"နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ" (၃) ကြိမ်။
အနန္တောအနန္တငါးပါးကို အာရုံပြု၍ ညီညာဖြဖြ ကန်တော့ကြပါစို့ -
"နမော ဗုဒ္ဓဿ" - သစ္စာလေးပါး မြတ်တရားကို ပိုင်းခြားထင်ထင် သိမြင်တော်မူသော ရှင်တော်မြတ်စွာဘုရားသခင် ကိုယ်တော်မြတ်ကြီးအား ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
"နမော ဓမ္မဿ" - မဂ်လေးတန်၊ ဖိုလ်လေးတန်၊ နိဗ္ဗာန် ပရိယတ် ဆယ်ပါးသော တရားတော်မြတ်အား ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
"နမော သံဃဿ" - မဂ်၌တည်သော ပုဂ္ဂိုလ်လေးပါး ဖိုလ်၌တည်သော ပုဂ္ဂိုလ်လေးပါး ဤ ရှစ်ပါးသော အရိယာ သံဃာတော်မြတ်အား ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
"နမော မာတာပိတုဿ" - မိဘနှစ်ပါးအား ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
"နမော အာစရိယဿ" - ဝိပဿနာ ဉာဏ်မျက်စိနှစ်ကွင်း အလင်းရအောင် သစ္စာလေးပါးတရားတော်နှင့် ကုသပေးတော်မူသော ကျေးဇူးတော်ရှင် မိုးကုတ်ဆရာတော်ဘုရားကြီးနှင့် မုံလယ်ဆရာတော်ဘုရားကြီးအား ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
သာဓု... သာဓု... သာဓု...။
ယနေ့ သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၆ ခုနှစ်၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၄ ခုနှစ်၊ တော်သလင်းလဆန်း (၁၁) ရက်၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ (၅) ရက်၊ တနင်္လာနေ့။
(မှတ်ချက် - ယနေ့သည် ကုလသမဂ္ဂက သတ်မှတ်ထားသော "အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ပရဟိတနေ့" (International Day of Charity) လည်း ဖြစ်ပါသည်။)
ဒီနေ့မှာတော့ ဦးဇင်းတို့ရဲ့ ဟောပြောမှုပုံစံကို နည်းနည်းလေး ဆန်းသစ်ပြီး "Format A: Two-Way Discussion" (အမေးအဖြေ ဆွေးနွေးခန်း) ပုံစံနဲ့ တင်ဆက်ပေးသွားပါမယ်။ ဒီနေ့ခေါင်းစဉ်က "ဆရာနှင့်တပည့်ကြားက EQ နှင့် မေတ္တာ" ဖြစ်ပါတယ်။ ဦးဇင်းနဲ့အတူ ဒီဆွေးနွေးခန်းမှာ ပါဝင်မယ့်သူကတော့ သွာဂတပြတိုက်ရဲ့ သင်တန်းရေးရာ တာဝန်ခံ လူငယ်မန်နေဂျာ "ကိုသီဟ" (အမည်လွှဲ) ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
