World Day Against Child Labor ကလေးအလုပ်သမား ပပျောက်ရေးနှင့် ကရုဏာ

 သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၆ ခုနှစ်၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၄ ခုနှစ်၊ နယုန်လဆန်း ၁၄ ရက်၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁၂ ရက်။

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

အနန္တောအနန္တငါးပါးကို အာရုံပြု၍ ညီညာဖြဖြ ကန်တော့ကြပါစို့။

နမော ဗုဒ္ဓဿ - သစ္စာလေးပါး မြတ်တရားကို ပိုင်းခြားထင်ထင် သိမြင် တော်မူသော ရှင်တော် မြတ်စွာဘုရားသခင် ကိုယ်တော်မြတ်ကြီးအား နမော - ရည်ညွှတ် သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာ မြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင် ဘုရား။

နမော ဓမ္မဿ - မဂ်လေးတန်၊ ဖိုလ်လေးတန်၊ နိဗ္ဗာန် ပရိယတ် ဆယ်ပါးသော တရားတော်မြတ်အား နမော - ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။

နမော သံဃဿ - မဂ်၌တည်သော ပုဂ္ဂိုလ်လေးပါး ဖိုလ်၌တည်သော ပုဂ္ဂိုလ်လေးပါး ဤ ရှစ်ပါးသော အရိယာ သံဃာတော်မြတ်အား နမော - ရည်ညွှတ် သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံ မိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။

နမော မာတာပိတုဿ - မိဘနှစ်ပါးအား နမော - ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာ မြတ်နိုးလက်စုံ မိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။

နမော အာစရိယဿ - ဝိပဿနာ ဉာဏ်မျက်စိနှစ်ကွင်း အလင်းရအောင် သစ္စာလေးပါးတရားတော်နှင့် ကုသပေးတော်မူသော ကျေးဇူးတော်ရှင် မိုးကုတ်ဆရာတော် ဘုရားကြီး နှင့် မုံလယ်ဆရာတော် ဘုရားကြီးအား နမော - ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာ ဖြင့် ပန်ထွာ မြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။

ယနေ့ ဇွန်လ ၁၂ ရက်နေ့ဟာ ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂက သတ်မှတ်ထားတဲ့ "ကလေးလုပ်သား ပပျောက်ရေးနေ့" (World Day Against Child Labor) ဖြစ်ပါတယ်။ ကမ္ဘာကြီးရဲ့ နေရာဒေသအနှံ့အပြားမှာ အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် ကျောင်းနေရမယ့်အရွယ်၊ ကစားရမယ့်အရွယ်မှာ ပင်ပန်းကြီးစွာ လုပ်ကိုင်နေရတဲ့ ကလေးငယ်တွေ သန်းနဲ့ချီ ရှိနေပါသေးတယ်။ ဒီလိုနေ့မျိုးမှာ ဦးဇင်းတို့ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တွေ အနေနဲ့ "ကလေးအလုပ်သမား ပပျောက်ရေးနှင့် ကရုဏာ" ဆိုတဲ့ ခေါင်းစဉ်နဲ့ မြတ်စွာဘုရားရဲ့ လူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ အမြင်တွေကို နာယူဆင်ခြင်ကြရအောင်။ ဒီဃနိကာယ်၊ ပါထိကဝဂ္ဂ၊ သိင်္ဂါလောဝါဒသုတ် (မြန်မာပြန် ဆဋ္ဌသံဂါယနာမူ၊ စာမျက်နှာ ၁၄၅) မှာ လာရှိတဲ့ အလုပ်ရှင်နဲ့ အလုပ်သမား ကျင့်ဝတ်တွေကို ခေတ်သစ် Human Rights စံနှုန်းတွေနဲ့ နှိုင်းယှဉ်ပြီး ဆွေးနွေးသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီနေရာမှာ ဒကာကြီးတစ်ယောက်က မေးလိမ့်မယ်၊ "ဦးဇင်းဘုရား... ကလေးတွေ မိဘကို ကူလုပ်တာက ကျေးဇူးဆပ်တာ မဟုတ်ဘူးလား၊ ဒါကို ဘာလို့ ပိတ်ပင်ရတာလဲ" တဲ့။ အေး... ဒီမေးခွန်းက အင်မတန် သိမ်မွေ့ပါတယ်။ မိဘကို ကူညီတာနဲ့ ကလေးလုပ်သားအဖြစ် ခိုင်းစေတာ မတူပါဘူး။ မြတ်စွာဘုရားရှင်က သိင်္ဂါလောဝါဒသုတ်မှာ အရှင်သခင် (အလုပ်ရှင်) က ကျွန်အလုပ်သမားအပေါ် ပြုကျင့်ရမယ့် ဝတ္တရားငါးပါးကို ဟောကြားရာမှာ ပထမဆုံးအချက်အနေနဲ့ "ယထာဗလံ ကမ္မန္တ သံဝိဓာနေန" - ခွန်အားနှင့်အညီ အလုပ်ကို စီမံပေးရမယ်လို့ အတိအလင်း မိန့်ကြားခဲ့ပါတယ်။ ကလေးတစ်ယောက်ရဲ့ "ဗလ" (ခွန်အား) ဆိုတာ လူကြီးနဲ့ မတူပါဘူး။ ကလေးရဲ့ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ခွန်အားသာမက စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ခံနိုင်ရည် (Mental Resilience) ပါ နုနယ်ပါသေးတယ်။ အဲဒီ နုနယ်တဲ့ ခွန်အားထက် ပိုလွန်တဲ့ ဝန်ကို ထမ်းခိုင်းလိုက်ရင် အဲဒါဟာ "ကရုဏာ" (သနားကြင်နာမှု) ကင်းမဲ့ရာ ရောက်သလို၊ ဘုရားဟော လူမှုကျင့်ဝတ်ကိုပါ ဖောက်ဖျက်ရာ ရောက်ပါတယ်။

ပါဠိတော်လာ "ကရုဏာ" ဆိုတဲ့ သဘောတရားကို ဦးဇင်းတို့ အနက်ဖွင့် (Analytical Exegesis) ကြည့်ရအောင်။ "ပရ ဒုက္ခေ သတိ ဟဒယ ကမ္ပနံ ကရောတီတိ ကရုဏာ" - သူတစ်ပါး ဒုက္ခရောက်နေတာကို မြင်ရင် နှလုံးသား တုန်လှုပ်ခြင်းကို ကရုဏာလို့ ခေါ်ပါတယ်။ ကလေးငယ်လေးတွေ ကျောပိုးအိတ် လွယ်ရမယ့်အစား ဘိလပ်မြေအိတ် လွယ်နေရတာကို မြင်ရတဲ့အခါ ဦးဇင်းတို့ စိတ်ထဲမှာ "တုန်လှုပ်မှု" ဖြစ်ရပါမယ်။ အဲဒီ တုန်လှုပ်မှုကနေ "ဒီကလေးကို ဘယ်လို ကူညီရမလဲ" ဆိုတဲ့ လက်တွေ့ကျတဲ့ လုပ်ဆောင်မှု (Action) ပြောင်းလဲသွားမှသာ စစ်မှန်တဲ့ ကရုဏာ ဖြစ်မှာပါ။ ခေတ်သစ် Human Rights (လူ့အခွင့်အရေး) ရှုထောင့်က ကြည့်ရင် ကလေးလုပ်သား ပပျောက်ရေးဆိုတာ ဥပဒေသက်သက် မဟုတ်ပါဘူး၊ ဒါဟာ လူသားချင်း စာနာမှုဆိုင်ရာ ကိုယ်ကျင့်တရား (Moral Obligation) တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။

ဦးဇင်းတို့ သွာဂတ ဓာတ်တော်ပြတိုက်မှာ ကြုံတွေ့ခဲ့ရတဲ့ Case-H163 ဖြစ်စဉ်လေးတစ်ခုကို သာဓကဆောင်ပြီး ပြောပြချင်ပါတယ်။ တခါတုန်းက ပြတိုက်ရဲ့ အဆောင်သစ် တည်ဆောက်ရေး လုပ်ငန်းခွင်မှာ ကန်ထရိုက်တာ ဒကာကြီးက အလုပ်သမားတွေ ခေါ်လာတယ်။ အဲဒီအထဲမှာ အသက် ၁၂ နှစ်၊ ၁၃ နှစ်အရွယ် ကလေးလေးတွေ ပါလာပြီး အုတ်သယ်၊ သဲသယ် လုပ်နေကြတာကို ဦးဇင်း တွေ့လိုက်ရတယ်။ ကလေးတွေက မျက်နှာလေးတွေ ညှိုးငယ်ပြီး ပင်ပန်းနေကြတယ်။ အဲဒါနဲ့ ဦးဇင်းက ကန်ထရိုက်တာကို ခေါ်ပြီး Policy 7, Article 7.2 (Ethical Labor Standards and Protection of Minors) အကြောင်း ရှင်းပြရပါတယ်။ ဦးဇင်းတို့ မူဝါဒမှာ "ဓာတ်တော်ပြတိုက်နှင့် ဆက်စပ်သော လုပ်ငန်းခွင်တိုင်းတွင် ကလေးလုပ်သား လုံးဝ (လုံးဝ) အသုံးပြုခွင့် မရှိ" ဆိုပြီး ပြဋ္ဌာန်းထားပါတယ်။

အဲဒီမှာ ဒကာကြီးက "ဦးဇင်းရယ်... သူတို့က မိဘမဲ့တွေပါ၊ အလုပ်မပေးရင် ထမင်းငတ်မှာစိုးလို့ ခေါ်ထားရတာပါ၊ ဒါ ကူညီတာပါ" လို့ ဆင်ခြေပေးပါတယ်။ ဒါဟာ အပေါ်ယံကြည့်ရင် "စေတနာ" လို့ ထင်ရပေမဲ့၊ စိစစ်ကြည့်ရင် "မောဟ" (အမှန်မသိမှု) ပါနေပါတယ်။ ကလေးကို ကူညီချင်ရင် ပညာသင်ပေးရမယ်၊ ကျောင်းထားပေးရမယ်။ လေးလံတဲ့ အုတ်ခဲတွေကို ထမ်းခိုင်းတာဟာ ကူညီတာ မဟုတ်ဘူး၊ သူတို့ရဲ့ အနာဂတ်ကို ဖျက်ဆီးတာပါ။ ဦးဇင်းတို့က Template T222 (Vulnerable Person Protection & Labor Welfare Checklist) ကို ထုတ်ပြီး စစ်ဆေးပါတယ်။ ဒီ Template မှာ အလုပ်သမားရဲ့ အသက်၊ လုပ်ငန်းခွင် အန္တရာယ်ရှိမှု၊ အလုပ်ချိန် စတာတွေကို အသေးစိတ် ဖြည့်စွက်ရပါတယ်။ စစ်ဆေးချက်အရ ဒီကလေးတွေဟာ ကျောင်းတက်ရမယ့် အချိန်မှာ အလုပ်လုပ်နေရတဲ့အတွက် သူတို့ရဲ့ "ပညာသင်ကြားခွင့်" ဆုံးရှုံးနေတာကို တွေ့ရပါတယ်။

အေး... သိပ္ပံနည်းကျ Child Psychology (ကလေးစိတ်ပညာ) အရ ကြည့်ရင် ကလေးဘဝမှာ ကာယပင်ပန်းမှု ဒဏ် (Physical Trauma) နဲ့ စိတ်ဖိစီးမှု (Stress) တွေ ကြုံတွေ့ရရင် သူတို့ရဲ့ ဦးနှောက်ဖွံ့ဖြိုးမှု ရပ်တန့်သွားတတ်ပါတယ်။ "Toxic Stress" (အဆိပ်သင့် ဖိစီးမှု) ဟာ ကလေးရဲ့ ဉာဏ်ရည် (IQ) နဲ့ စိတ်ဓာတ်ခိုင်မာမှု (EQ) ကို ထာဝရ ထိခိုက်စေနိုင်ပါတယ်။ မြတ်စွာဘုရားက သိင်္ဂါလောဝါဒသုတ်မှာ "သမေ ခဇ္ဇကေ ဘောဇေန" - ထူးမြတ်သော အရသာရှိသော ခဲဖွယ်ဘောဇဉ်ကို ဝေမျှကျွေးမွေးရမယ်လို့ အလုပ်ရှင်တွေကို မှာကြားထားပါတယ်။ ဆိုလိုတာက ကိုယ့်သားသမီးကို ကောင်းကောင်းကျွေးသလို၊ ကိုယ့်ဆီမှာ လာလုပ်တဲ့ သူတွေကိုလည်း (အထူးသဖြင့် ငယ်ရွယ်သူတွေကို) အာဟာရ ပြည့်ဝအောင် ကျွေးမွေးစောင့်ရှောက်ရမယ်လို့ ဆိုလိုတာပါ။

