကြီးတွေကို ဦးထိပ်ထားပြီးတော့၊ "တီထွင်သူများသည် လောကအတွက် နည်းပညာသစ်များ ဖန်တီးသကဲ့သို့၊ မိမိတို့သည်လည်း ဘဝပြဿနာများကို ဖြေရှင်းနိုင်သော ဉာဏ်ပညာသစ်များ တီထွင်နိုင်ကြပါစေ" လို့ ဦးဇင်းက ရှေးဦးစွာ မေတ္တာပို့သ ဆုတောင်းပေးလိုက်ပါတယ် သူတော်ကောင်းတို့ရေ။

၁။ ဉာဏ်အလင်း စူးစမ်းခြင်း (Investigative Meditation)

ကိုင်း... တရားမဟောခင်၊ တရားမနာခင်မှာ စိတ်ကလေးကို အရင်ဆုံး ထက်မြက်သွားအောင်၊ စူးစမ်းလိုစိတ် (Curiosity) ဖြစ်လာအောင် ပြင်ဆင်ကြရအောင်။ ဒီနေ့တော့ "ဝိမံသ" (Investigation/Analysis) ကို ဦးစားပေးပြီး ရှုမှတ်ကြမယ်။

သူတော်ကောင်းတို့... မျက်လုံးလေးတွေကို မှိတ်ထားပါ။ ပုံမှန် ရှုနေကျ ဝင်လေထွက်လေကိုပဲ၊ ဒီနေ့တော့ "သိပ္ပံပညာရှင်" (Scientist) တစ်ယောက်လို စူးစမ်းကြည့်ပါ။

"လေက ဘယ်လို ဝင်လာသလဲ... ဘယ်နားမှာ ထိသလဲ... ပူသလား၊ အေးသလား... တိုသလား၊ ရှည်သလား..."

ရိုးရိုးလေး မှတ်တာ မဟုတ်ဘဲ၊ သူ့ရဲ့ သဘောတရားကို "ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ" (Analyze) လုပ်တဲ့ ပုံစံနဲ့ စောင့်ကြည့်ပါ။ စိတ်ထဲမှာ "အဖြေရှာမယ်" ဆိုတဲ့ တက်ကြွမှုလေး ထားပြီး၊ ခန္ဓာရဲ့ ဖြစ်စဉ်တွေကို ဓာတ်ခွဲခန်းထဲက နမူနာပစ္စည်းလို သဘောထားပြီး ခဏလောက် လေ့လာကြည့်ကြပါစို့။

၂။ သိပ္ပံရှုထောင့် (R&D Management & The Innovation Funnel)

သူတော်ကောင်းတို့ရေ... "တီထွင်မှု" (Innovation) ဆိုတာ ဘာလဲ။ လူအများစုက တီထွင်မှုဆိုတာ ပါရမီရှင်တွေ၊ အိုင်းစတိုင်းတို့၊ အက်ဒီဆင်တို့လို လူတွေမှ လုပ်နိုင်တယ်လို့ ထင်ကြတယ်။

ခေတ်သစ် စီမံခန့်ခွဲမှု ပညာရပ် (Modern Management) မှာတော့ Innovation ဆိုတာ စနစ်တကျ လုပ်ဆောင်ရတဲ့ "R&D Process" (Research and Development) တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။

စိတ်ကူးပေါက်ရာ လုပ်တာ မဟုတ်ပါဘူး။ အဆင့်ဆင့် ဖြတ်သန်းရတဲ့ စနစ်တစ်ခု ရှိပါတယ်။ အဲဒါကို "The Innovation Funnel" (တီထွင်မှု နှာခေါင်းပေါက်ပုံစံ) လို့ ခေါ်ပါတယ်။

၁။ Ideation (စိတ်ကူးများ ထုတ်ခြင်း):

ဒါက Funnel ရဲ့ အကျယ်ဆုံး အပိုင်း။ စိတ်ကူးပေါင်းစုံကို စုစည်းရတယ်။ (Brainstorming)။ မဖြစ်နိုင်တာတွေ၊ ရူးကြောင်ကြောင် နိုင်တာတွေ အကုန်ပါတယ်။

၂။ Selection/Filtering (ရွေးချယ်စိစစ်ခြင်း):

ရလာတဲ့ စိတ်ကူးတွေထဲက လက်တွေ့ဖြစ်နိုင်တာ၊ အကျိုးရှိတာကို ရွေးထုတ်ရတယ်။ မလိုအပ်တာတွေကို ပယ်ရတယ်။

၃။ Prototyping & Testing (နမူနာပြလုပ်ခြင်းနှင့် စမ်းသပ်ခြင်း):

ရွေးထားတဲ့ စိတ်ကူးကို လက်တွေ့ အကောင်အထည် ဖော်ကြည့်တယ်။ စမ်းသပ်တယ်။ မှားရင် ပြင်တယ် (Trial and Error)။ သောမတ်အက်ဒီဆင် မီးလုံးထွင်တုန်းက အကြိမ် တစ်ထောင်လောက် စမ်းသပ်ခဲ့ရတယ်။ ကျရှုံးမှု (Failure) ဟာ တီထွင်မှုရဲ့ အစိတ်အပိုင်း တစ်ခုပါပဲ။

၄။ Execution (လက်တွေ့ အကောင်အထည်ဖော်ခြင်း):

နောက်ဆုံး အောင်မြင်တဲ့ နမူနာကိုမှ ဈေးကွက်ထဲ တင်ပို့တာ၊ လက်တွေ့ အသုံးပြုတာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီနေရာမှာ အရေးကြီးတာက "Design Thinking" ပါ။ "ငါ ဘာလုပ်ချင်လဲ" ဆိုတာထက် "User (သုံးစွဲသူ) ဘာလိုအပ်လဲ"၊ "ပြဿနာ (Problem) က ဘာလဲ" ဆိုတာကို အရင် ရှာဖွေရပါတယ်။ ပြဿနာကို မှန်မှန်ကန်ကန် သိမှ ဖြေရှင်းနည်း (Solution) အသစ် ထွက်လာမှာပါ။

ကိုင်း... ဒီပုံကို ကြည့်ပါ။ စိတ်ကူးတိုင်း အောင်မြင်တာ မဟုတ်ပါဘူး။ စနစ်တကျ စိစစ်၊ စမ်းသပ်၊ ပြုပြင်မှသာ တန်ဖိုးရှိတဲ့ တီထွင်မှု ဖြစ်လာတာပါ။

