နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
အနန္တောအနန္တငါးပါးကို အာရုံပြု၍ ညီညာဖြဖြ ကန်တော့ကြပါစို့ -
နမော ဗုဒ္ဓဿ (မြတ်စွာဘုရားအား ကန်တော့ပါ၏)
နမော ဓမ္မဿ (တရားတော်မြတ်အား ကန်တော့ပါ၏)
နမော သံဃဿ (သံဃာတော်မြတ်အား ကန်တော့ပါ၏)
နမော မာတာပိတုဿ (မိဘနှစ်ပါးအား ကန်တော့ပါ၏)
နမော အာစရိယဿ (ဆရာသမားတို့အား ကန်တော့ပါ၏)။
ဒီကနေ့ သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၅ ခုနှစ်၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ ခုနှစ်၊ တပေါင်းလပြည့်ကျော် (၇) ရက်၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၂၄) ရက်နေ့ဟာ "ကမ္ဘာ့တီဘီရောဂါ တိုက်ဖျက်ရေးနေ့ (World TB Day)" ဖြစ်ပါတယ်။ ဦးဇင်းတို့ ဒီကနေ့မှာ "ဝေဒနာနှင့် ကျန်းမာရေး သုတေသန (Vedanā & Health Research)" ဆိုတဲ့ ခေါင်းစဉ်နဲ့ ဆွေးနွေးကြရအောင်။ ရောဂါဝေဒနာတွေကို ဘယ်လို ရင်ဆိုင်ရမလဲဆိုတာကို သံယုတ္တနိကာယ်လာ ဂိလာနသုတ် အဆုံးအမတွေ၊ ခေတ်သစ် ဆေးသိပ္ပံပညာရပ်တွေနဲ့ နှိုင်းယှဉ်ပြီး ဦးဇင်းတို့ သွာဂတပြတိုက်ရဲ့ "Build Peace" ရည်မှန်းချက်နဲ့ ချိတ်ဆက် ဟောကြားပေးသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
မြတ်စွာဘုရားရှင်က သံယုတ္တနိကာယ်၊ မဟာဝဂ္ဂသံယုတ်၊ ဂိလာနသုတ် (မြန်မာပြန်၊ စာမျက်နှာ ၁၇၄) မှာ ဂိလာန (လူနာ) ရဟန်းတစ်ပါးကို သွားရောက်ကြည့်ရှုရင်း "ဗောဇ္ဈင် ၇ ပါး" တရားကို ဟောကြားခဲ့ပါတယ်။ ဝေဒနာ ခံစားနေရတဲ့အချိန်မှာ စိတ်ဓာတ်မကျဘဲ "သတိ" ရှိဖို့၊ "ဓမ္မဝိစယ" ဆိုတဲ့ တရားကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာနိုင်ဖို့ဟာ ရောဂါပျောက်ကင်းကြောင်း တရားတွေပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ရောဂါရှိနေပေမယ့် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာမှာ ဝေဒနာရဲ့ နှိပ်စက်မှုကို မခံရအောင် ကျင့်ကြံဖို့ မိန့်ကြားခဲ့တာပါ။
ဒီနေရာမှာ ဒကာကြီး တစ်ယောက်က မေးဦးမယ်... "ဦးဇင်းဘုရား... တီဘီရောဂါနေ့မှာ ဆေးပညာအကြောင်း ပြောတာကတော့ ဟုတ်ပါပြီ၊ သာသနာပြုတာနဲ့ ကျန်းမာရေး သုတေသနက ဘာဆိုင်လို့လဲ" လို့ပေါ့။ အေး... အင်မတန် ဆိုင်ပါတယ်။ ဦးဇင်းတို့ သွာဂတပြတိုက်မှာ ဓာတ်တော်မြတ်တွေကို စောင့်ရှောက်တဲ့အခါ "ကျန်းမာရေးနှင့် ဘေးအန္တရာယ် ကင်းရှင်းရေး" (Health & Safety) ဟာ အင်မတန် အရေးကြီးပါတယ်။ ဓာတ်တော်တွေဟာ ရှေးဟောင်းပစ္စည်းတွေ ဖြစ်တဲ့အတွက် မှိုတွေ၊ ဘက်တီးရီးယားတွေ (Bacteria) ကပ်ငြိနေနိုင်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဦးဇင်းတို့က Template-T230 (Evidence Assessment & Verification Record) ကို သုံးပြီး သိပ္ပံနည်းကျ စစ်ဆေးရသလိုပဲ၊ ကိုင်တွယ်သူတွေအတွက်လည်း Policy Article 3.2 အရ ကျန်းမာရေး စံနှုန်းတွေကို လိုက်နာရပါတယ်။
ဦးဇင်းတို့ all cases studies ထဲက Case-B12 (Mr. B ရဲ့ ဖြစ်စဉ်) ကို ပြန်ကြည့်ရင် သူဟာ ဆေးပညာနဲ့ သုတေသန အထောက်အထားတွေကို လိုသလို အသုံးချခဲ့တာကို တွေ့ရပါလိမ့်မယ်။ သူက DNA စစ်ဆေးချက်တွေ ရှိတယ်လို့ ဆိုခဲ့ပေမယ့် အဲဒါတွေဟာ စနစ်ကျတဲ့ သုတေသန (Peer-reviewed Research) မဟုတ်ဘဲ လိမ်လည်ထားတာတွေ ဖြစ်နေပါတယ်။ စစ်မှန်တဲ့ သုတေသနဆိုတာ တီဘီရောဂါကို ကုသတဲ့ ဆေးသုတေသနတွေလိုမျိုး တိကျတဲ့ အထောက်အထား (Evidence) ရှိရပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဦးဇင်းတို့က Template-T232 (Risk & Impact Assessment Sheet) မှာ ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ အန္တရာယ်တွေကိုပါ ထည့်သွင်းတွက်ချက်ပြီး သာသနာပြုနေတာ ဖြစ်ပါတယ်။
အခုခေတ် Medical Science လေ့လာနေတဲ့ လူငယ်တွေအတွက် စဉ်းစားကြည့်စို့။ တီဘီရောဂါဟာ ရှေးကတည်းက ရှိခဲ့ပေမယ့် သုတေသနတွေကြောင့် အခုဆိုရင် ကုသနိုင်ပြီ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီလိုပဲ သာသနာမှာလည်း သံသယရောဂါတွေကို ကုသဖို့အတွက် "သုတေသန" (Research) လိုအပ်ပါတယ်။ ဦးဇင်းတို့ရဲ့ ၅ နှစ်တာ အစီရင်ခံစာ (5 Years Reports) ထဲက ၂၀၂၅ ခုနှစ် အစီရင်ခံစာမှာ "Offer Dhamma through Research" လို့ ဆိုထားတာဟာ သံသယဝေဒနာတွေကို အသိဉာဏ်ဆေးနဲ့ ကုသပေးဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။ Template-T101 (Doctrinal Briefing Note) တွေဟာ သာသနာ့အသိပညာပေး "ဆေးညွှန်း" တွေပါပဲ။
ဒကာမကြီးတို့ မိသားစုဘဝမှာလည်း ဆင်ခြင်ကြည့်စို့။ "နာရီတို ရောဂါ၊ နာရီရှည် ဝေဒနာ" ဆိုသလိုပဲ၊ စိတ်ထဲမှာ အညစ်အကြေးတွေ ရှိနေရင် ဘဝက မကျန်းမာပါဘူး။ ဒါဟာ ၁၂ လစာ အနုမောဒနာ Theme ထဲက မတ်လ Theme "စိတ်သန့်ရှင်းမှု (Inner Cleanliness)" နဲ့ တိုက်ရိုက်ဆိုင်ပါတယ်။ စိတ်ကျန်းမာမှ ရုပ်ကျန်းမာမှာပါ။ လစဉ်မပြတ် ကုသိုလ်ပြုခြင်းဟာ မိမိဘဝရဲ့ ကိုယ်ခံအား (Immunity) ကို မြှင့်တင်နေတာ ဖြစ်ပါတယ်။ အခက်အခဲဆိုတဲ့ ရောဂါပိုးတွေ ဝင်လာတဲ့အခါ "ငါ့မှာ ကုသိုလ်ရှိတယ်" ဆိုတဲ့ အသိက တီဘီဆေးတွေလိုပဲ မိမိကို ကာကွယ်ပေးပါလိမ့်မယ်။
