နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
အနန္တောအနန္တငါးပါးကို အာရုံပြု၍ ညီညာဖြဖြ ကန်တော့ကြပါစို့ -
နမော ဗုဒ္ဓဿ (မြတ်စွာဘုရားအား ကန်တော့ပါ၏)
နမော ဓမ္မဿ (တရားတော်မြတ်အား ကန်တော့ပါ၏)
နမော သံဃဿ (သံဃာတော်မြတ်အား ကန်တော့ပါ၏)
နမော မာတာပိတုဿ (မိဘနှစ်ပါးအား ကန်တော့ပါ၏)
နမော အာစရိယဿ (ဆရာသမားတို့အား ကန်တော့ပါ၏)။
ဒီကနေ့ သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၅ ခုနှစ်၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ ခုနှစ်၊ တပေါင်းလပြည့်ကျော် (၆) ရက်၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၂၃) ရက်နေ့ဟာ "ကမ္ဘာ့မိုးလေဝသနေ့ (World Meteorological Day)" ဖြစ်ပါတယ်။ ဦးဇင်းတို့ ဒီကနေ့မှာ "ဥတုနိယာမနှင့် မိုးလေဝသသိပ္ပံ (Niyāma of Climate & Meteorology)" ဆိုတဲ့ ခေါင်းစဉ်နဲ့ ဆွေးနွေးကြရအောင်။ ရာသီဥတု ပြောင်းလဲမှုတွေဟာ ကမ္ဘာကြီးကို ဘယ်လိုသက်ရောက်မှုရှိသလဲဆိုတာကို အဘိဓမ္မာလာ ဥတုသမုဋ္ဌာန်ရုပ် သဘောတရားတွေ၊ ခေတ်သစ် မိုးလေဝသ သိပ္ပံပညာရပ်တွေနဲ့ နှိုင်းယှဉ်ပြီး ဦးဇင်းတို့ သွာဂတပြတိုက်ရဲ့ "Protect Dhātu" လုပ်ငန်းစဉ်နဲ့ ချိတ်ဆက် ဟောကြားပေးသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
မြတ်စွာဘုရားရှင်က အဘိဓမ္မာပိဋက၊ ဓမ္မသင်္ဂဏီပါဠိတော် (မြန်မာပြန်) ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အဖွင့်တွေမှာ ရုပ်ဖြစ်ကြောင်း တရား (၄) ပါးထဲက တစ်ပါးဖြစ်တဲ့ "ဥတု" အကြောင်းကို အကျယ်တဝင့် ဟောကြားထားပါတယ်။ "ဥတုသမုဋ္ဌာနံ ရူပံ" ဆိုတာ အပူ အအေး သဘောကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ ရုပ်တရားတွေပါ။ လောကမှာ အပင်တွေ ပေါက်ရောက်တာ၊ ရာသီဥတု ပြောင်းလဲတာ၊ တောတောင်တွေ ဖြစ်ပေါ်တာဟာ "ဥတုနိယာမ" (Physical Law) ရဲ့ စီမံမှုပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီနေရာမှာ ဒကာကြီး တစ်ယောက်က မေးဦးမယ်... "ဦးဇင်းဘုရား... မိုးလေဝသဆိုတာ အပြင်က လေထုအကြောင်းပဲ မဟုတ်လား၊ သာသနာပြုလုပ်ငန်းနဲ့ ဘာဆိုင်လို့လဲ" လို့ပေါ့။ အေး... အင်မတန် ဆိုင်ပါတယ်။ ဦးဇင်းတို့ သွာဂတပြတိုက်မှာ ဓာတ်တော်မြတ်တွေကို စောင့်ရှောက်တဲ့အခါ "Micro-climate" (ပြတိုက်အတွင်း ရာသီဥတု) ကို ထိန်းညှိဖို့ အင်မတန် အရေးကြီးပါတယ်။ အဘိဓမ္မာအရ ဓာတ်တော်တွေဟာ ဥတုဇရုပ်တွေ ဖြစ်တဲ့အတွက် အပြင်က