၃။ ဓမ္မရှုထောင့် (ဣဒ္ဓိပါဒ် ၄ ပါးနှင့် အောင်မြင်ရေး)

အခု... ဒီ R&D သဘောတရားကို ဦးဇင်းတို့ရဲ့ ဓမ္မဘက်ကို လှည့်ကြည့်ရအောင်။

ဘုရားရှင်က လောကီကိစ္စပဲ ဖြစ်ဖြစ်၊ လောကုတ္တရာကိစ္စပဲ ဖြစ်ဖြစ် အောင်မြင်ဖို့၊ ပြီးမြောက်ဖို့အတွက် "ဣဒ္ဓိပါဒ် ၄ ပါး" (Four Bases of Power) မရှိမဖြစ် လိုအပ်တယ်လို့ ဟောကြားခဲ့ပါတယ်။ ဒါဟာ ဗုဒ္ဓရဲ့ R&D Formula ပါပဲ။

၁။ ဆန္ဒ (Chanda - Passion/Desire):

"လုပ်ချင်စိတ် ပြင်းပြခြင်း"။ R&D မှာ Ideation အဆင့်ပေါ့။ သိချင်စိတ်၊ တတ်ချင်စိတ်၊ အောင်မြင်ချင်စိတ် (Spark) မရှိရင် ဘာမှ စလို့ မရပါဘူး။ တဏှာ (Craving) နဲ့ မတူပါဘူး။ ဆန္ဒ ဆိုတာ "To Do" (ကတ္တုကမျတာ) ပါ။

၂။ ဝီရိယ (Viriya - Energy/Effort):

"မလျော့သော လုံ့လ"။ Prototyping အဆင့်ပေါ့။ အက်ဒီဆင်လို အကြိမ်ကြိမ် ကျရှုံးပေမယ့် မရပ်တန့်ဘဲ ဆက်စမ်းသပ်နေတဲ့ စိတ်ဓာတ်။ "အရေအကြော အရိုးသာ ကြွင်းပါစေ" ဆိုတဲ့ စိတ်ဓာတ်။

၃။ စိတ္တ (Citta - Consciousness/Focus):

"စိတ်စိုက်ခြင်း"။ Execution အဆင့်မှာ အာရုံမလွင့်ဘဲ၊ ကိုယ်လုပ်နေတဲ့ အလုပ်ပေါ်မှာ တစိုက်မတ်မတ် ထားရှိခြင်း။ စိတ်က ပြန့်ကျဲနေရင် (Scattered mind) ဘယ်တော့မှ ထူးခြားတာ မထွက်လာပါဘူး။

၄။ ဝိမံသ (Vimamsa - Investigation/Wisdom):

"ပညာဖြင့် စူးစမ်းဆင်ခြင်ခြင်း"။ ဒါက အရေးကြီးဆုံး R&D Factor ပါ။ "ဘာလို့ မှားတာလဲ၊ ဘယ်လို ပြင်ရမလဲ၊ အကြောင်းအကျိုးက ဘာလဲ" ဆိုတာကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာတာ (Analysis) ပါ။ ဝိမံသ မပါရင် "ကန်းသော ဝီရိယ" ဖြစ်ပြီး၊ အပင်ပန်းသာ ခံရမယ်၊ အရာမထင်ပါဘူး။

တီထွင်မှုနေ့မှာ ဒီ ၄ ချက်ကို နှလုံးသွင်းပါ။ ဆန္ဒရှိရမယ်၊ ကြိုးစားရမယ်၊ အာရုံစိုက်ရမယ်၊ ဉာဏ်နဲ့ ယှဉ်ရမယ်။ ဒါမှသာ "Innovation" ဖြစ်မှာပါ။

၄။ ဝိပဿနာ ယန္တရား (Vipassana Mechanism Integration)

အခု... အရေးကြီးဆုံးဖြစ်တဲ့ "ဒိဋ္ဌိဖြုတ် ရှုကွက်" ကို သွားကြရအောင်။ ဒီ "ငါ တီထွင်တယ်၊ ငါ့ဉာဏ်ကောင်းတယ်" ဆိုတဲ့ အစွဲကို ဘယ်လို ဖြုတ်မလဲ။

ခန္ဓာဖွဲ့နည်း (Aggregates Assembly):

စိတ်ကူးအသစ် တစ်ခု (New Idea) ပေါ်လာတဲ့ အချိန်ကို ဓာတ်ခွဲကြည့်မယ်။

၁။ သညာက္ခန္ဓာ: အတိတ်က မှတ်သားထားတဲ့ အချက်အလက် (Data) တွေကို ပြန်ခေါ်ယူခြင်း။

၂။ သင်္ခါရက္ခန္ဓာ: အချက်အလက်တွေကို ပေါင်းစပ်ခြင်း၊ ပြုပြင်ခြင်း (Processing/Synthesis)။ ဒါကို Creativity လို့ ခေါ်တယ်။

၃။ ဝိညာဏက္ခန္ဓာ: စိတ်ကူးအသစ်ကို သိလိုက်တဲ့ စိတ်။

၄။ ရူပက္ခန္ဓာ: ဦးနှောက်အာရုံကြောများ လှုပ်ရှားမှု။

ဒီနေရာမှာ "ငါ" (Self) ဘယ်မှာ ရှိသလဲ။ ဖန်တီးရှင် (Creator) ဆိုတာ ရှိသလား။

ဒိဋ္ဌိဖြုတ်နည်း (Instruction):

အကြံကောင်း ပေါ်လာတဲ့အခါ... "ငါ တီထွင်လိုက်တာ" လို့ မမှတ်ပါနဲ့။

"အကြောင်းအကျိုး တိုက်ဆိုင်သွားတယ်... သိတယ်... အချက်အလက်တွေ ပေါင်းစပ်သွားတယ်... သိတယ်... ဉာဏ်ပွင့်သွားတယ်... သိတယ်" လို့ပဲ မှတ်ပါ။

"AI (ဉာဏ်ရည်တု) ၏ ဥပမာ" (AI Analogy):

  • AI တစ်ခုက ပုံဆွဲပြတယ်၊ စာရေးပြတယ်။ လူတွေက "AI က တော်လိုက်တာ" လို့ ပြောတယ်။ တကယ်တော့ AI မှာ "ငါ" မရှိဘူး။ Data တွေ (သညာ) ကို Algorithm (သင်္ခါရ) နဲ့ ပေါင်းပြီး Output ထုတ်လိုက်တာ။

