"နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ" (၃) ကြိမ်။
အနန္တောအနန္တငါးပါးကို အာရုံပြု၍ ညီညာဖြဖြ ကန်တော့ကြပါစို့ -
"နမော ဗုဒ္ဓဿ" - သစ္စာလေးပါး မြတ်တရားကို ပိုင်းခြားထင်ထင် သိမြင်တော်မူသော ရှင်တော်မြတ်စွာဘုရားသခင် ကိုယ်တော်မြတ်ကြီးအား ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
"နမော ဓမ္မဿ" - မဂ်လေးတန်၊ ဖိုလ်လေးတန်၊ နိဗ္ဗာန် ပရိယတ် ဆယ်ပါးသော တရားတော်မြတ်အား ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
"နမော သံဃဿ" - မဂ်၌တည်သော ပုဂ္ဂိုလ်လေးပါး ဖိုလ်၌တည်သော ပုဂ္ဂိုလ်လေးပါး ဤ ရှစ်ပါးသော အရိယာ သံဃာတော်မြတ်အား ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
"နမော မာတာပိတုဿ" - မိဘနှစ်ပါးအား ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
"နမော အာစရိယဿ" - ဝိပဿနာ ဉာဏ်မျက်စိနှစ်ကွင်း အလင်းရအောင် သစ္စာလေးပါးတရားတော်နှင့် ကုသပေးတော်မူသော ကျေးဇူးတော်ရှင် မိုးကုတ်ဆရာတော်ဘုရားကြီးနှင့် မုံလယ်ဆရာတော်ဘုရားကြီးအား ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
သာဓု... သာဓု... သာဓု...။
ယနေ့ သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၆ ခုနှစ်၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၄ ခုနှစ်၊ တော်သလင်းလပြည့်ကျော် (၁၅) ရက်၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ (၂၅) ရက်၊ တနင်္ဂနွေနေ့။
ဒီနေ့ဟာ "ကမ္ဘာ့ပင်လယ်ပြင်နေ့" (World Maritime Day) ဖြစ်ပါတယ်။ ကမ္ဘာကြီးရဲ့ မျက်နှာပြင် ၇၀ ရာခိုင်နှုန်းကို ဖုံးလွှမ်းထားတဲ့ မဟာသမုဒ္ဒရာကြီးဟာ ကမ္ဘာမြေရဲ့ အသက်ရှူလမ်းကြောင်း ဖြစ်သလို၊ လူသားတွေရဲ့ စိတ်နှလုံးကို ကုစားပေးနိုင်တဲ့ ကြီးမားသော ဆေးခန်းကြီးလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီနေ့မှာတော့ ဦးဇင်းတို့ ဗုဒ္ဓဘာသာမှာ ဟောကြားတဲ့ "အာပေါဓာတု" (ရေဓာတ်) သဘောတရားကို ခေတ်သစ် "Ecopsychology" (ဂေဟဗေဒဆိုင်ရာ စိတ်ပညာ) နဲ့ ပေါင်းစပ်ပြီး၊ ဦးဇင်းတို့ သွာဂတပြတိုက်ရဲ့ ရေအရင်းအမြစ် ထိန်းသိမ်းရေးဆိုင်ရာ ဖြစ်ရပ် Case-E268 ကို အခြေခံကာ ဟောကြားသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ပထမဦးစွာ မြတ်စွာဘုရားရှင်က ရေဓာတ် (အာပေါဓာတ်) ရဲ့ သဘောသဘာဝကို သံယုတ္တနိကာယ်၊ နိဒါနဝဂ္ဂ၊ ဓာတုသံယုတ် မှာ အခုလို ဟောကြားထားပါတယ်။
"ကတမာ စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အာပေါဓာတု? အာပေါဓာတု သိယာ အဇ္ဈတ္တိကာ၊ သိယာ ဗာဟိရာ။ ... ယံ ကိဉ္စိ အာပေါဂတံ သ স্নেဟဂတံ၊ အာဗန္ဓနတ္တံ ရူပဿ။"
(သံယုတ္တနိကာယ်၊ ဓာတုသံယုတ်)
