Day 323 Nov 19 ယောက်ျားကောင်းတို့၏ တာဝန်နှင့် ကျင့်ဝတ် (Responsibilities and Ethics of a Good Man) အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ အဋ္ဌကနိပါတ်၊ သပ္ပုရိသသုတ် (မြန်မာပြန် ဆဋ္ဌသံဂါယနာမူ) Positive Masculinity (Redefining Strength & Vulnerability) T221 (Leadership & Accountability Pledge) / Case-M323 Policy 7, Article 7.2 (Ethical Leadership & Conduct)

"နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ" (၃) ကြိမ်။

"ဝန္ဒာမိ စေတိယံ သဗ္ဗံ သဗ္ဗဌာနေသု ပတိဋ္ဌိတံ၊ သရီရဓာတု မဟာဗောဓိံ ဗုဒ္ဓရူပံ သဗ္ဗံ သဒါ။"

(အရပ်လေးမျက်နှာ၊ အရပ်တစ်ပါး၌ တည်ရှိကုန်သော စေတီပုထိုး၊ ဓာတ်တော်၊ ဗောဓိညောင်ပင်၊ ရုပ်ပွားတော် အားလုံးတို့ကို အခါခပ်သိမ်း ဘုရားတပည့်တော် ရှိခိုးပါ၏။)

"ဝန္ဒာမိ ဓာတုယော ဣဓ ပတိဋ္ဌိတာ သွာဂတ နာမ ဝိဟာရေ၊ တာသံ ရက္ခဏ-ဂေါပန-ပရိဟာရ-ကရဏံ၊ မယာ ဘိက္ခု ဓမ္မသာမိ သိရိဒန္တမဟာပါလက နာမ သက္ကစ္စံ ပဝတ္တတိ။"

(ဤ သွာဂတ မည်သော ကျောင်းတိုက်၌ တည်ရှိကုန်သော ဓာတ်တော်တို့ကို ဘုရားတပည့်တော် ရှိခိုးပါ၏။ ထိုဓာတ်တော်တို့ကို စောင့်ရှောက်ခြင်း၊ လုံခြုံစေခြင်း၊ သယ်ဆောင်ပူဇော်ခြင်း ကိစ္စရပ်များကို ဘုရားတပည့်တော် အရှင်ဓမ္မသာမိ သိရိဒန္တမဟာပါလက သည် ရိုသေစွာ ဆောင်ရွက်ပါ၏။)

"သဗ္ဗေ ဝန္ဒာမိ တေ အဟံ။"

(ထိုစေတီ၊ ဓာတ်တော်၊ ဗောဓိ၊ ရုပ်ပွားတော် အားလုံးတို့ကို ဘုရားတပည့်တော်သည် ရှိခိုးပါ၏။)

"အနန္တောအနန္တငါးပါးကို အာရုံပြု၍ ညီညာဖြဖြ ကန်တော့ကြပါစို့။"

"နမော ဗုဒ္ဓဿ၊ နမော ဓမ္မဿ၊ နမော သံဃဿ၊ နမော မာတာပိတုဿ၊ နမော အာစရိယဿ"။

ယနေ့ကျရောက်သော အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အမျိုးသားများနေ့ (International Men's Day) တွင် အမျိုးသားများအားလုံး မိမိတို့၏ ကာယဗလ၊ ဉာဏဗလများကို သူတပါးအား အနိုင်ကျင့်ခြင်း၌ မသုံးဘဲ၊ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ခြင်း၌သာ အသုံးပြုနိုင်သော ယောက်ျားမြတ်များ ဖြစ်ကြပါစေ။

ယနေ့ ဦးဇင်းတို့ ဟောကြားမည့် တရားခေါင်းစဉ်ကတော့ "ယောက်ျားကောင်းတို့၏ တာဝန်နှင့် ကျင့်ဝတ်" ဖြစ်ပါတယ်။ ယနေ့ခေတ်မှာ "ယောက်ျားပီသတယ်" ဆိုတဲ့ စကားလုံးကို အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုမှုတွေ အမျိုးမျိုး ရှိကြပါတယ်။ တချို့က ကြမ်းတမ်းတာ၊ အာဏာပြတာကို ယောက်ျားပီသတယ်လို့ ထင်ကြတယ်။ ဒါပေမယ့် ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားကတော့ "သပ္ပုရိသ" (သူတော်ကောင်း/ယောက်ျားမြတ်) ဆိုတာ စိတ်ဓာတ်ခိုင်မာမှုနဲ့ တာဝန်ယူမှုရှိခြင်းလို့ ဟောကြားထားပါတယ်။

ဒီအချက်ကို အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ အဋ္ဌကနိပါတ်၊ သပ္ပုရိသသုတ်မှာ အတိအလင်း တွေ့နိုင်ပါတယ်။ ဘုရားရှင်က ယောက်ျားကောင်းတို့ရဲ့ အရည်အချင်းကို ဟောကြားရာမှာ "ယော ခေါ ဘိက္ခဝေ ပရဿ ဝဇ္ဇံ အပုစ္ဆိတောပိ ပါတုကရောတိ၊ ပဂေဝ ပုစ္ဆိတော... အတ္တနော ပန ဝဇ္ဇံ ပုစ္ဆိတောပိ န ပါတုကရောတိ" စသဖြင့် မိန့်ကြားခဲ့ပါတယ်။ အနှစ်ချုပ်အားဖြင့် -

(၁) သူတစ်ပါး၏ အပြစ်ကို မေးသော်လည်း ထုတ်မပြော (ဖုံးဖိပေးခြင်း မဟုတ်၊ သိက္ခာချရန် မပြောခြင်း)။

(၂) သူတစ်ပါး၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးကို မမေးဘဲနှင့်ပင် ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခြင်း။

(၃) မိမိ၏ အပြစ်ကို မေးလျှင် ဝန်ခံခြင်း၊ မိမိ၏ ဂုဏ်ကိုမူ ထုတ်ဖော်မပြောခြင်း။

ဒါဟာ စစ်မှန်တဲ့ "Strength" (စွမ်းအား) ပါပဲ။ မိမိအပြစ်ကို ဝန်ခံရဲတဲ့ သတ္တိ (Moral Courage) ဟာ လက်ရုံးရည်ထက် ပိုခက်ခဲပါတယ်။

Caption: Conceptual visualization of "Positive Masculinity" aligning with the Sappurisa ideal: shifting from dominance to stewardship.