  • ထို့အတူပါပဲ... ကျွန်ုပ်တို့ရဲ့ စိတ်ဆိုတာ "Biological Intelligence" ပါ။ အတိတ်က သင်ယူထားတာတွေ၊ အတွေ့အကြုံတွေ (Input) ကို ဣဒ္ဓိပါဒ် ၄ ပါး (Algorithm) နဲ့ ပေါင်းစပ်လိုက်တော့ "တီထွင်မှု" (Output) ထွက်လာတာပါ။

  • "Creator God" (ဖန်ဆင်းရှင်) မရှိသလို၊ "Creator Self" (ဖန်ဆင်းရှင် အတ္တ) လည်း မရှိပါဘူး။ အကြောင်းအကျိုး (Cause & Effect) သက်သက်ပါပဲ။

အဲဒီလို ရှုမှတ်လိုက်တဲ့အခါ "ငါ တတ်တယ်" ဆိုတဲ့ မာန (Mana) ပျောက်သွားပြီး၊ "ဝိမံသ" (Panna) သက်သက် ဉာဏ်သက်သက် စင်ကြယ်စွာ အလုပ်လုပ်ပုံကို မြင်လာပါလိမ့်မယ်။

၅။ ဖြစ်ရပ်မှန် ဇာတ်လမ်း (Case Study: Case-2411)

ဒီအကြောင်းကို ပြောရရင် ဦးဇင်းတို့ သွာဂတပြတိုက်မှာ ဖြစ်ပျက်ခဲ့တဲ့ "တီထွင်မှု လွန်ကဲခြင်း" အကြောင်း သင်ခန်းစာယူစရာ ဇာတ်လမ်းလေး (Case Study) တစ်ပုဒ်ကို သတိရမိပါတယ်။ သေချာ နာယူကြည့်ကြပါဦး။ Case-2411 လို့ မှတ်တမ်းတင်ထားတဲ့ ကိစ္စလေးပါ။

ဖြစ်စဉ်က ဒီလို... ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၁ ရက်၊ တီထွင်မှုနေ့ပေါ့။ ပြတိုက်ရဲ့ "Restoration Lab" (ရှေးဟောင်းပစ္စည်း ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းရေး ဓာတ်ခွဲခန်း) မှာ "မောင်သစ်" (အမည်လွှဲ) ဆိုတဲ့ ဝန်ထမ်းလေး ရှိတယ်။ သူက လူငယ်၊ မီးတောက်လို တက်ကြွတယ်။ အမြဲတမ်း Idea အသစ်တွေနဲ့ နေတာ။

ပြဿနာက သူက "R&D Process" ကို ကျော်ချင်တယ်။ Policy 29 (Innovation Management) နဲ့ Article 29.2 (Unauthorized Experiments) မှာ "မည်သည့် ဓာတုဗေဒဆေးရည် အသစ်ကိုမဆို စမ်းသပ်မှု (Testing) အဆင့်ဆင့် မလုပ်ဘဲ မူရင်းပစ္စည်းပေါ် တိုက်ရိုက် မသုံးရ" လို့ တားမြစ်ထားတယ်။

အဲဒီနေ့က ရွှေပြားဟောင်း တစ်ချပ်ကို သန့်ရှင်းရေး လုပ်ရမယ့် အလှည့်။ ပုံမှန် နည်းလမ်းက ကြာတယ်။ မောင်သစ်က "ဟာ... ဒီခေတ်ကြီးမှာ ဘာလို့ ရှေးရိုးကြီး လုပ်နေမှာလဲ။ ငါ ဆေးနည်းသစ် ထွင်လိုက်မယ်" ဆိုပြီး၊ သူ့ဉာဏ်နဲ့သူ အက်ဆစ်ပျော့ တစ်မျိုးရယ်၊ ဆပ်ပြာရည် တစ်မျိုးရယ်၊ အရောင်ချွတ်ဆေး တစ်မျိုးရယ်ကို ရောစပ်လိုက်တယ်။ (Ideation တော့ ရှိတယ်၊ Vimamsa/Testing မပါဘူး)။

သူက "ဒါဆို မြန်မြန်ပြောင်မှာပဲ" ဆိုပြီး အဲဒီ အရည်ကို ရွှေပြားပေါ် တိုက်ရိုက် လောင်းချလိုက်တယ်။

ရလဒ်က ဘာဖြစ်မလဲ။ ဓာတ်ပြုမှု (Reaction) ချက်ချင်း ဖြစ်ပြီး၊ အငွေ့တွေ ထွက်လာတယ်။ "ရှဲ....." ဆိုတဲ့ အသံနဲ့အတူ ရွှေပြားပေါ်က ရှေးဟောင်း စာလုံးတွေဟာ မည်းပြီး ပျက်စီးသွားတယ်။ ရွှေမဟုတ်တဲ့ သတ္တုစပ် (Alloy) တွေက အက်ဆစ်နဲ့ ဓာတ်ပြုပြီး အရောင်ပြောင်းသွားတာ။

မောင်သစ် မျက်နှာပျက်ပြီး "ဒုက္ခပါပဲ" ဆိုပြီး ရေနဲ့ ဆေးချပေမယ့် နောက်ကျသွားပြီ။ ရှေးဟောင်းအမွေအနှစ် တစ်ခု ထိခိုက်သွားတယ်။

ဦးဇင်းတို့ Template T246 (Restoration Incident Report) နဲ့ စစ်ဆေးတော့ မောင်သစ်ရဲ့ လက်ချက်မှန်း သိရတယ်။

ဦးဇင်းက သူ့ကို ခေါ်ပြီး ဆုံးမရတယ်။

"မောင်သစ်... မင်းမှာ 'ဆန္ဒ' (Passion) ရှိတာ ကောင်းတယ်။ ဒါပေမဲ့ 'ဝိမံသ' (Wisdom/Investigation) မပါရင် အဲဒီ ဆန္ဒဟာ အန္တရာယ်ပဲ။ တီထွင်တယ် ဆိုတာ စိတ်ကူးပေါက်ရာ လုပ်တာ မဟုတ်ဘူး။ အကြောင်းအကျိုး (Chemistry) ကို နားလည်ပြီး စမ်းသပ်ရတာ။ မင်းက ဣဒ္ဓိပါဒ် ၄ ပါး မညီညွတ်တော့ အောင်မြင်မှု မရဘဲ ပျက်စီးမှု ရတာပေါ့" လို့ ရှင်းပြရတယ်။