အနက်အဓိပ္ပာယ်ကို ခေတ်သစ် စိတ်ပညာနဲ့ ယှဉ်ကြည့်ရအောင် -
အာပေါဂတံ သ স্নেဟဂတံ = ယိုစီးတတ်သော၊ စေးကပ်တတ်သော သဘော။ (Fluidity & Cohesion)။
အာဗန္ဓနတ္တံ ရူပဿ = ရုပ်တို့ကို ဖွဲ့စည်းပေါင်းစပ်ပေးတတ်သော သဘော။ (Binding Force)။
အုတ်မှုန့်တွေဟာ ရေမပါရင် ဖရိုဖရဲ ဖြစ်နေတတ်ပေမယ့်၊ ရေထည့်လိုက်တာနဲ့ "အုတ်ခဲ" ဆိုပြီး စုစည်းသွားသလိုပါပဲ။ လူ့အဖွဲ့အစည်းမှာလည်း "မေတ္တာရေ" (Metta) ရှိမှ လူတွေ စည်းလုံးညီညွတ်ကြတာပါ။
ခေတ်သစ် Ecopsychology မှာ "Blue Mind Theory" ဆိုတာ ရှိပါတယ်။ ရေ (ပင်လယ်၊ မြစ်၊ ကန်) ကို ကြည့်လိုက်ရတဲ့အခါ လူ့ဦးနှောက်ဟာ တရားထိုင်ထားသလိုမျိုး "Meditative State" ကို ရောက်သွားတယ်။ Dopamine နဲ့ Serotonin တွေ ထွက်လာပြီး စိတ်ဖိစီးမှု ကျသွားတယ်။ ဒါကို "ရေဓာတ်၏ ကုစားမှု" (Healing Power of Water) လို့ ခေါ်ပါတယ်။
ဒီသဘောတရားကို လက်တွေ့ ဘယ်လို အသုံးချမလဲ။ ဦးဇင်းတို့ သွာဂတပြတိုက်မှာ မကြာသေးမီက ကြုံတွေ့ခဲ့ရတဲ့ Case-E268 (The Stagnant Lotus Pond) အကြောင်းကို ပြောပြချင်ပါတယ်။
ဖြစ်စဉ်: ဦးဇင်းတို့ ပြတိုက်ရဲ့ ဝင်ပေါက်မှာ "မုဉ္စလိန္ဒာအိုင်" (Mucalinda Pond) ဆိုပြီး ကြာကန်တစ်ခု ရှိပါတယ်။ ပုံမှန်ဆိုရင် ဧည့်သည်တွေက အဲဒီကန်ဘေးမှာ ထိုင်ပြီး စိတ်အေးချမ်းကြတာပေါ့။
ဒါပေမဲ့ ပြီးခဲ့တဲ့ အပတ်က ရေစုပ်စက် (Pump) ပျက်သွားပြီး ရေတွေ မလည်ပတ်တော့ဘူး။ (၃) ရက်လောက် နေတော့ ရေက နောက်ကျိပြီး အနံ့ထွက်လာတယ်။
ထူးခြားတာက အဲဒီရက်ပိုင်းမှာ ဧည့်သည်တွေရဲ့ အပြုအမူ (Behavior) ပါ ပြောင်းလဲလာတာကို တွေ့ရတယ်။ ဧည့်သည်တွေက စိတ်တိုလွယ်တယ်၊ အသံကျယ်တယ်၊ ဝန်ထမ်းတွေကို ရန်လုပ်တာတွေ များလာတယ်။
ဦးဇင်းက Policy 6, Article 6.3 (Water Resource & Aesthetic Management) အရ အခြေအနေကို သုံးသပ်ကြည့်လိုက်တယ်။ Ecopsychology အရ "Broken Windows Theory" (မှန်ကွဲ ပြတင်းပေါက် သီအိုရီ) လိုပါပဲ။ ပတ်ဝန်းကျင်က ညစ်ပတ်နေရင် လူတွေရဲ့ စိတ်ကလည်း အလိုလို ညစ်ပတ်ပြီး စည်းကမ်းဖောက်ဖျက်ချင်လာတယ်။ "အာပေါဓာတ်" ပျက်စီးသွားတော့ "အာဗန္ဓန" (ဖွဲ့စည်းညီညွတ်မှု) ပါ ပျက်စီးသွားတာပါ။
ဒါနဲ့ ဦးဇင်းက Template T209 (Eco-Maintenance & Serenity Log) ကို ထုတ်ပြီး အရေးပေါ် စီမံချက် ချလိုက်တယ်။
၁။ Restore Flow (စီးဆင်းမှုကို ပြန်လည်ပြုပြင်ခြင်း): စက်ပြင်ဆရာကို ချက်ချင်းခေါ်ပြီး ရေစုပ်စက်ကို ပြင်တယ်။ ရေပုပ်တွေကို ထုတ်၊ ရေသစ်တွေ သွင်းလိုက်တယ်။ (အဘိဓမ္မာသဘောအရ - ဥတုဇရုပ်တွေကို အစားထိုးလိုက်တာ)။
၂။ Enhance Aesthetics (အလှအပ တိုးမြှင့်ခြင်း): ကန်ဘေးမှာ ကြာပန်းအိုးသစ်တွေ ထပ်ဖြည့်တယ်။ ရေကျသံ (Sound of Water) ကြားရအောင် ရေပန်းလေးတွေ ဖွင့်လိုက်တယ်။