ဦးဇင်းတို့ သွာဂတမှာ Case-H163 ကို ဘယ်လို ဖြေရှင်းခဲ့သလဲဆိုတော့ အဲဒီကလေးတွေကို လုပ်ငန်းခွင်ထဲကနေ ချက်ချင်း ဖယ်ထုတ်လိုက်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ သူတို့ကို လမ်းပေါ် ပြန်မရောက်စေဖို့အတွက် Policy 7 အရ "Education Support Fund" (ပညာသင်ထောက်ပံ့ကြေး) အစီအစဉ်နဲ့ ချိတ်ဆက်ပေးခဲ့ပါတယ်။ ကန်ထရိုက်တာ ဒကာကြီးကိုလည်း "ဒကာကြီး... ဓာတ်တော်ဆိုတာ မြတ်စွာဘုရားရဲ့ ကိုယ်ပွားတော်တွေပါ။ ဘုရားရှင်က ကလေးတွေကို ချစ်တယ်၊ သားတော် ရာဟုလာကို အမွေပေးခဲ့တယ်။ အခု ဒကာကြီးက ဘုရားရိပ်မှာ ကလေးတွေကို နှိပ်စက်သလို ဖြစ်နေရင် ဒါဟာ ဓာတ်တော်ကို မလေးစားရာ ရောက်ပါတယ်" လို့ တရားပြလိုက်တော့မှ သူလည်း သဘောပေါက်ပြီး နောင်ကို ကလေးလုပ်သား မသုံးတော့ပါဘူးလို့ ကတိပေးသွားပါတယ်။

ဒီနေရာမှာ ဒကာမကြီးတစ်ယောက်က စဉ်းစားမိမယ်၊ "အရှင်ဘုရား... တပည့်တော်မတို့ အိမ်မှာရော ကလေးအကူလေးတွေ ထားတာ အပြစ်ရှိလား" တဲ့။ အေး... အဲဒါကို သတိထားရမယ်။ အိမ်အကူအနေနဲ့ ထားရင်တောင် သူတို့ကို "ကျွန်" လို သဘောမထားဘဲ "မိသားစုဝင်" လို သဘောထားရမယ်။ သိင်္ဂါလောဝါဒသုတ်လာ "သမယေ ဝေါဿဂ္ဂေန" - အခါအားလျော်စွာ အလုပ်မှ လွှတ်ပေးရမယ် ဆိုတဲ့အတိုင်း သူတို့ရဲ့ နားချိန်၊ ကစားချိန်၊ စာသင်ချိန်တွေကို ပေးရပါမယ်။ အသက်အရွယ်နဲ့ မမျှတဲ့ အလုပ်ကို ခိုင်းရင်တော့ ကလေးလုပ်သား ခိုင်းစေမှု (Child Labor) မြောက်ပြီး အကုသိုလ်လည်း ဖြစ်၊ ဥပဒေနဲ့လည်း ငြိစွန်းပါတယ်။

Human Rights ကြေညာစာတမ်းမှာ "The right to be a child" (ကလေးဘဝကို ပိုင်ဆိုင်ခွင့်) ဆိုတာ ပါပါတယ်။ ဗုဒ္ဓဘာသာမှာလည်း "အတ္တတ္တုပနာယိက ဓမ္မပရိယာယ" (မိမိနှင့် စာနာ၍ ပြုကျင့်ခြင်း) ဆိုတာ ရှိပါတယ်။ "ငါ့သားသမီးသာ ဒီလို သူများအိမ်မှာ ကျွန်ခံရရင် ငါဘယ်လိုနေမလဲ" ဆိုတဲ့ စိတ်နဲ့ နှိုင်းယှဉ်ကြည့်လိုက်ပါ။ အဲဒီအခါမှာ ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ သနားစိတ်ဟာ "ကရုဏာ" အစစ်ပါပဲ။ ဦးဇင်းတို့ Policy 7, Art 7.2 ဟာ အဲဒီ ကရုဏာတရားကို စာရွက်ပေါ်မှာ စည်းကမ်းအဖြစ် အသက်သွင်းထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါကြောင့် ဒီကနေ့ ကမ္ဘာ့ကလေးလုပ်သား ပပျောက်ရေးနေ့မှာ ဦးဇင်းတို့ သူတော်ကောင်းတွေကို တိုက်တွန်းလိုတာကတော့ ကိုယ့်ပတ်ဝန်းကျင်မှာ ကလေးလုပ်သားတွေ တွေ့ရင် မသိချင်ယောင် မဆောင်ပါနဲ့။ တတ်နိုင်သမျှ သူတို့ရဲ့ ပညာရေး၊ ကျန်းမာရေးကို ကူညီပေးပါ။ ကိုယ့်အလုပ်၊ ကိုယ့်စီးပွားရေးမှာ ကလေးလုပ်သား အသုံးမပြုမိအောင် Template T222 လို စစ်ဆေးမှုမျိုး (Due Diligence) လုပ်ဆောင်ပါ။ ကလေးတစ်ယောက်ရဲ့ လက်ထဲမှာ ရှိသင့်တာဟာ "ဂေါ်ပြား" မဟုတ်ပါဘူး၊ "စာအုပ်" နဲ့ "ကစားစရာ" သာ ဖြစ်သင့်ပါတယ်။

အနှစ်ချုပ်လိုက်ရင် ကလေးလုပ်သား ပပျောက်ရေး ဆိုတာ နိုင်ငံတကာ စာချုပ်ကြီးတွေနဲ့မှ သက်ဆိုင်တာ မဟုတ်ပါဘူး။ သိင်္ဂါလောဝါဒသုတ်ကို လိုက်နာတဲ့ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တိုင်းရဲ့ တာဝန် (Duty) ဖြစ်ပါတယ်။ အပြစ်မဲ့တဲ့ ကလေးငယ်တွေကို လုပ်အားခေါင်းပုံဖြတ်ခြင်းမှ ကာကွယ်ပေးခြင်းဟာ သာသနာ့အနာဂတ်ကို ကာကွယ်ပေးခြင်းပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

ယနေ့ ဟောကြားအပ်သော "ကလေးအလုပ်သမား ပပျောက်ရေးနှင့် ကရုဏာ" တရားတော်ကို နာယူရသော ကုသိုလ်ကံ စေတနာကြောင့် ဒကာကြီး၊ ဒကာမကြီးများအားလုံး သူတစ်ပါး၏ ဒုက္ခကို စာနာတတ်သော ကရုဏာရှင်များ ဖြစ်ကြပါစေ၊ မိမိတို့၏ လုပ်ငန်းခွင်နှင့် ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ကလေးလုပ်သား ကင်းစင်အောင် စွမ်းဆောင်နိုင်ကြပါစေ၊ ကလေးငယ်များအားလုံး ဘေးကင်းလုံခြုံစွာဖြင့် ပညာသင်ကြားနိုင်သော ဘဝကို ပိုင်ဆိုင်နိုင်ကြပါစေလို့ ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သရင်း ယနေ့ တရားဒေသနာကို နိဂုံးချုပ်အပ်ပါတယ်။

ဤသို့ ပြုရ မြတ်ပုညကြောင့်၊ အနန္တစကြာဝဠာ၊ အနန္တသတ္တဝါတို့၊ ဘေးရန်ခပ်သိမ်း ငြိမ်းကြပါစေ၊ ဒေါသခပ်သိမ်း ငြိမ်းကြပါစေ၊ ဆင်းရဲခပ်သိမ်း ငြိမ်းကြပါစေ၊ နှလုံးစိတ်ဝမ်း အေးချမ်းကြပါစေ။ မိဘဘိုးဘွား၊ ဆရာသမားများနှင့်တကွ ခုနစ်ရက်သားသမီး အပေါင်းတို့အား အမျှ အမျှ အမျှ ပေးဝေပါကုန်၏။ အမျှရ၍ သာဓုခေါ်ဆိုနိုင်ကြပါစေကုန်သတည်း။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဌတု

ဗုဒ္ဓသာသနံ_မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမ သာသနာတော်သည်

စိရံ_ကြာမြင့်စွာသော ကာလပတ်လုံး

တိဌတု_တည်ပါစေသတည်း။

သာဓု... သာဓု... သာဓု။

ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက

The Office Of Siridantamahapalaka

နေ့စွဲ - ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁၂ ရက်

အကျိုးအကြောင်း ရှာဖွေမှု (Inductive Logic)

 သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၆ ခုနှစ်၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၄ ခုနှစ်၊ နယုန်လဆန်း ၁၃ ရက်၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁၁ ရက်။

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

အနန္တောအနန္တငါးပါးကို အာရုံပြု၍ ညီညာဖြဖြ ကန်တော့ကြပါစို့။

နမော ဗုဒ္ဓဿ - သစ္စာလေးပါး မြတ်တရားကို ပိုင်းခြားထင်ထင် သိမြင် တော်မူသော ရှင်တော် မြတ်စွာဘုရားသခင် ကိုယ်တော်မြတ်ကြီးအား နမော - ရည်ညွှတ် သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာ မြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင် ဘုရား။

နမော ဓမ္မဿ - မဂ်လေးတန်၊ ဖိုလ်လေးတန်၊ နိဗ္ဗာန် ပရိယတ် ဆယ်ပါးသော တရားတော်မြတ်အား နမော - ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။

နမော သံဃဿ - မဂ်၌တည်သော ပုဂ္ဂိုလ်လေးပါး ဖိုလ်၌တည်သော ပုဂ္ဂိုလ်လေးပါး ဤ ရှစ်ပါးသော အရိယာ သံဃာတော်မြတ်အား နမော - ရည်ညွှတ် သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံ မိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။

နမော မာတာပိတုဿ - မိဘနှစ်ပါးအား နမော - ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာ မြတ်နိုးလက်စုံ မိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။

နမော အာစရိယဿ - ဝိပဿနာ ဉာဏ်မျက်စိနှစ်ကွင်း အလင်းရအောင် သစ္စာလေးပါးတရားတော်နှင့် ကုသပေးတော်မူသော ကျေးဇူးတော်ရှင် မိုးကုတ်ဆရာတော် ဘုရားကြီး နှင့် မုံလယ်ဆရာတော် ဘုရားကြီးအား နမော - ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာ ဖြင့် ပန်ထွာ မြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။

ယနေ့ ဇွန်လ ၁၁ ရက်နေ့မှာ ဦးဇင်းတို့ ဟောကြားဆွေးနွေးမည့် တရားတော်ကတော့ "အကျိုးအကြောင်း ရှာဖွေမှု (Inductive Logic)" ဆိုတဲ့ ခေါင်းစဉ်ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ လောကမှာ အကြောင်းမရှိဘဲ အကျိုးဖြစ်လာတာ ဘာတစ်ခုမှ မရှိပါဘူး။ မီးခိုးကြွက်လျှောက် လိုက်ရှာရင် မီးဖိုကို တွေ့ရသလို၊ အကျိုးတရားတွေကို လေ့လာသုံးသပ်ပြီး အကြောင်းရင်းမှန်ကို ဖော်ထုတ်တဲ့ နည်းလမ်းကို အဘိဓမ္မာ ပဋ္ဌာန်းတရားတော်နဲ့ ခေတ်သစ် Inductive Logic (အနုမာန ယုတ္တိဗေဒ) တို့ကို နှိုင်းယှဉ်ပြီး နာယူကြည့်ကြရအောင်။