ဒီအချက်ကို ခေတ်သစ်လူမှုရေးသိပ္ပံ၊ အထူးသဖြင့် Gender Studies နဲ့ Psychology မှာ "Positive Masculinity" (အပြုသဘောဆောင်သော ယောက်ျားပီသမှု) လို့ ခေါ်ပါတယ်။ ရှေးရိုးစွဲ အမြင်ဟောင်း (Traditional/Toxic Masculinity) က "ယောက်ျားဆိုတာ မငိုရဘူး၊ ခံစားချက် မပြရဘူး၊ အမြဲနိုင်ရမယ်" လို့ သင်ပေးခဲ့တယ်။ ဒါက စိတ်ဖိစီးမှုတွေ၊ အကြမ်းဖက်မှုတွေကို ဖြစ်စေပါတယ်။ Positive Masculinity ကတော့ "ယောက်ျားဆိုတာ မိသားစုနဲ့ အဖွဲ့အစည်းကို ကာကွယ်သူ (Protector)၊ စိတ်ခံစားချက်ကို နားလည်သူ (Emotionally Intelligent)၊ အမှားကို တာဝန်ယူသူ (Accountable)" လို့ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ပါတယ်။ သပ္ပုရိသသုတ်မှာပါတဲ့ "မိမိအပြစ်ကို ဝန်ခံခြင်း" ဆိုတာ ခေတ်သစ်စကားနဲ့ ပြောရင် "Vulnerability as Strength" (ထိခိုက်ခံစားလွယ်မှုကို စွမ်းအားအဖြစ် ပြောင်းလဲခြင်း) ပါပဲ။

ဒီသဘောတရားကို သွာဂတပြတိုက်ရဲ့ Case-M323 ဖြစ်ရပ်နဲ့ ရှင်းပြချင်ပါတယ်။ တစ်ခါက ပြတိုက်ရဲ့ လုံခြုံရေးခေါင်းဆောင် (Chief Security Officer) ဒကာကြီးတစ်ယောက် ရှိပါတယ်။ သူက စစ်သားဟောင်းဆိုတော့ အလွန်စည်းကမ်းကြီးတယ်။ တစ်နေ့မှာ သူ့အောက်က လူငယ်လုံခြုံရေးဝန်ထမ်းလေးတစ်ယောက် အမှားလုပ်မိပြီး ဧည့်သည်တစ်ယောက်ရဲ့ ကင်မရာ ပျောက်ဆုံးမှု ဖြစ်ပွားခဲ့ပါတယ်။ လူငယ်လေးက ကြောက်လွန်းလို့ တုန်နေပြီ။ ပုံမှန်ဆိုရင် ခေါင်းဆောင်က "မင်းအပြစ်ပဲ" ဆိုပြီး အပြစ်ပုံချလိုက်ရင် ရပါတယ်။

ဒါပေမယ့် ဒီခေါင်းဆောင်က သပ္ပုရိသ စိတ်ဓာတ်ရှိသူ ဖြစ်နေတယ်။ သူက ဦးဇင်းရှေ့ ရောက်လာတဲ့အခါ "ဆရာတော်... ဒီကိစ္စဟာ ကျွန်တော့် တပည့်ရဲ့ အမှားဆိုပေမယ့်၊ သူ့ကို သေချာ မကြပ်မတ်မိတဲ့ ကျွန်တော့်မှာလည်း တာဝန်ရှိပါတယ်။ ကျွန်တော် တာဝန်ယူပါတယ်" လို့ လျှောက်ပါတယ်။ ဒါဟာ Policy 7, Article 7.2 (Ethical Leadership & Conduct) အရ "ခေါင်းဆောင်မှုဆိုတာ အမိန့်ပေးခြင်းမဟုတ်၊ တာဝန်ယူခြင်း ဖြစ်သည်" ဆိုတဲ့ မူဝါဒနဲ့ ကိုက်ညီပါတယ်။

အဲဒီအချိန်မှာ ဦးဇင်းတို့က သူ့ကို အပြစ်ပေးမယ့်အစား Template T221 (Leadership & Accountability Pledge) ကို အသုံးပြုစေပါတယ်။ T221 ဆိုတာ အမှားလုပ်မိတဲ့အခါ ဝန်ခံကတိပြုလွှာ ပုံစံမျိုးပါ။ ဒါပေမယ့် ဒီနေရာမှာ ခေါင်းဆောင်က သူ့တပည့်အစား ဝင်ပြီး လက်မှတ်ထိုးပါတယ်။ T221 ထဲမှာ "Incident Ownership" (ဖြစ်စဉ်ကို ပိုင်ဆိုင်ခြင်း/တာဝန်ယူခြင်း) ဆိုတဲ့ ကွက်လပ်မှာ သူ့နာမည်ကို ရေးထည့်လိုက်ပါတယ်။ ဒါကို မြင်လိုက်ရတဲ့ လူငယ်လေးက မျက်ရည်ကျပြီး "ဆရာ့ကျေးဇူးကို ဘယ်တော့မှ မမေ့ပါဘူး။ နောက်မမှားစေရပါဘူး" လို့ ကတိပြုပါတယ်။ ခေါင်းဆောင်ရဲ့ Positive Masculinity (ကာကွယ်ပေးမှု) ကြောင့် လူငယ်လေးတစ်ယောက် လမ်းမှန်ရောက်သွားတာပါ။ အကယ်၍ ခေါင်းဆောင်က အော်ဟစ်ဆဲဆိုပြီး အပြစ်ပုံချခဲ့ရင် (Toxic Behavior)၊ လူငယ်လေးက နာကြည်းပြီး ပိုဆိုးသွားနိုင်ပါတယ်။

ဒါကြောင့် အမျိုးသားများနေ့မှာ ဒကာကြီးများကို တိုက်တွန်းချင်ပါတယ်။ ယောက်ျားကောင်းဆိုတာ အိမ်မှာပဲဖြစ်ဖြစ်၊ လုပ်ငန်းခွင်မှာပဲဖြစ်ဖြစ် "အာဏာ" ကို သုံးတာ နည်းပြီး "မေတ္တာ" နဲ့ "တာဝန်ယူမှု" ကို များများသုံးပါတယ်။ သပ္ပုရိသသုတ်မှာ ဟောတဲ့အတိုင်း သူတပါးအပြစ်ကို ဖုံးဖိပေးပြီး (ကာကွယ်ပေးပြီး)၊ ကိုယ့်အပြစ်ကို ရဲရဲဝန်ခံတာဟာ သူရဲကောင်းတို့ရဲ့ လမ်းစဉ်ပါပဲ။ အဲဒီလို စိတ်ဓာတ်မျိုး ရှိမှသာ မိမိရဲ့ မိသားစု၊ မိမိရဲ့ အဖွဲ့အစည်းက မိမိကို အားကိုးယုံကြည်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ယနေ့ ဟောကြားအပ်သော 'ယောက်ျားကောင်းတို့၏ တာဝန်နှင့် ကျင့်ဝတ်' တရားတော်ကို နာယူကြရသော သင်သူတော်ကောင်း အပေါင်းတို့သည် သပ္ပုရိသ တရားတော်နှင့်အညီ စစ်မှန်သော ယောက်ျားမြတ်များ ဖြစ်ကြပါစေ၊ အနိုင်ကျင့်ခြင်း ကင်းပြီး ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ခြင်းဖြင့် သာသနာကို အကျိုးပြုနိုင်ကြပါစေကုန်သတည်း။

