နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
အနန္တောအနန္တငါးပါးကို အာရုံပြု၍ ညီညာဖြဖြ ကန်တော့ကြပါစို့ -
နမော ဗုဒ္ဓဿ - သစ္စာလေးပါး မြတ်တရားကို ပိုင်းခြားထင်ထင် သိမြင်တော်မူသော ရှင်တော်မြတ်စွာဘုရားသခင် ကိုယ်တော်မြတ်ကြီးအား ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
နမော ဓမ္မဿ - မဂ်လေးတန်၊ ဖိုလ်လေးတန်၊ နိဗ္ဗာန် ပရိယတ် ဆယ်ပါးသော တရားတော်မြတ်အား ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
နမော သံဃဿ - မဂ်၌တည်သော ပုဂ္ဂိုလ်လေးပါး ဖိုလ်၌တည်သော ပုဂ္ဂိုလ်လေးပါး ဤ ရှစ်ပါးသော အရိယာ သံဃာတော်မြတ်အား ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
နမော မာတာပိတုဿ - မိဘနှစ်ပါးအား ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
နမော အာစရိယဿ - ဝိပဿနာ ဉာဏ်မျက်စိနှစ်ကွင်း အလင်းရအောင် သစ္စာလေးပါးတရားတော်နှင့် ကုသပေးတော်မူသော ကျေးဇူးတော်ရှင် မိုးကုတ်ဆရာတော်ဘုရားကြီးနှင့် မုံလယ်ဆရာတော်ဘုရားကြီးအား ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
၁။ ကဆုန်လပြည့်နေ့နှင့် ဉာဏ်တော်၏ အလင်းရောင် (Introduction)
ဒီနေ့ဟာ ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၄ ရက်၊ သာသနာတော်ရဲ့ အထွတ်အမြတ်ထားရာ "ကဆုန်လပြည့် ဗုဒ္ဓနေ့" ဖြစ်ပါတယ် ဒကာ ဒကာမတို့။ ဘုရားအလောင်းတော် သီရိမဟာဗောဓိပင်ရင်းမှာ သဗ္ဗညုတဉာဏ်တော်ကို ရရှိပြီး "ဘုရား" အဖြစ်သို့ ရောက်ရှိတော်မူတဲ့ နေ့ထူးနေ့မြတ်ပေါ့။ ဒီနေ့မှာ ဦးဇင်းတို့ဟာ "ဗုဒ္ဓ၏ ဉာဏ်တော်နှင့် နာဗ်ကြောသိပ္ပံ (Neuroscience of Enlightenment)" ဆိုတဲ့ ခေါင်းစဉ်နဲ့ ဘုရားရှင်ရဲ့ အသိဉာဏ်ပွင့်လင်းမှုဟာ လူသားတစ်ယောက်ရဲ့ ဦးနှောက်နဲ့ အာရုံကြောစနစ်အပေါ် ဘယ်လိုမျိုး အသွင်ပြောင်းလဲစေသလဲဆိုတာကို ဆွေးနွေးသွားကြပါမယ်။
