သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၆ ခုနှစ်၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၄ ခုနှစ်၊ နယုန်လဆန်း ၁၀ ရက်၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၈ ရက်။
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
အနန္တောအနန္တငါးပါးကို အာရုံပြု၍ ညီညာဖြဖြ ကန်တော့ကြပါစို့။
နမော ဗုဒ္ဓဿ - သစ္စာလေးပါး မြတ်တရားကို ပိုင်းခြားထင်ထင် သိမြင် တော်မူသော ရှင်တော် မြတ်စွာဘုရားသခင် ကိုယ်တော်မြတ်ကြီးအား နမော - ရည်ညွှတ် သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာ မြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင် ဘုရား။
နမော ဓမ္မဿ - မဂ်လေးတန်၊ ဖိုလ်လေးတန်၊ နိဗ္ဗာန် ပရိယတ် ဆယ်ပါးသော တရားတော်မြတ်အား နမော - ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
နမော သံဃဿ - မဂ်၌တည်သော ပုဂ္ဂိုလ်လေးပါး ဖိုလ်၌တည်သော ပုဂ္ဂိုလ်လေးပါး ဤ ရှစ်ပါးသော အရိယာ သံဃာတော်မြတ်အား နမော - ရည်ညွှတ် သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံ မိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
နမော မာတာပိတုဿ - မိဘနှစ်ပါးအား နမော - ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာ မြတ်နိုးလက်စုံ မိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
နမော အာစရိယဿ - ဝိပဿနာ ဉာဏ်မျက်စိနှစ်ကွင်း အလင်းရအောင် သစ္စာလေးပါးတရားတော်နှင့် ကုသပေးတော်မူသော ကျေးဇူးတော်ရှင် မိုးကုတ်ဆရာတော် ဘုရားကြီး နှင့် မုံလယ်ဆရာတော် ဘုရားကြီးအား နမော - ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာ ဖြင့် ပန်ထွာ မြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
ယနေ့ ဇွန်လ ၈ ရက်နေ့ဟာ နိုင်ငံတကာက သတ်မှတ်ထားတဲ့ "ကမ္ဘာ့သမုဒ္ဒရာနေ့" (World Oceans Day) ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလို ထူးခြားတဲ့ နေ့ရက်မှာ ဦးဇင်းတို့ သူတော်ကောင်းတွေနဲ့ ဆွေးနွေးချင်တဲ့ တရားခေါင်းစဉ်ကတော့ "သမုဒ္ဒရာနှင့် အနန္တတရားတော်" ဆိုတဲ့ အကြောင်းအရာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ သမုဒ္ဒရာကြီးရဲ့ ကျယ်ပြောနက်ရှိုင်းမှု၊ ရေရဲ့ သဘာဝ (အာပေါဓာတ်) နဲ့ မြတ်စွာဘုရားရှင်ရဲ့ တရားတော် (ဓမ္မ) တို့ရဲ့ တူညီတဲ့ ဂုဏ်သတ္တိတွေကို ခေတ်သစ် သမုဒ္ဒရာဗေဒ (Oceanography) နဲ့ နှိုင်းယှဉ်ပြီး နာယူကြည့်ကြရအောင်။