"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု" (၃) ကြိမ်။

ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက

The Office Of Siridantamahapalaka

The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.

www.siridantamahapalaka.com

နေ့စွဲ - ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၉ ရက် (အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အမျိုးသားများနေ့)

ORCID: 0009-0000-0697-4760

သာသနာတော်နှင့် ရှေးဟောင်းသုတေသနဆိုင်ရာ အသိပညာများကို စနစ်တကျ လေ့လာလိုပါက ဦးဇင်းတို့၏ Facebook Group တွင်လည်း ပါဝင်ဆွေးနွေးနိုင်ပါကြောင်း ဖိတ်ကြားအပ်ပါသည်။

Day 290 Oct 17 ဆင်းရဲနွမ်းပါးမှုပပျောက်ရေးနှင့် ဒါန "International Day for the Eradication of Poverty" ဒီဃနိကာယ်၊ စက္ကဝတ္တိသုတ် (စက္ကဝတ္တိသီဟနာဒသုတ်) Poverty Alleviation & Scarcity Mindset / T240 / Case-P290 Policy 1, Art. 1.2

"နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ" (၃) ကြိမ်။

အနန္တောအနန္တငါးပါးကို အာရုံပြု၍ ညီညာဖြဖြ ကန်တော့ကြပါစို့။

"နမော ဗုဒ္ဓဿ၊ နမော ဓမ္မဿ၊ နမော သံဃဿ၊ နမော မာတာပိတုဿ၊ နမော အာစရိယဿ"။

ဗုဒ္ဓဿ - သစ္စာလေးပါး မြတ်တရားကို ပိုင်းခြားထင်ထင် သိမြင်တော်မူသော ရှင်တော်မြတ်စွာဘုရားသခင် ကိုယ်တော်မြတ်ကြီးအား၊ နမော - ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။

ဓမ္မဿ - မဂ်လေးတန်၊ ဖိုလ်လေးတန်၊ နိဗ္ဗာန် ပရိယတ် ဆယ်ပါးသော တရားတော်မြတ်အား၊ နမော - ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။

သံဃဿ - မဂ်၌တည်သော ပုဂ္ဂိုလ်လေးပါး ဖိုလ်၌တည်သော ပုဂ္ဂိုလ်လေးပါး ဤ ရှစ်ပါးသော အရိယာ သံဃာတော်မြတ်အား၊ နမော - ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။

မာတာပိတုဿ - မိဘနှစ်ပါးအား၊ နမော - ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုးလက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။

အာစရိယဿ - ဝိပဿနာ ဉာဏ်မျက်စိနှစ်ကွင်း အလင်းရအောင် သစ္စာလေးပါးတရားတော်နှင့် ကုသပေးတော်မူသော ကျေးဇူးတော်ရှင် မိုးကုတ်ဆရာတော်ဘုရားကြီး နှင့် မုံလယ်ဆရာတော်ဘုရားကြီးအား၊ နမော - ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။

ယနေ့ သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၆ ခု၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၄ ခု၊ သီတင်းကျွတ်လပြည့်ကျော် (၈) ရက်၊ ၂၀၂၂ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ (၁၇) ရက်နေ့။

ဒီနေ့ဟာ ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂက သတ်မှတ်ထားတဲ့ "International Day for the Eradication of Poverty" (အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဆင်းရဲနွမ်းပါးမှု ပပျောက်ရေးနေ့) ဖြစ်ပါတယ်။ ဦးဇင်းတို့ရဲ့ "အလင်းတိုင်များ၏ အောင်ပွဲ" ခရီးစဉ်မှာ အစာအာဟာရအကြောင်း ပြောပြီးတဲ့နောက်၊ ဒီအစာအာဟာရကို လူတိုင်း လက်လှမ်းမီအောင် ဘယ်လိုလုပ်မလဲ၊ ဆင်းရဲခြင်းဆိုတဲ့ အမှောင်ထုကို ဒါနအလင်းရောင်နဲ့ ဘယ်လို ဖြေရှင်းမလဲဆိုတာ ဆက်လက် ဆွေးနွေးသွားကြပါမယ်။

လူတော်တော်များများက ထင်ကြတယ်၊ ဆင်းရဲတာဟာ "ကံ" သက်သက်ပဲ၊ အတိတ်က ကုသိုလ်နည်းလို့ ဆင်းရဲတာဆိုပြီး ပုံချတတ်ကြတယ်။ အဲဒါ မှန်တဝက်တော့ ပါပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ မြတ်စွာဘုရားရှင်က ဒီဃနိကာယ်၊ ပါထိကဝဂ္ဂပါဠိတော်၊ "စက္ကဝတ္တိသုတ်" (Cakkavatti Sutta) မှာ ဆင်းရဲမွဲတေမှုဟာ လူတစ်ဦးတစ်ယောက်ရဲ့ ကံကြမ္မာတင်မကဘဲ၊ စနစ်တစ်ခုရဲ့ စီမံခန့်ခွဲမှု ညံ့ဖျင်းခြင်း (Systemic Failure) ကြောင့် ဖြစ်ရတယ်လို့ အလွန် ထူးခြားတဲ့ ရှုထောင့်ကနေ ဟောကြားထားပါတယ်။

တိုင်းပြည်အုပ်ချုပ်တဲ့ မင်း (သို့မဟုတ်) အစိုးရတစ်ရပ်က ဆင်းရဲသားတွေကို လစ်လျူရှုလိုက်တဲ့အခါ ဘာတွေ ဆက်ဖြစ်မလဲဆိုတာ ဘုရားရှင်က "Conditionality" (အကြောင်းအကျိုး ဆက်စပ်မှု) နဲ့ ဒီလို ဟောပါတယ်။

"အဓနုနံ ဓနေ အနနုပ္ပဒီယမာနေ ဒါလိဒ္ဒိယံ ဝေပုလ္လံ အဂမာသိ။ ဒါလိဒ္ဒိယေ ဝေပုလ္လံ ဂတေ အဒိန္နာဒါနံ ဝေပုလ္လံ အဂမာသိ။"

ဒီပါဠိတော်ရဲ့ အနက်အဓိပ္ပာယ်ကို ခေတ်သစ် စီးပွားရေးနဲ့ လူမှုဗေဒ ရှုထောင့်ကနေ သုံးသပ်ကြည့်မယ်။