"အေး... အဲဒါကို သိပ္ပံနည်းကျ ကြည့်ရင်..." အသိဉာဏ် ပွင့်လင်းခြင်း (Enlightenment) ဆိုတာ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ သက်သက်တင် မဟုတ်ဘဲ ဦးနှောက်ရဲ့ ဖွဲ့စည်းပုံနဲ့ လုပ်ဆောင်ပုံတွေပါ အကြီးအကျယ် ပြောင်းလဲသွားတဲ့ Neuroplasticity ရဲ့ အထွတ်အထိပ် အခြေအနေပဲ ဖြစ်ပါတယ် ဒကာကြီးတို့။ ဦးဇင်းတို့ သွာဂတပြတိုက်ရဲ့ Policy 4, Art. 4.4 မှာလည်း "ဓာတ်တော်မြတ်များမှ ထုတ်လွှတ်သော ဓမ္မစွမ်းအင်များသည် ဖူးမြော်သူ၏ နာဗ်ကြောစနစ် (Nervous System) ကို ငြိမ်းချမ်းစေပုံအား သိပ္ပံနည်းကျ ရှင်းလင်းတင်ပြရန်" ဆိုပြီး ပြဋ္ဌာန်းထားပါတယ်။
၂။ မဟာပဒါနသုတ်လာ ဉာဏ်တော်ပွင့်လင်းပုံ (Canonical Foundation)
ဦးဇင်းတို့ ဒီဃနိကာယ်၊ မဟာဝဂ်၊ မဟာပဒါနသုတ် (မြန်မာပြန် ဆဋ္ဌသံဂါယနာမူ) မှာ မြတ်စွာဘုရားရှင်က ဝိပဿီဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရား ဉာဏ်တော်ပွင့်လင်းပုံကို ဟောကြားရင်း အခုလို မိန့်ကြားတော်မူခဲ့ပါတယ်။
"စက္ခုံ ဥဒပါဒိ၊ ဉာဏံ ဥဒပါဒိ၊ ပညာ ဥဒပါဒိ၊ ဝိဇ္ဇာ ဥဒပါဒိ၊ အာလောကော ဥဒပါဒိ။"
"ပညာမျက်စိသည် ဖြစ်ပေါ်လာပြီ၊ အသိဉာဏ်သည် ဖြစ်ပေါ်လာပြီ၊ အပြားအားဖြင့် သိသောဉာဏ်သည် ဖြစ်ပေါ်လာပြီ၊ ထိုးထွင်းသိသောဉာဏ်သည် ဖြစ်ပေါ်လာပြီ၊ အလင်းရောင်သည် ဖြစ်ပေါ်လာပြီ။"
ဒါဟာ သာမန် အလင်းရောင်ကို ပြောတာ မဟုတ်ဘဲ အဝိဇ္ဇာဆိုတဲ့ အမှောင်ထုကို ဖယ်ရှားလိုက်တဲ့ "ဓမ္မအလင်း" ကို ပြောတာပါ။ Neuroscience အလိုအရဆိုရင်တော့ ဦးနှောက်ရဲ့ ရှေ့ပိုင်း (Prefrontal Cortex) မှာ အသိဉာဏ်နဲ့ ဆင်ခြင်တုံတရားတွေ အထူးတလည် နိုးကြားလာပြီး၊ ကြောက်ရွံ့မှုနဲ့ ဒေါသကို ဖြစ်စေတဲ့ Amygdala ရဲ့ လွှမ်းမိုးမှု ချုပ်ငြိမ်းသွားတာကို ဆိုလိုတာပါပဲ။
၃။ Neuroscience of Enlightenment: အာရုံကြောစနစ်၏ အသွင်ပြောင်းလဲမှု (Analytical Analysis)
ဦးဇင်းတို့ သွာဂတမှာ ဓာတ်တော်ဖူးမြော်သူတွေရဲ့ စိတ်အခြေအနေကို လေ့လာတဲ့အခါ Template-T118 (Neuro-Cognitive Mapping) ကို အသုံးချပါတယ်။ လူတစ်ယောက်ဟာ ဘုရားရှင်ရဲ့ ဂုဏ်တော်တွေကို အာရုံပြုပြီး တည်ငြိမ်သွားတဲ့အခါ သူ့ရဲ့ ဦးနှောက်ထဲမှာ ဘာတွေ ဖြစ်လာသလဲ?