၆။ နိဂုံးချုပ် (သစ္စာလေးပါးနှင့် ချိတ်ဆက်ခြင်း)

ကိုင်း... ဒီဇာတ်လမ်းလေးကို သင်ခန်းစာယူပြီး ကိုယ့်ဘဝကို ပြန်ကြည့်ကြစို့။ "Innovation" (တီထွင်မှု) ဆိုတာ ပြင်ပလောကမှာပဲ လိုတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ကိုယ့်ဘဝ၊ ကိုယ့်စိတ်ကိုလည်း Innovate လုပ်ဖို့ လိုပါတယ်။

အကျင့်ဟောင်းတွေ၊ အတွေးဟောင်းတွေ (Old Habits) နဲ့ပဲ နေနေရင်၊ ရလဒ်ဟောင်း (Dukkha) ပဲ ရနေမှာပါ။ နည်းလမ်းသစ် (Noble Eightfold Path) ကို သုံးပြီး စိတ်ကို Upgrade လုပ်ရပါမယ်။ ဒါပေမဲ့ မောင်သစ်လို စိတ်မြန်လက်မြန် မလုပ်ဘဲ၊ ဝိမံသ (ပညာ) ဦးစီးပြီး စနစ်တကျ ကျင့်ကြံဖို့ လိုပါတယ်။

နိဂုံးချုပ်အနေနဲ့ သစ္စာလေးပါးနဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး ကြည့်ကြရအောင်။

  • အမြဲတမ်း အသစ်အသစ်သော ပြဿနာများ၊ ဒုက္ခများကို ဖန်တီးနေတတ်သော ခန္ဓာစက်ရုံကြီးသည် "ဒုက္ခသစ္စာ"

  • အဲဒီ ဒုက္ခတွေကို တီထွင်ဖန်တီးနေတဲ့ (Originator of Suffering) တဏှာလိုချင်စိတ်သည် "သမုဒယသစ္စာ"

  • ပြုပြင်ဖန်တီးမှု သင်္ခါရဟူသမျှ ငြိမ်းအေးသွားပြီး၊ အသစ်ထပ်မဖြစ်သော နိဗ္ဗာန်သည် "နိရောဓသစ္စာ"

  • အဲဒီ နိဗ္ဗာန်ကို ရောက်ဖို့အတွက် ဣဒ္ဓိပါဒ် ၄ ပါး အခြေခံသော မဂ္ဂင်ရှစ်ပါး (The Path of Innovation) သည် "မဂ္ဂသစ္စာ" ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါကြောင့် ယနေ့ ကမ္ဘာ့တီထွင်မှုနေ့မှာ ဟောကြားအပ်သော 'တီထွင်မှုနှင့် ဉာဏ်' တရားတော်ကို နာယူကြရသော သင်သူတော်ကောင်း အပေါင်းတို့သည် မိမိတို့၏ ဘဝအောင်မြင်ရေးအတွက် ဣဒ္ဓိပါဒ် ၄ ပါးကို လက်ကိုင်ပြုကြပြီး၊ ဝိမံသဉာဏ်ဖြင့် အမှားအမှန်ကို ဝေဖန်ပိုင်းခြားကာ၊ သံသရာမှ ထွက်မြောက်ရာ နည်းလမ်းမှန်ကို တီထွင်ဖန်တီး နိုင်ကြပါစေကုန်သတည်း။

"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု"

"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု"

"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု"

သာဓု... သာဓု... သာဓု။

ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက

The Office Of Siridantamahapalaka

The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.

နေ့စွဲ - ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၁ ရက်

ORCID: 0009-0000-0697-4760

Website: www.siridantamahapalaka.com

Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.

သူတော်ကောင်းတို့အနေဖြင့် ဓမ္မဗဟုသုတများ ပိုမိုဆွေးနွေးလိုပါက ဦးဇင်းတို့၏ Facebook Group ဖြစ်သော https://www.facebook.com/share/g/1AefhUBU85/ တွင်လည်း ဝင်ရောက် လေ့လာနိုင်ကြပါတယ်လို့ ဖိတ်ခေါ်အပ်ပါတယ်။ အားလုံး ကိုယ်စိတ်နှစ်ဖြာ ကျန်းမာ ချမ်းသာကြပါစေ။


Day 107 Apr 17 Year 2023 နှစ်ဆန်းတစ်ရက် - Cellular Regeneration & Autophagy အသစ်စတင်ခြင်းနှင့် ဆဲလ်အသစ်ဖြစ်ပေါ်ခြင်း (New Year's Day: Cellular Regeneration, Autophagy & The Power of Sila)

 

Day 107 Apr 17 Year 2023 နှစ်ဆန်းတစ်ရက် - အသစ်စတင်ခြင်းနှင့် ဆဲလ်အသစ်ဖြစ်ပေါ်ခြင်း (New Year's Day: Cellular Regeneration, Autophagy & The Power of Sila)

သုတ္တန်ပိဋက၊ ဒီဃနိကာယ်၊ သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ (သီလသမ္ပဒါ - သီလနှင့် ပြည့်စုံခြင်း)

Cellular Regeneration & Autophagy (ဆဲလ်အသစ်ပြန်လည်ဖြစ်ပေါ်ခြင်းနှင့် မိမိကိုယ်ကို သန့်စင်ခြင်း)


"နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ"

"နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ"

"နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ"

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ယနေ့ သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၆ ခု၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၅ ခု၊ ဦးဦးဖျားဖျား နှစ်သစ်မင်္ဂလာ နှစ်ဆန်းတစ်ရက်နေ့၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၁၇) ရက်၊ တနင်္လာနေ့၊ မင်္ဂလာရှိသော ညချမ်းအချိန်ကာလလေးမှာ သွာဂတ သွားဓာတ်တော် စောင့်ရှောက်ရေး ပြတိုက်မှ စီစဉ်ကျင်းပအပ်သော နေ့စဉ် ဓမ္မသဘင်ပွဲကို စတင် ကျင်းပပါတော့မယ်။

ဒီနေ့ဟာ မြန်မာတို့ရဲ့ နှစ်သစ်ကူး "နှစ်ဆန်းတစ်ရက်နေ့" (New Year's Day) ဖြစ်ပါတယ်။ အဟောင်းတွေ ကုန်ဆုံးပြီး အသစ်တွေ စတင်တဲ့ နေ့ထူးနေ့မြတ်ပေါ့။ "နှစ်သစ်မှာ စိတ်သစ်လူသစ် ဖြစ်ကြမယ်" လို့ အားလုံးက ဆုံးဖြတ်ချက်တွေ ချကြတယ်။