• အဓနုနံ = ဥစ္စာဓန မရှိသော သူတို့အား။

• ဓနေ = (အရင်းအနှီး၊ ထောက်ပံ့ကြေး) ဥစ္စာကို။

• အနနုပ္ပဒီယမာနေ = (မင်းအစိုးရတို့က) ပေးကမ်းထောက်ပံ့ခြင်း မပြုသည်ရှိသော်။

• ဒါလိဒ္ဒိယံ = ဆင်းရဲမွဲတေခြင်းသည်။

• ဝေပုလ္လံ အဂမာသိ = ပြန့်ပွားများပြားခြင်းသို့ ရောက်လေ၏။

• ဒါလိဒ္ဒိယေ ဝေပုလ္လံ ဂတေ = ဆင်းရဲမွဲတေခြင်း ပြန့်ပွားသည်ရှိသော်။

• အဒိန္နာဒါနံ = ခိုးယူလုယက်မှု 'အဒိန္နာဒါန' သည်။

• ဝေပုလ္လံ အဂမာသိ = ပြန့်ပွားများပြားခြင်းသို့ ရောက်လေ၏။

ဘုရားရှင်ရဲ့ ဟောကြားချက်က ရှင်းပါတယ်။ ဆင်းရဲခြင်းဟာ ရာဇဝတ်မှုရဲ့ "Root Cause" (အရင်းမြစ်) ဖြစ်ပါတယ်။ လူတွေက မွေးရာပါ သူခိုးဖြစ်လာတာ မဟုတ်ဘူး။ စားစရာမရှိလို့၊ ထောက်ပံ့မှု (Social Safety Net) မရှိလို့ ခိုးကြတာ။ ခိုးတော့ လက်နက်တွေ ပေါ်လာတယ်၊ သတ်ဖြတ်မှုတွေ (ပါဏာတိပါတ) ဖြစ်လာတယ်၊ နောက်ဆုံးမှာ လူ့သက်တမ်းတွေ တိုပြီး ကမ္ဘာကြီး ပျက်စီးတဲ့အထိ ဖြစ်သွားနိုင်တယ်။

ခေတ်သစ် စိတ်ပညာမှာ "Scarcity Mindset" (ရှားပါးမှု စိတ်ထား) ဆိုတာ ရှိတယ်။ လူတစ်ယောက်ဟာ "ငါ့မှာ မရှိဘူး၊ မလောက်ဘူး" ဆိုတဲ့ ဖိအားအောက် ရောက်သွားရင်၊ သူ့ရဲ့ ဦးနှောက်စွမ်းဆောင်ရည် (Cognitive Bandwidth) ကျဆင်းသွားတယ်။ အမှားအမှန် မခွဲခြားနိုင်တော့ဘူး။ ရေတိုအဆင်ပြေဖို့အတွက် ရာဇဝတ်မှု ကျူးလွန်ဖို့ ဝန်မလေးတော့ဘူး။ ဒါကို "Poverty Trap" (ဆင်းရဲခြင်း ထောင်ချောက်) လို့ ခေါ်တယ်။

ဒီသဘောတရားကို လက်တွေ့ဖြေရှင်းပုံနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ဦးဇင်းတို့ သွာဂတပြတိုက်မှာ ကြုံခဲ့ရတဲ့ Case-P290 (The Shoe Thief Incident) အကြောင်းကို ပြောပြချင်ပါတယ်။

တစ်ခါတုန်းက သွာဂတပြတိုက်ရဲ့ ဖိနပ်ချွတ်မှာ ပြဿနာတက်တယ်။ ဘုရားဖူးဧည့်သည်တစ်ယောက်ရဲ့ တန်ဖိုးကြီးဖိနပ် ပျောက်သွားတာ။ လုံခြုံရေးအဖွဲ့က CCTV ကို ပြန်ကြည့်လိုက်တော့ လူရွယ်တစ်ယောက် အိတ်ထဲကောက်ထည့်ပြီး ယူသွားတာ တွေ့တယ်။ မကြာခင်မှာပဲ အဲဒီလူကို ပြတိုက်ဝင်းထဲမှာ ပြန်ဖမ်းမိတယ်။

လုံခြုံရေးမှူးက ဒေါသတကြီးနဲ့ "ဒီကောင်ကို ရဲလက်အပ်မယ်၊ ထောင်ချမှ မှတ်မှာ" ဆိုပြီး ကြိမ်းမောင်းနေတယ်။ အဲဒီလူကလည်း ကြောက်လွန်းလို့ တုန်နေတယ်၊ မျက်နှာကလည်း ညှိုးငယ်ပြီး အာဟာရပြတ်နေတဲ့ ပုံစံပေါ့။

အဲဒီအချိန်မှာ ဦးဇင်း ရောက်သွားတယ်။ ဦးဇင်းက လုံခြုံရေးမှူးကို ခဏတားပြီး၊ အဲဒီလူရွယ်ကို သီးသန့်အခန်း ခေါ်သွားတယ်။ ပြီးတော့ ဦးဇင်းတို့ရဲ့ Template T240 (Humanitarian Aid & Poverty Relief Log) ကို ထုတ်လိုက်တယ်။ ဒါက ရဲစခန်းပို့တဲ့ ပုံစံ (Police Report) မဟုတ်ဘူး။ လူမှုရေးအကူအညီ ပေးတဲ့ ပုံစံ။

ဦးဇင်းက မေးတယ် - "ဒကာလေး... ဘာလို့ ဖိနပ်ခိုးရတာလဲ။"

သူက ငိုပြီး ဖြေတယ်။ "အရှင်ဘုရား... တပည့်တော် အမေ နေမကောင်းလို့ ဆေးဖိုးမရှိလို့ပါ၊ အလုပ်ကလည်း ရှာမရ၊ ထမင်းမစားရတာ နှစ်ရက်ရှိပါပြီ။"

ကြည့်စမ်း... ဘုရားရှင်ဟောတဲ့ "စက္ကဝတ္တိသုတ်" ထဲက အတိုင်းပဲ။ "အဓနုနံ" (ဥစ္စာမဲ့ခြင်း) ကြောင့် "အဒိန္နာဒါန" (ခိုးမှု) ဖြစ်လာတာ။

အကယ်၍ ဦးဇင်းတို့က သူ့ကို ရဲလက်အပ်လိုက်ရင် ဥပဒေအရတော့ မှန်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ သူ့အမေ သေသွားနိုင်တယ်၊ သူ ထောင်ကျသွားမယ်၊ ထောင်ကထွက်လာရင် ပိုဆိုးတဲ့ လူမိုက် ဖြစ်လာမယ်။ ဒါဟာ ပြဿနာကို ဖြေရှင်းတာ မဟုတ်ဘူး၊ ရောဂါလက္ခဏာကိုပဲ ကုတာ ဖြစ်မယ်။