"အေး... အဲဒါကို သိပ္ပံနည်းကျ ကြည့်ရင်..." တရားထိုင်တဲ့အခါမှာ ဦးနှောက်ရဲ့ Default Mode Network (DMN) လို့ခေါ်တဲ့ "ငါ" ဆိုတဲ့ အစွဲကို ဖန်တီးပေးတဲ့ နေရာက ငြိမ်ကျသွားပါတယ်။ အဲဒီအစား Compassion (ကရုဏာ) နဲ့ Cognitive Flexibility (ဉာဏ်ပညာ လိုက်လျောညီထွေရှိမှု) နေရာတွေက ပိုပြီး အားကောင်းလာတယ်။ ဘုရားရှင် ဘုရားဖြစ်တော်မူတဲ့အချိန်မှာတော့ ဒီ Neuro-connections တွေဟာ ၁၀၀ ရာခိုင်နှုန်း ပြည့်စုံသွားပြီး "သဗ္ဗညုတဉာဏ်တော်" ဆိုတဲ့ အနန္တစွမ်းအင်တွေကို လက်ခံနိုင်တဲ့ အခြေအနေကို ရောက်ရှိသွားတာပါ။
၄။ Case-N134: ဓာတ်တော်ဖူးမြော်ခြင်းနှင့် ဦးနှောက်လှိုင်းများ (Extended Narrative)
ဦးဇင်းတို့ သွာဂတမှာ ကြုံခဲ့ရတဲ့ Case-N134 လေး အကြောင်း ပြောပြမယ်။ သုတေသီ ဒကာကြီးတစ်ယောက်ဟာ ဦးဇင်းတို့ဆီကို EEG (ဦးနှောက်လှိုင်းတိုင်းစက်) ယူလာပြီး ဓာတ်တော်တွေကို အချိန်အကြာကြီး ဖူးမြော်နေတဲ့သူတွေရဲ့ ဦးနှောက်လှိုင်းကို တိုင်းတာကြည့်ဖူးတယ်။ အဲဒီမှာ ထူးခြားတာက ဓာတ်တော်ကို သဒ္ဓါတရားအပြည့်နဲ့ ဖူးမြော်နေတဲ့သူတွေရဲ့ ဦးနှောက်မှာ "Gamma Waves" တွေ အင်မတန် အားကောင်းနေတာကို တွေ့ရတယ်။
Gamma Waves ဆိုတာ အသိဉာဏ် အမြင့်ဆုံး အလုပ်လုပ်နေတဲ့အချိန်၊ သီလ၊ သမာဓိ၊ ပညာတွေ ပေါင်းစပ်သွားတဲ့အချိန်မှာ ထွက်ပေါ်လာတဲ့ လှိုင်းနှုန်းတွေပါပဲ။ ဦးဇင်းတို့ရဲ့ Policy 4 အရ ဓာတ်တော်မြတ်တွေရဲ့ စွမ်းအင်ဟာ ဖူးမြော်သူရဲ့ နာဗ်ကြောစနစ်ကို "Synchronize" ဖြစ်အောင် လုပ်ပေးနိုင်စွမ်း ရှိပါတယ်။ အဲဒီဒကာကြီးက "ဦးဇင်း... ဒါဟာ ဓာတ်တော်ကနေ ထွက်ပေါ်လာတဲ့ ဓမ္မလှိုင်းတွေက လူ့ဦးနှောက်ကို အဆင့်မြှင့်တင်ပေးလိုက်တာ (Brain Upgrade) ပါပဲ" လို့ မှတ်ချက်ပေးခဲ့တယ်။
၅။ ဗုဒ္ဓ၏ ဉာဏ်တော်နှင့် AI Processor (Modern Analogy)
ခေတ်သစ် IT အမြင်နဲ့ နှိုင်းယှဉ်ရင် ဘုရားရှင်ရဲ့ သဗ္ဗညုတဉာဏ်တော်ဟာ "Unlimited Quantum Processor" ကြီးတစ်ခုနဲ့ တူပါတယ်။ ဦးဇင်းတို့ရဲ့ ဦးနှောက်ကတော့ ဒေတာအနည်းငယ်ကိုပဲ သိမ်းနိုင်တဲ့ Hard drive ပေါ့။
