Day: 301 | Date: October 28, 2023 | ဗြဟ္မာ (Brahma) နှင့် ဈာန် | ဒီဃနိကာယ်၊ သီလက္ခန်၊ ဗြဟ္မဇာလသုတ် (စာ-၃) | Neuroscience (Neurotheology)
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ဒီနေ့ဟာ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ (၂၈) ရက်နေ့ ဖြစ်ပါတယ်။
မနေ့ကတော့ နတ်ပြည်ရဲ့ "ကာမဂုဏ်" (Sensual Pleasure) အကြောင်း ပြောခဲ့ကြတယ်။ ဒီနေ့တော့ အဲဒီထက် အဆင့်မြင့်တဲ့၊ ပိုပြီး သိမ်မွေ့နက်နဲတဲ့ "ဗြဟ္မာဘုံ" (Brahma Realm) နဲ့ "ဈာန်" (Jhana) အကြောင်းကို ဆွေးနွေးကြမယ်။
လူတွေက "နတ်" နဲ့ "ဗြဟ္မာ" ကို ရောနေတတ်ကြတယ်။ နတ်တွေက အာရုံခံစားမှု (စား၊ သောက်၊ ပျော်ပါး) နဲ့ နေကြတာ။ ဗြဟ္မာတွေကျတော့ အဲဒီ အာရုံတွေကို ရွံရှာပြီး၊ စိတ်ရဲ့ ငြိမ်သက်မှု (Mental Absorption) နဲ့ နေကြတာ။ သိပ္ပံပညာအရ ပြောရရင် ဦးနှောက်လှိုင်းတွေ (Brain Waves) မတူကြပါဘူး။ ဒါကြောင့် ဒီနေ့ မနက်ခင်းမှာ "ဈာန်စိတ်နှင့် ဦးနှောက်လုပ်ဆောင်ချက်" အကြောင်းကို ခေတ်သစ် "အာရုံကြောသိပ္ပံ" (Neuroscience) နဲ့ ဗြဟ္မဇာလသုတ်တော်လာ ဓမ္မသဘော ပေါင်းစပ်ပြီး Method #29 (ဇာတ်လမ်း ကို မေးခွန်း ဖြေရှင်း ပုံစံ ပြောနည်း) နဲ့ အသေးစိတ် ဆင်ခြင်ကြည့်ကြရအောင်။ ဒီနေ့ ကုသိုလ်ကောင်းမှု အစုစုကြောင့် သူတော်ကောင်းများ အားလုံး ကာမဂုဏ်ကင်းသော စစ်မှန်သော စိတ်ချမ်းသာမှုကို ရှာဖွေတွေ့ရှိပြီး၊ ဗြဟ္မာတို့၏ အယူမှား ထောင်ချောက်မှ လွတ်မြောက်နိုင်ကြပါစေ လို့ ဦးစွာပထမ မေတ္တာပို့သလိုက်ပါတယ်။
တရားမဟောခင်မှာ စိတ်ကို "ဈာန်အင်္ဂါ" တွေနဲ့ နီးစပ်သွားအောင် သမထလေး နည်းနည်း လုပ်ကြည့်ရအောင်။ သူတော်ကောင်းတို့... အသက်ပြင်းပြင်း ရှူသွင်းလိုက်၊ ဖြည်းဖြည်းချင်း ပြန်ထုတ်လိုက်ပါ။ စိတ်ထဲမှာ ရှိနေတဲ့ အသံတွေ၊ ရုပ်ပုံတွေ၊ အတွေးတွေကို "ပိတ်" (Switch Off) လိုက်ပါ။ တိတ်ဆိတ်ငြိမ်သက်နေတဲ့ လေဟာနယ် (Void) တစ်ခုထဲမှာ ကိုယ်တစ်ယောက်တည်း ရှိနေတယ်လို့ အာရုံပြုပါ။ ခန္ဓာကိုယ် အလေးချိန်တွေ ပျောက်သွားပြီး၊ စိတ်က ငှက်မွေးလေးလို ပေါ့ပါး (Lahuta) နေတယ်လို့ ခံစားပါ။ အဲဒီ ငြိမ်သက်မှုလေးကို ခဏလောက် ထိန်းထားပါ။ စိတ်အေးချမ်းမှုက အစားအသောက် စားရတာနဲ့ မတူဘဲ တစ်မျိုး ထူးကဲမနေဘူးလား... ထူးကဲနေပါတယ်နော်။ အဲဒီ စိတ်နဲ့ တရားဆက်နာကြစို့။