ဦးဇင်းတို့ရဲ့ Policy 1, Article 1.2 (Social Engagement & Compassionate Justice) မှာ ပြဋ္ဌာန်းထားတာ ရှိတယ်။ "The Museum shall address grievances with compassion. Where poverty triggers misconduct, the institution shall strive to offer aid before punishment." (ဆင်းရဲနွမ်းပါးမှုကြောင့် ပြစ်မှုကျူးလွန်ပါက၊ ပြတိုက်သည် အပြစ်မပေးမီ ကူညီထောက်ပံ့မှုကို ဦးစားပေးရမည်)။

ဦးဇင်းက ဆုံးဖြတ်ချက်ချလိုက်တယ်။

၁။ Restitution (လျော်ကြေး): ဖိနပ်ပိုင်ရှင်ကို ဦးဇင်းတို့က တောင်းပန်ပြီး ဖိနပ်ပြန်ပေးတယ်။

၂။ Immediate Aid (အရေးပေါ်ကူညီမှု): T240 အရ သူ့အမေအတွက် ဆေးဖိုးနဲ့ ဆန်၊ ဆီ ထောက်ပံ့ပေးတယ်။

၃။ Dignity Restoration (ဂုဏ်သိက္ခာ ပြန်ဆယ်တင်ခြင်း): သူ့ကို ငွေအလကားပေးရင် သူတောင်းစား ဖြစ်သွားမယ်။ ဒါကြောင့် ပြတိုက်ရဲ့ ဥယျာဉ်ခြံမြေမှာ နေ့စားဝန်ထမ်း (Daily Wage) အဖြစ် အလုပ်ပေးလိုက်တယ်။ "မင်း လုပ်အားနဲ့ မင်းရှာဖွေပါ၊ ခိုးစရာ မလိုဘူး" လို့ လမ်းပြပေးလိုက်တယ်။

ရလဒ်က ဘာဖြစ်လဲ။ အဲဒီလူရွယ်ဟာ အခုဆိုရင် ပြတိုက်ရဲ့ အတော်ဆုံး ဥယျာဉ်မှူး ဖြစ်နေပြီ။ သူက ဖိနပ်စင်ကိုတောင် ပြန်စောင့်ရှောက်ပေးနေတယ်။ သူ ခိုးချင်စိတ် ပျောက်သွားပြီ။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ "Scarcity Mindset" (မရှိခြင်းစိတ်) ကနေ "Productive Mindset" (ရှိအောင် လုပ်နိုင်စွမ်း) အဖြစ် ပြောင်းသွားလို့ပါပဲ။

ဒကာကြီး၊ ဒကာမကြီးတို့...

ဆင်းရဲနွမ်းပါးမှု ပပျောက်ရေးဆိုတာ အစိုးရတစ်ရပ်တည်း လုပ်ရမယ့် အလုပ် မဟုတ်ပါဘူး။ ကျွန်တော်တို့ တစ်ဦးချင်းစီမှာလည်း တာဝန်ရှိပါတယ်။

"ဒါန" ဆိုတာ ဘုန်းကြီးကျောင်းမှာ လှူတာတစ်ခုတည်း မဟုတ်ပါဘူး။ လူမှုပတ်ဝန်းကျင်က လိုအပ်နေသူတွေကို "အခွင့်အလမ်း" ပေးခြင်းဟာလည်း ဒါနပါပဲ။

• ဗိုက်ဆာနေသူကို ထမင်းကျွေးတာ - အာမိသဒါန။

• အလုပ်လက်မဲ့ကို အလုပ်သင်ပေးတာ၊ အလုပ်ပေးတာ - ဝိဇ္ဇာဒါန၊ အဘယဒါန (ဘဝလုံခြုံမှုပေးခြင်း)။

စက္ကဝတ္တိမင်း (စကြာမင်း) တွေ ကျင့်သုံးတဲ့ နည်းလမ်းက "Dhana Anuppadāne" - အရင်းအနှီး မရှိသူကို အရင်းအနှီး ထုတ်ပေးခြင်းပါပဲ။ ဒါကို ခေတ်သစ် စီးပွားရေးမှာ "Microfinance" သို့မဟုတ် "Social Impact Investing" လို့ ခေါ်ပါတယ်။

ဦးဇင်းတို့ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တွေအနေနဲ့ ဒါနပြုတဲ့အခါ "သံသရာ ခရီးရိက္ခာ" အတွက်တင် မဟုတ်ဘဲ၊ "လက်ရှိလောက ငြိမ်းချမ်းရေး" အတွက်ပါ ရည်ရွယ်လှူဒါန်းသင့်ပါတယ်။ ဆင်းရဲသားတွေ နည်းသွားရင် သူခိုးနည်းသွားမယ်၊ သူခိုးနည်းရင် ကိုယ့်အိမ်စည်းစိမ်လည်း လုံခြုံမယ်။ ဒါဟာ "Win-Win" (နှစ်ဦးနှစ်ဖက် အကျိုးရှိခြင်း) ပါပဲ။

ဒါကြောင့် ဒီကမ္ဘာ့ဆင်းရဲနွမ်းပါးမှု ပပျောက်ရေးနေ့မှာ တိုက်တွန်းချင်တာက -

၁။ Look with Empathy: လမ်းဘေးက ဆင်းရဲသားတစ်ယောက်ကို တွေ့ရင် "လူဖျင်းလူပျင်း" လို့ ချက်ချင်း အပြစ်မတင်ပါနဲ့။ သူ့မှာ ဘယ်လို အခက်အခဲ (Systemic Barrier) ရှိနေလဲဆိုတာ စာနာကြည့်ပါ။

၂။ Practice Strategic Dana: လှူတဲ့အခါ ငါးပေးတာထက် ငါးဖမ်းနည်း သင်ပေးတဲ့၊ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း ဖြစ်စေတဲ့ ဒါနမျိုးကိုလည်း ထည့်သွင်းစဉ်းစားပါ။

၃။ Stop the Cycle: ကိုယ့်ပတ်ဝန်းကျင်မှာ ငတ်မွတ်နေသူရှိရင် ကိုယ်တတ်နိုင်သလောက် ကူညီပါ။ အဲဒီ အကူအညီလေးတစ်ခုက ရာဇဝတ်မှုတစ်ခုကို တားဆီးလိုက်တာ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။