ဒီနေရာမှာ ဒကာကြီးတစ်ယောက်က မေးလိမ့်မယ်၊ "ဦးဇင်းဘုရား... သမုဒ္ဒရာဆိုတာ ရေတွေပဲလေ၊ တရားနဲ့ ဘာဆိုင်လို့လဲ" တဲ့။ အေး... အင်မတန် ဆိုင်ပါတယ် ဒကာကြီး။ မြတ်စွာဘုရားရှင်က သံယုတ္တနိကာယ်နဲ့ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ အဋ္ဌကနိပါတ်၊ ပဟာရာဒသုတ် (မြန်မာပြန် ဆဋ္ဌသံဂါယနာမူ၊ စာမျက်နှာ ၃၅၀) မှာ သမုဒ္ဒရာကြီးရဲ့ အံ့ဖွယ် ၈ ပါးကို ဟောကြားရင်း၊ သာသနာတော်ရဲ့ အံ့ဖွယ် ၈ ပါးနဲ့ နှိုင်းယှဉ်ပြခဲ့ပါတယ်။ သမုဒ္ဒရာဟာ ကမ်းစပ်ကနေ တဖြည်းဖြည်း နက်သွားသလို၊ တရားတော်ဟာလည်း အကျင့်သိက္ခာကနေ ပညာအဆင့်ဆင့် နက်ရှိုင်းသွားပါတယ်။ နောက်ပြီး သမုဒ္ဒရာရေဟာ ဘယ်မြစ်ကပဲ စီးဝင်လာပါစေ "ဆားငန်အရသာ" တစ်မျိုးတည်းသာ ရှိသလို၊ တရားတော်မှာလည်း "ဝိမုတ္တိရသ" (လွတ်မြောက်မှု အရသာ) တစ်မျိုးတည်းသာ ရှိတယ်လို့ မိန့်ကြားခဲ့ပါတယ်။
ပါဠိတော်လာ "အာပေါဓာတု" (ရေဓာတ်) အကြောင်းကို ဦးဇင်းတို့ အနက်ဖွင့် (Analytical Exegesis) ဆင်ခြင်ကြည့်ရအောင်။ အာပေါဓာတ်ဆိုတာ "ဖွဲ့စည်းခြင်း၊ ယိုစီးခြင်း" သဘောရှိပါတယ်။ "အာပတိ ဖရတိ" - ပျံ့နှံ့တတ်၏၊ "ပဂ္ဃရတိ" - ယိုစီးတတ်၏ လို့ ဆိုပါတယ်။ သမုဒ္ဒရာကြီးဟာ ဒီအာပေါဓာတ်တွေ စုစည်းနေတဲ့ အကြီးမားဆုံး တည်နေရာပါ။ သိပ္ပံနည်းကျ Oceanography အရ ကြည့်ရင် ကမ္ဘာ့မျက်နှာပြင်ရဲ့ ၇၀ ရာခိုင်နှုန်းကို သမုဒ္ဒရာက ဖုံးလွှမ်းထားပြီး၊ ကမ္ဘာကြီးရဲ့ ရာသီဥတု (Climate) ကို ထိန်းညှိပေးနေတာလည်း သမုဒ္ဒရာပါပဲ။ သမုဒ္ဒရာရေစီးကြောင်းတွေ (Currents) ရပ်တန့်သွားရင် ကမ္ဘာကြီး ပျက်စီးသွားနိုင်သလို၊ လူသားတွေရဲ့ စိတ်ထဲမှာ "မေတ္တာ၊ ကရုဏာ" ဆိုတဲ့ အေးမြတဲ့ ရေစီးကြောင်းတွေ ရပ်တန့်သွားရင်လည်း လောကကြီး ပူလောင်ပျက်စီးသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဦးဇင်းတို့ သွာဂတ ဓာတ်တော်ပြတိုက်မှာ မိုးရာသီကာလ ဖြစ်ပွားခဲ့တဲ့ Case-O159 လေးတစ်ခုကို သာဓကဆောင်ပြီး ပြောပြချင်ပါတယ်။ ဇွန်လဆိုတော့ မိုးဦးကျကာလပေါ့။ တစ်ရက်မှာ မိုးသည်းထန်စွာရွာပြီး ပြတိုက်ရဲ့ ရေပိုက်လိုင်းတစ်ခုက ယိုစိမ့်မှု ဖြစ်ပါတယ်။ ရေတွေက ဓာတ်တော်တိုက်ခန်းဘက်ကို စီးလာတော့မလို ဖြစ်နေတယ်။ ဝန်ထမ်းတွေက ပြာပြာသလဲ ဖြစ်ကုန်ကြတယ်။ အဲဒီအချိန်မှာ ဦးဇင်းက Policy 6, Article 6.3 (Water Conservation and Sacred Usage) အရ တည်ငြိမ်စွာ ကိုင်တွယ်ဖို့ ညွှန်ကြားခဲ့ပါတယ်။ ဒီနေရာမှာ "ရေ" ဟာ မိတ်ဆွေလည်း ဖြစ်နိုင်သလို၊ ရန်သူလည်း ဖြစ်နိုင်တယ်ဆိုတဲ့ အာပေါဓာတ်ရဲ့ သဘာဝကို လက်တွေ့ မြင်လိုက်ရပါတယ်။