"ဒီနေရာမှာ ဒကာကြီး တစ်ယောက်က မေးဦးမယ်..."၊ "အရှင်ဘုရား... ကွန်ပျူတာတွေက ပိုမမြန်ဘူးလား" ပေါ့။ အေး... ကွန်ပျူတာက တွက်ချက်ရုံပဲ သိတာ၊ ဘုရားရှင်ကတော့ "ထိုးထွင်းသိ" တာ ဒကာကြီးရဲ့။ Neuroscience အရ ပြောရရင် ဘုရားရှင်ရဲ့ ဦးနှောက်ဟာ စကြာဝဠာရဲ့ ဒေတာအားလုံးကို တစ်ပြိုင်တည်း လက်ခံနိုင်တဲ့ bandwidth ရှိသွားတာ။ ဒါကို မဟာပဒါနသုတ်မှာ "အာလောကော ဥဒပါဒိ" (အလင်းရောင်ဖြစ်ပေါ်လာပြီ) လို့ ဟောခဲ့တာဟာ အမှန်တရားကို အဟန့်အတားမရှိ မြင်နိုင်စွမ်းရှိသွားတာကို ဆိုလိုတာပါပဲ။
၆။ Policy 4, Art. 4.4 နှင့် သွာဂတ၏ ဝိပဿနာအခြေပြု နည်းပညာ
ဦးဇင်းတို့ သွာဂတပြတိုက်ရဲ့ Policy 4, Art. 4.4 (Neurological Harmony) မှာ "ဓာတ်တော်များကို ဖူးမြော်ရာတွင် စိတ်လှုပ်ရှားမှု (Excitement) ထက် တည်ငြိမ်မှု (Equanimity) ကို ရှေးရှုရန်" လို့ ညွှန်ကြားထားပါတယ်။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ တည်ငြိမ်တဲ့ စိတ်ကမှသာ ဓာတ်တော်ရဲ့ သိမ်မွေ့တဲ့ ဓမ္မစွမ်းအင်တွေကို ဦးနှောက်ကနေ ဖမ်းယူနိုင်လို့ပါပဲ။
ဒါကြောင့် ဦးဇင်းတို့ ပြတိုက်ထဲမှာ တရားထိုင်ဖို့ သီးသန့်နေရာတွေ ထားရှိပြီး Template-T118 အရ အာရုံကြောစနစ်ကို အနားပေးတဲ့ အလေ့အကျင့် (Relaxation Response) ကို သင်ကြားပေးပါတယ်။ ဒါဟာ ကဆုန်လပြည့်နေ့မှာ ဘုရားရှင် ဗောဓိပင်ရင်းမှာ ကျင့်ကြံခဲ့တဲ့ "အာနာပါန" ကမ္မဋ္ဌာန်းရဲ့ သိပ္ပံနည်းကျ အကျိုးကျေးဇူးတွေပါပဲ။
၇။ ကဆုန်လပြည့်နှင့် ဦးနှောက်ကို အဆင့်မြှင့်တင်ခြင်း (Practical Insight)
ဒကာ ဒကာမတို့... ဒီနေ့ ကဆုန်လပြည့်နေ့မှာ ဘုရားရှင်ကို ပူဇော်တဲ့အနေနဲ့ မိမိတို့ရဲ့ ဦးနှောက်ကိုလည်း "ဓမ္မ" နဲ့ အဆင့်မြှင့်တင်ကြရအောင်။
ဒေါသဖြစ်တဲ့အခါ Amygdala က လွှမ်းမိုးသွားတယ်၊ အဲဒီအချိန်မှာ "မေတ္တာ" ပွားလိုက်ရင် Prefrontal Cortex က ပြန်ထိန်းချုပ်ပေးပါတယ်။
အဝိဇ္ဇာကြောင့် အမှားတွေလုပ်မိတဲ့အခါ "သတိ" ထားလိုက်ရင် ဦးနှောက်ရဲ့ Neural Pathways အသစ်တွေ ပွင့်လာပါတယ်။