နိဂုံးချုပ်အနေနဲ့... သွာဂတပြတိုက်က ဓာတ်တော်တွေကို စောင့်ရှောက်သလို၊ လူသားတွေရဲ့ "ဂုဏ်သိက္ခာ" (Human Dignity) ကိုလည်း စောင့်ရှောက်ဖို့ ကြိုးစားနေပါတယ်။ ဆင်းရဲခြင်းဆိုတဲ့ အမှောင်ထုကို မေတ္တာ၊ ကရုဏာ၊ ဒါန ဆိုတဲ့ အလင်းတိုင်များနဲ့ အမြစ်ပြတ် တိုက်ထုတ်နိုင်ကြပါစေ။

ယနေ့ ဟောကြားအပ်သော "ဆင်းရဲနွမ်းပါးမှုပပျောက်ရေးနှင့် ဒါန" တရားတော်ကို နာယူကြရသော သင်သူတော်ကောင်း အပေါင်းတို့သည် ဥစ္စာဓန ကြွယ်ဝချမ်းသာကြပြီး၊ ထိုဥစ္စာဖြင့် သူတစ်ပါး၏ ဆင်းရဲဒုက္ခကိုပါ ဖယ်ရှားပေးနိုင်သော စကြာမင်းကဲ့သို့သော သူတော်ကောင်းများ ဖြစ်ကြပါစေကုန်သတည်း။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု (၃) ကြိမ်။

သာဓု... သာဓု... သာဓု။

ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက

The Office Of Siridantamahapalaka

The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.

နေ့စွဲ - ၁၇၊ အောက်တိုဘာ၊ ၂၀၂၂။

ORCID: 0009-0000-0697-4760

Website: www.siridantamahapalaka.com

Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.

တရားတော်များကိုနေ့စဥ်နာယူနိုင်ပါရန် Facebook Group https://www.facebook.com/share/g/1AefhUBU85/ ကို Join ကာ တရားတော်နာကြွရောက်ကြပါလို့ဖိတ်ကြားအပ်ပါတယ်။

Day 289 Oct 16 အစာအာဟာရနှင့် ရုပ်ခန္ဓာသန့်စင်မှု World Food Day အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ ပဉ္စကနိပါတ်၊ ဘောဇနသုတ် Food Science & Security / T156 / Case-F289 Policy 9, Art. 9.3

"နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ" (၃) ကြိမ်။

အနန္တောအနန္တငါးပါးကို အာရုံပြု၍ ညီညာဖြဖြ ကန်တော့ကြပါစို့။

"နမော ဗုဒ္ဓဿ၊ နမော ဓမ္မဿ၊ နမော သံဃဿ၊ နမော မာတာပိတုဿ၊ နမော အာစရိယဿ"။

ဗုဒ္ဓဿ - သစ္စာလေးပါး မြတ်တရားကို ပိုင်းခြားထင်ထင် သိမြင်တော်မူသော ရှင်တော်မြတ်စွာဘုရားသခင် ကိုယ်တော်မြတ်ကြီးအား၊ နမော - ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။

ဓမ္မဿ - မဂ်လေးတန်၊ ဖိုလ်လေးတန်၊ နိဗ္ဗာန် ပရိယတ် ဆယ်ပါးသော တရားတော်မြတ်အား၊ နမော - ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။

သံဃဿ - မဂ်၌တည်သော ပုဂ္ဂိုလ်လေးပါး ဖိုလ်၌တည်သော ပုဂ္ဂိုလ်လေးပါး ဤ ရှစ်ပါးသော အရိယာ သံဃာတော်မြတ်အား၊ နမော - ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။

မာတာပိတုဿ - မိဘနှစ်ပါးအား၊ နမော - ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုးလက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။

အာစရိယဿ - ဝိပဿနာ ဉာဏ်မျက်စိနှစ်ကွင်း အလင်းရအောင် သစ္စာလေးပါးတရားတော်နှင့် ကုသပေးတော်မူသော ကျေးဇူးတော်ရှင် မိုးကုတ်ဆရာတော်ဘုရားကြီး နှင့် မုံလယ်ဆရာတော်ဘုရားကြီးအား၊ နမော - ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။

ယနေ့ သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၆ ခု၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၄ ခု၊ သီတင်းကျွတ်လပြည့်ကျော် (၇) ရက်၊ ၂၀၂၂ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ (၁၆) ရက်နေ့။

ဒီနေ့ဟာ ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂက သတ်မှတ်ထားတဲ့ "World Food Day" (ကမ္ဘာ့စားနပ်ရိက္ခာနေ့) ဖြစ်ပါတယ်။ ဦးဇင်းတို့ရဲ့ "အလင်းတိုင်များ၏ အောင်ပွဲ" ခရီးစဉ်မှာ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အခြေခံအကျဆုံး လိုအပ်ချက်ဖြစ်တဲ့ "အစာအာဟာရ" အကြောင်းကို ချန်လှပ်ထားလို့ မရပါဘူး။ အစာဆိုတာ အသက်ရှင်ဖို့ မရှိမဖြစ် လိုအပ်ပေမယ့်၊ စနစ်မကျရင်၊ မသန့်ရှင်းရင် အသက်အန္တရာယ် ပေးနိုင်တဲ့ အရာလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဒီနေ့မှာတော့ "အစာအာဟာရနှင့် ရုပ်ခန္ဓာသန့်စင်မှု" အကြောင်းကို ဓမ္မနဲ့ Food Science (အစားအစာ သိပ္ပံ) ပေါင်းစပ်ပြီး ဆွေးနွေးသွားကြပါမယ်။

မြတ်စွာဘုရားရှင်က အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ ပဉ္စကနိပါတ်၊ "ဘောဇနသုတ်" (Bhojana Sutta) မှာ အစာအာဟာရ လှူဒါန်းခြင်းရဲ့ အကျိုးကျေးဇူး (၅) မျိုးကို ဟောကြားထားပါတယ်။ ဒီပါဠိတော်လေးကို အရင်ဆုံး လေ့လာကြည့်ရအောင်။

"ဘောဇနံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒဒမာနော အရိယသာဝကော ပဋိဂ္ဂါဟကာနံ ပဉ္စ ဌာနာနိ ဒေတိ။ ကတမာနိ ပဉ္စ။ အာယုံ ဒေတိ၊ ဝဏ္ဏံ ဒေတိ၊ သုခံ ဒေတိ၊ ဗလံ ဒေတိ၊ ပဋိဘာနံ ဒေတိ။"

ဒီပါဠိတော်ရဲ့ အနက်ကို ခေတ်သစ် အာဟာရဗေဒ (Nutrition Science) နဲ့ ယှဉ်ပြီး အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုကြည့်မယ်။