ဒီနေရာမှာ ဒကာကြီးတစ်ယောက်က မေးလိမ့်မယ်၊ "ဦးဇင်းဘုရား... ပဋ္ဌာန်းရွတ်ရင် ဘေးအန္တရာယ်ကင်းတယ်လို့ပဲ သိထားတာ၊ အကျိုးအကြောင်း ရှာဖွေတာနဲ့ ဘယ်လို ဆိုင်လို့လဲ" တဲ့။ အေး... အင်မတန် ဆိုင်တာပေါ့ ဒကာကြီးရဲ့။ ပဋ္ဌာန်းဆိုတာ "အကြောင်းအကျိုး ဆက်စပ်မှု နိယာမ" ကြီးပါပဲ။ အဘိဓမ္မပိဋကတ်၊ ပဋ္ဌာန်းပါဠိတော်၊ ပစ္စယနိဒ္ဒေသ (မြန်မာပြန် ဆဋ္ဌသံဂါယနာမူ၊ စာမျက်နှာ ၁) မှာ "ဟေတု ပစ္စယော" လို့ အစချီပြီး ဟောကြားထားပါတယ်။ အပင်တစ်ပင် ရှင်သန်ဖို့အတွက် ရေ၊ မြေ၊ လေ၊ နေရောင်ခြည် ဆိုတဲ့ အကြောင်းတရား (Conditions) တွေ လိုအပ်သလို၊ လူသားတွေရဲ့ ဘဝဖြစ်စဉ်မှာလည်း အကြောင်းတရားတွေ ပေါင်းစပ်ပြီးမှ အကျိုးတရားတွေ ပေါ်လာတာ ဖြစ်ပါတယ်။

ပါဠိတော်လာ "ပစ္စယ" ဆိုတဲ့ ပုဒ်ကို ဦးဇင်းတို့ အနက်ဖွင့် (Word-by-word Analysis) ဆင်ခြင်ကြည့်ရအောင်။ "ပဋိစ္စ ဧတသ္မာ ဧတီတိ ပစ္စယော" - ဒီအကြောင်းတရားကို စွဲပြီးတော့၊ မှီပြီးတော့ အကျိုးတရား ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့အတွက် "ပစ္စယ" (အကြောင်း) လို့ ခေါ်ပါတယ်။ သစ်ပင်ရဲ့ အမြစ် (Root) ဟာ သစ်ပင်ကြီးတစ်ခုလုံး ခိုင်ခံ့စေဖို့ အကြောင်းရင်း ဖြစ်သလို၊ "ဟေတု" ဆိုတဲ့ လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟ (သို့မဟုတ်) အလောဘ၊ အဒေါသ၊ အမောဟ ဆိုတဲ့ အမြစ်တွေကြောင့် ကံ၊ စိတ်၊ ဥတု၊ အာဟာရ ဆိုတဲ့ အကျိုးတရားတွေ ဖြစ်ပေါ်လာရတာပါ။

အေး... ခေတ်သစ် Logic ပညာရပ်မှာ "Inductive Logic" ဆိုတာ ရှိပါတယ်။ ဒါက ဘာလဲဆိုတော့ သီးခြားဖြစ်စဉ် (Specific Observations) လေးတွေကို လိုက်ကြည့်ပြီး၊ အဲဒီကနေ အထွေထွေ နိဂုံး (General Conclusion) တစ်ခုကို ဆွဲထုတ်တာပါ။ ဥပမာ - ပထမအကြိမ် မီးပျက်တုန်းက မိုးရွာနေတယ်၊ ဒုတိယအကြိမ် မီးပျက်တော့လည်း မိုးရွာနေတယ်၊ တတိယအကြိမ်လည်း ဒီအတိုင်းပဲ။ ဒါဆိုရင် "မိုးရွာရင် မီးပျက်တတ်တယ်" ဆိုတဲ့ နိဂုံးကို ချလိုက်တာမျိုးပေါ့။ ဒါဟာ ပဋ္ဌာန်းနည်းလမ်းနဲ့ တူပါတယ်။ "ဒီအကြောင်း ရှိရင် ဒီအကျိုး ဖြစ်တယ်" ဆိုတာကို အကြိမ်ကြိမ် လေ့လာပြီးမှ သဘာဝနိယာမ (Natural Law) ကို ရှာဖွေတာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဦးဇင်းတို့ သွာဂတ ဓာတ်တော်ပြတိုက်မှာ ကြုံတွေ့ခဲ့ရတဲ့ Case-I162 ဖြစ်စဉ်လေးတစ်ခုကို သာဓကဆောင်ပြီး ပြောပြချင်ပါတယ်။ တစ်ခါက ဓာတ်တော်တိုက်ရဲ့ စိုထိုင်းဆ ထိန်းညှိစက် (Humidity Control System) က မကြာခဏ အချက်ပေးသံ မြည်ပါတယ်။ ဝန်ထမ်းတွေက စက်ပျက်တာပဲ ဖြစ်မယ်ဆိုပြီး စက်ပြင်ဆရာ ခေါ်ခေါ်ပြတယ်။ ဆရာလာရင် ကောင်းနေရော၊ ဆရာပြန်သွားရင် ပြန်မြည်ရော။ ဒါနဲ့ ဦးဇင်းက Policy 3, Article 3.1 (Evidence-Based Decision Making) အရ "မင်းတို့ ထင်ကြေးနဲ့ မဆုံးဖြတ်နဲ့၊ အချက်အလက် (Evidence) ကို အရင်စုပါ" လို့ ညွှန်ကြားလိုက်ပါတယ်။

အဲဒီမှာ ဦးဇင်းတို့က Template T135 (Inductive Reasoning & Pattern Recognition Log) ကို အသုံးပြုပါတယ်။ ဒီ Template မှာ "Time" (အချိန်)၊ "Activity" (လုပ်ဆောင်ချက်)၊ "Weather" (ရာသီဥတု) နဲ့ "Incident" (ဖြစ်စဉ်) ဆိုပြီး ဇယားကွက်တွေ ပါပါတယ်။ ဝန်ထမ်းတွေကို တစ်ပတ်တိတိ စောင့်ကြည့် မှတ်တမ်းတင်ခိုင်းလိုက်တယ်။ တစ်ပတ်ပြည့်တော့ Data တွေကို ပြန်ကြည့်လိုက်တဲ့အခါ ထူးခြားတဲ့ ပုံစံ (Pattern) တစ်ခုကို သွားတွေ့တယ်။ အချက်ပေးသံ မြည်တဲ့ အချိန်တိုင်းဟာ မနက် ၆ နာရီခွဲ ဖြစ်နေပြီး၊ အဲဒီအချိန်ဟာ သန့်ရှင်းရေး ဝန်ထမ်းက ဓာတ်တော်ခန်းရဲ့ အပြင်ဘက် ပြတင်းပေါက်နားမှာ ရေပက်ပြီး ကြမ်းတိုက်တဲ့ အချိန်နဲ့ သွားတိုက်ဆိုင်နေပါတယ်။

ဒီတော့မှ Inductive Logic အရ အဖြေပေါ်သွားပါတယ်။ "စက်ပျက်တာ မဟုတ်ဘူး၊ ပြတင်းပေါက် ဘောင်ကနေ ရေငွေ့တွေ ဝင်လာလို့ စိုထိုင်းဆ မြင့်တက်ပြီး အချက်ပေးတာ" ဆိုတဲ့ အကြောင်းရင်း (Root Cause) ကို တွေ့လိုက်ရတယ်။ ဒါဟာ ပဋ္ဌာန်းတရားတော်မှာ လာတဲ့ "ပကတူပနိဿယ ပစ္စယော" (အားကြီးသော မှီရာအကြောင်း) သဘောပါပဲ။ ရေပက်ခြင်း ဆိုတဲ့ အကြောင်းကြောင့် စိုထိုင်းဆတက်ခြင်း ဆိုတဲ့ အကျိုး ဖြစ်လာတာပါ။ အကြောင်းကို သိလိုက်တော့ ရေပက်တာကို ရပ်ခိုင်းလိုက်တယ်၊ ဒါဆိုရင် ပြဿနာ ပြီးသွားရော။ အကြောင်းချုပ်တော့ အကျိုးချုပ်တယ် (Hetu Nirodha, Phala Nirodha) ဆိုတဲ့ သစ္စာတရားကို လက်တွေ့ မြင်လိုက်ရတာပါပဲ။

ဒီနေရာမှာ ဒကာမကြီးတစ်ယောက်က မေးဦးမယ်၊ "ဦးဇင်းဘုရား... လောကီကိစ္စတွေမှာတော့ ဟုတ်ပါပြီ၊ တရားအားထုတ်တဲ့ နေရာမှာရော ဒီနည်းက သုံးလို့ရပါသလား" တဲ့။ အင်မတန် ရတာပေါ့ ဒကာမကြီး။ ဝိပဿနာ ရှုတယ်ဆိုတာ Inductive Logic သက်သက်ပါပဲ။ ယောဂီက ထိုင်မှတ်နေတုန်း နာကျင်မှု (Dukkha) ပေါ်လာတယ်။ အဲဒါကို ရှုမှတ်လိုက်တယ်။ နောက်တစ်ခါ ယားယံမှု ပေါ်လာပြန်တယ်။ နောက်တစ်ခါ ပျော်ရွှင်မှု ပေါ်လာပြန်တယ်။ အဲဒီလို ဖြစ်လိုက် ပျက်လိုက် ဖြစ်စဉ် (Observations) ပေါင်းများစွာကို စောင့်ကြည့်ပြီးတဲ့အခါကျမှ ဉာဏ်ထဲမှာ "ဩော်... ဘာမှ မမြဲပါလား" ဆိုတဲ့ "အနိစ္စ" နိဂုံး (General Conclusion) ကို ကိုယ်တိုင် ဆုံးဖြတ်ချက် ချနိုင်တာပါ။ စာဖတ်ပြီး သိတာက Deductive (သဘောတရားကို အရင်ယူတာ) ဖြစ်ပေမဲ့၊ ကိုယ်တွေ့ ရှုမှတ်ပြီး သိတာက Inductive (အတွေ့အကြုံကနေ အမှန်တရားကို ယူတာ) ဖြစ်ပါတယ်။

Policy 3, Art 3.1 မှာ ဦးဇင်းတို့က "Decision based on Observed Facts" (လေ့လာတွေ့ရှိချက်များအပေါ် အခြေခံ၍ ဆုံးဖြတ်ခြင်း) ဆိုတာကို အလေးထားပါတယ်။ ခေါင်းဆောင်တစ်ယောက်၊ သာသနာပြု ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ယောက်ဟာ ကောလာဟလတွေ၊ ထင်ကြေးတွေနဲ့ မဆုံးဖြတ်ရပါဘူး။ အချက်အလက် အပိုင်းအစလေးတွေကို စုစည်း၊ ဆက်စပ်ကြည့်ပြီးမှ ခိုင်မာတဲ့ အကြောင်းတရားကို ရှာဖွေရပါတယ်။ ဒါမှသာလျှင် မှန်ကန်တဲ့ ဖြေရှင်းနည်း (Right Solution) ကို ရရှိမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

Case-I162 ကနေ ဦးဇင်းတို့ ရလိုက်တဲ့ သင်ခန်းစာကတော့ "Pattern Recognition" (ပုံစံကို မြင်အောင်ကြည့်ခြင်း) ပါပဲ။ ဘဝမှာ ပြဿနာတစ်ခု ထပ်ခါထပ်ခါ ဖြစ်နေပြီဆိုရင်၊ "ငါ ကံမကောင်းလို့" လို့ ညည်းမနေပါနဲ့။ Template T135 လိုမျိုး စိတ်ထဲမှာ မှတ်တမ်းတင်ကြည့်ပါ။ "ငါ ဘယ်လိုအချိန်မှာ ဒေါသထွက်တတ်သလဲ"၊ "ဘယ်လို လူမျိုးနဲ့ တွေ့ရင် စိတ်ညစ်ရသလဲ"။ အဲဒီလို လေ့လာလိုက်ရင် ကိုယ့်ရဲ့ ဒုက္ခကို ဖြစ်စေတဲ့ "ဟေတု" (အကြောင်းရင်း) ကို တွေ့ပါလိမ့်မယ်။ အကြောင်းရင်းကို တွေ့မှ အမြစ်ပြတ် ကုစားလို့ ရမှာပါ။

