"နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ" (၃) ကြိမ်။
"အနန္တောအနန္တငါးပါးကို အာရုံပြု၍ ညီညာဖြဖြ ကန်တော့ကြပါစို့"
နမော ဗုဒ္ဓဿ - သစ္စာလေးပါး မြတ်တရားကို ပိုင်းခြားထင်ထင် သိမြင် တော်မူသော ရှင်တော် မြတ်စွာဘုရားသခင် ကိုယ်တော်မြတ်ကြီးအား နမော - ရည်ညွှတ် သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာ မြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင် ဘုရား။
နမော ဓမ္မဿ - မဂ်လေးတန်၊ ဖိုလ်လေးတန်၊ နိဗ္ဗာန် ပရိယတ် ဆယ်ပါးသော တရားတော်မြတ်အား။ နမော - ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
နမော သံဃဿ - မဂ်၌တည်သော ပုဂ္ဂိုလ်လေးပါး ဖိုလ်၌တည်သော ပုဂ္ဂိုလ်လေးပါး ဤ ရှစ်ပါးသော အရိယာ သံဃာတော်မြတ်အား။ နမော - ရည်ညွှတ် သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံ မိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
နမော မာတာပိတုဿ - မိဘနှစ်ပါးအား။ နမော - ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာ မြတ်နိုးလက်စုံ မိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
နမော အာစရိယဿ - ဝိပဿနာ ဉာဏ်မျက်စိနှစ်ကွင်း အလင်းရအောင် သစ္စာလေးပါးတရားတော်နှင့် ကုသပေးတော်မူသော ကျေးဇူးတော်ရှင် မိုးကုတ်ဆရာတော် ဘုရား ကြီး နှင့် မုံလယ်ဆရာတော် ဘုရားကြီးအား။ နမော - ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာ ဖြင့် ပန်ထွာ မြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
ယနေ့ ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ (၂၉) ရက်၊ တနင်္လာနေ့ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီနေ့ဟာ အချို့သော နိုင်ငံတကာ ပြက္ခဒိန်များအရ "National Sports Day" (အမျိုးသား အားကစားနေ့) အဖြစ် သတ်မှတ်ထားတဲ့ နေ့တစ်နေ့ ဖြစ်ပါတယ်။ အားကစားလို့ ပြောလိုက်ရင် လူတွေက ခန္ဓာကိုယ် ကြံ့ခိုင်မှုကိုပဲ ပြေးမြင်တတ်ကြတယ်။ ဒါပေမယ့် အားကစားသမားကောင်း တစ်ယောက် ဖြစ်ဖို့ဆိုတာ ခန္ဓာကိုယ်တင် မကဘဲ၊ စိတ်ဓာတ်ကြံ့ခိုင်မှု (Mental Toughness) ပါ လိုအပ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဒီနေ့မှာတော့ "အားကစားစိတ်ဓာတ်နှင့် စိတ်ဓာတ်ခိုင်မာမှု" (Athletic Mindset) ဆိုတဲ့ ခေါင်းစဉ်နဲ့ ဓမ္မဒေသနာတော်ကို ဟောကြားလိုပါတယ်။ အထူးသဖြင့် "သမာဓိ" ဆိုတာ စိတ်ရဲ့ ကြွက်သား (Mental Muscle) တစ်ခု ဖြစ်ကြောင်းနဲ့၊ အားကစားသမားတွေ လေ့ကျင့်သလို ဘယ်လို လေ့ကျင့်ယူရမလဲ ဆိုတာကို ဆွေးနွေးပါမယ်။
ဒီအကြောင်းအရာနဲ့ ပတ်သက်ရင် ခုဒ္ဒကနိကာယ်၊ ဓမ္မပဒပါဠိတော်၊ ပဏ္ဍိတဝဂ် (လူလိမ္မာအခန်း)၊ ဂါထာနံပါတ် (၈၀) မှာ မြတ်စွာဘုရားရှင်က စိတ်ကို ယဉ်ပါးအောင် ဆုံးမတဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်တွေကို အခုလို ဥပမာပေး ဟောကြားထားပါတယ်။
"ဥဒကံ ဟိ နယန္တိ နေတ္တိကာ၊ ဥသုကာရာ နမယန္တိ တေဇနံ။