ဦးဇင်းတို့က Template T209 (Environmental & Water Management Log) ကို ချက်ချင်း အသုံးပြုခဲ့ပါတယ်။ ဒီ Template မှာ "Source of Leak" (ယိုစိမ့်မှု အရင်းအမြစ်)၊ "Potential Damage" (ထိခိုက်နိုင်ခြေ) နဲ့ "Action Taken" (ဆောင်ရွက်ချက်) ဆိုပြီး အဆင့်ဆင့် ပါရှိပါတယ်။ ဝန်ထမ်းတွေကို ရေကို တားဆီးရုံတင် မဟုတ်ဘဲ၊ ရေစီးဆင်းမှုကို လမ်းလွှဲပေးတဲ့ နည်းလမ်း (Diversion) ကို သုံးစေခဲ့ပါတယ်။ ဒါဟာ စိတ်ကို ထိန်းချုပ်ရာမှာလည်း အတူတူပါပဲ။ ဒေါသဖြစ်လာရင် ဒေါသကို အတင်းပိတ်ဆို့ထားလို့ မရဘူး၊ မေတ္တာဘက်ကို လမ်းကြောင်းလွှဲ (Channeling) ပေးရတာပါ။ သမုဒ္ဒရာကြီးက ရေတွေကို လက်ခံထားပေမဲ့၊ အပုပ်အစပ် အသေကောင်တွေကို ကမ်းပေါ် တင်ပစ်လေ့ ရှိတယ်လို့ ဘုရားဟော ရှိပါတယ်။ "မတံ ကုဏပေန န သံဝသတိ" - သမုဒ္ဒရာသည် အသေကောင်နှင့် အတူမနေ၊ ကမ်းပေါ်သို့ ပစ်တင်၏။ ထို့အတူပါပဲ၊ သာသနာတော်ကလည်း သီလမရှိတဲ့ သူယုတ်မာတွေကို လက်မခံပါဘူး။ ဦးဇင်းတို့ ပြတိုက် Policy 6 ဟာလည်း သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကို ဖျက်ဆီးသူတွေကို လက်မခံဘူးဆိုတဲ့ သဘောထားကို ထင်ဟပ်နေပါတယ်။
ဒီနေရာမှာ ဒကာမကြီးတစ်ယောက်က စဉ်းစားမိမယ်၊ "အရှင်ဘုရား... သမုဒ္ဒရာထဲမှာ ပလတ်စတစ်တွေ ပြည့်နေတာကရော ဘယ်လိုသဘောလဲ" တဲ့။ အေး... အဲဒါက လူတွေရဲ့ လောဘကြောင့် ဖြစ်ရတာပါ။ သမုဒ္ဒရာက သူ့အလိုလို ညစ်ညမ်းတာ မဟုတ်ဘူး၊ လူတွေက ညစ်ညမ်းစေတာပါ။ Oceanography မှာ "Ocean Acidification" ဆိုတာ ရှိတယ်။ ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုဒ်တွေ များလာလို့ သမုဒ္ဒရာရေက အက်စစ်ဓာတ် များလာပြီး သန္တာကျောက်တန်းတွေ သေဆုံးရတာပါ။ ဓမ္မသဘောနဲ့ ကြည့်ရင် လူတွေရဲ့ စိတ်ထဲမှာ "လောဘ၊ ဒေါသ" ဆိုတဲ့ အဆိပ်အတောက် (Pollution) တွေ များလာတဲ့အခါ၊ သာသနာတော်ဆိုတဲ့ သမုဒ္ဒရာကြီးမှာ ရှိတဲ့ သံဃာတော်တွေ၊ သူတော်ကောင်းတွေ (သန္တာကျောက်တန်းများ) ထိခိုက်ရတာပါပဲ။
ဒါကြောင့် ဦးဇင်းတို့ သွာဂတရဲ့ Policy 6, Art 6.3 မှာ "Responsible Water Usage" (တာဝန်သိ ရေသုံးစွဲမှု) ကို အလေးထား ထည့်သွင်းထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ရေတစ်ခွက်ကို သွန်ပစ်လိုက်တိုင်း "ဒါဟာ တန်ဖိုးရှိတဲ့ အာပေါဓာတ်ပါလား" လို့ သတိရဖို့ လိုပါတယ်။ Case-O159 အပြီးမှာ ဦးဇင်းတို့ဟာ ရေဆင်းစနစ် (Drainage System) ကို ပြန်လည် ပြင်ဆင်ခဲ့သလို၊ "စိတ်ရဲ့ ရေဆင်းစနစ်" ကိုလည်း တရားနာ ပရိသတ်တွေကို ဟောကြားခဲ့ပါတယ်။ အကုသိုလ် ရေဆိုးတွေကို ထုတ်ပစ်ပြီး၊ ကုသိုလ် ရေကောင်းရေသန့်တွေကို သိုလှောင်ကြဖို့ပါပဲ။