ဒီလို မင်္ဂလာရှိတဲ့ နေ့ရက်မှာ ဘုရားရှင် ကိုယ်တော်မြတ်ကြီးရဲ့ အနန္တဂုဏ်ကျေးဇူးတွေကို "အသစ်ဖြစ်ခြင်း"၊ "စင်ကြယ်ခြင်း" တို့နဲ့ ယှဉ်ပြီး အကျယ်တဝင့် ရှိခိုးပူဇော်ကြရအောင်။

"အရဟတော" - အတိတ်က ကိလေသာ အဟောင်းအမြင်းများကို စွန့်ပယ်တော်မူပြီး၊ ခဏတိုင်း ခဏတိုင်း၌ လတ်ဆတ်သန့်ရှင်းသော မဟာကရုဏာတော်၊ မဟာပညာတော်တို့ဖြင့် သတ္တဝါတို့ကို အကျိုးပြုတော်မူသော၊ "သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ" - ရုပ်နာမ်တို့၏ အဟောင်းပျက်၍ အသစ်ဖြစ်နေသော (Old & New Generation) သဘောတရားနှင့် သီလဖြင့် ဘဝကို အသစ်ပြန်လည် တည်ဆောက်နည်း (Moral Regeneration) ကို ဆရာမကူ သယမ္ဘူဉာဏ်တော်မြတ်ဖြင့် ကိုယ်တော်တိုင် ထိုးထွင်းသိမြင်တော်မူသော၊ "တဿ ဘဂဝတော" - ဘုန်းတော်ခြောက်ပါးနှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော ထိုမြတ်စွာဘုရားရှင်အား "နမော" - ရိုသေမြတ်နိုး လက်အုပ်မိုး၍ ရှိခိုးကန်တော့လိုက်ရပါ၏ ဘုရား။

ဆက်လက်ပြီးတော့လည်း "အနန္တော အနန္တငါးပါး" ကို အာရုံပြုကြရအောင်။ ဗုဒ္ဓဂုဏ်တော်၊ ဓမ္မဂုဏ်တော်၊ သံဃာဂုဏ်တော်၊ မိဘဂုဏ်တော်၊ ဆရာသမားဂုဏ်တော် ဆိုတဲ့ အနန္တငါးပါးသော ကျေးဇူးရှင်ကြီးတွေကို ဦးထိပ်ထားပြီးတော့၊ "ခန္ဓာကိုယ်ရှိ ဆဲလ်ဟောင်းများ သေဆုံး၍ ဆဲလ်သစ်များ ဖြစ်ပေါ်သကဲ့သို့၊ နှစ်ဟောင်းမှ အကုသိုလ် အညစ်အကြေးများကို ဖယ်ရှား၍ နှစ်သစ်တွင် ကုသိုလ်စိတ်သစ်၊ လူသစ်များအဖြစ် ပြန်လည် မွေးဖွားနိုင်ကြပါစေ" လို့ ဦးဇင်းက ရှေးဦးစွာ မေတ္တာပို့သ ဆုတောင်းပေးလိုက်ပါတယ် သူတော်ကောင်းတို့ရေ။


၁။ စိတ်သစ်လူသစ် တည်ဆောက်ခြင်း (Renewal Meditation)

ကိုင်း... တရားမဟောခင်၊ တရားမနာခင်မှာ စိတ်ကလေးကို အရင်ဆုံး "Refresh" (ပြန်လည်လန်းဆန်း) လုပ်ကြရအောင်။ ဒီနေ့တော့ အသစ်စတင်ခြင်းကို အာရုံပြုတဲ့ "အာနာပါန" (Breath Meditation) ကိုပဲ ထူးခြားတဲ့ ပုံစံလေးနဲ့ ရှုမှတ်ကြမယ်။

သူတော်ကောင်းတို့... အသက်ကို ဖြည်းဖြည်းချင်း ရှူထုတ်လိုက်ပါ။ အဆုတ်ထဲက လေဟောင်းတွေ၊ နှစ်ဟောင်းက စိတ်ညစ်စရာတွေ၊ အမှားတွေ အကုန်လုံး ထွက်သွားပြီလို့ သဘောထားပါ။ (Let go of the old).

ပြီးရင်... လတ်ဆတ်တဲ့ လေအသစ်ကို ပြန်ရှူသွင်းလိုက်ပါ။ အောက်ဆီဂျင် အသစ်တွေ၊ စွမ်းအင် အသစ်တွေ ဝင်လာတယ်။ "အသစ်... အသစ်... လတ်ဆတ်တယ်..."

ခဏတိုင်းဟာ အသစ်ပါပဲ။ အတိတ်က "ငါ" သေသွားပြီ။ အခု "ငါ" ဟာ လူသစ်ပဲလို့ နှလုံးသွင်းရင်း၊ လတ်ဆတ်တဲ့ ပစ္စုပ္ပန်တည့်တည့်မှာ စိတ်ကို ခဏလောက် တည်ထားလိုက်ကြပါစို့။


၂။ သိပ္ပံရှုထောင့် (Cellular Regeneration & Autophagy)

သူတော်ကောင်းတို့ရေ... "နှစ်သစ်ကူးတယ်" ဆိုတာ ပြက္ခဒိန် ပြောင်းတာပဲ ရှိတာပါ၊ လူကတော့ ဒီလူပါပဲလို့ ထင်စရာ ရှိတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဇီဝဗေဒ (Biology) အရ ကြည့်ရင် သူတော်ကောင်းတို့ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ကြီးဟာ နေ့စဉ်နဲ့အမျှ "Regeneration" (အသစ်ပြန်လည် ဖြစ်ပေါ်ခြင်း) ဖြစ်နေပါတယ်။

၁။ Cell Turnover (ဆဲလ် အစားထိုးခြင်း):

ကျွန်ုပ်တို့ ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ ဆဲလ် (Cell) ပေါင်း ထရီလီယံချီ ရှိတယ်။ အဲဒီ ဆဲလ်တွေဟာ အမြဲတမ်း သေဆုံးနေပြီး အသစ် ပြန်ဖြစ်နေတယ်။