• ဘောဇနံ ဒဒမာနော = အစာအာဟာရကို ပေးလှူသောသူသည်။

• အာယုံ ဒေတိ = (ဇီဝကမ္မဖြစ်စဉ်များ လည်ပတ်နိုင်ရန်) အသက်ရှည်ခြင်းကို ပေး၏။ (Cellular Energy / Metabolism)။

• ဝဏ္ဏံ ဒေတိ = အရောင်အဆင်း လှပခြင်းကို ပေး၏။ (Skin Health / Detoxification)။

• သုခံ ဒေတိ = ကိုယ်စိတ်ချမ်းသာခြင်းကို ပေး၏။ (Hormonal Balance / Well-being)။

• ဗလံ ဒေတိ = ခွန်အားကို ပေး၏။ (Muscular Strength / Immunity)။

• ပဋိဘာနံ ဒေတိ = ဉာဏ်ပညာ ထက်မြက်ခြင်းကို ပေး၏။ (Cognitive Function / Brain Health)။

ဘုရားရှင်က အစာလှူတာဟာ ထမင်းတစ်လုပ် ပေးတာ မဟုတ်ဘူး၊ ဘဝတစ်ခုလုံးကို ပေးတာလို့ ဟောပါတယ်။ ဒါပေမဲ့... "သန့်ရှင်းသော အစာ" ဖြစ်ဖို့တော့ လိုပါတယ်။ မသန့်ရှင်းတဲ့အစာ၊ အဆိပ်အတောက်ပါတဲ့ အစာဆိုရင်တော့ အထက်ပါ အကျိုး (၅) ပါးအစား၊ ရောဂါဘေးတွေကိုသာ ပေးရာရောက်ပါလိမ့်မယ်။

ခေတ်သစ် Food Science မှာ "Food Safety Hazards" (အစားအစာ ဘေးအန္တရာယ်များ) ကို (၃) မျိုး ခွဲခြားထားတယ်။

၁။ Biological: ဘက်တီးရီးယား၊ ဗိုင်းရပ်စ် (ပိုးမွှားများ)။

၂။ Chemical: ဓာတုဆေးဝါး၊ ပိုးသတ်ဆေးကြွင်းကျန်များ။

၃။ Physical: ဖန်ကွဲစ၊ ကျောက်ခဲ၊ ဆံပင် စသည်တို့။

ဒါတွေကို မစစ်ဆေးဘဲ စားသုံးခြင်းဟာ ခန္ဓာကိုယ်ကို "အဆိပ်ခပ်ခြင်း" နဲ့ တူပါတယ်။

ဒီအချက်ကို သတိပြုမိစေဖို့ သွာဂတပြတိုက်မှာ ဖြစ်ပွားခဲ့တဲ့ Case-F289 (The Unintended Alms Poisoning) အကြောင်းကို သင်ခန်းစာယူဖွယ် ပြောပြချင်ပါတယ်။

သီတင်းကျွတ်ကာလ တစ်ခုတုန်းကပေါ့။ အလှူရှင်တွေက စေတနာသဒ္ဓါတရား ထက်သန်စွာနဲ့ ဆွမ်းဟင်းတွေ လာပို့ကြတယ်။ အဲဒီအထဲမှာ "ကြက်သားဟင်း" အိုးကြီးတစ်အိုး ပါတယ်။ အလှူရှင်က မနက်စောစောကတည်းက ချက်ပြီး ပလတ်စတစ်အိတ်နဲ့ ထုပ်၊ ကားနောက်ဖုံးထဲ ထည့်သယ်လာတာ။ ထိုင်းနိုင်ငံရဲ့ ရာသီဥတုက ပူတော့ ဘက်တီးရီးယားတွေ ပေါက်ဖွားဖို့ အကောင်းဆုံး အပူချိန် (Danger Zone: 5°C - 60°C) ဖြစ်နေတယ်။

ပြတိုက်က ဝန်ထမ်းတွေကလည်း အလှူရှင် စိတ်မကောင်းဖြစ်မှာစိုးလို့ ဘာမှမစစ်ဆေးဘဲ သံဃာတော်တွေကို ဆက်ကပ်လိုက်တယ်။

ရလဒ်ကတော့... နေ့လယ်ပိုင်းရောက်တော့ သံဃာတော် (၅) ပါးလောက် ဝမ်းပျက်ဝမ်းလျှော ဖြစ်ပြီး ဆေးရုံပို့လိုက်ရတယ်။ အလှူရှင်ခမျာလည်း "ကုသိုလ်ပြုရာ ငရဲရ" ဆိုသလို ဖြစ်ပြီး ငိုကြီးချက်မ ဖြစ်ရှာတယ်။

ဒီဖြစ်ရပ်ပြီးတော့ ဦးဇင်းတို့က Policy 9, Article 9.3 (Health, Hygiene & Well-being) ကို ပြန်လည်သုံးသပ်ပြီး၊ Template T156 (Food Safety & Hygiene Protocol) ကို မဖြစ်မနေ သုံးစွဲဖို့ ညွှန်ကြားလိုက်တယ်။

Template T156 မှာ ပါတဲ့ အချက်တွေကတော့ -

၁။ Sensory Check: အနံ့၊ အရောင်၊ အထိအတွေ့ ပျက်နေသလား။

၂။ Timing: ချက်ပြီး (၄) နာရီကျော်သွားတဲ့ အစားအစာများကို ပြန်နွှေးပြီးမှ ကပ်မလား၊ ဒါမှမဟုတ် စွန့်ပစ်မလား ဆုံးဖြတ်ခြင်း။

၃။ Source Verification: ယုံကြည်စိတ်ချရတဲ့ ဆိုင်/နေရာက လာတာ ဟုတ်ရဲ့လား။

အစတုန်းကတော့ တချို့က ပြောကြတယ်။ "ဦးဇင်းဘုရား... အလှူရှင်တွေရဲ့ စေတနာကို စစ်ဆေးသလို ဖြစ်မနေဘူးလား" တဲ့။

ဦးဇင်းက ပြန်ရှင်းပြရတယ်။ "စေတနာကို စစ်ဆေးတာ မဟုတ်ဘူး၊ ဘေးအန္တရာယ်ကို စစ်ဆေးတာပါ။ သံဃာတော်တွေ ကျန်းမာမှ သာသနာပြုနိုင်မှာ။ မသန့်ရှင်းတဲ့အစာ ကပ်မိလို့ သံဃာတွေ ရောဂါရရင် အလှူရှင်အတွက်လည်း ဝိပ္ပဋိသာရ (နောင်တ) ရစရာ ဖြစ်မယ်။ ဒါကြောင့် Food Safety ဆိုတာ 'ကရုဏာ' ပါပဲ။"