"ဗြဟ္မာ" (Brahma) ဆိုတာ ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးတစ်ယောက်ရဲ့ နာမည် မဟုတ်ပါဘူး။ "ဈာန်" (Jhana) ရထားတဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်တွေ သွားရောက်ဖြစ်တည်ရာ ဘုံ (Dimension) ကို ခေါ်တာပါ။
ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ခေတ်သစ် Neuroscience (အာရုံကြောသိပ္ပံ) အရ ပြောရရင်... လူတစ်ယောက်ရဲ့ စိတ်အခြေအနေကို "Brain Waves" (ဦးနှောက်လှိုင်း) တွေနဲ့ တိုင်းတာလို့ ရပါတယ်။
၁။ Beta Waves (၁၃-၃၀ Hz):
ဒါက သာမန်လူတွေရဲ့ လှိုင်း။ စကားပြောနေချိန်၊ စဉ်းစားနေချိန်၊ စိတ်ပူနေချိန်မှာ ထွက်တယ်။ နတ်ပြည်က နတ်သားတွေ ပျော်ပါးနေချိန်မှာလည်း ဒီလှိုင်းတွေပဲ ထွက်နေမှာပါ။ သူက "Active" ဖြစ်ပေမဲ့ "Stress" (ဖိစီးမှု) ပါတယ်။
၂။ Alpha Waves (၈-၁၂ Hz):
မျက်စိမှိတ်ပြီး အနားယူလိုက်တဲ့အချိန်၊ သီချင်းအေးအေးလေး နားထောင်တဲ့အချိန်မှာ ထွက်တယ်။ စိတ်က ပြေလျော့ (Relax) သွားတယ်။
၃။ Theta Waves (၄-၈ Hz) - ဈာန်အစ:
တရားထိုင်လို့ သမာဓိရလာပြီ၊ အပြင်အာရုံတွေ ပြတ်ပြီး စိတ်ထဲမှာ ငြိမ်သက်လာပြီ ဆိုရင် ဒီလှိုင်း ထွက်လာတယ်။ ဒီအချိန်မှာ ဦးနှောက်ရဲ့ "Parietal Lobe" (ခန္ဓာကိုယ် တည်နေရာကို သိတဲ့ အပိုင်း) က အလုပ်လုပ်တာ ရပ်သွားတယ်။ ဒါကြောင့် တရားထိုင်ရင်း ကိုယ့်လက်တွေ ခြေထောက်တွေ ပျောက်သွားသလို၊ ကိုယ်ခန္ဓာကြီး ပျောက်ပြီး လေထဲ မြောက်နေသလို ခံစားရတာ။ ဒါဟာ "ရူပဈာန်" (Rupa Jhana) ရဲ့ သဘောသဘာဝပါပဲ။
၄။ Delta Waves (၀.၅-၄ Hz) - ဈာန်အထွတ်အထိပ်:
ဒါက အိပ်ပျော်နေချိန်မှ ထွက်တာ။ ဒါပေမဲ့ ဈာန်အဆင့်မြင့် ပုဂ္ဂိုလ်တွေ (ဗြဟ္မာကြီးတွေ) ကတော့ နိုးနိုးကြားကြားနဲ့ ဒီလှိုင်းကို ထုတ်နိုင်တယ်။ သူတို့မှာ "Ego" (ငါဟူသော အစွဲ) ခဏတာ ပျောက်ဆုံးသွားပြီး၊ စကြဝဠာကြီးနဲ့ တစ်သားတည်း ဖြစ်သွားသလို (Oneness) ခံစားရတယ်။ ဦးနှောက်ထဲမှာ Dopamine (စိတ်လှုပ်ရှားစေတဲ့ ဓာတ်) မထွက်တော့ဘဲ၊ Serotonin နဲ့ Endorphins (ငြိမ်သက်အေးချမ်းစေတဲ့ ဓာတ်) တွေပဲ လွှမ်းမိုးသွားတယ်။
ဒါကြောင့် ဘုရားရှင်က ဟောတယ်... "နတ်စည်းစိမ်သည် အသားငါး စားရသော ချမ်းသာ (Amisa Sukha) ဖြစ်၍ ကြမ်းတမ်း၏။ ဗြဟ္မာချမ်းသာသည် အသားငါး မမှီဝဲသော ချမ်းသာ (Niramisa Sukha) ဖြစ်၍ သိမ်မွေ့၏" တဲ့။
ဗြဟ္မာကြီးတွေဟာ လိင်ကိစ္စ မရှိဘူး၊ အစာစားစရာ မလိုဘူး။ "ပီတိ" (Joy) ကိုပဲ စားပြီး နှစ်သန်းပေါင်းများစွာ နေနိုင်ကြတယ်။
ဒါပေမဲ့... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ဗြဟ္မာဘုံမှာ ကြောက်စရာကောင်းတဲ့ "ထောင်ချောက်" တစ်ခု ရှိပြန်တယ်။ အဲဒါကတော့ "ငါသည် ဖန်ဆင်းရှင် ဖြစ်သည်" (Maha Brahma Delusion) ဆိုတဲ့ အယူမှား (Ditthi) ပါပဲ။
ဒီဃနိကာယ်၊ ဗြဟ္မဇာလသုတ် (စာ-၃) မှာ ဘုရားရှင်က ဒီလို ရှင်းပြတယ်။
ကမ္ဘာကြီး ပျက်စီးပြီး ပြန်ဖြစ်လာတဲ့အခါ၊ ဗြဟ္မာ့ဘုံက ဗိမာန်တစ်ခု အရင် ပေါ်လာတယ်။ အဲဒီမှာ ကံကုန်တဲ့ ဗြဟ္မာတစ်ပါးက အရင်ဆုံး လာဖြစ်တယ်။ သူက တစ်ယောက်တည်း ဖြစ်နေတော့ ပျင်းလာတယ်။ "အဖော်တွေ ရှိရင် ကောင်းမှာပဲ" လို့ စိတ်ကူးလိုက်တယ်။
အဲဒီအချိန်မှာ တခြား ကံကုန်တဲ့ ဗြဟ္မာတွေကလည်း သူ့နောက်ကနေ ရောက်ချလာကြတယ်။ (သူ့ကြောင့် ရောက်လာတာ မဟုတ်ဘူး၊ သူ့ကံနဲ့သူ လာကြတာ)။
ဒါပေမဲ့ ဦးဆောင် ဗြဟ္မာကြီးက ဘာထင်သွားလဲ ဆိုတော့... "ဟာ... ငါ စိတ်ကူးလိုက်လို့ သူတို့ ရောက်လာတာ။ ဒါဆိုရင် ငါက သူတို့ကို ဖန်ဆင်းလိုက်တာပဲ။ ငါက သူတို့ရဲ့ အရှင်သခင်ပဲ" လို့ ထင်သွားရော။
နောက်က ရောက်လာတဲ့ ဗြဟ္မာတွေကလည်း "သူက ငါတို့ထက် စောရောက်တယ်။ သူက ပိုတန်ခိုးကြီးတယ်။ သူက ငါတို့ကို ဖန်ဆင်းတာ ဖြစ်မယ်" ဆိုပြီး ဝိုင်းကိုးကွယ်ကြရော။
ဒါဟာ "သဿတ ဒိဋ္ဌိ" (Eternalism - ငါသည် ထာဝရ၊ ငါသည် ဖန်ဆင်းရှင်) ဆိုတဲ့ အယူဝါဒရဲ့ အစပါပဲ။