  • အရေပြားဆဲလ်တွေဆိုရင် ၂ ပတ် ကနေ ၄ ပတ် အတွင်းမှာ အကုန် အသစ်လဲတယ်။

  • သွေးနီဥတွေဆိုရင် ၄ လ (ရက် ၁၂၀) မှာ အသစ်လဲတယ်။

  • အစာအိမ် အနားသတ်ဆဲလ်တွေဆိုရင် ၅ ရက်လောက်ပဲ ခံတယ်။
    ဆိုလိုတာက... လွန်ခဲ့တဲ့ တစ်နှစ်က "သူတော်ကောင်းတို့" နဲ့ အခု "သူတော်ကောင်းတို့" ဟာ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာအရ (Physically) တစ်ယောက်တည်း မဟုတ်တော့ပါဘူး။ အစိတ်အပိုင်း တော်တော်များများက အသစ်ဖြစ်နေပါပြီ။

၂။ Autophagy (မိမိကိုယ်ကို သန့်စင်ခြင်း):

၂၀၁၆ ခုနှစ်မှာ နိုဘယ်လ်ဆု ရခဲ့တဲ့ တွေ့ရှိချက်တစ်ခု ရှိတယ်။ အဲဒါက "Autophagy" (Self-eating) ပါ။ ခန္ဓာကိုယ်ဟာ ဆဲလ်အပျက်အစီးတွေ၊ ပရိုတိန်း အဟောင်းတွေ၊ ဘက်တီးရီးယားတွေကို ကိုယ်တိုင် ပြန်လည် ချေဖျက်ပြီး (Recycle)၊ အဲဒီကရတဲ့ စွမ်းအင်နဲ့ ဆဲလ်အသစ်တွေ တည်ဆောက်ပါတယ်။

ဒါဟာ သဘာဝတရားရဲ့ "Cleaning & Renewal Process" ပါပဲ။ နှစ်သစ်ကူးမှာ အိမ်သန့်ရှင်းရေး လုပ်သလို၊ ခန္ဓာကိုယ်ကလည်း နေ့စဉ် သူ့အမှိုက်သူ ရှင်းနေတာပါ။ ဒီစနစ် ကောင်းမှ ကျန်းမာတာ၊ နုပျိုတာ ဖြစ်ပါတယ်။

ကိုင်း... ဒီပုံကို ကြည့်ပါ။ အဟောင်းကို ဖျက်ဆီးပြီး အသစ်ကို တည်ဆောက်တာဟာ ဘဝရဲ့ အခြေခံ ယန္တရား (Mechanism of Life) ပါပဲ။ အဟောင်းမကုန်ရင် အသစ်မဖြစ်ပါဘူး။


၃။ ဓမ္မရှုထောင့် (သီလနှင့် ဘဝသစ်တည်ဆောက်ခြင်း)

အခု... ဒီသိပ္ပံ သဘောတရားကို ဦးဇင်းတို့ရဲ့ ဓမ္မဘက်ကို လှည့်ကြည့်ရအောင်။

ခန္ဓာကိုယ်က Autophagy နဲ့ အညစ်အကြေးတွေကို ရှင်းလင်းသလို၊ သူတော်ကောင်းတို့ရဲ့ စိတ်အစဉ်ကိုလည်း "သီလ" (Sila) နဲ့ ရှင်းလင်းပြီး ဘဝအသစ် တည်ဆောက်ရပါမယ်။

ဘုရားရှင်က ဒီဃနိကာယ်မှာ "သီလသမ္ပဒါ" (သီလနှင့် ပြည့်စုံခြင်း) ဟာ အရာအားလုံးရဲ့ အစ၊ အောင်မြင်ခြင်းရဲ့ အုတ်မြစ်လို့ ဟောပါတယ်။

နှစ်ဆန်းတစ်ရက်နေ့မှာ လူတွေက "ခေါင်းဆေးမင်္ဂလာ" ပြုကြတယ်။ တကယ်တော့ ခေါင်းလျှော်ရုံနဲ့ စိတ်မသစ်ပါဘူး။

  • အတိတ်က မှားခဲ့တဲ့ အကုသိုလ်တွေ (Old Cells/Waste) ကို "ဝိရတီ" (ရှောင်ကြဉ်ခြင်း) နဲ့ ဖယ်ရှားပစ်ရမယ်။

  • "ငါ ဒီနေ့ကစပြီး လူသစ်ဖြစ်ပြီ၊ ငါ့ဆီမှာ မကောင်းမှု အဟောင်းတွေ မရှိတော့ဘူး" လို့ ဆုံးဖြတ်ချက်ချတာဟာ Moral Regeneration (ကိုယ်ကျင့်တရား အသစ်ပြန်ဖြစ်ခြင်း) ပါပဲ။

ဇီဝဗေဒမှာ ဆဲလ်အဟောင်းတွေ သေသွားပေမယ့် DNA (မျိုးရိုးဗီဇ) က ဆဲလ်အသစ်ဆီကို လက်ဆင့်ကမ်း ပါသွားသလို၊ ဓမ္မနယ်မှာလည်း ရုပ်နာမ်အဟောင်းတွေ ချုပ်သွားပေမယ့် "ကမ္မသတ္တိ" (Kammic Energy) ကတော့ စိတ်အသစ်ဆီကို ပါသွားပါတယ်။ ဒါကြောင့် နှစ်သစ်မှာ "Sila DNA" ကောင်းကောင်း ထည့်ပေးဖို့ လိုပါတယ်။ သီလလုံခြုံမှ ဘဝဆဲလ်တွေ ကျန်းမာမှာပါ။


၄။ ဝိပဿနာ ယန္တရား (Vipassana Mechanism Integration)

အခု... အရေးကြီးဆုံးဖြစ်တဲ့ "ဒိဋ္ဌိဖြုတ် ရှုကွက်" ကို သွားကြရအောင်။ ဒီ "နှစ်သစ်ကူးတယ်၊ ငါ အသစ်ဖြစ်ချင်တယ်" ဆိုတဲ့ အစွဲကို ဘယ်လို ဖြုတ်မလဲ။

ခန္ဓာဖွဲ့နည်း (Aggregates Assembly):

နှစ်သစ်ကူးလို့ စိတ်တက်ကြွနေတဲ့ အချိန်၊ သို့မဟုတ် အတိတ်ကို တွေးပြီး နောင်တရနေတဲ့ အချိန်ကို ဓာတ်ခွဲကြည့်မယ်။