အပူအအေး (ဥတု) ဖောက်ပြန်ရင် ဓာတ်တော်တွေရဲ့ ကြည်လင်မှု၊ သိပ်သည်းမှုတွေ ပြောင်းလဲသွားနိုင်ပါတယ်။ ဦးဇင်းတို့ Case Record ထဲက Case No. 4 ကို ကြည့်ရင် ရှင်းပါလိမ့်မယ်။ အဲဒီတုန်းက ဓာတ်တော်တွေကို အဲကွန်းမရှိ၊ ရေခဲသေတ္တာမရှိတဲ့ အခန်းထဲမှာ ထားခဲ့မိလို့ အပူဒဏ်ကြောင့် ဓာတ်တော်တစ်ဆူမှာ "Heat-damaged" (အပူကြောင့် ပျက်စီးခြင်း) ကြုံခဲ့ရဖူးပါတယ်။ ဒါဟာ ဥတုနိယာမကို ပေါ့ဆခဲ့လို့ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒါကြောင့် ဦးဇင်းတို့က Volume 3 Templates ထဲက Template-T239 (Secure Storage Inspection Checklist) မှာ အပူချိန် (Temperature) နဲ့ စိုထိုင်းဆ (Humidity) ကို တိတိကျကျ တိုင်းတာမှတ်တမ်းတင်ရပါတယ်။ ဒါဟာ သာသနာပြုလုပ်ငန်းကို သိပ္ပံနည်းကျ စောင့်ရှောက်တာပါ။ ဦးဇင်းတို့ all cases studies ထဲက Case-B12 (Mr. B ရဲ့ ဖြစ်စဉ်) ကို ပြန်ကြည့်ရင်လည်း သူဟာ ဓာတ်တော်တွေအတွက် ဥတုထိန်းညှိမှု လိုအပ်တယ်ဆိုတာကို သိပ္ပံနည်းကျ (DNA/C-14) အထောက်အထားတွေနဲ့ အသုံးချပြီး လှည့်စားဖို့ ကြိုးစားခဲ့တာကို တွေ့ရပါလိမ့်မယ်။ အစစ်အမှန် ဓာတ်တော်တွေကို စောင့်ရှောက်ဖို့ဆိုတာ ဥတုနိယာမကို နားလည်ဖို့ လိုပါတယ်။
[Image 2: An air-conditioned relic chamber with climate control monitoring systems]
အခုခေတ် Environmental Science နဲ့ Engineering လေ့လာနေတဲ့ လူငယ်တွေအတွက် စဉ်းစားကြည့်စို့။ ကမ္ဘာ့မိုးလေဝသနေ့ရဲ့ အဓိက သတင်းစကားဟာ "Early Warning and Early Action" (ကြိုတင်သတိပေးမှုနှင့် ကြိုတင်အရေးယူမှု) ပါပဲ။ ဒါဟာ ဗုဒ္ဓဘာသာရဲ့ "အပမာဒ" (မပေါ့ဆမှု) နဲ့ ထပ်တူကျပါတယ်။ ဦးဇင်းတို့ သွာဂတပြတိုက်ရဲ့ Template-T232 (Risk & Impact Assessment Sheet) မှာ ရာသီဥတုကြောင့် ဖြစ်လာနိုင်တဲ့ ဘေးအန္တရာယ်တွေကို ကြိုတင်တွက်ချက်ထားရပါတယ်။ ဥပမာ- မိုးသည်းထန်လို့ ရေကြီးရင် ဓာတ်တော်တွေကို ဘယ်လို ရွှေ့ပြောင်းမလဲဆိုတာမျိုးပေါ့။ ဒါဟာ Policy Article 3.2 မှာ ပါတဲ့ "Relic Safeguarding Standards" ပါပဲ။