ဗြဟ္မာကြီးတွေဟာ ဈာန်အရှိန်ကြောင့် အလွန်ကြာရှည်စွာ နေရတဲ့အတွက် "ငါ ဘယ်တော့မှ မသေဘူး" လို့ ထင်နေကြတယ်။ တကယ်တော့ သူတို့လည်း ဈာန်လျောရင်၊ ကံကုန်ရင် ဝက်ဖြစ်ချင် ဖြစ်ဦးမှာပါ။ ဗြဟ္မာဘုံ ဆိုတာ သံသရာရဲ့ အမြင့်ဆုံး "ရွှေလှောင်အိမ်" ကြီးပါပဲ။
ကိုင်း... "ဈာန်ရရုံနဲ့ မလုံလောက်ဘူး၊ အယူမှား (Ditthi) ကိုပါ ပယ်နိုင်မှ လွတ်မြောက်မယ်" ဆိုတဲ့ သဘောတရားကို ပိုပြီး ထိထိမိမိ နားလည်သွားအောင် ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြတိုက်မှာ ကြုံတွေ့ခဲ့ရတဲ့ ဖြစ်ရပ်မှန် ဇာတ်လမ်းလေးကို ဟောပြပါမယ်။
လွန်ခဲ့တဲ့ ၅ လလောက်ကပေါ့... ပြတိုက်ကို "ဒေါက်တာသီဟ" ဆိုတဲ့ အာရုံကြောအထူးကု ဆရာဝန်ကြီး (Neurosurgeon) တစ်ယောက် ရောက်လာတယ်။ သူက သာမန် ဆရာဝန် မဟုတ်ဘူး။ တရားထိုင်တာ ဝါသနာပါတယ်၊ နိုင်ငံခြားမှာ Meditation Research တွေ လုပ်ခဲ့သူ။ သူက ဈာန်အဆင့်ဆင့်ကို လေ့လာထားပြီး၊ သူ့စိတ်ကို သူ ထိန်းချုပ်နိုင်တယ်လို့ ယုံကြည်နေသူ။
သူက ဦးပဉ္ဇင်းကို လာပြီး စိန်ခေါ်သလို မေးခွန်းထုတ်တယ်။
"ဦးပဉ္ဇင်း... ကျုပ်က ဘာသာရေး အခမ်းအနားတွေကို လက်မခံဘူး။ ကျုပ် တရားထိုင်လိုက်ရင် ဦးနှောက်လှိုင်းတွေ ငြိမ်သွားပြီး ဘာအသံမှ မကြားတော့ဘူး။ အလင်းရောင်တွေ မြင်တယ်။ ကိုယ်ခန္ဓာ ပျောက်သွားတယ်။ အဲဒီ 'ငြိမ်သက်ခြင်း' (Stillness) ကလွဲပြီး တခြား ဘာမှ မရှိဘူး။ အဲဒီ 'ငြိမ်သက်ခြင်း' က ထာဝရ အမှန်တရား (Ultimate Truth) ပဲ။ ကျုပ်က အဲဒီ အဆင့်ကို ရောက်နေပြီ။ ခင်ဗျားတို့ ပြောတဲ့ ဝိပဿနာ ဆိုတာ လိုသေးလို့လား" တဲ့။
သူ့ပုံစံက အရမ်း အေးဆေးတည်ငြိမ်နေပေမဲ့၊ သူ့မျက်လုံးထဲမှာ "မာန" (Pride) ဆိုတဲ့ အရိပ်ကို တွေ့နေရတယ်။ သူက သာမန်လူတွေကို "စိတ်မငြိမ်တဲ့ ပုရွက်ဆိတ်တွေ" လို့ အထင်သေးနေတာ။ သူက လူ့ပြည်ရောက် "ဗြဟ္မာကြီး" (Human Brahma) တစ်ယောက်လို ဖြစ်နေတာ။
ဦးပဉ္ဇင်းက သူ့ကို တိုက်ရိုက် မငြင်းဘဲ၊ ပြတိုက်ရဲ့ မူဝါဒ အမှတ် ၃၊ အပိုဒ်ခွဲ ၃.၅ (Pol 3, Art 3.5) ဖြစ်တဲ့ "Engaging Intellectuals with Respectful Debate" (ပညာတတ်များကို လေးစားမှုဖြင့် ဆွေးနွေးခြင်း) နည်းလမ်းကို သုံးလိုက်တယ်။