၁။ ရူပက္ခန္ဓာ: အသစ်အစားထိုးနေတဲ့ ရုပ်ကလာပ်စည်းများ (Constant Regeneration)။

၂။ သင်္ခါရက္ခန္ဓာ: ပြုပြင်ချင်တဲ့ စေတနာ၊ ဆုံးဖြတ်ချက် (Volition to renew)။

၃။ သညာက္ခန္ဓာ: "ဒါ နှစ်သစ်၊ ဒါ နှစ်ဟောင်း" လို့ ပိုင်းခြားမှတ်သားမှု (Time Perception)။

၄။ ဝိညာဏက္ခန္ဓာ: သိစိတ်အစဉ် (Stream of Consciousness)။

ဒီနေရာမှာ "ငါ" (Self) ဘယ်မှာ ရှိသလဲ။ နှစ်ဟောင်းက လူနဲ့ နှစ်သစ်က လူ တူသလား။

ဒိဋ္ဌိဖြုတ်နည်း (Instruction):

နှစ်သစ်ကူးတဲ့အခါ... "ငါ အသစ်ဖြစ်ပြီ" လို့ ပုဂ္ဂိုလ်မစွဲပါနဲ့။

"ဖြစ်ပျက်နေတယ်... သိတယ်... အစားထိုးနေတယ်... သိတယ်... အဟောင်းချုပ်ပြီး အသစ်ဖြစ်နေတယ်... သိတယ်" လို့ပဲ မှတ်ပါ။

"မျက်လှည့်ပြသူ၏ ဥပမာ" (Illusionist Analogy):

  • မြစ်တစ်စင်းကို ကြည့်လိုက်ရင် "ဒီမြစ်ပဲ" လို့ ထင်ရပေမယ့်၊ တကယ်တော့ ရေတွေက အမြဲတမ်း စီးဆင်း ပြောင်းလဲနေတယ်။ မနေ့က ရေ တစ်စက်မှ မရှိတော့ဘူး။

  • ထို့အတူပါပဲ... "ငါ" ဆိုတာ မနေ့က လူ မဟုတ်တော့ပါဘူး။ ဆဲလ်တွေ၊ စိတ်တွေ အကုန် ပြောင်းသွားပါပြီ။

  • အတိတ်က အမှားတွေကို ပိုက်ထားတာဟာ "အသေကောင်" (Dead Cells) တွေကို ပိုက်ထားတာနဲ့ တူပါတယ်။ Autophagy လုပ်ပြီး ရှင်းထုတ်လိုက်ပါ။ ပစ္စုပ္ပန်တည့်တည့်မှာ ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ ရုပ်နာမ်အသစ်ကိုပဲ ရှုမြင်ပါ။

အဲဒီလို ရှုမှတ်လိုက်တဲ့အခါ "အတိတ်က ငါမကောင်းဘူး" ဆိုတဲ့ နောင်တ (Remorse) ပျောက်သွားပြီး၊ "အခုအခိုက်အတန့်မှာ အကောင်းဆုံး ဖြစ်အောင် လုပ်မယ်" ဆိုတဲ့ လက်တွေ့ကျတဲ့ ဉာဏ် (Practical Wisdom) ပေါ်လာပါလိမ့်မယ်။


၅။ ဖြစ်ရပ်မှန် ဇာတ်လမ်း (Case Study: Case-2407)

ဒီအကြောင်းကို ပြောရရင် ဦးဇင်းတို့ သွာဂတပြတိုက်မှာ နှစ်ဆန်းတစ်ရက်နေ့က ဖြစ်ပျက်ခဲ့တဲ့ "လူသစ်ဖြစ်ခြင်း" အကြောင်း ဇာတ်လမ်းလေး (Case Study) တစ်ပုဒ်ကို သတိရမိပါတယ်။ သေချာ နာယူကြည့်ကြပါဦး။ Case-2407 လို့ မှတ်တမ်းတင်ထားတဲ့ ကိစ္စလေးပါ။

ဖြစ်စဉ်က ဒီလို... ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁၇ ရက်၊ နှစ်ဆန်းတစ်ရက်နေ့ မနက်ပိုင်း။ ပြတိုက်မှာ ဝန်ထမ်းတွေ စုပြီး ဘုရားရှိခိုး၊ ပရိတ်ရွတ်ကြတယ်။ အဲဒီအထဲမှာ ဝန်ထမ်းငယ် "မောင်သစ်" (အမည်လွှဲ) ဆိုတဲ့ ကောင်လေး တစ်ယောက် ပါတယ်။ သူက မျက်နှာ မကောင်းဘူး။ ခေါင်းငိုက်စိုက် ချထားတယ်။

မောင်သစ်က ပြီးခဲ့တဲ့ နှစ်ကုန်ပိုင်းတုန်းက အမှားတစ်ခု လုပ်မိထားတယ်။ စတိုခန်းထဲက ပစ္စည်းအသေးအမွှားလေး တစ်ခု ပျောက်သွားတုန်းက သူ တာဝန်ပေါ့လျော့ခဲ့တာ။ ဘယ်သူမှ အတိအကျ မသိပေမယ့် သူက စိတ်ထဲမှာ လိပ်ပြာမလုံ ဖြစ်နေတယ်။ နှစ်သစ်ကူးတော့ လူတိုင်း ပျော်နေပေမယ့် သူကတော့ အတိတ်က အမှား (Old Cell Waste) တွေနဲ့ ပိတ်မိနေတယ်။

ပွဲပြီးတော့ ဦးဇင်းက Policy 1 (Code of Ethics & Conduct) နဲ့ Article 1.1 (Annual Renewal of Vows) အစီအစဉ်ကို စတယ်။ ဝန်ထမ်းတွေ အားလုံး ရှေ့ထွက်ပြီး "ဒီနှစ်မှာ ကျင့်ဝတ်နဲ့အညီ လုပ်ဆောင်ပါ့မယ်" လို့ ကတိသစ္စာ ပြုရတာပေါ့။

မောင်သစ်အလှည့်ရောက်တော့ သူက တုန်တုန်ရီရီနဲ့ "ဆရာတော်... တပည့်တော် ကတိမပေးရဲပါဘူး။ တပည့်တော်က လူဆိုးပါ" ဆိုပြီး ငိုချလိုက်တယ်။ အားလုံး အံ့ဩသွားကြတယ်။ သူက သူ့အမှားကို ဝန်ခံတယ်။ "တပည့်တော်ကို အလုပ်ထုတ်လိုက်ပါ" တဲ့။