၃။ Monitoring (စောင့်ကြည့်ခြင်း): T209 ထဲမှာ "Water Clarity" (ရေကြည်လင်မှု) နဲ့ "Visitor Mood" (ဧည့်သည်စိတ်အခြေအနေ) ကို နေ့စဉ် မှတ်တမ်းတင်ခိုင်းတယ်။
ရလဒ်:
နောက်တစ်နေ့ မနက်မှာ ရေကန်လေးက ပြန်လည် ကြည်လင်သွားတယ်။ ရေကျသံ သဲ့သဲ့လေး ကြားနေရတယ်။ အံ့သြစရာ ကောင်းတာက ဝင်လာတဲ့ ဧည့်သည်တွေရဲ့ မျက်နှာထားတွေပါ ပြောင်းသွားတယ်။ သူတို့က ကန်ဘေးမှာ ဓာတ်ပုံရိုက်ကြ၊ ပြုံးရွှင်ကြနဲ့ စိတ်ငြိမ်းချမ်းမှု (Blue Mind) ကို ပြန်ရသွားကြတယ်။ ပဋိပက္ခ ဖြစ်ပွားမှုနှုန်း (Conflict Rate) လည်း ချက်ချင်း ကျဆင်းသွားတယ်။
ဒီ Case-E268 က ပေးတဲ့ သင်ခန်းစာကတော့ -
၁။ Environment Shapes Mind: ဦးဇင်းတို့ရဲ့ စိတ်ဟာ ကိုယ့်ပတ်ဝန်းကျင်က ရေ၊ လေ၊ မြေ နဲ့ ဆက်စပ်နေပါတယ်။ ရေကြည်ရင် စိတ်ကြည်တယ်။ ရေနောက်ရင် စိတ်နောက်တယ်။
၂။ Apo Dhatu Lesson: အာပေါဓာတ်ဟာ "ပေါင်းစည်းခြင်း" သဘော ရှိပါတယ်။ ရေတစ်စက်ချင်းစီ ပေါင်းပြီး ပင်လယ်ဖြစ်သလို၊ ဦးဇင်းတို့ တစ်ဦးချင်းစီရဲ့ မေတ္တာစိတ်တွေ ပေါင်းမှ သာသနာ့ပင်လယ်ကြီး တည်မြဲမှာပါ။
ဒကာကြီး ဒကာမကြီးတို့... ဒီနေ့ ကမ္ဘာ့ပင်လယ်ပြင်နေ့မှာ ကိုယ့်အိမ်၊ ကိုယ့်ပတ်ဝန်းကျင်က ရေကို တန်ဖိုးထားပါ။ ရေကို မဖြုန်းတီးပါနဲ့။ ရေက မိမိတို့ရဲ့ စိတ်ကို ကုစားပေးနိုင်သလို၊ မိမိတို့ကလည်း ရေကို ပြန်လည် စောင့်ရှောက်ရပါမယ်။
ကိုယ့်စိတ်ထဲမှာ ဒေါသ မီးတောက်နေရင်၊ ပင်လယ်ပြင်ကြီးကို အာရုံပြုလိုက်ပါ။ သို့မဟုတ် ရေတစ်ခွက်ကို ငြိမ်ငြိမ်လေး သောက်ပြီး "ငါ့စိတ်လည်း ဒီရေလို အေးမြပါစေ၊ ကြည်လင်ပါစေ" လို့ ဆုတောင်းပါ။
နိဂုံးချုပ်အနေနဲ့... မြစ်ချောင်းအင်းအိုင် အားလုံးဟာ နောက်ဆုံးမှာ မဟာသမုဒ္ဒရာထဲ စီးဝင်သကဲ့သို့၊ ဦးဇင်းတို့ ပြုသမျှ ကုသိုလ်ကောင်းမှု အားလုံးသည်လည်း နိဗ္ဗာန်ရွှေပြည် မဟာသမုဒ္ဒရာကြီးဆီသို့ ဦးတည် စီးဆင်းနိုင်ကြပါစေ။ သံသရာ ဝဋ်ဆင်းရဲ အပူမီးများ ငြိမ်းအေးပြီး၊ အာပေါဓာတ်ကဲ့သို့ အေးမြသော၊ ဖွဲ့စည်းညီညွတ်သော ဘဝများကို ပိုင်ဆိုင်နိုင်ကြပါစေ ကုန်သတည်း။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဌတု
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဌတု
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဌတု။
သာဓု... သာဓု... သာဓု...။
ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက
The Office Of Siridantamahapalaka
Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum
နေ့စွဲ - ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ (၂၅) ရက်