ဘုရားရှင်က ဉာဏ်တော်ပွင့်လင်းသွားတာဟာ ဦးဇင်းတို့အတွက်လည်း "ဖြစ်နိုင်ခြေ" (Potential) တစ်ခုကို ပြသခဲ့တာပါ။ ငါတို့အားလုံးမှာလည်း ဘုရားရှင်လို ဉာဏ်အလင်းရနိုင်တဲ့ အာရုံကြောစနစ်တွေ (Buddha Nature) ပါလာပြီးသားပါ။ အဲဒါကို "ဘာဝနာ" ဆိုတဲ့ နည်းပညာနဲ့ ဖော်ထုတ်ဖို့ပဲ လိုတာပါ။
၈။ အနှစ်ချုပ်နှင့် တိုက်တွန်းချက် (Summary & Application)
ဒါကြောင့် ဒီနေ့ ကဆုန်လပြည့်နေ့မှာ ဦးဇင်းတို့ သူတော်ကောင်းတွေအနေနဲ့ -
၁။ ဘုရားရှင်ရဲ့ သဗ္ဗညုတဉာဏ်တော်ကို အာရုံပြုပြီး မိမိတို့ရဲ့ မောဟအမှောင်ထုကို ပယ်ဖျောက်ကြပါ။
၂။ ဓာတ်တော်မြတ်တွေကို ဖူးမြော်တဲ့အခါမှာလည်း မိမိတို့ရဲ့ အာရုံကြောစနစ်တွေ ငြိမ်းချမ်းသွားတဲ့အထိ စိတ်ကို တည်ငြိမ်အောင် ထားပါ။
၃။ နေ့စဉ်ဘဝမှာ "သတိ" နဲ့ နေထိုင်ခြင်းဖြင့် ဦးနှောက်ရဲ့ ဖွဲ့စည်းပုံကို ကုသိုလ်ဘက်သို့ အမြဲ ပြောင်းလဲနေအောင် ကြိုးစားပါ။
ကဆုန်လပြည့်နေ့ရဲ့ ဓမ္မအလင်းရောင်ဟာ ဒကာကြီးတို့ရဲ့ နှလုံးသားနဲ့ ဦးနှောက်ထဲမှာ အမြဲ လင်းထိန်နေပါစေ။
၉။ သာဓုခေါ်ခြင်းနှင့် အမျှပေးဝေခြင်း
ကဲ... ဒီနေ့ ဟောကြားအပ်တဲ့ "ဗုဒ္ဓ၏ ဉာဏ်တော်နှင့် နာဗ်ကြောသိပ္ပံ" တရားတော်ကို နာယူကြည်ညိုကြတဲ့ အကျိုးအားကြောင့် သူတော်ကောင်းတို့၏ သန္တာန်၌ ဉာဏ်အလင်းများ ပွင့်လင်းကြပါစေ၊ အာရုံကြောစနစ်များ ငြိမ်းချမ်းကြပါစေ၊ မဂ်ဉာဏ် ဖိုလ်ဉာဏ် နိဗ္ဗာန်သို့ လွယ်ကူစွာ ရောက်ရှိနိုင်ကြပါစေကုန်သတည်း။
မိမိတို့ ပြုလုပ်အပ်သော ကုသိုလ်အစုစုတို့ကို အနန္တောအနန္တ ငါးပါးနှင့်တကွ (၃၁) ဘုံ၌ ရှိကြကုန်သော ဝေနေယျသတ္တဝါအပေါင်းတို့အား အမျှ... အမျှ... အမျှ ပေးဝေလိုက်ကြပါကုန်။
သာဓု... သာဓု... သာဓု။
ဗုဒ္ဓသာသနံ စိရံ တိဌတု။
ဗုဒ္ဓသာသနံ စိရံ တိဌတု။
ဗုဒ္ဓသာသနံ စိရံ တိဌတု။
ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက
The Office Of Siridantamahapalaka
နေ့စွဲ - ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၄ ရက်။ (ကဆုန်လပြည့်နေ့)