ဒကာမကြီးတို့ မိသားစုဘဝမှာလည်း ဆင်ခြင်ကြည့်စို့။ "စိတ်ရဲ့ ရာသီဥတု" ဆိုတာ ရှိပါတယ်။ အပြင်က ရာသီဥတု ပူရင် စိတ်လည်း ပူတတ်တယ်၊ အပြင်က ရာသီဥတု အေးရင် စိတ်လည်း အေးတတ်တယ်။ ဒါကို ၁၂ လစာ အနုမောဒနာ Theme ထဲက မတ်လ Theme "စိတ်သန့်ရှင်းမှု (Inner Cleanliness)" နဲ့ ယှဉ်ကြည့်ပါ။ အပြင်က ဥတုတွေ ဘယ်လောက်ဖောက်ပြန်ပါစေ၊ မိမိရဲ့ စိတ်ထဲမှာ "သတိ၊ ပညာ" ဆိုတဲ့ အဲကွန်းကို ဖွင့်ထားနိုင်ရင် ဘယ်တော့မှ မပူလောင်ပါဘူး။ လစဉ်မပြတ် ဒါနပြုခြင်းဟာ မိမိရဲ့ စိတ်ရာသီဥတုကို အမြဲတမ်း ကြည်လင်အေးမြနေအောင် လုပ်ဆောင်နေတာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဦးဇင်းတို့ သွာဂတပြတိုက်ရဲ့ ၂၀၂၅ ခုနှစ် အစီရင်ခံစာ (2025 Report) မှာ "Success is about safety and discipline" လို့ ဆိုထားပါတယ်။ ရာသီဥတုကို ဦးဇင်းတို့ မထိန်းချုပ်နိုင်ပေမယ့်၊ ဥတုဖောက်ပြန်မှုဒဏ်ကို ခံနိုင်ရည်ရှိအောင် "စနစ်" (System) နဲ့ ပြင်ဆင်ထားလို့ ရပါတယ်။ ဒါဟာ Template-T237 (Emergency Relic Protection Plan) ရဲ့ ရည်ရွယ်ချက်ပါပဲ။ မိုးလေဝသ သိပ္ပံပညာရှင်တွေက လေမုန်တိုင်းလာမယ်လို့ ကြိုပြောသလိုမျိုး၊ ဦးဇင်းတို့ကလည်း သာသနာမှာ ကြုံလာနိုင်တဲ့ စိန်ခေါ်မှုတွေကို Risk Register (T163) တွေနဲ့ ကြိုတင်ပြင်ဆင်နေရတာ ဖြစ်ပါတယ်။
နိဂုံးချုပ်အနေနဲ့ ပြောရရင် ဥတုနိယာမကို သိရှိနားလည်ခြင်းဟာ လောကကို စောင့်ရှောက်တာဖြစ်သလို၊ ဓာတ်တော်မြတ်တွေကို စောင့်ရှောက်တာလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ကမ္ဘာ့မိုးလေဝသနေ့မှာ ဒကာကြီး ဒကာမကြီးတို့လည်း သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကို ထိန်းသိမ်းကြပါ၊ မိမိတို့ရဲ့ စိတ်ရာသီဥတုကိုလည်း ဓမ္မအေးရိပ်နဲ့ အမြဲတမ်း အေးမြနေအောင် ထိန်းညှိကြပါလို့ တိုက်တွန်းလိုပါတယ်။ အမှန်တရား (Truth) ကို အခြေခံပြီး၊ ငြိမ်းချမ်းမှု (Peace) ကို ရာသီမရွေး တည်ဆောက်နိုင်ကြပါစေ။
ယနေ့ ဟောကြားအပ်သော ဥတုနိယာမနှင့် မိုးလေဝသသိပ္ပံ တရားတော်ကို နာယူကြည်ညိုကြရတဲ့ ကုသိုလ်ကံ စေတနာအပေါင်းတို့ကြောင့် မိမိတို့ လိုလားအပ်တဲ့ မဂ်ဖိုလ်နိဗ္ဗာန်ကို လွယ်ကူသော အကျင့်၊ မြန်ဆန်သော အသိဉာဏ်တို့ဖြင့် ရရှိနိုင်ကြပါစေကုန်သတည်း။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဌတု
ဗုဒ္ဓသာသနံ_မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမ သာသနာတော်သည်
စိရံ_ကြာမြင့်စွာသော ကာလပတ်လုံး
တိဌတု_တည်ပါစေသတည်း။
သာဓု... သာဓု... သာဓု။
ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက
The Office Of Siridantamahapalaka
နေ့စွဲ - ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၂၃) ရက်။