ဒါရုံ နမယန္တိ တစ္ဆကာ၊ အတ္တာနံ ဒမယန္တိ ပဏ္ဍိတာ။"
အနက်အဓိပ္ပာယ်ကတော့ -
နေတ္တိကာ - ရေမြောင်းသွယ်သော သူတို့သည်၊ ဥဒကံ - ရေကို၊ နယန္တိ - (မိမိလိုရာသို့) ဆောင်ယူကြကုန်၏။ ဥသုကာရာ - မြားသမားတို့သည်၊ တေဇနံ - မြားကို၊ နမယန္တိ - (မီးကင်၍) ဖြောင့်အောင် ပြုကြကုန်၏။ တစ္ဆကာ - လက်သမားတို့သည်၊ ဒါရုံ - သစ်ကို၊ နမယန္တိ - (လိုရာပုံကျအောင်) ရွေကြကုန်၏။ ပဏ္ဍိတာ - ပညာရှိတို့သည်၊ အတ္တာနံ - မိမိ၏ စိတ်ကို၊ ဒမယန္တိ - (ယဉ်ကျေးအောင်) ဆုံးမကြကုန်၏။
သူတော်ကောင်းတို့ရေ... အားကစားသမား တစ်ယောက်ဟာ သူ့ရဲ့ ကြွက်သားတွေကို လိုသလို လှုပ်ရှားနိုင်အောင် နှစ်နဲ့ချီပြီး "Training" (လေ့ကျင့်မှု) လုပ်ရသလိုပါပဲ၊ ပညာရှိ သူတော်ကောင်းတွေဟာလည်း မိမိတို့ရဲ့ စိတ်ကို လိုသလို ထိန်းချုပ်နိုင်အောင် "ဘာဝနာ" နဲ့ လေ့ကျင့်ကြရပါတယ်။ ခေတ်သစ် စိတ်ပညာမှာ ဒါကို "Athletic Mindset" လို့ ခေါ်ပါတယ်။ ပြိုင်ပွဲမှာ ရှုံးနိမ့်သွားရင်တောင် စိတ်ဓာတ်မကျဘဲ "ဒါဟာ သင်ခန်းစာပဲ" လို့ ယူဆပြီး ပြန်ထနိုင်တဲ့ စိတ်ဓာတ် (Resilience) ဟာ အားကစားသမား စစ်စစ်တွေရဲ့ လက်နက်ပါပဲ။
ဒီသဘောတရားကို လက်တွေ့လုပ်ငန်းခွင်မှာ ဘယ်လို ကျင့်သုံးမလဲ။ ဦးဇင်းတို့ သွာဂတပြတိုက်မှာ ကြုံခဲ့ရတဲ့ Case-S241 (The Injured Volunteer) ဆိုတဲ့ ဖြစ်ရပ်မှန်လေးကို ပြောပြချင်ပါတယ်။ ၂၀၂၂ ခုနှစ် အလယ်လောက်မှာပါ။ နှစ်ပတ်လည် ဓာတ်တော်ပူဇော်ပွဲကြီး ကျင်းပဖို့ ပြင်ဆင်နေကြတယ်။ အလုပ်တွေ အရမ်းများတယ်။ "ကိုအောင်" (အမည်လွှဲ) ဆိုတဲ့ စေတနာ့ဝန်ထမ်း လူငယ်လေး တစ်ယောက်က အလွန် တက်ကြွတယ်။ သူက လေးလံတဲ့ သံသေတ္တာကြီးတွေကို တစ်ယောက်တည်း ထမ်းတယ်။ နေ့မနား ညမနား လုပ်တယ်။
ရလဒ်က ဘာဖြစ်လဲဆိုတော့... ပွဲစဖို့ (၂) ရက်အလိုမှာ သူ ခါးနာသွားတယ်။ (Muscle Strain) ဖြစ်သွားတယ်။ ဆရာဝန်က "မင်း လုံးဝ မလှုပ်ရှားရဘူး၊ နားရမယ်" လို့ အမိန့်ပေးလိုက်တယ်။ ကိုအောင်က စိတ်ဓာတ်ကျသွားတယ်။ "ကျွန်တော် အားကိုးမရတော့ဘူး၊ အသုံးမကျဘူး" ဆိုပြီး ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် အပြစ်တင် (Self-blame) နေတယ်။ သူ့ရဲ့ စိတ်ဓာတ် (Morale) ထိုးကျသွားတယ်။ ဒါဟာ "အားကစားသမား စိတ်ဓာတ်" ပျက်ပြားသွားတာပါ။ အားကစားသမားကောင်း ဆိုတာ ဒဏ်ရာရရင် ဝမ်းနည်းမနေဘဲ၊ "ဘယ်လို ပြန်ကောင်းအောင် လုပ်မလဲ" (Recovery Strategy) ကို ချက်ချင်း စဉ်းစားရပါတယ်။
အဲဒီအချိန်မှာ ဦးဇင်းက Policy 9 (Health & Performance Standards) ရဲ့ Article 9.3 (Physical & Mental Endurance Strategy) ကို ရှင်းပြရတယ်။ ဒီမူဝါဒက "ဝန်ထမ်းများသည် မိမိတို့၏ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကန့်သတ်ချက် (Physical Limits) ကို နားလည်ရမည်။ နာမကျန်းဖြစ်ခြင်းသည် အပြစ်မဟုတ်၊ ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းရန် လိုအပ်ချက်သာ ဖြစ်သည်" လို့ ဆိုထားတယ်။