ဒါကြောင့် ဒီကနေ့ ဇွန်လ ၁၁ ရက်နေ့မှာ ဦးဇင်းတို့ သူတော်ကောင်းတွေကို တိုက်တွန်းလိုတာကတော့ ပဋ္ဌာန်းတရားတော်ကို ရွတ်ဖတ်ပူဇော်ရုံ သက်သက် မဟုတ်ဘဲ၊ ကိုယ့်ဘဝရဲ့ အကြောင်းအကျိုး ဆက်စပ်မှုတွေကိုပါ Inductive Logic နဲ့ လေ့လာသုံးသပ်ကြပါ။ ပြဿနာတိုင်းမှာ အကြောင်းရင်း ရှိပါတယ်။ အဲဒီ အကြောင်းရင်းကို "သတိ" နဲ့ စောင့်ကြည့်၊ "ပညာ" နဲ့ ဖော်ထုတ်ပြီး ငြိမ်းချမ်းမှုကို တည်ဆောက်ကြပါ။

အနှစ်ချုပ်လိုက်ရင် အကျိုးအကြောင်း ရှာဖွေမှု (Inductive Logic) ဆိုတာ ပဋ္ဌာန်းဒေသနာတော်ရဲ့ လက်တွေ့အသုံးချမှု (Applied Patthana) တစ်ခုပါပဲ။ အပိုင်းအစ အချက်အလက်လေးတွေကနေ ကြီးမားတဲ့ အမှန်တရားကို ဖော်ထုတ်နိုင်ခြင်းဟာ ပညာရှိတို့ရဲ့ အရည်အချင်း ဖြစ်ပါတယ်။

ယနေ့ ဟောကြားအပ်သော "အကျိုးအကြောင်း ရှာဖွေမှု (Inductive Logic)" တရားတော်ကို နာယူရသော ကုသိုလ်ကံ စေတနာကြောင့် ဒကာကြီး၊ ဒကာမကြီးများအားလုံး မိမိတို့ဘဝ၏ ကောင်းကျိုး၊ ဆိုးကျိုး အကြောင်းတရားများကို မှန်ကန်စွာ သိမြင်နိုင်ကြပါစေ၊ အကြောင်းမှန်ကို သိ၍ အကျိုးမှန်ကို ရယူနိုင်သော သူတော်ကောင်းများ ဖြစ်ကြပါစေ၊ ပဋ္ဌာန်းတရားတော်၏ စောင့်ရှောက်မှုဖြင့် ဘေးအန္တရာယ် ကင်းရှင်းကြပါစေလို့ ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သရင်း ယနေ့ တရားဒေသနာကို နိဂုံးချုပ်အပ်ပါတယ်။

ဤသို့ ပြုရ မြတ်ပုညကြောင့်၊ အနန္တစကြာဝဠာ၊ အနန္တသတ္တဝါတို့၊ ဘေးရန်ခပ်သိမ်း ငြိမ်းကြပါစေ၊ ဒေါသခပ်သိမ်း ငြိမ်းကြပါစေ၊ ဆင်းရဲခပ်သိမ်း ငြိမ်းကြပါစေ၊ နှလုံးစိတ်ဝမ်း အေးချမ်းကြပါစေ။ မိဘဘိုးဘွား၊ ဆရာသမားများနှင့်တကွ ခုနစ်ရက်သားသမီး အပေါင်းတို့အား အမျှ အမျှ အမျှ ပေးဝေပါကုန်၏။ အမျှရ၍ သာဓုခေါ်ဆိုနိုင်ကြပါစေကုန်သတည်း။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဌတု

ဗုဒ္ဓသာသနံ_မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမ သာသနာတော်သည်

စိရံ_ကြာမြင့်စွာသော ကာလပတ်လုံး

တိဌတု_တည်ပါစေသတည်း။

သာဓု... သာဓု... သာဓု။

ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက

The Office Of Siridantamahapalaka

နေ့စွဲ - ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁၁ ရက်

"စိတ်၏ အစိတ်အပိုင်းများကို ခွဲခြမ်းခြင်း"

 သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၆ ခုနှစ်၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၄ ခုနှစ်၊ နယုန်လဆန်း ၁၂ ရက်၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁၀ ရက်။

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

အနန္တောအနန္တငါးပါးကို အာရုံပြု၍ ညီညာဖြဖြ ကန်တော့ကြပါစို့။

နမော ဗုဒ္ဓဿ - သစ္စာလေးပါး မြတ်တရားကို ပိုင်းခြားထင်ထင် သိမြင် တော်မူသော ရှင်တော် မြတ်စွာဘုရားသခင် ကိုယ်တော်မြတ်ကြီးအား နမော - ရည်ညွှတ် သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာ မြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင် ဘုရား။

နမော ဓမ္မဿ - မဂ်လေးတန်၊ ဖိုလ်လေးတန်၊ နိဗ္ဗာန် ပရိယတ် ဆယ်ပါးသော တရားတော်မြတ်အား နမော - ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။

နမော သံဃဿ - မဂ်၌တည်သော ပုဂ္ဂိုလ်လေးပါး ဖိုလ်၌တည်သော ပုဂ္ဂိုလ်လေးပါး ဤ ရှစ်ပါးသော အရိယာ သံဃာတော်မြတ်အား နမော - ရည်ညွှတ် သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံ မိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။

နမော မာတာပိတုဿ - မိဘနှစ်ပါးအား နမော - ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာ မြတ်နိုးလက်စုံ မိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။

နမော အာစရိယဿ - ဝိပဿနာ ဉာဏ်မျက်စိနှစ်ကွင်း အလင်းရအောင် သစ္စာလေးပါးတရားတော်နှင့် ကုသပေးတော်မူသော ကျေးဇူးတော်ရှင် မိုးကုတ်ဆရာတော် ဘုရားကြီး နှင့် မုံလယ်ဆရာတော် ဘုရားကြီးအား နမော - ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာ ဖြင့် ပန်ထွာ မြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။

ယနေ့ ဇွန်လ ၁၀ ရက်နေ့မှာ ဦးဇင်းတို့ ဟောကြားဆွေးနွေးမည့် တရားတော်ကတော့ "စိတ်၏ အစိတ်အပိုင်းများကို ခွဲခြမ်းခြင်း" ဆိုတဲ့ ခေါင်းစဉ်ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဦးဇင်းတို့ လူသားတွေဟာ နေ့စဉ်ဘဝမှာ "ငါစိတ်ညစ်တယ်"၊ "ငါစိတ်ရှုပ်တယ်" လို့ မကြာခဏ ညည်းတွားလေ့ ရှိကြပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ "စိတ်" ဆိုတာ ဘာလဲ၊ အဲဒီစိတ်ထဲမှာ ဘာတွေ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသလဲလို့ မေးရင်တော့ ရေရေရာရာ ဖြေနိုင်သူ ရှားပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဒီကနေ့မှာတော့ မြတ်စွာဘုရားရှင်ရဲ့ အနက်နဲဆုံး ဒေသနာတော်ဖြစ်တဲ့ "အဘိဓမ္မာ" လာ ခန္ဓာငါးပါး ဖွဲ့စည်းပုံနဲ့ ခေတ်သစ် စိတ်ပညာ (Cognitive Psychology) တို့ကို နှိုင်းယှဉ်ပြီး ဦးဇင်းတို့ရဲ့ စိတ်ကို ခွဲစိတ်လေ့လာကြည့်ကြရအောင်။

ဒီနေရာမှာ ဒကာကြီးတစ်ယောက်က မေးလိမ့်မယ်၊ "ဦးဇင်းဘုရား... စိတ်ကို ခွဲစိတ်တယ်ဆိုတာ ဆရာဝန်တွေ အလုပ်မဟုတ်ဘူးလား" တဲ့။ အေး... ခန္ဓာကိုယ်ကို ခွဲစိတ်တာက ဆရာဝန်တွေ အလုပ်ဖြစ်ပေမဲ့၊ စိတ်ကို ခွဲစိတ်တာကတော့ ယောဂီတွေ၊ သူတော်ကောင်းတွေရဲ့ အလုပ်ပါပဲ။ အဘိဓမ္မပိဋကတ်၊ ဝိဘင်္ဂပါဠိတော် (မြန်မာပြန် ဆဋ္ဌသံဂါယနာမူ၊ စာမျက်နှာ ၁) မှာ မြတ်စွာဘုရားက "ပဉ္စက္ခန္ဓာ" လို့ခေါ်တဲ့ အစုအဝေး ငါးခုအကြောင်းကို အသေးစိတ် ဝေဖန်ပိုင်းခြား ဟောကြားထားပါတယ်။ လူတစ်ယောက်လို့ ဆိုလိုက်ရင် အဲဒီလူမှာ ရုပ် (Matter) နဲ့ နာမ် (Mind) ဆိုတဲ့ အစိတ်အပိုင်းနှစ်ခုပဲ ရှိပါတယ်။ အဲဒီ နာမ်ဆိုတဲ့ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာကို ထပ်ခွဲလိုက်ရင် ဝေဒနာ၊ သညာ၊ သင်္ခါရ၊ ဝိညာဉ် ဆိုပြီး လေးမျိုး ထွက်လာပါတယ်။

ပါဠိတော်လာ စကားလုံးတွေကို တစ်လုံးချင်း အနက်ဖွင့် (Word-by-word Analysis) ကြည့်ရအောင်။

၁။ "ဝေဒနာ" ဆိုတာ ခံစားမှုပါ။ ကောင်းတယ်၊ ဆိုးတယ်၊ သာမန်ပဲလို့ ခံစားတာ (Feeling/Sensation)။

၂။ "သညာ" ဆိုတာ မှတ်သားမှုပါ။ အဖြူ၊ အမဲ၊ ငါ့သူငယ်ချင်း၊ ငါ့ရန်သူ စသဖြင့် မှတ်သားထားတာ (Perception/Memory)။

၃။ "သင်္ခါရ" ဆိုတာ ပြုပြင်စီရင်မှုပါ။ လိုချင်တယ်၊ မုန်းတယ်၊ ကြောက်တယ် ဆိုတဲ့ စေ့ဆော်အားတွေ (Volitional Formations/Reaction)။

၄။ "ဝိညာဉ်" ဆိုတာ သိမှုပါ။ အာရုံတစ်ခုကို သိလိုက်တဲ့ သဘောသက်သက် (Consciousness/Awareness)။

အေး... ခေတ်သစ် Cognitive Psychology (သိမှုဆိုင်ရာ စိတ်ပညာ) နဲ့ နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ရင် ဒကာကြီး၊ ဒကာမကြီးတို့ ပိုပြီး မြင်သာပါလိမ့်မယ်။ စိတ်ပညာမှာ လူ့ဦးနှောက်ရဲ့ လုပ်ဆောင်ပုံကို "Information Processing Model" (သတင်းအချက်အလက် စီမံခန့်ခွဲမှု ပုံစံ) နဲ့ ရှင်းပြပါတယ်။

• မျက်စိက ပုံတစ်ခုကို မြင်လိုက်တယ်၊ ဒါဟာ Data Input ဝင်လာတာ (ဝိညာဉ်)။

• အဲဒီပုံကို ဘာပုံလဲလို့ အတိတ်က အချက်အလက်တွေနဲ့ တိုက်ဆိုင်စစ်ဆေးတာကို Pattern Recognition လို့ ခေါ်တယ် (သညာ)။

• အဲဒီပုံကို မြင်ရလို့ ကြိုက်သလား၊ မကြိုက်ဘူးလားဆိုတဲ့ Affective Response ဖြစ်ပေါ်လာတယ် (ဝေဒနာ)။

• အဲဒီအပေါ် မူတည်ပြီး ထွက်ပြေးမလား၊ ယူမလားဆိုတဲ့ Executive Function က ဆုံးဖြတ်ချက်ချတယ် (သင်္ခါရ)။
  ဒီလို အဆင့်ဆင့် ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ ဖြစ်စဉ်ကြီးကို ပေါင်းပြီးတော့မှ "ငါ" လို့ ထင်နေကြတာပါ။ တကယ်တော့ "ငါ" ဆိုတာ မရှိဘူး၊ စက်ယန္တရားကြီး လည်ပတ်နေသလို ဖြစ်စဉ် (Process) တစ်ခုသာ ရှိတယ်ဆိုတာကို မြတ်စွာဘုရားက "အနတ္တ" လို့ ဟောကြားခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဦးဇင်းတို့ သွာဂတ ဓာတ်တော်ပြတိုက်မှာ ဝန်ထမ်းတွေရဲ့ စိတ်ကျန်းမာရေးကို စောင့်ရှောက်ဖို့အတွက် Case-C161 လို ဖြစ်စဉ်မျိုးကို ကိုင်တွယ်ခဲ့ဖူးပါတယ်။ တစ်ခါက ဝန်ထမ်းငယ်လေးတစ်ယောက်ဟာ အလုပ်ထဲမှာ အမှားတစ်ခု လုပ်မိပြီး အရမ်းကို စိတ်ဓာတ်ကျ၊ ကြောက်လန့်နေပါတယ်။ "တပည့်တော်တော့ သွားပါပြီဘုရား၊ အားလုံး ပြီးသွားပါပြီ၊ တပည့်တော်က လူသုံးမကျတဲ့ကောင်ပါ" ဆိုပြီး ငိုယိုနေပါတယ်။ အဲဒီအချိန်မှာ သူ့ရဲ့ စိတ်ဟာ "မောဟ" (တွေဝေမှု) နဲ့ "ဒေါသ" (ကိုယ့်ကိုယ်ကို မကျေနပ်မှု) တွေ လွှမ်းခြုံနေပါတယ်။

အဲဒီအခါမှာ ဦးဇင်းက သူ့ကို Policy 9, Article 9.1 (Mental Clarity and Emotional Resilience) အရ ကူညီဆောင်ရွက်ပေးခဲ့ပါတယ်။ ဦးဇင်းတို့ရဲ့ မူဝါဒမှာ "စိတ်ဖိစီးမှု များနေသော ဝန်ထမ်းအား ဓာတ်တော်များကို ကိုင်တွယ်ခွင့် ခေတ္တရပ်ဆိုင်းပြီး စိတ်ကို ကုစားရမည်" လို့ ပါရှိပါတယ်။ ဦးဇင်းက Template T150 (Cognitive & Psychological Assessment Form) ကို ထုတ်ပြီး သူ့ရဲ့ စိတ်ကို အစိတ်အပိုင်း ခွဲခြမ်းခိုင်းလိုက်ပါတယ်။

"ဒကာလေး... 'ငါခံစားရတယ်' လို့ ပြောမယ့်အစား၊ အခု စိတ်ထဲမှာ ဘာတွေဖြစ်နေလဲ ခွဲကြည့်ရအောင်"

၁။ အမှားလုပ်မိတယ်ဆိုတဲ့ အသိ (ဒါက သညာ)။

၂။ ရင်ထဲမှာ ပူလောင်နေတယ် (ဒါက ဝေဒနာ)။

၃။ ငါ့ကို လူတွေက အပြစ်ပြောကြတော့မယ်လို့ တွေးနေတာ (ဒါက သင်္ခါရ)။

၄။ ဒီအရာတွေကို သိနေတာက (ဝိညာဉ်)။

အဲဒီလို ခွဲခြမ်းလိုက်တဲ့အခါမှာ သူ့ရဲ့ "ပြဿနာကြီး" ဟာ အစိတ်အပိုင်းလေးတွေ ကွဲထွက်သွားပါတယ်။ "ဩော်... ငါခံစားနေရတာ မဟုတ်ဘူး၊ သင်္ခါရတွေက သူ့အလုပ်သူ လုပ်နေတာပါလား" ဆိုပြီး "Objective View" (ဓမ္မဓိဋ္ဌာန်ကျကျ မြင်တဲ့အမြင်) ရလာပါတယ်။ ဒါဟာ Cognitive Behavioral Therapy (CBT) လို့ခေါ်တဲ့ ခေတ်သစ် စိတ်ကုထုံးနဲ့ သဘောတရားချင်း အင်မတန် တူညီပါတယ်။ CBT မှာလည်း "Negative Thoughts" (အပျက်သဘော အတွေးများ) ကို ခွဲခြားပြီး၊ အဲဒါတွေဟာ အမှန်တရား မဟုတ်ကြောင်း ဆင်ခြင်ခိုင်းတာပါပဲ။

ဒီနေရာမှာ ဒကာမကြီးတစ်ယောက်က စဉ်းစားလိမ့်မယ်၊ "အရှင်ဘုရား... အဲဒီလို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာနေရင် ခံစားချက်မရှိတဲ့ စက်ရုပ်ကြီး ဖြစ်မသွားဘူးလား" တဲ့။ မဖြစ်ပါဘူး ဒကာမကြီး။ ပြောင်းပြန်တောင် ဖြစ်သွားပါသေးတယ်။ ကိုယ့်စိတ်ကို ကိုယ်နားလည်တဲ့အတွက် သူတစ်ပါးရဲ့ စိတ်ကိုလည်း ပိုပြီး နားလည်လာပါတယ်။ "Empathy" (ကိုယ်ချင်းစာစိတ်) ဆိုတာ ကိုယ့်ရဲ့ ဝေဒနာကို နားလည်မှ သူများရဲ့ ဝေဒနာကို နားလည်နိုင်တာပါ။ ဝိဘင်္ဂပါဠိတော်မှာ "သတိပဋ္ဌာန်" တရားအားထုတ်ရင် "စိတ္တာနုပဿနာ" (စိတ်ကို အဖန်တလဲလဲ ရှုမှတ်ခြင်း) ပါဝင်ပါတယ်။ စိတ်မှာ ရာဂဖြစ်ရင် ဖြစ်တယ်လို့သိ၊ ဒေါသဖြစ်ရင် ဖြစ်တယ်လို့သိ၊ အဲဒီလို သိလိုက်တာနဲ့ အဲဒီကိလေသာတွေက အရှိန်လျော့သွားတတ်ပါတယ်။

ဦးဇင်းတို့ သွာဂတမှာ အသုံးပြုတဲ့ Template T150 ဟာ ရုံးသုံးပုံစံတစ်ခု ဖြစ်ပေမဲ့၊ တကယ်တမ်းကျတော့ "ဝိပဿနာ ရှုမှတ်ပုံစံ" (Vipassana Worksheet) တစ်ခုပါပဲ။ ပြဿနာတစ်ခု တက်လာတိုင်း "Input က ဘာလဲ၊ Interpretation (ကောက်ယူချက်) က ဘာလဲ၊ Reaction (တုံ့ပြန်မှု) က ဘာလဲ" လို့ ဇယားကွက်နဲ့ ချရေးခိုင်းပါတယ်။ ဒါကို ကျင့်သုံးဖန်များလာတဲ့အခါ ဝန်ထမ်းတွေဟာ စိတ်လှုပ်ရှားမှု (Emotion) နောက်ကို ပါမသွားဘဲ၊ အကြောင်းအကျိုး (Cause and Effect) ကို ဦးစားပေးတဲ့ "Panna" (ပညာ) ဘက်ကို ရောက်ရှိလာကြပါတယ်။

Policy 9, Art. 9.1 ရဲ့ ရည်ရွယ်ချက်က ရှင်းပါတယ်။ ဓာတ်တော်တွေကို စောင့်ရှောက်မယ့်သူဟာ မိမိရဲ့ စိတ်ကို အရင်စောင့်ရှောက်နိုင်ရပါမယ်။ စိတ်ရှုပ်ထွေးနေတဲ့သူ၊ စိတ်အာရုံ စူးစိုက်မှု မရှိတဲ့သူဟာ အဖိုးတန် ဓာတ်တော်တွေကို ထိန်းသိမ်းဖို့ မသင့်တော်ပါဘူး။ ဒါကြောင့် "Mental Hygiene" (စိတ်သန့်ရှင်းရေး) ကို ဦးဇင်းတို့က လုပ်ငန်းခွင် စွမ်းဆောင်ရည် (KPI) တစ်ခုအနေနဲ့ သတ်မှတ်ထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါကြောင့် ဒီကနေ့ ဇွန်လ ၁၀ ရက်နေ့မှာ ဦးဇင်းတို့ သူတော်ကောင်းတွေကို တိုက်တွန်းလိုတာကတော့ ကိုယ့်ရဲ့ စိတ်ကို "ငါ" လို့ အလုံးလိုက် အခဲလိုက် မစွဲလမ်းဘဲ၊ အစိတ်အပိုင်းလေးတွေအဖြစ် ခွဲခြားမြင်တတ်အောင် လေ့ကျင့်ပါ။ ဒေါသဖြစ်လာရင် "ငါဒေါသထွက်တယ်" လို့ မတွေးဘဲ "စိတ်ထဲမှာ ဒေါသဆိုတဲ့ သင်္ခါရတစ်ခု ဖြစ်ပေါ်နေတယ်" လို့ ရှုမြင်ကြည့်ပါ။ ခေတ်သစ် စိတ်ပညာရှင်တွေက "Name it to tame it" (နာမည်တပ်လိုက်ရင် ယဉ်ပါးသွားတယ်) လို့ ပြောကြသလို၊ မြတ်စွာဘုရားကလည်း "ပရိညာ" (ပိုင်းခြားသိမြင်ခြင်း) ဖြင့် ကိလေသာကို ပယ်သတ်ဖို့ လမ်းညွှန်ခဲ့ပါတယ်။

အနှစ်ချုပ်လိုက်ရင် စိတ်ဆိုတာ စက်ယန္တရား တစ်ခုပါပဲ။ သူ့ကို နားလည်ရင် ကိုယ်က သူ့ရဲ့ သခင် (Master) ဖြစ်မယ်။ နားမလည်ရင်တော့ ကိုယ်က သူ့ရဲ့ ကျွန် (Slave) ဖြစ်သွားမယ်။ အဘိဓမ္မာတရားတော်နဲ့ Cognitive Psychology ကို ပေါင်းစပ်ပြီး မိမိတို့ရဲ့ စိတ်အိမ်ကြီးကို သန့်ရှင်းစင်ကြယ်အောင် ထိန်းသိမ်းကြပါစို့။

ယနေ့ ဟောကြားအပ်သော "စိတ်၏ အစိတ်အပိုင်းများကို ခွဲခြမ်းခြင်း" တရားတော်ကို နာယူရသော ကုသိုလ်ကံ စေတနာကြောင့် ဒကာကြီး၊ ဒကာမကြီးများအားလုံး မိမိတို့၏ စိတ်ကို ပိုင်းခြားသိမြင်နိုင်သော ဉာဏ်ပညာများ ရရှိကြပါစေ၊ ခန္ဓာငါးပါး၏ ဖြစ်ပျက်ကို မြင်၍ အနတ္တသဘောကို မျက်မှောက်ပြုနိုင်ကြပါစေ၊ စိတ်၏ ငြိမ်းချမ်းမှုမှသည် နိဗ္ဗာန်၏ ငြိမ်းချမ်းမှုသို့ မျက်မှောက်ပြုနိုင်ကြပါစေလို့ ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သရင်း ယနေ့ တရားဒေသနာကို နိဂုံးချုပ်အပ်ပါတယ်။

ဤသို့ ပြုရ မြတ်ပုညကြောင့်၊ အနန္တစကြာဝဠာ၊ အနန္တသတ္တဝါတို့၊ ဘေးရန်ခပ်သိမ်း ငြိမ်းကြပါစေ၊ ဒေါသခပ်သိမ်း ငြိမ်းကြပါစေ၊ ဆင်းရဲခပ်သိမ်း ငြိမ်းကြပါစေ၊ နှလုံးစိတ်ဝမ်း အေးချမ်းကြပါစေ။ မိဘဘိုးဘွား၊ ဆရာသမားများနှင့်တကွ ခုနစ်ရက်သားသမီး အပေါင်းတို့အား အမျှ အမျှ အမျှ ပေးဝေပါကုန်၏။ အမျှရ၍ သာဓုခေါ်ဆိုနိုင်ကြပါစေကုန်သတည်း။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဌတု

ဗုဒ္ဓသာသနံ_မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမ သာသနာတော်သည်

စိရံ_ကြာမြင့်စွာသော ကာလပတ်လုံး

တိဌတု_တည်ပါစေသတည်း။

သာဓု... သာဓု... သာဓု။

ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက

The Office Of Siridantamahapalaka

နေ့စွဲ - ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁၀ ရက်

"အချက်အလက်နှင့် သုတေသန (R&D)" "Hswagata Research Registry"

 သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၆ ခုနှစ်၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၄ ခုနှစ်၊ နယုန်လဆန်း ၁၁ ရက်၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၉ ရက်။

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

အနန္တောအနန္တငါးပါးကို အာရုံပြု၍ ညီညာဖြဖြ ကန်တော့ကြပါစို့။

နမော ဗုဒ္ဓဿ - သစ္စာလေးပါး မြတ်တရားကို ပိုင်းခြားထင်ထင် သိမြင် တော်မူသော ရှင်တော် မြတ်စွာဘုရားသခင် ကိုယ်တော်မြတ်ကြီးအား နမော - ရည်ညွှတ် သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာ မြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင် ဘုရား။

နမော ဓမ္မဿ - မဂ်လေးတန်၊ ဖိုလ်လေးတန်၊ နိဗ္ဗာန် ပရိယတ် ဆယ်ပါးသော တရားတော်မြတ်အား နမော - ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။

နမော သံဃဿ - မဂ်၌တည်သော ပုဂ္ဂိုလ်လေးပါး ဖိုလ်၌တည်သော ပုဂ္ဂိုလ်လေးပါး ဤ ရှစ်ပါးသော အရိယာ သံဃာတော်မြတ်အား နမော - ရည်ညွှတ် သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံ မိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။

နမော မာတာပိတုဿ - မိဘနှစ်ပါးအား နမော - ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာ မြတ်နိုးလက်စုံ မိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။

နမော အာစရိယဿ - ဝိပဿနာ ဉာဏ်မျက်စိနှစ်ကွင်း အလင်းရအောင် သစ္စာလေးပါးတရားတော်နှင့် ကုသပေးတော်မူသော ကျေးဇူးတော်ရှင် မိုးကုတ်ဆရာတော် ဘုရားကြီး နှင့် မုံလယ်ဆရာတော် ဘုရားကြီးအား နမော - ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာ ဖြင့် ပန်ထွာ မြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။

ယနေ့ ဦးဇင်းတို့ ဟောကြားဆွေးနွေးမည့် တရားတော်ကတော့ "အချက်အလက်နှင့် သုတေသန (R&D)" ဆိုတဲ့ ခေါင်းစဉ်ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ခေတ်သစ် စီမံခန့်ခွဲမှုလောကမှာ R&D (Research and Development) ဆိုတာ အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု တိုးတက်ဖို့အတွက် မရှိမဖြစ် လိုအပ်တဲ့ နှလုံးနှလုံးပါပဲ။ ဦးဇင်းတို့ သွာဂတ ဓာတ်တော်ပြတိုက်မှာလည်း "Hswagata Research Registry" ဆိုတဲ့ အချက်အလက် သုတေသနစနစ်ကို ထူထောင်ထားပါတယ်။ ဒီကနေ့မှာတော့ အချက်အလက် (Data) တစ်ခုကို ဘယ်လို စုဆောင်းရမလဲ၊ ဘယ်လို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာရမလဲဆိုတာကို ပိဋကတ်တော်လာ သုတေသန နည်းလမ်းများနဲ့ နှိုင်းယှဉ်ပြီး နာယူကြည့်ကြရအောင်။

ဒီနေရာမှာ ဒကာကြီးတစ်ယောက်က မေးဦးမယ်၊ "ဦးဇင်းဘုရား... ဓာတ်တော်တွေကို ရှိခိုးပူဇော်ရုံနဲ့ မပြီးဘူးလား၊ ဘာလို့ Research တွေ၊ Data တွေ လိုက်စုနေရတာလဲ" တဲ့။ အေး... အဲဒီမေးခွန်းက လူတိုင်းမေးလေ့ရှိတဲ့ မေးခွန်းပါ။ မြတ်စွာဘုရားရှင်က မဇ္ဈိမနိကာယ်၊ မူလပဏ္ဏာသ၊ ဩပမ္မဝဂ်၊ စူဠဟတ္ထိပဒေါပမသုတ် (မြန်မာပြန် ဆဋ္ဌသံဂါယနာမူ၊ စာမျက်နှာ ၂၈၀) မှာ အင်မတန် ထင်ရှားတဲ့ ဥပမာတစ်ခုကို ပေးထားပါတယ်။ ဆင်ခြေရာကြီး တွေ့ရုံနဲ့ "ဒါဟာ ဆင်ပြောင်ကြီးပဲ" လို့ အဆုံးအဖြတ် (Conclusion) မချလိုက်ပါနဲ့ဦးတဲ့။ တောထဲမှာ ဆင်ခြေရာနဲ့တူတဲ့ တခြားခြေရာတွေ ရှိနိုင်သေးတယ်။ ဆင်ကို ကိုယ်တိုင် မျက်စိနဲ့တပ်အပ် မြင်ရမှသာ "ဒါ ဆင်ကြီးပဲ" လို့ ဆုံးဖြတ်ရမယ်လို့ ဂျာဏုသောဏိပုဏ္ဏားကို ဟောကြားခဲ့ပါတယ်။

ဒါဟာ R&D (သုတေသနနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေး) ရဲ့ အခြေခံမူဝါဒပါပဲ။ အချက်အလက် တစ်ခုတည်း (Single Data Point) ကို ကြည့်ပြီး ကောက်ချက်မချရဘူး။ အချက်အလက်တွေကို စုစည်း၊ နှိုင်းယှဉ်၊ စိစစ်ပြီးမှ အဖြေထုတ်ရတာပါ။ ပါဠိတော်မှာ "နိဋ္ဌံ ဂစ္ဆေယျ" (အဆုံးအဖြတ်သို့ ရောက်ရာ၏) ဆိုတဲ့ စကားလုံးကို သုံးထားပါတယ်။ သုတေသန မလုပ်ဘဲ အဆုံးအဖြတ်ပေးလိုက်ရင် အမှားတွေ ဖြစ်ကုန်မှာပေါ့။ ဓာတ်တော်တစ်ဆူကို တွေ့ရုံနဲ့ "ဒါ စစ်တယ်" လို့ ပြောလိုက်ရင် R&D သဘောတရားနဲ့ မညီသလို၊ ဘုရားဟော "ဝိဘဇ္ဇဝါဒ" (ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်းဝါဒ) နဲ့လည်း မညီပါဘူး။

အေး... ခေတ်သစ် IT နဲ့ Data Science နယ်ပယ်မှာဆိုရင် "Research Registry" (သုတေသန မှတ်ပုံတင်စနစ်) ဆိုတာ ရှိပါတယ်။ အချက်အလက်တွေကို စနစ်တကျ သိမ်းဆည်းထားတဲ့ နေရာပေါ့။ ဦးဇင်းတို့ သွာဂတမှာ အသုံးပြုတဲ့ Hswagata Research Registry ဆိုတာ ဓာတ်တော်တွေရဲ့ DNA လိုပါပဲ။ ဓာတ်တော်တစ်ဆူချင်းစီရဲ့ အရွယ်အစား၊ အရောင်အဆင်း၊ ရရှိခဲ့တဲ့နေရာ၊ သမိုင်းကြောင်း စတာတွေကို Template T140 (R&D Data Management Log) မှာ အသေးစိတ် မှတ်တမ်းတင်ထားပါတယ်။

Case-RD160 ဆိုတဲ့ ဖြစ်စဉ်လေးတစ်ခုကို ပြောပြချင်ပါတယ်။ တစ်ခါက ဦးဇင်းတို့ဆီကို ရှေးဟောင်း စာပေအထောက်အထား (Manuscript) တစ်ခု ရောက်လာတယ်။ အဲဒီစာထဲမှာ "မြောက်ပိုင်းက စေတီတစ်ဆူမှာ ဓာတ်တော်တွေ ဌာပနာထားတယ်" လို့ ရေးထားတယ်။ သာမန်အားဖြင့်ဆိုရင် "ဟာ... ဝမ်းသာစရာပဲ" ဆိုပြီး ပြီးသွားနိုင်တယ်။ ဒါပေမဲ့ ဦးဇင်းတို့ရဲ့ Policy 8, Article 8.4 (Maintenance of Research Registry) အရ အဲဒီအချက်အလက်ကို "Raw Data" (ကုန်ကြမ်း) အနေနဲ့ပဲ မှတ်ယူပါတယ်။ အဲဒီနောက် Template T140 ကို ဖွင့်ပြီး Registry ထဲမှာ ရှိပြီးသား Data တွေနဲ့ တိုက်ဆိုင်စစ်ဆေး (Cross-reference) လုပ်ပါတယ်။

အဲဒီလို စစ်ဆေးလိုက်တဲ့အခါမှာ ဘာတွေ့ရလဲဆိုတော့ လွန်ခဲ့တဲ့ (၁၀) နှစ်လောက်က မှတ်တမ်းတင်ထားတဲ့ အခြားကျောက်စာတစ်ချပ်မှာ အဲဒီစေတီဟာ ငလျင်ဒဏ်ကြောင့် ပြိုကျပြီး ဓာတ်တော်တွေကို နေရာရွှေ့လိုက်ပြီဆိုတဲ့ အချက် (Existing Data) ကို သွားတွေ့ပါတယ်။ ဒကာကြီးတို့ မြင်လား... R&D လုပ်ထားလို့၊ Registry ရှိနေလို့သာ "စေတီထဲမှာ ဓာတ်တော်ရှိသေးတယ်" ဆိုတဲ့ အမှားကို ရှောင်လွှဲနိုင်ခဲ့တာ။ မဟုတ်ရင် ဦးဇင်းတို့ အလကားသက်သက် သွားတူးမိရင် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်လည်း ပျက်မယ်၊ အချိန်လည်း ကုန်မယ်၊ အကျိုးလည်း မရှိဘူး။ ဒါကြောင့် သုတေသနဆိုတာ "မသိသေးတာကို ရှာဖွေခြင်း" သက်သက်မဟုတ်ဘူး၊ "သိပြီးသား အမှားတွေကို ပြင်ဆင်ခြင်း" လည်း ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီနေရာမှာ ဒကာမကြီးတစ်ယောက်က စိတ်ဝင်တစား မေးလိမ့်မယ်၊ "အရှင်ဘုရား... အဲဒီလို စာရင်းတွေ မှတ်နေရတာ ခေါင်းမရှုပ်ဘူးလား၊ တရားမှတ်တာက ပိုမကောင်းဘူးလား" တဲ့။ အေး... ကောင်းတာပေါ့။ ဒါပေမဲ့ "သတိ" (Mindfulness) ဆိုတာ ကိုယ်လုပ်နေတဲ့ အလုပ်အပေါ်မှာ အသေးစိတ် သိနေတာပါ။ အဘိဓမ္မာသဘောအရ "ဉာဏ်" ဆိုတာ အကြောင်းအကျိုးကို သိတာ။ Data တွေကို စနစ်တကျ စီမံခန့်ခွဲတာ (Data Management) ဟာ "သမ္မာသတိ" နဲ့ "သမ္မာဒိဋ္ဌိ" ကို လက်တွေ့ အသုံးချနေတာပါပဲ။ ဖရိုဖရဲ ဖြစ်နေတဲ့ အချက်အလက်တွေကို စနစ်တကျ စီစဉ်လိုက်တာဟာ စိတ်ကို တည်ငြိမ်စေပါတယ်။

ဦးဇင်းတို့ Policy 8, Art 8.4 မှာ "Accuracy and Integrity of Data" (အချက်အလက် မှန်ကန်မှုနှင့် ပြည့်စုံမှု) ကို အဓိကထားပါတယ်။ Registry ထဲကို အချက်အလက် အမှားတစ်ခု ဝင်သွားရင်၊ နောင်အနှစ် ၁၀၀ နေတဲ့အခါ လူတွေက အဲဒီအမှားကို အမှန်ထင်ပြီး ကိုးကွယ်ကြလိမ့်မယ်။ ဒါဟာ သာသနာကို ညှိုးနွမ်းစေပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဦးဇင်းတို့က R&D ကို သာသနာပြု လုပ်ငန်းတစ်ခုအနေနဲ့ တန်ဖိုးထား လုပ်ဆောင်နေတာ ဖြစ်ပါတယ်။ စူဠဟတ္ထိပဒေါပမသုတ်မှာ မြတ်စွာဘုရားက ပုဏ္ဏားကြီးကို "အဆင့်ဆင့် စုံစမ်းပြီးမှ ယုံကြည်ပါ" လို့ ဟောကြားခဲ့တာဟာ ဒီသဘောတရားပါပဲ။