ဦးပဉ္ဇင်း: "ဒေါက်တာ... ဒေါက်တာ ရထားတဲ့ ငြိမ်သက်မှုက အရမ်း ကောင်းပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ မေးခွန်းလေး တစ်ခု မေးချင်တယ်။ ဒေါက်တာ အဲဒီလို ငြိမ်သက်နေတဲ့ အချိန်မှာ 'ငြိမ်သက်နေတယ်လို့ သိနေတဲ့ သူ' (The Knower) က ရှိနေသေးလား"
ဒေါက်တာသီဟ: "ရှိတာပေါ့။ အဲဒီ 'သိသူ' (Consciousness) က ထာဝရ တည်ရှိနေတာပဲ"
ဦးပဉ္ဇင်း: "ကောင်းပြီ... ဒါဆိုရင် စမ်းသပ်ကြည့်ရအောင်"
ဦးပဉ္ဇင်းက သူ့ကို ပြတိုက်ရဲ့ ဥယျာဉ်ထဲ ခေါ်သွားတယ်။ အဲဒီမှာ ကလေးတွေ ဆော့ကစားပြီး အော်ဟစ် ဆူညံနေကြတယ်။
"ကဲ... ဒေါက်တာ။ အခု တရားထိုင်ကြည့်ပါ။ ဒေါက်တာရဲ့ 'ထာဝရ ငြိမ်သက်မှု' က ဒီအသံတွေကို နိုင်မနိုင် စမ်းကြည့်ရအောင်"
ဒေါက်တာသီဟ မျက်စိမှိတ်ပြီး ထိုင်တယ်။ ခဏနေတော့ သူ့မျက်ခုံးတွေ တွန့်လာတယ်။ ကလေးတစ်ယောက်က ဘောလုံးနဲ့ သူ့နား လာကန်မိတော့ သူ မျက်လုံးဖွင့်ပြီး ဒေါသတကြီး ကြည့်လိုက်မိတယ်။ "ဒီကလေးတွေကွာ... နှောင့်ယှက်လိုက်တာ" ဆိုပြီး စိတ်တိုသွားတယ်။
ဦးပဉ္ဇင်းက ပြုံးပြီး မေးလိုက်တယ်။
"ဒေါက်တာ... ခုနက ပြောတော့ 'ထာဝရ ငြိမ်သက်မှု' ဆို။ အခု ကလေးအော်သံ ကြားတာနဲ့ အဲဒီ ထာဝရကြီးက ပျက်သွားပါလား။
တကယ်လို့ အဲဒီ ငြိမ်သက်မှုက 'အတ္တ' (Self/Soul) အစစ်သာ ဆိုရင်၊ ဘယ်အရာကမှ သူ့ကို မဖျက်ဆီးနိုင်ရဘူးလေ။ အခုတော့ အသံကြားရင် ပျက်စီးသွားတာပဲ။ ဒါကိုကြည့်ရင် ဒေါက်တာ ရထားတာ 'ဈာန်' (Samatha) တော့ ဟုတ်တယ်။ ဒါပေမဲ့ 'ဝိပဿနာ' (Vipassana) မဟုတ်ဘူး။
ဒေါက်တာက 'ငြိမ်သက်မှု' ကို 'ငါ' လို့ စွဲလမ်းနေတာ (Attachment to Jhana)။ အဲဒါ ဗြဟ္မာကြီးတွေ မှားတဲ့ အမှားပဲ။ အသံကို ရန်သူလို့ မြင်နေသရွေ့ ဒေါက်တာ မလွတ်မြောက်သေးဘူး" လို့ ရှင်းပြလိုက်တယ်။
ဒေါက်တာသီဟ ငိုင်သွားတယ်။ သူက သိပ္ပံသမားဆိုတော့ လက်တွေ့ပြမှ ယုံတာ။
"ဟုတ်သားပဲ... ကျုပ်ရဲ့ ငြိမ်သက်မှုက အခြေအနေပေါ် မူတည်ပြီး ပြောင်းလဲနေပါလား။ ဒါဆို ဒါဟာ ထာဝရ မဟုတ်ဘူးပေါ့" ဆိုပြီး လက်ခံတယ်။