ဦးဇင်းက ကိုအောင်ကို Template T154 (Performance & Resilience Log) ပေးပြီး၊ သူ့တာဝန်ကို ပြောင်းပေးလိုက်တယ်။ T154 ဆိုတာ အားကစားသမားတွေ သုံးတဲ့ Training Log နဲ့ တူပါတယ်။
အဲဒီ ဇယားမှာ သူ ဖြည့်ရတာက -
၁။ Current State: "အခု ခန္ဓာကိုယ် အခြေအနေ ဘယ်လိုလဲ?" (Answer: ခါးနာနေသည်)။
၂။ Adjustment: "ခန္ဓာကိုယ် မသုံးဘဲ စိတ်နဲ့ ဘာလုပ်ပေးနိုင်မလဲ?" (Answer: ကွန်ပျူတာရှေ့ကနေ ပွဲစီစဉ်တာ၊ ဧည့်စာရင်း စစ်တာ လုပ်ပေးမယ်)။
၃။ Recovery Plan: "ပြန်ကောင်းအောင် ဘာလုပ်မလဲ?" (Answer: ဆေးသောက်မယ်၊ ၈ နာရီပြည့်အောင် အိပ်မယ်)။
ကိုအောင်က T154 ကို ဖြည့်ပြီးတဲ့အခါ၊ သူ့စိတ်ထဲက "အပြစ်ရှိစိတ်" ပျောက်သွားတယ်။ သူက "ကွင်းထဲမှာ မကစားနိုင်ရင်၊ နည်းပြခုံတန်းကနေ ကူညီမယ်" ဆိုတဲ့ စိတ်ဓာတ် (Coach Mindset) ဝင်သွားတယ်။ သူက ကုတင်ပေါ်ကနေ Laptop နဲ့ လှမ်းပြီး ပွဲကို စီမံခန့်ခွဲပေးလိုက်တာ၊ ပွဲနေ့မှာ ဘာအမှားအယွင်းမှ မရှိဘဲ အောင်မြင်သွားတယ်။ သူသာ စိတ်ဓာတ်ကျပြီး အိပ်နေရင် ဒီအလုပ်တွေ ပြီးမှာ မဟုတ်ဘူး။ ဒဏ်ရာရတာတောင် စိတ်မပျက်ဘဲ နည်းလမ်းပြောင်းပြီး ဆက်လုပ်တာဟာ "Athletic Mindset" ပါပဲ။
ဒကာကြီး ဒကာမကြီးတို့... ဘဝဆိုတာ မာရသွန် အပြေးပြိုင်ပွဲ (Marathon) နဲ့ တူပါတယ်။ ခဏတာ အမြန်ပြေးရုံနဲ့ မရပါဘူး။ ရေရှည် ခံနိုင်ရည် ရှိဖို့ လိုပါတယ်။
၁။ Training is everything: ဘုရားရှိခိုးတာ၊ တရားထိုင်တာကို "တာဝန်" လို့ မမြင်ပါနဲ့။ စိတ်ကို သန်မာအောင် လုပ်နေတဲ့ "Mental Gym" (စိတ်လေ့ကျင့်ခန်း) လို့ မြင်ပါ။ နေ့တိုင်း ပုံမှန် လုပ်ပါ။
2. Rest is part of the work: အားကစားသမားတွေ အနားယူသလို၊ ကိုယ့်စိတ်ကိုလည်း အနားပေးပါ။ မဟုတ်ရင် ဒဏ်ရာ (Burnout) ရသွားပါလိမ့်မယ်။
3. Bounce Back: လောကဓံ တရား (၈) ပါးကြောင့် လဲကျသွားတဲ့အခါ၊ အကြာကြီး မှောက်မနေပါနဲ့။ ချက်ချင်း ပြန်ထပါ။ "ရေမြောင်းသမားက ရေကို လိုရာသွင်းသလို၊ ငါလည်း ငါ့စိတ်ကို လိုရာသွင်းမယ်" ဆိုတဲ့ ဓမ္မပဒ ဂါထာကို ရွတ်ပြီး အားတင်းပါ။
နိဂုံးချုပ်အနေနဲ့... "အားကစား" ဆိုတာ ကစားကွင်းထဲမှာပဲ ရှိတာ မဟုတ်ပါဘူး။ သံသရာ ခရီးကြမ်းကို ဖြတ်သန်းနေတဲ့ ကျွန်ုပ်တို့ အားလုံးဟာ "ဘဝ အားကစားသမား" တွေပါပဲ။ မြတ်စွာဘုရားရှင် ဟောကြားခဲ့တဲ့ "အတ္တာနံ ဒမယန္တိ ပဏ္ဍိတာ" ဆိုတဲ့အတိုင်း၊ မိမိတို့၏ စိတ်ရိုင်းကို ဉာဏ်ဖြင့် ယဉ်ကျေးအောင် ဆုံးမပြီး၊ ခိုင်မာသော သမာဓိ၊ ကြံ့ခိုင်သော စိတ်ဓာတ်တို့ဖြင့် ပန်းတိုင် နိဗ္ဗာန်သို့ အရောက်လှမ်းနိုင်ကြပါစေကုန် သတည်း။
"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဌတု"
"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဌတု"
"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဌတု"
သာဓု... သာဓု... သာဓု။
ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက
The Office Of Siridantamahapalaka
နေ့စွဲ - ၂၉ ဩဂုတ်လ ၂၀၂၂