ဦးဇင်း: "ကိုသီဟ... နေကောင်းလား။ ဒီနေ့ ပြတိုက်မှာ ဝန်ထမ်းအသစ်လေးတွေ ရောက်နေတယ်လို့ ကြားတယ်။ သူတို့ကို သင်ပြရတာ အဆင်ပြေရဲ့လား။"
ကိုသီဟ: "တင်ပါ့ဘုရား... နေတော့ကောင်းပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ရင်ဖွင့်ရရင်တော့ ဝန်ထမ်းသစ်တွေက ထင်သလို မဟုတ်ဘူးဘုရား။ စာသင်ပေးရင် သေချာ နားမထောင်ချင်ကြဘူး။ တချို့ကျတော့လည်း ကြောက်နေသလား မသိဘူး၊ မေးရင် ဘာမှ ပြန်မဖြေကြဘူး။ ကျွန်တော်လည်း စိတ်မရှည်ချင်တော့ဘူး ဘုရား။"
ဦးဇင်း: "အေး... ဒါဟာ ဆရာနဲ့ တပည့်ကြားမှာ ဖြစ်လေ့ဖြစ်ထရှိတဲ့ ပြဿနာပါပဲ။ ကိုသီဟ ပြောသလိုပဲ၊ တပည့်က မလိုက်နာတာ ရှိသလို၊ ဆရာက စိတ်မရှည်တာလည်း ရှိတတ်တယ်။ ဒီပြဿနာကို ဖြေရှင်းဖို့ ဘုရားရှင်က ဝိနည်းပိဋက၊ မဟာဝဂ္ဂပါဠိတော်၊ မဟာခန္ဓက မှာ 'ဥပဇ္ဈာယဝတ်' (ဆရာ့ဝတ္တရား) နဲ့ 'သဒ္ဓိဝိဟာရိကဝတ်' (တပည့်ဝတ္တရား) ဆိုပြီး အင်မတန် တိကျတဲ့ Pedagogical Psychology (သင်ကြားရေးဆိုင်ရာ စိတ်ပညာ) ကို ဟောထားတာ ရှိတယ်။ အဲဒီ ပါဠိတော်လေးကို ဦးဇင်း ရွတ်ပြမယ်၊ သေချာ နားထောင်ကြည့်။"
ပါဠိတော်:
"ဥပဇ္ဈာယော၊ ဘိက္ခဝေ၊ သဒ္ဓိဝိဟာရိကမှိ ပုတ္တစိတ္တံ ဥပဋ္ဌပေဿတိ။ သဒ္ဓိဝိဟာရိကော ဥပဇ္ဈာယမှိ ပိတုစိတ္တံ ဥပဋ္ဌပေဿတိ။ ဧဝံ တေ အညမညံ သဂါရဝါ သပ္ပတိဿာ သဘာဂဝုတ္တိနော ဝိဟရန္တာ ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ ဝုဒ္ဓိံ ဝိရူဠှိံ ဝေပုလ္လံ အာပဇ္ဇိဿန္တိ။"
(ဝိနည်းပိဋက၊ မဟာဝဂ္ဂပါဠိတော်၊ မဟာခန္ဓက၊ ဥပဇ္ဈာယဝတ္တကထာ၊ စာမျက်နှာ - ၆၆)
ကိုသီဟ: "ပါဠိလိုတော့ နားမလည်ဘူး ဘုရား။ ဘာကို ဆိုလိုတာလဲ ခင်ဗျ။"
ဦးဇင်း: "အဓိပ္ပာယ်က ဒီလို ကိုသီဟရဲ့...
ဥပဇ္ဈာယော = ဥပဇ္ဈာယ်ဆရာသည် (သို့မဟုတ် သင်ကြားပြသပေးသူသည်)။
သဒ္ဓိဝိဟာရိကမှိ = အတူနေ တပည့်၌ (သို့မဟုတ် လက်အောက်ဝန်ထမ်း၌)။
ပုတ္တစိတ္တံ = သားရင်းကဲ့သို့သော စိတ်ကို။
ဥပဋ္ဌပေဿတိ = ဖြစ်စေရမည်။ (ဆိုလိုတာက 'ဒါ ငါ့သားသမီးပဲ၊ သူ မတတ်ရင် ငါ့တာဝန်ပဲ' ဆိုတဲ့ စိတ်မျိုး ထားရမယ်)။
သဒ္ဓိဝိဟာရိကော = တပည့်သည်လည်း။
ပိတုစိတ္တံ = ဖခင်ရင်းကဲ့သို့သော စိတ်ကို။ (ဆိုလိုတာက 'သူ ငါ့ကို ဆူတာ ငါ့ကောင်းဖို့ပဲ' ဆိုတဲ့ ယုံကြည်မှုမျိုး ထားရမယ်)။
ဧဝံ = ဤသို့ ပြုမှသာလျှင်... ဝုဒ္ဓိံ ဝိရူဠှိံ = ကြီးပွားတိုးတက်ခြင်းသို့ ရောက်မည်တဲ့။"