ခေတ်သစ်သိပ္ပံပညာရှင်တွေက ပြောကြတယ်၊ "We know more about the surface of the moon than the depths of the ocean" (လကမ္ဘာ မျက်နှာပြင်အကြောင်းကို သမုဒ္ဒရာ အောက်ခြေထက် ပိုသိကြတယ်) တဲ့။ သမုဒ္ဒရာဟာ အင်မတန် နက်ရှိုင်းပါတယ်။ မြတ်စွာဘုရားရဲ့ အဘိဓမ္မာ တရားတော်တွေဟာလည်း အဲဒီထက်မက နက်ရှိုင်းပါတယ်။ သာမန် ဉာဏ်နဲ့ မမီနိုင်ပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ ကမ်းစပ်မှာ ရေကစားရုံနဲ့တင် လန်းဆန်းမှုကို ရသလို၊ တရားတော်ကို အနည်းငယ် ကျင့်ကြံရုံနဲ့တင် စိတ်ချမ်းသာမှုကို ရရှိနိုင်ပါတယ်။
ဒါကြောင့် ဒီကနေ့ ကမ္ဘာ့သမုဒ္ဒရာနေ့မှာ ဦးဇင်းတို့ သူတော်ကောင်းတွေကို တိုက်တွန်းလိုတာကတော့ ပြင်ပ သမုဒ္ဒရာကြီးကို မညစ်ညမ်းအောင် ပလတ်စတစ် လျှော့သုံးခြင်း၊ အမှိုက် မပစ်ခြင်းတို့ဖြင့် စောင့်ရှောက်ကြပါ။ တစ်ချိန်တည်းမှာပဲ မိမိတို့ရဲ့ အတွင်းစိတ် သမုဒ္ဒရာကြီးကိုလည်း ကိလေသာ အညစ်အကြေးတွေ မဝင်အောင် "သတိ" ဆိုတဲ့ ဇကာနဲ့ စစ်ထုတ်ကြပါ။ Template T209 လိုမျိုး ကိုယ့်စိတ်အခြေအနေကို အမြဲတမ်း စစ်ဆေး (Log) လုပ်ကြပါ။
အနှစ်ချုပ်လိုက်ရင် သမုဒ္ဒရာဆိုတာ အာပေါဓာတ်ရဲ့ အကြီးမားဆုံး ပြယုဂ်ဖြစ်ပြီး၊ တရားတော်ဆိုတာကတော့ သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲကနေ ကယ်တင်နိုင်တဲ့ တစ်ခုတည်းသော ဖောင်ကြီး ဖြစ်ပါတယ်။ အနန္တ ငါးပါးကို ဦးထိပ်ထားပြီး၊ အနန္တတန်ဖိုးရှိတဲ့ တရားရေအေးကို သောက်သုံးကာ၊ သံသရာ သမုဒ္ဒရာကြီးကို ဖြတ်ကျော်နိုင်ကြပါစေ။
ယနေ့ ဟောကြားအပ်သော "သမုဒ္ဒရာနှင့် အနန္တတရားတော်" တရားတော်ကို နာယူရသော ကုသိုလ်ကံ စေတနာကြောင့် ဒကာကြီး၊ ဒကာမကြီးများအားလုံး စိတ်နှလုံး အေးမြကြည်လင်ကြပါစေ၊ သမုဒ္ဒရာကဲ့သို့ ကျယ်ပြောသော မေတ္တာစိတ်ကို မွေးမြူနိုင်ကြပါစေ၊ ကိလေသာ အပူမီးများ ငြိမ်းအေး၍ နိဗ္ဗာန်ကမ်းတစ်ဖက်သို့ ရောက်ရှိနိုင်ကြပါစေလို့ ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သရင်း ယနေ့ တရားဒေသနာကို နိဂုံးချုပ်အပ်ပါတယ်။
ဤသို့ ပြုရ မြတ်ပုညကြောင့်၊ အနန္တစကြာဝဠာ၊ အနန္တသတ္တဝါတို့၊ ဘေးရန်ခပ်သိမ်း ငြိမ်းကြပါစေ၊ ဒေါသခပ်သိမ်း ငြိမ်းကြပါစေ၊ ဆင်းရဲခပ်သိမ်း ငြိမ်းကြပါစေ၊ နှလုံးစိတ်ဝမ်း အေးချမ်းကြပါစေ။ မိဘဘိုးဘွား၊ ဆရာသမားများနှင့်တကွ ခုနစ်ရက်သားသမီး အပေါင်းတို့အား အမျှ အမျှ အမျှ ပေးဝေပါကုန်၏။ အမျှရ၍ သာဓုခေါ်ဆိုနိုင်ကြပါစေကုန်သတည်း။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဌတု
ဗုဒ္ဓသာသနံ_မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမ သာသနာတော်သည်
စိရံ_ကြာမြင့်စွာသော ကာလပတ်လုံး
တိဌတု_တည်ပါစေသတည်း။
သာဓု... သာဓု... သာဓု။
ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက
The Office Of Siridantamahapalaka
နေ့စွဲ - ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၈ ရက်