ဦးဇင်းတို့ သွာဂတပြတိုက်ရဲ့ ၂၀၂၅ ခုနှစ် အစီရင်ခံစာမှာ "Success is about safety and discipline" လို့ ဆိုထားပါတယ်။ ကျန်းမာရေးမှာ စည်းကမ်း (Discipline) ရှိမှ ရောဂါကင်းသလို၊ သာသနာပြုရာမှာလည်း Template-T231 (Actions & Decisions Tracker) လိုမျိုး စနစ်တွေနဲ့ စည်းကမ်းရှိရှိ လုပ်ဆောင်မှသာ အောင်မြင်မှာပါ။ ကမ္ဘာ့တီဘီရောဂါ တိုက်ဖျက်ရေးနေ့မှာ ဦးဇင်းတို့ သတိရရမှာက ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ရောဂါတွေကို ဆေးနဲ့ ကုသသလို၊ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဝေဒနာတွေကိုတော့ ဘုရားရှင်ရဲ့ "ဓမ္မ" ဆေးနဲ့ ကုသရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
နိဂုံးချုပ်အနေနဲ့ ပြောရရင် ဝေဒနာကို သိပ္ပံနည်းကျ သုတေသနပြုခြင်းဟာ သက်တမ်းရှည်စေသလို၊ ဝေဒနာကို ဓမ္မနည်းကျ ဆင်ခြင်ခြင်းဟာ သံသရာဝဋ်က လွတ်မြောက်စေပါတယ်။ ကမ္ဘာ့တီဘီရောဂါ တိုက်ဖျက်ရေးနေ့မှာ ဒကာကြီး ဒကာမကြီးတို့လည်း ရုပ်ကျန်းမာရေးကို ဂရုစိုက်ကြသလို၊ မိမိတို့ရဲ့ စိတ်ကိုလည်း ဂိလာနသုတ်လာ အဆုံးအမတွေနဲ့ အမြဲတမ်း ကျန်းမာနေအောင် ထိန်းသိမ်းကြပါလို့ တိုက်တွန်းလိုပါတယ်။ အမှန်တရား (Truth) ကို ဆေးကဲ့သို့ မှီဝဲပြီး၊ ငြိမ်းချမ်းမှု (Peace) ကို ဘဝရဲ့ ကျန်းမာခြင်းအဖြစ် တည်ဆောက်နိုင်ကြပါစေ။
ယနေ့ ဟောကြားအပ်သော ဝေဒနာနှင့် ကျန်းမာရေး သုတေသန တရားတော်ကို နာယူကြည်ညိုကြရတဲ့ ကုသိုလ်ကံ စေတနာအပေါင်းတို့ကြောင့် မိမိတို့ လိုလားအပ်တဲ့ မဂ်ဖိုလ်နိဗ္ဗာန်ကို လွယ်ကူသော အကျင့်၊ မြန်ဆန်သော အသိဉာဏ်တို့ဖြင့် ရရှိနိုင်ကြပါစေကုန်သတည်း။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဌတု
ဗုဒ္ဓသာသနံ_မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမ သာသနာတော်သည်
စိရံ_ကြာမြင့်စွာသော ကာလပတ်လုံး
တိဌတု_တည်ပါစေသတည်း။
သာဓု... သာဓု... သာဓု။
ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက
The Office Of Siridantamahapalaka
နေ့စွဲ - ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၂၄) ရက်။