ကိုသီဟ: "သားသမီးလို သဘောထားရမယ် ဆိုတာကတော့ ဟုတ်ပါပြီ ဘုရား။ ဒါပေမဲ့ သူတို့က အလုပ်မှားလုပ်ရင် ကျွန်တော်က ဒေါသထွက်မိတာပဲ။ အဲဒါကို ဘယ်လို ထိန်းချုပ်ရမလဲ။"
ဦးဇင်း: "အဲဒီမှာ Emotional Intelligence (EQ) လိုလာပြီ။ ခေတ်သစ်ပညာရေး စိတ်ပညာမှာ 'Psychological Safety' (စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ လုံခြုံမှု) ဆိုတာ ရှိတယ်။ တပည့်တစ်ယောက်က 'ငါ မေးခွန်းမေးလိုက်ရင် ဆရာက ငါ့ကို အော်မလား၊ လူအထင်သေးခံရမလား' လို့ ကြောက်နေရင် သူ့ဦးနှောက်က Learning Mode (သင်ယူမှုအခြေအနေ) ပိတ်သွားတယ်။ Defense Mode (ကာကွယ်မှုအခြေအနေ) ရောက်သွားတယ်။
ကိုသီဟ မှတ်မိလား... လွန်ခဲ့တဲ့ (၃) လလောက်က ဖြစ်ခဲ့တဲ့ Case-L248 (The Silenced Intern) ကိစ္စလေ။ အဲဒီတုန်းက ဌာနမှူးတစ်ယောက်က အလုပ်သင်လေး တစ်ယောက်ကို 'မင်း ဒါလေးတောင် မသိဘူးလား' ဆိုပြီး လူကြားထဲ လှောင်လိုက်တာ။ အဲဒီကလေးက ရှက်ပြီး ဘာမှ ပြန်မမေးတော့ဘူး။ နောက်ဆုံးတော့ ဓာတ်တော်မှတ်တမ်း ရေးတဲ့အခါ အမှားကြီး မှားသွားပြီး ပြတိုက်အတွက် ပြဿနာတက်ခဲ့ရတယ် မဟုတ်လား။"
ကိုသီဟ: "ဟုတ်ပါတယ် ဘုရား။ အဲဒီတုန်းက Template T232 နဲ့ Risk Assessment လုပ်လိုက်ရပြီး ပြဿနာကို မနည်းရှင်းလိုက်ရတယ်။"
ဦးဇင်း: "အေး... အဲဒါကြောင့် ဦးဇင်းတို့ သွာဂတပြတိုက်မှာ Policy 7, Article 7.3 (Mentorship & Knowledge Transfer Standard) ကို ထည့်သွင်းထားတာပေါ့။ ဒီမူဝါဒမှာ ဘာပြောထားလဲဆိုတော့ 'စီနီယာ ဝန်ထမ်းတိုင်းသည် ဂျူနီယာများကို သင်ကြားပေးရာတွင် ကြောက်ရွံ့ခြင်း (Fear) ကို အခြေမခံဘဲ၊ လေးစားခြင်း (Respect) ကို အခြေခံရမည်' တဲ့။
ပြီးတော့ ဦးဇင်းတို့ သုံးနေတဲ့ Template T222 (Mentorship Agreement Log) ရှိတယ်လေ။ အဲဒီ Template ထဲမှာ 'Feedback' (တုံ့ပြန်ချက်) ပေးတဲ့ ကဏ္ဍပါတယ်။ ဆရာက တပည့်ကို ဆူရုံသက်သက် မဟုတ်ဘဲ၊ 'မင်း ဘယ်နေရာမှာ အားနည်းနေတယ်၊ ဘယ်လို ပြင်ရင် ကောင်းမယ်' ဆိုတာကို Constructive (အပြုသဘော) နဲ့ ရေးပေးရတယ်။"
ကိုသီဟ: "မှန်ပါ၊ T222 ကို သုံးတော့ သုံးနေပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ တစ်ခါတလေကျတော့ ကျွန်တော်က စေတနာနဲ့ ပြောပေမယ့် သူတို့က 'အငြိုးနဲ့ ပြောတယ်' လို့ ထင်ကြတယ် ဘုရား။ အဲဒါကျတော့ ကျွန်တော့်ရဲ့ Communication (ဆက်သွယ်ရေး) ညံ့လို့လား။"