ဆက်လက်ပြီး ဆင်ခြင်ကြည့်ရအောင်။ R&D (Research & Development) ဆိုတဲ့နေရာမှာ Development (ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု) ဆိုတာ ဘာလဲ။ ဓာတ်တော်တွေကို ပိုပြီး လှပအောင် ပြင်ဆင်တာကို ပြောတာလား။ မဟုတ်ပါဘူး။ "Knowledge Development" (အသိပညာ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု) ကို ပြောတာပါ။ Case-RD160 မှာ ဦးဇင်းတို့က အချက်အလက်နှစ်ခုကို ချိတ်ဆက်မိလိုက်တဲ့အတွက် အဲဒီ ဒေသရဲ့ သမိုင်းကြောင်း (History Gap) တစ်ခုကို ဖြည့်ဆည်းပေးနိုင်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါဟာ Development ပါပဲ။

ခေတ်သစ်သိပ္ပံပညာရှင်တွေက "Data is the new oil" (အချက်အလက်သည် ခေတ်သစ်ရေနံ ဖြစ်သည်) လို့ ပြောကြတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဦးဇင်းတို့ ဗုဒ္ဓဘာသာ အမြင်နဲ့ ပြောရရင် "Data is the fuel for Wisdom" (အချက်အလက်သည် ပညာဉာဏ်၏ လောင်စာ ဖြစ်သည်) လို့ ပြောချင်ပါတယ်။ လောင်စာသန့်မှ မီးတောက်ငြိမ်သလို၊ အချက်အလက် (Data) မှန်ကန်မှသာ ဆုံးဖြတ်ချက် (Decision) မှန်ကန်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ Template T140 ဟာ အဲဒီ လောင်စာတွေကို သန့်စင်ပေးတဲ့ ဇကာ (Filter) တစ်ခုပါပဲ။

ဒါကြောင့် ဒီကနေ့ ဇွန်လ ၉ ရက်နေ့မှာ ဦးဇင်းတို့ သူတော်ကောင်းတွေကို တိုက်တွန်းလိုတာကတော့ ကိုယ့်ဘဝမှာလည်း ကိုယ်ပိုင် "Research Registry" လေးတွေ ထားရှိကြပါ။ ကိုယ်ကြားဖူးနားဝ ရှိသမျှ၊ ဖတ်ဖူးသမျှတွေကို ဒီအတိုင်း ပုံမထားဘဲ၊ "ဒါက ဘယ်ကလာတာလဲ၊ ဒါက ဘာနဲ့ ဆက်စပ်လဲ" ဆိုပြီး စနစ်တကျ စဉ်းစား (Analyze) တတ်တဲ့ အလေ့အကျင့် လုပ်ပါ။ သတင်းတစ်ခု ကြားရင် ချက်ချင်း မယုံဘဲ မြတ်စွာဘုရားရဲ့ ဆင်ခြေရာ ဥပမာလို "ဆင်ကောင်ကြီးကို တွေ့မှ ယုံမယ်" ဆိုတဲ့ R&D စိတ်ဓာတ် မွေးမြူကြပါ။

အနှစ်ချုပ်လိုက်ရင် ဓာတ်တော်စောင့်ရှောက်သူတွေ လုပ်ဆောင်နေတဲ့ သုတေသန လုပ်ငန်းဆိုတာ ရှေးဟောင်းပစ္စည်းတွေကို စာရင်းကောက်နေတာ မဟုတ်ပါဘူး။ "သစ္စာတရား" (Truth) ကို ရှာဖွေဖော်ထုတ်ပြီး အနာဂတ်အတွက် "ပညာအမွေ" (Legacy of Wisdom) ချန်ထားခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။

ယနေ့ ဟောကြားအပ်သော "အချက်အလက်နှင့် သုတေသန (R&D)" တရားတော်ကို နာယူရသော ကုသိုလ်ကံ စေတနာကြောင့် ဒကာကြီး၊ ဒကာမကြီးများအားလုံး အမှားနှင့် အမှန်ကို ပိုင်းခြားနိုင်သော ဉာဏ်မျက်စိများ ရရှိကြပါစေ၊ သာသနာတော်၏ အချက်အလက် မှန်ကန်ရေးအတွက် တစ်တပ်တစ်အား ပါဝင်ကူညီနိုင်ကြပါစေ၊ သံသရာခရီးတွင် အသိပညာဖြင့် လမ်းမှန်ကို လျှောက်လှမ်းနိုင်ကြပါစေလို့ ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သရင်း ယနေ့ တရားဒေသနာကို နိဂုံးချုပ်အပ်ပါတယ်။

ဤသို့ ပြုရ မြတ်ပုညကြောင့်၊ အနန္တစကြာဝဠာ၊ အနန္တသတ္တဝါတို့၊ ဘေးရန်ခပ်သိမ်း ငြိမ်းကြပါစေ၊ ဒေါသခပ်သိမ်း ငြိမ်းကြပါစေ၊ ဆင်းရဲခပ်သိမ်း ငြိမ်းကြပါစေ၊ နှလုံးစိတ်ဝမ်း အေးချမ်းကြပါစေ။ မိဘဘိုးဘွား၊ ဆရာသမားများနှင့်တကွ ခုနစ်ရက်သားသမီး အပေါင်းတို့အား အမျှ အမျှ အမျှ ပေးဝေပါကုန်၏။ အမျှရ၍ သာဓုခေါ်ဆိုနိုင်ကြပါစေကုန်သတည်း။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဌတု

ဗုဒ္ဓသာသနံ_မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမ သာသနာတော်သည်

စိရံ_ကြာမြင့်စွာသော ကာလပတ်လုံး

တိဌတု_တည်ပါစေသတည်း။

သာဓု... သာဓု... သာဓု။

ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက

The Office Of Siridantamahapalaka

နေ့စွဲ - ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၉ ရက်

World Oceans Day "သမုဒ္ဒရာနှင့် အနန္တတရားတော်"

 သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၆ ခုနှစ်၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၄ ခုနှစ်၊ နယုန်လဆန်း ၁၀ ရက်၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၈ ရက်။

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

အနန္တောအနန္တငါးပါးကို အာရုံပြု၍ ညီညာဖြဖြ ကန်တော့ကြပါစို့။

နမော ဗုဒ္ဓဿ - သစ္စာလေးပါး မြတ်တရားကို ပိုင်းခြားထင်ထင် သိမြင် တော်မူသော ရှင်တော် မြတ်စွာဘုရားသခင် ကိုယ်တော်မြတ်ကြီးအား နမော - ရည်ညွှတ် သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာ မြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင် ဘုရား။

နမော ဓမ္မဿ - မဂ်လေးတန်၊ ဖိုလ်လေးတန်၊ နိဗ္ဗာန် ပရိယတ် ဆယ်ပါးသော တရားတော်မြတ်အား နမော - ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။

နမော သံဃဿ - မဂ်၌တည်သော ပုဂ္ဂိုလ်လေးပါး ဖိုလ်၌တည်သော ပုဂ္ဂိုလ်လေးပါး ဤ ရှစ်ပါးသော အရိယာ သံဃာတော်မြတ်အား နမော - ရည်ညွှတ် သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံ မိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။

နမော မာတာပိတုဿ - မိဘနှစ်ပါးအား နမော - ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာ မြတ်နိုးလက်စုံ မိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။

နမော အာစရိယဿ - ဝိပဿနာ ဉာဏ်မျက်စိနှစ်ကွင်း အလင်းရအောင် သစ္စာလေးပါးတရားတော်နှင့် ကုသပေးတော်မူသော ကျေးဇူးတော်ရှင် မိုးကုတ်ဆရာတော် ဘုရားကြီး နှင့် မုံလယ်ဆရာတော် ဘုရားကြီးအား နမော - ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာ ဖြင့် ပန်ထွာ မြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။

ယနေ့ ဇွန်လ ၈ ရက်နေ့ဟာ နိုင်ငံတကာက သတ်မှတ်ထားတဲ့ "ကမ္ဘာ့သမုဒ္ဒရာနေ့" (World Oceans Day) ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလို ထူးခြားတဲ့ နေ့ရက်မှာ ဦးဇင်းတို့ သူတော်ကောင်းတွေနဲ့ ဆွေးနွေးချင်တဲ့ တရားခေါင်းစဉ်ကတော့ "သမုဒ္ဒရာနှင့် အနန္တတရားတော်" ဆိုတဲ့ အကြောင်းအရာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ သမုဒ္ဒရာကြီးရဲ့ ကျယ်ပြောနက်ရှိုင်းမှု၊ ရေရဲ့ သဘာဝ (အာပေါဓာတ်) နဲ့ မြတ်စွာဘုရားရှင်ရဲ့ တရားတော် (ဓမ္မ) တို့ရဲ့ တူညီတဲ့ ဂုဏ်သတ္တိတွေကို ခေတ်သစ် သမုဒ္ဒရာဗေဒ (Oceanography) နဲ့ နှိုင်းယှဉ်ပြီး နာယူကြည့်ကြရအောင်။

ဒီနေရာမှာ ဒကာကြီးတစ်ယောက်က မေးလိမ့်မယ်၊ "ဦးဇင်းဘုရား... သမုဒ္ဒရာဆိုတာ ရေတွေပဲလေ၊ တရားနဲ့ ဘာဆိုင်လို့လဲ" တဲ့။ အေး... အင်မတန် ဆိုင်ပါတယ် ဒကာကြီး။ မြတ်စွာဘုရားရှင်က သံယုတ္တနိကာယ်နဲ့ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ အဋ္ဌကနိပါတ်၊ ပဟာရာဒသုတ် (မြန်မာပြန် ဆဋ္ဌသံဂါယနာမူ၊ စာမျက်နှာ ၃၅၀) မှာ သမုဒ္ဒရာကြီးရဲ့ အံ့ဖွယ် ၈ ပါးကို ဟောကြားရင်း၊ သာသနာတော်ရဲ့ အံ့ဖွယ် ၈ ပါးနဲ့ နှိုင်းယှဉ်ပြခဲ့ပါတယ်။ သမုဒ္ဒရာဟာ ကမ်းစပ်ကနေ တဖြည်းဖြည်း နက်သွားသလို၊ တရားတော်ဟာလည်း အကျင့်သိက္ခာကနေ ပညာအဆင့်ဆင့် နက်ရှိုင်းသွားပါတယ်။ နောက်ပြီး သမုဒ္ဒရာရေဟာ ဘယ်မြစ်ကပဲ စီးဝင်လာပါစေ "ဆားငန်အရသာ" တစ်မျိုးတည်းသာ ရှိသလို၊ တရားတော်မှာလည်း "ဝိမုတ္တိရသ" (လွတ်မြောက်မှု အရသာ) တစ်မျိုးတည်းသာ ရှိတယ်လို့ မိန့်ကြားခဲ့ပါတယ်။