သိပ္ပံပညာမှာ "Detoxification" (အဆိပ်ထုတ်ခြင်း) ဆိုတာ ရှိတယ်။ ခန္ဓာကိုယ်ထဲ ဝင်သွားတဲ့ အဆိပ်အတောက်တွေကို အသည်း (Liver) နဲ့ ကျောက်ကပ် (Kidney) က ဖယ်ရှားပေးရတယ်။ ဒါပေမဲ့ အဆိပ်များလွန်းရင် အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းတွေ ပျက်စီးကုန်တယ်။

ဓမ္မနယ်ပယ်မှာလည်း ဒီလိုပါပဲ။ "အာဟာရေ ပဋိကူလသညာ" (အစာအာဟာရ၌ စက်ဆုပ်ရွံရှာဖွယ်ဟု မှတ်သားခြင်း) ဆိုတဲ့ ကမ္မဋ္ဌာန်း ရှိတယ်။ ဒါက အစာကို မစားဘဲနေဖို့ ပြောတာ မဟုတ်ဘူး။ "အရသာခံချင်တဲ့ လောဘ" (Craving) ဆိုတဲ့ စိတ်အဆိပ်အတောက်ကို ဖယ်ရှားပြီး၊ "ရုပ်ခန္ဓာ တည်တံ့ရုံမျှ" (Survival) ဆိုတဲ့ အသိနဲ့ စားဖို့ သင်ပေးတာပါ။

ဆရာတော်ကြီးတွေ ဆွမ်းစားတဲ့အခါ "ပဋိသင်္ခါ ယောနိသော" ဆိုပြီး ဆင်ခြင်စားသုံးကြတယ်။ "ငါသည် ကစားလို၍ စားသည်မဟုတ်၊ မာန်ယစ်လို၍ စားသည်မဟုတ်၊ ဤခန္ဓာကိုယ်ကြီး တည်တံ့ရုံမျှ၊ သာသနာပြုနိုင်ရုံမျှ စားပါ၏" တဲ့။ ဒီလို ဆင်ခြင်ပြီး စားရင် အစာလည်းကြေလွယ်တယ်၊ စိတ်လည်း ရှင်းလင်းတယ်။ (Mindful Eating) ပေါ့။

ဒကာကြီး၊ ဒကာမကြီးတို့...

ဒီကမ္ဘာ့စားနပ်ရိက္ခာနေ့မှာ သတိထားရမယ့် အချက် (၃) ချက် ရှိပါတယ်။

၁။ Hygiene First (သန့်ရှင်းမှု ပထမ): အိမ်မှာ ချက်ပြုတ်တဲ့အခါ၊ လှူဒါန်းတဲ့အခါ လက်ဆေးပါ၊ အိုးခွက်ပန်းကန် သန့်ရှင်းပါစေ။ မသန့်ရှင်းသော အလှူသည် အကျိုးမပေးတတ်ပါ။

၂။ Nutrient Density (အာဟာရ ပြည့်ဝမှု): အရသာရှိတာထက်၊ အာဟာရရှိတာကို ရွေးလှူပါ။ ဆီပြန်ဟင်းတွေချည်း လှူမယ့်အစား၊ ဟင်းသီးဟင်းရွက်၊ သစ်သီးဝလံ မျှတအောင် လှူပါ။ သံဃာတော်တွေမှာ ဆီးချို၊ သွေးတိုး မဖြစ်အောင် စောင့်ရှောက်တာလည်း ကုသိုလ်ပါပဲ။

၃။ Mindful Eating (သတိဖြင့် စားသုံးခြင်း): ကိုယ်တိုင် စားတဲ့အခါမှာလည်း "လောဘ" နဲ့ မစားဘဲ "ပညာ" နဲ့ စားပါ။ အစာကို ဆေးဝါးလို သဘောထားပါ။

ဘုရားရှင်က "သဗ္ဗေ သတ္တာ အာဟာရဋ္ဌိတိကာ" (သတ္တဝါအားလုံး အာဟာရကြောင့် တည်ရှိကြသည်) လို့ ဟောခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီ အာဟာရဟာ "ရုပ်အာဟာရ" (Food) တင်မကပါဘူး။ "ဖဿအာဟာရ" (ထိတွေ့မှု)၊ "မနောသင်္စေတနာအာဟာရ" (စေတနာ)၊ "ဝိညာဏအာဟာရ" (သိမှု) တွေလည်း ပါပါတယ်။

မသန့်ရှင်းတဲ့ အစားအစာက ရုပ်ကို ဖျက်ဆီးသလို၊ မသန့်ရှင်းတဲ့ အာရုံတွေ (Facebook ပေါ်က အတင်းအဖျင်းတွေ) က စိတ်ကို ဖျက်ဆီးတတ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ရုပ်ရော စိတ်ပါ သန့်ရှင်းအောင် "Detox" လုပ်ကြဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။

နိဂုံးချုပ်အနေနဲ့... သွာဂတပြတိုက်မှာ ဓာတ်တော်တွေကို သန့်ရှင်းတဲ့ နေရာမှာ ထားသလို၊ ဒကာကြီးတို့ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ဆိုတဲ့ ဓာတ်တော်တိုက် (Temple of the Body) ကိုလည်း သန့်ရှင်းစင်ကြယ်တဲ့ အာဟာရ၊ သန့်ရှင်းစင်ကြယ်တဲ့ တရားဓမ္မတွေနဲ့ ဖြည့်ဆည်း ထိန်းသိမ်းနိုင်ကြပါစေ။

ယနေ့ ဟောကြားအပ်သော "အစာအာဟာရနှင့် ရုပ်ခန္ဓာသန့်စင်မှု" တရားတော်ကို နာယူကြရသော သူတော်ကောင်း အပေါင်းတို့သည် အာယု၊ ဝဏ္ဏ၊ သုခ၊ ဗလ၊ ပဋိဘာန ဟူသော အကျိုး (၅) ပါးနှင့် ပြည့်စုံကြပြီး၊ ကျန်းမာရွှင်လန်းစွာဖြင့် သူတော်ကောင်းတရားများကို အားထုတ်နိုင်ကြပါစေကုန်သတည်း။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု (၃) ကြိမ်။

သာဓု... သာဓု... သာဓု။

ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက

The Office Of Siridantamahapalaka

The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.

နေ့စွဲ - ၁၆၊ အောက်တိုဘာ၊ ၂၀၂၂။

ORCID: 0009-0000-0697-4760

Website: www.siridantamahapalaka.com

Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.

တရားတော်များကိုနေ့စဥ်နာယူနိုင်ပါရန် Facebook Group https://www.facebook.com/share/g/1AefhUBU85/ ကို Join ကာ တရားတော်နာကြွရောက်ကြပါလို့ဖိတ်ကြားအပ်ပါတယ်။