ဦးဇင်း: "အဲဒါကို ဝိနည်းတော်မှာ 'ပဝါရဏာ' (ဖိတ်ကြားခြင်း) သဘောနဲ့ ဖြေရှင်းလို့ ရတယ်။ ဆရာက တပည့်ကို ပြောသလို၊ ဆရာကလည်း တပည့်ကို ပြန်မေးရမယ်။ 'ငါ သင်ပေးတာ နားလည်ရဲ့လား၊ ငါ ပြောတာ မြန်နေလား၊ ငါ့ပုံစံက မင်းကို စိတ်မွန်းကြပ်စေသလား' ဆိုပြီး မေးရဲရမယ်။
သိပ္ပံပညာရှင် Lev Vygotsky ရဲ့ Scaffolding Theory (ငြမ်းဆင် သီအိုရီ) အရ ဆရာဆိုတာ တပည့် မမှီမကမ်းဖြစ်နေတဲ့ နေရာလေးကိုပဲ ဖြည့်စွက် ထောက်ကူပေးရတာ။ အကုန်လုံး ဝင်လုပ်ပေးတာ မဟုတ်သလို၊ ပစ်ထားတာလည်း မဟုတ်ဘူး။ 'မေတ္တာ' (Loving-kindness) နဲ့ 'ကရုဏာ' (Compassion) ဟာ ဆရာကောင်းတစ်ယောက်ရဲ့ အကောင်းဆုံး လက်နက်တွေပဲ။"
ကိုသီဟ: "သဘောပေါက်ပါပြီ ဘုရား။ ကျွန်တော် ဒီနေ့ကစပြီး ဝန်ထမ်းအသစ်တွေကို ဆူမယ့်အစား၊ T222 ဖောင်ကို အတူတူ ထိုင်ဖြည့်ရင်း သူတို့ရဲ့ အခက်အခဲကို နားထောင်ကြည့်ပါ့မယ်။ 'ပုတ္တစိတ္တံ' (သားသမီးလိုစိတ်) ထားနိုင်အောင် ကြိုးစားပါ့မယ် ဘုရား။"
ဦးဇင်း: "သာဓု... သာဓု... သာဓုပါ ကိုသီဟရေ။ ဒီနေ့ဟာ International Day of Charity (အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ပရဟိတနေ့) လည်း ဖြစ်တော့၊ ငွေကြေးလှူတာထက် တန်ဖိုးရှိတဲ့ 'ပညာအလှူ' (Dhamma Dana / Knowledge Donation) ကို ကိုသီဟတို့ ပေးနိုင်ကြပါစေ။ ဆရာနဲ့ တပည့် ညီညွတ်မှ သာသနာ တည်တံ့မှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ကဲ... ဒီနေ့ ဆွေးနွေးခန်းကို ဒီမှာပဲ ရပ်နားကြစို့။ ဆရာရော တပည့်ပါ မေတ္တာစိတ်ကိုယ်စီနဲ့ လုပ်ငန်းခွင်မှာ ပျော်ရွှင်နိုင်ကြပါစေ။"
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဌတု
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဌတု
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဌတု။
သာဓု... သာဓု... သာဓု...။
ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက
The Office Of Siridantamahapalaka
Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum
နေ့စွဲ - ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ (၅) ရက်