ပါဠိတော်လာ "အာပေါဓာတု" (ရေဓာတ်) အကြောင်းကို ဦးဇင်းတို့ အနက်ဖွင့် (Analytical Exegesis) ဆင်ခြင်ကြည့်ရအောင်။ အာပေါဓာတ်ဆိုတာ "ဖွဲ့စည်းခြင်း၊ ယိုစီးခြင်း" သဘောရှိပါတယ်။ "အာပတိ ဖရတိ" - ပျံ့နှံ့တတ်၏၊ "ပဂ္ဃရတိ" - ယိုစီးတတ်၏ လို့ ဆိုပါတယ်။ သမုဒ္ဒရာကြီးဟာ ဒီအာပေါဓာတ်တွေ စုစည်းနေတဲ့ အကြီးမားဆုံး တည်နေရာပါ။ သိပ္ပံနည်းကျ Oceanography အရ ကြည့်ရင် ကမ္ဘာ့မျက်နှာပြင်ရဲ့ ၇၀ ရာခိုင်နှုန်းကို သမုဒ္ဒရာက ဖုံးလွှမ်းထားပြီး၊ ကမ္ဘာကြီးရဲ့ ရာသီဥတု (Climate) ကို ထိန်းညှိပေးနေတာလည်း သမုဒ္ဒရာပါပဲ။ သမုဒ္ဒရာရေစီးကြောင်းတွေ (Currents) ရပ်တန့်သွားရင် ကမ္ဘာကြီး ပျက်စီးသွားနိုင်သလို၊ လူသားတွေရဲ့ စိတ်ထဲမှာ "မေတ္တာ၊ ကရုဏာ" ဆိုတဲ့ အေးမြတဲ့ ရေစီးကြောင်းတွေ ရပ်တန့်သွားရင်လည်း လောကကြီး ပူလောင်ပျက်စီးသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဦးဇင်းတို့ သွာဂတ ဓာတ်တော်ပြတိုက်မှာ မိုးရာသီကာလ ဖြစ်ပွားခဲ့တဲ့ Case-O159 လေးတစ်ခုကို သာဓကဆောင်ပြီး ပြောပြချင်ပါတယ်။ ဇွန်လဆိုတော့ မိုးဦးကျကာလပေါ့။ တစ်ရက်မှာ မိုးသည်းထန်စွာရွာပြီး ပြတိုက်ရဲ့ ရေပိုက်လိုင်းတစ်ခုက ယိုစိမ့်မှု ဖြစ်ပါတယ်။ ရေတွေက ဓာတ်တော်တိုက်ခန်းဘက်ကို စီးလာတော့မလို ဖြစ်နေတယ်။ ဝန်ထမ်းတွေက ပြာပြာသလဲ ဖြစ်ကုန်ကြတယ်။ အဲဒီအချိန်မှာ ဦးဇင်းက Policy 6, Article 6.3 (Water Conservation and Sacred Usage) အရ တည်ငြိမ်စွာ ကိုင်တွယ်ဖို့ ညွှန်ကြားခဲ့ပါတယ်။ ဒီနေရာမှာ "ရေ" ဟာ မိတ်ဆွေလည်း ဖြစ်နိုင်သလို၊ ရန်သူလည်း ဖြစ်နိုင်တယ်ဆိုတဲ့ အာပေါဓာတ်ရဲ့ သဘာဝကို လက်တွေ့ မြင်လိုက်ရပါတယ်။

ဦးဇင်းတို့က Template T209 (Environmental & Water Management Log) ကို ချက်ချင်း အသုံးပြုခဲ့ပါတယ်။ ဒီ Template မှာ "Source of Leak" (ယိုစိမ့်မှု အရင်းအမြစ်)၊ "Potential Damage" (ထိခိုက်နိုင်ခြေ) နဲ့ "Action Taken" (ဆောင်ရွက်ချက်) ဆိုပြီး အဆင့်ဆင့် ပါရှိပါတယ်။ ဝန်ထမ်းတွေကို ရေကို တားဆီးရုံတင် မဟုတ်ဘဲ၊ ရေစီးဆင်းမှုကို လမ်းလွှဲပေးတဲ့ နည်းလမ်း (Diversion) ကို သုံးစေခဲ့ပါတယ်။ ဒါဟာ စိတ်ကို ထိန်းချုပ်ရာမှာလည်း အတူတူပါပဲ။ ဒေါသဖြစ်လာရင် ဒေါသကို အတင်းပိတ်ဆို့ထားလို့ မရဘူး၊ မေတ္တာဘက်ကို လမ်းကြောင်းလွှဲ (Channeling) ပေးရတာပါ။ သမုဒ္ဒရာကြီးက ရေတွေကို လက်ခံထားပေမဲ့၊ အပုပ်အစပ် အသေကောင်တွေကို ကမ်းပေါ် တင်ပစ်လေ့ ရှိတယ်လို့ ဘုရားဟော ရှိပါတယ်။ "မတံ ကုဏပေန န သံဝသတိ" - သမုဒ္ဒရာသည် အသေကောင်နှင့် အတူမနေ၊ ကမ်းပေါ်သို့ ပစ်တင်၏။ ထို့အတူပါပဲ၊ သာသနာတော်ကလည်း သီလမရှိတဲ့ သူယုတ်မာတွေကို လက်မခံပါဘူး။ ဦးဇင်းတို့ ပြတိုက် Policy 6 ဟာလည်း သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကို ဖျက်ဆီးသူတွေကို လက်မခံဘူးဆိုတဲ့ သဘောထားကို ထင်ဟပ်နေပါတယ်။

ဒီနေရာမှာ ဒကာမကြီးတစ်ယောက်က စဉ်းစားမိမယ်၊ "အရှင်ဘုရား... သမုဒ္ဒရာထဲမှာ ပလတ်စတစ်တွေ ပြည့်နေတာကရော ဘယ်လိုသဘောလဲ" တဲ့။ အေး... အဲဒါက လူတွေရဲ့ လောဘကြောင့် ဖြစ်ရတာပါ။ သမုဒ္ဒရာက သူ့အလိုလို ညစ်ညမ်းတာ မဟုတ်ဘူး၊ လူတွေက ညစ်ညမ်းစေတာပါ။ Oceanography မှာ "Ocean Acidification" ဆိုတာ ရှိတယ်။ ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုဒ်တွေ များလာလို့ သမုဒ္ဒရာရေက အက်စစ်ဓာတ် များလာပြီး သန္တာကျောက်တန်းတွေ သေဆုံးရတာပါ။ ဓမ္မသဘောနဲ့ ကြည့်ရင် လူတွေရဲ့ စိတ်ထဲမှာ "လောဘ၊ ဒေါသ" ဆိုတဲ့ အဆိပ်အတောက် (Pollution) တွေ များလာတဲ့အခါ၊ သာသနာတော်ဆိုတဲ့ သမုဒ္ဒရာကြီးမှာ ရှိတဲ့ သံဃာတော်တွေ၊ သူတော်ကောင်းတွေ (သန္တာကျောက်တန်းများ) ထိခိုက်ရတာပါပဲ။

ဒါကြောင့် ဦးဇင်းတို့ သွာဂတရဲ့ Policy 6, Art 6.3 မှာ "Responsible Water Usage" (တာဝန်သိ ရေသုံးစွဲမှု) ကို အလေးထား ထည့်သွင်းထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ရေတစ်ခွက်ကို သွန်ပစ်လိုက်တိုင်း "ဒါဟာ တန်ဖိုးရှိတဲ့ အာပေါဓာတ်ပါလား" လို့ သတိရဖို့ လိုပါတယ်။ Case-O159 အပြီးမှာ ဦးဇင်းတို့ဟာ ရေဆင်းစနစ် (Drainage System) ကို ပြန်လည် ပြင်ဆင်ခဲ့သလို၊ "စိတ်ရဲ့ ရေဆင်းစနစ်" ကိုလည်း တရားနာ ပရိသတ်တွေကို ဟောကြားခဲ့ပါတယ်။ အကုသိုလ် ရေဆိုးတွေကို ထုတ်ပစ်ပြီး၊ ကုသိုလ် ရေကောင်းရေသန့်တွေကို သိုလှောင်ကြဖို့ပါပဲ။

ခေတ်သစ်သိပ္ပံပညာရှင်တွေက ပြောကြတယ်၊ "We know more about the surface of the moon than the depths of the ocean" (လကမ္ဘာ မျက်နှာပြင်အကြောင်းကို သမုဒ္ဒရာ အောက်ခြေထက် ပိုသိကြတယ်) တဲ့။ သမုဒ္ဒရာဟာ အင်မတန် နက်ရှိုင်းပါတယ်။ မြတ်စွာဘုရားရဲ့ အဘိဓမ္မာ တရားတော်တွေဟာလည်း အဲဒီထက်မက နက်ရှိုင်းပါတယ်။ သာမန် ဉာဏ်နဲ့ မမီနိုင်ပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ ကမ်းစပ်မှာ ရေကစားရုံနဲ့တင် လန်းဆန်းမှုကို ရသလို၊ တရားတော်ကို အနည်းငယ် ကျင့်ကြံရုံနဲ့တင် စိတ်ချမ်းသာမှုကို ရရှိနိုင်ပါတယ်။

ဒါကြောင့် ဒီကနေ့ ကမ္ဘာ့သမုဒ္ဒရာနေ့မှာ ဦးဇင်းတို့ သူတော်ကောင်းတွေကို တိုက်တွန်းလိုတာကတော့ ပြင်ပ သမုဒ္ဒရာကြီးကို မညစ်ညမ်းအောင် ပလတ်စတစ် လျှော့သုံးခြင်း၊ အမှိုက် မပစ်ခြင်းတို့ဖြင့် စောင့်ရှောက်ကြပါ။ တစ်ချိန်တည်းမှာပဲ မိမိတို့ရဲ့ အတွင်းစိတ် သမုဒ္ဒရာကြီးကိုလည်း ကိလေသာ အညစ်အကြေးတွေ မဝင်အောင် "သတိ" ဆိုတဲ့ ဇကာနဲ့ စစ်ထုတ်ကြပါ။ Template T209 လိုမျိုး ကိုယ့်စိတ်အခြေအနေကို အမြဲတမ်း စစ်ဆေး (Log) လုပ်ကြပါ။

အနှစ်ချုပ်လိုက်ရင် သမုဒ္ဒရာဆိုတာ အာပေါဓာတ်ရဲ့ အကြီးမားဆုံး ပြယုဂ်ဖြစ်ပြီး၊ တရားတော်ဆိုတာကတော့ သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲကနေ ကယ်တင်နိုင်တဲ့ တစ်ခုတည်းသော ဖောင်ကြီး ဖြစ်ပါတယ်။ အနန္တ ငါးပါးကို ဦးထိပ်ထားပြီး၊ အနန္တတန်ဖိုးရှိတဲ့ တရားရေအေးကို သောက်သုံးကာ၊ သံသရာ သမုဒ္ဒရာကြီးကို ဖြတ်ကျော်နိုင်ကြပါစေ။

ယနေ့ ဟောကြားအပ်သော "သမုဒ္ဒရာနှင့် အနန္တတရားတော်" တရားတော်ကို နာယူရသော ကုသိုလ်ကံ စေတနာကြောင့် ဒကာကြီး၊ ဒကာမကြီးများအားလုံး စိတ်နှလုံး အေးမြကြည်လင်ကြပါစေ၊ သမုဒ္ဒရာကဲ့သို့ ကျယ်ပြောသော မေတ္တာစိတ်ကို မွေးမြူနိုင်ကြပါစေ၊ ကိလေသာ အပူမီးများ ငြိမ်းအေး၍ နိဗ္ဗာန်ကမ်းတစ်ဖက်သို့ ရောက်ရှိနိုင်ကြပါစေလို့ ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သရင်း ယနေ့ တရားဒေသနာကို နိဂုံးချုပ်အပ်ပါတယ်။

ဤသို့ ပြုရ မြတ်ပုညကြောင့်၊ အနန္တစကြာဝဠာ၊ အနန္တသတ္တဝါတို့၊ ဘေးရန်ခပ်သိမ်း ငြိမ်းကြပါစေ၊ ဒေါသခပ်သိမ်း ငြိမ်းကြပါစေ၊ ဆင်းရဲခပ်သိမ်း ငြိမ်းကြပါစေ၊ နှလုံးစိတ်ဝမ်း အေးချမ်းကြပါစေ။ မိဘဘိုးဘွား၊ ဆရာသမားများနှင့်တကွ ခုနစ်ရက်သားသမီး အပေါင်းတို့အား အမျှ အမျှ အမျှ ပေးဝေပါကုန်၏။ အမျှရ၍ သာဓုခေါ်ဆိုနိုင်ကြပါစေကုန်သတည်း။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဌတု

ဗုဒ္ဓသာသနံ_မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမ သာသနာတော်သည်

စိရံ_ကြာမြင့်စွာသော ကာလပတ်လုံး

တိဌတု_တည်ပါစေသတည်း။

သာဓု... သာဓု... သာဓု။

ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက

The Office Of Siridantamahapalaka

နေ့စွဲ - ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၈ ရက်