ဦးဇင်းက သူ့ကို ပြုံးပြီး ကြည့်လိုက်တယ်။ ပြီးတော့ Autophagy သဘောတရားကို ရှင်းပြတယ်။

"မောင်သစ်... ခန္ဓာကိုယ်မှာ ဆဲလ်အပျက်တွေ ရှိရင် ခန္ဓာကိုယ်က ဘာလုပ်သလဲ။ အဲဒါတွေကို ချေဖျက်ပြီး အသစ်ပြန်လုပ်တယ်။ မင်း အခု ဝန်ခံလိုက်တာဟာ Autophagy လုပ်လိုက်တာပဲ။ အမှိုက်တွေကို ရှင်းထုတ်လိုက်တာ။

ငါတို့ ပြတိုက်ရဲ့ မူဝါဒက လူကို အပြစ်ပေးဖို့ မဟုတ်ဘူး။ လူကို ပြုပြင်ဖို့ (Rehabilitation)။ မင်း အမှားကို ဝန်ခံရဲတဲ့ သတ္တိဟာ မင်းရဲ့ 'ဆဲလ်သစ်' ပဲ။ မင်းဟာ မနှစ်က မောင်သစ် မဟုတ်တော့ဘူး။ ဒီနေ့ကစပြီး မောင်သစ် 'အစစ်' ဖြစ်သွားပြီ"

ဦးဇင်းက သူ့ကို အလုပ်မထုတ်ဘဲ၊ Template T101 (Incident & Resolution Log) မှာ "Warning with Rehabilitation" (သတိပေးပြီး ပြုပြင်ခွင့်ပေးခြင်း) လို့ ရေးမှတ်လိုက်တယ်။ မောင်သစ်ဟာ အဲဒီနေ့ကစပြီး တကယ့်ကို လူသစ် ဖြစ်သွားတယ်။ အလုပ်ကြိုးစားတယ်၊ ရိုးသားတယ်။ Biology အရ ဆဲလ်တွေ အသစ်လဲသလို၊ Dhamma အရ သူ သီလနဲ့ အသစ်လဲလိုက်တာပါ။


၆။ နိဂုံးချုပ် (သစ္စာလေးပါးနှင့် ချိတ်ဆက်ခြင်း)

ကိုင်း... ဒီဇာတ်လမ်းလေးကို သင်ခန်းစာယူပြီး ကိုယ့်ဘဝကို ပြန်ကြည့်ကြစို့။ နှစ်ဆန်းတစ်ရက်နေ့ဟာ ပြက္ခဒိန် ပြောင်းရုံ သက်သက် မဟုတ်ပါဘူး။ ကိုယ့်ရဲ့ စိတ်ဓာတ်ဆဲလ် (Mental Cells) တွေကို အသစ်လဲဖို့ အခွင့်အရေးပါပဲ။

အတိတ်က မကောင်းမှုတွေကို Autophagy လုပ်ပြီး ရှင်းထုတ်ပါ။ သီလ၊ သမာဓိ၊ ပညာ ဆိုတဲ့ အာဟာရ (Nutrients) တွေနဲ့ စိတ်ဆဲလ်အသစ်တွေကို တည်ဆောက်ပါ။ "ငါ မကောင်းဘူး" လို့ တွေးမနေပါနဲ့။ "ငါ ပြောင်းလဲနိုင်တယ်" (I can regenerate) လို့ ယုံကြည်ပါ။

နိဂုံးချုပ်အနေနဲ့ သစ္စာလေးပါးနဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး ကြည့်ကြရအောင်။

  • အမြဲတမ်း အဟောင်းပျက်ပြီး အသစ်ဖြစ်နေရတဲ့၊ မတည်မြဲတဲ့ ခန္ဓာအိမ်ကြီးဟာ "ဒုက္ခသစ္စာ"

  • အဲဒီ အသစ်ဖြစ်ခြင်းကို တွယ်တာပြီး၊ ဘဝသစ်ကို တောင့်တနေတဲ့ တဏှာဟာ "သမုဒယသစ္စာ"

  • အသစ်ဖြစ်စရာ မလိုတော့ဘဲ၊ အိုခြင်း၊ ပျက်ခြင်း ကင်းဝေးသွားတဲ့ (Stop Regeneration) နိဗ္ဗာန်ဟာ "နိရောဓသစ္စာ"

  • အဲဒီ နိဗ္ဗာန်ကို ရောက်ဖို့အတွက် စိတ်ကို နေ့စဉ် အသစ်ပြုပြင်ပေးတဲ့ မဂ္ဂင်ရှစ်ပါး (Regeneration Path) ဟာ "မဂ္ဂသစ္စာ" ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါကြောင့် ယနေ့ နှစ်ဆန်းတစ်ရက်နေ့မှာ ဟောကြားအပ်သော 'အသစ်စတင်ခြင်းနှင့် ဆဲလ်အသစ်ဖြစ်ပေါ်ခြင်း' တရားတော်ကို နာယူကြရသော သင်သူတော်ကောင်း အပေါင်းတို့သည် မိမိတို့၏ ခန္ဓာကိုယ်ကဲ့သို့ပင် စိတ်ဓာတ်ကိုလည်း နေ့စဉ် သန့်စင်ပြုပြင်ကာ၊ သီလအခြေခံသော ဘဝသစ်၊ စိတ်သစ်၊ လူသစ်များအဖြစ် နိဗ္ဗာန်ပန်းတိုင်သို့ လှမ်းတက်နိုင်ကြပါစေကုန်သတည်း။

"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု"

"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု"

"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု"

သာဓု... သာဓု... သာဓု။

ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက

The Office Of Siridantamahapalaka

The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.

နေ့စွဲ - ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁၇ ရက်

ORCID: 0009-0000-0697-4760

Website: www.siridantamahapalaka.com

Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.

သူတော်ကောင်းတို့အနေဖြင့် ဓမ္မဗဟုသုတများ ပိုမိုဆွေးနွေးလိုပါက ဦးဇင်းတို့၏ Facebook Group ဖြစ်သော https://www.facebook.com/share/g/1AefhUBU85/ တွင်လည်း ဝင်ရောက် လေ့လာနိုင်ကြပါတယ်လို့ ဖိတ်ခေါ်အပ်ပါတယ်။ အားလုံး ကိုယ်စိတ်နှစ်ဖြာ ကျန်းမာ ချမ်းသာကြပါစေ။