ဦးပဉ္ဇင်းက ဆက်ပြောတယ်။ "ဒေါက်တာ... ဝိပဿနာ ဆိုတာ ငြိမ်သက်ခြင်းကို ရှာတာ မဟုတ်ဘူး။ 'ငြိမ်သက်ခြင်းရော၊ ဆူညံခြင်းရော' နှစ်ခုစလုံးက 'ဖြစ်ပြီးရင် ပျက်တတ်တယ်' (Anicca) ဆိုတာကို ရှုမြင်တာ။ ဈာန်ဆိုတာ လှေကားထစ် တစ်ခုပဲ။ အဲဒီ လှေကားထစ်မှာ ရပ်မနေဘဲ ဆက်တက်မှ နိဗ္ဗာန် ရမှာ" လို့ လမ်းညွှန်လိုက်တယ်။
အဲဒီနောက်ပိုင်း ဒေါက်တာသီဟဟာ သူ့ရဲ့ ဈာန်ကို အခြေခံပြီး၊ အဲဒီ ဈာန်စိတ်ရဲ့ မမြဲမှုကိုပါ ပြန်ရှုတဲ့ ဝိပဿနာလမ်းစဉ်ကို ကူးပြောင်းသွားတယ်။ သူ့ရဲ့ မာနတွေ လျော့ကျသွားပြီး၊ သာမန်လူတွေကိုလည်း မေတ္တာထားတတ်လာတယ်။ သူဟာ "ဗြဟ္မာ" အဆင့်ကနေ "အရိယာ" အဆင့်ကို ကူးပြောင်းဖို့ လမ်းစ ရသွားပါပြီ။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ဒီနေ့ ဟောကြားခဲ့တဲ့ "ဗြဟ္မာ (Brahma) နှင့် ဈာန်" တရားတော်ကို သစ္စာလေးပါးနဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး နိဂုံးချုပ် ကြည့်ကြရအောင်။
၁။ ဒုက္ခသစ္စာ:
ဗြဟ္မာဘုံဟာ ဘယ်လောက်ပဲ အသက်ရှည်ရှည်၊ ဘယ်လောက်ပဲ ငြိမ်သက်တယ် ပြောပြော၊ တစ်နေ့ကျရင် ကံကုန်ပြီး ပျက်စီးရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဈာန်လျောရင် အောက်ကို ပြန်ကျရတဲ့အတွက် "ဝိပရိဏာမ ဒုက္ခ" (ပြောင်းလဲခြင်းဆင်းရဲ) ရှိနေပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဗြဟ္မာဘုံသည်လည်း "ဒုက္ခသစ္စာ" ပါပဲ။
၂။ သမုဒယသစ္စာ:
ဗြဟ္မာဘဝကို တွယ်တာတဲ့ "ရူပတဏှာ၊ အရူပတဏှာ" (Craving for Form and Formless Existence) နဲ့ "ငါသည် ထာဝရ" ဟု ထင်မြင်သော "သဿတ ဒိဋ္ဌိ" (Eternalist View) တို့ကြောင့် သံသရာ လည်နေရတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ငြိမ်သက်မှုကို ကြိုက်နှစ်သက်ခြင်းသည်လည်း သံယောဇဉ် (Attachment) တစ်မျိုးပါပဲ။ ဒါဟာ "သမုဒယသစ္စာ" ပါပဲ။
၃။ နိရောဓသစ္စာ:
အကယ်၍... "ဈာန်စိတ်သည်လည်း အကြောင်းကြောင့် ဖြစ်ပြီး၊ အကြောင်းကုန်ရင် ချုပ်ငြိမ်းမည့် အရာသာ ဖြစ်သည်" (Jhana is conditioned) ဟု သိမြင်ပြီး၊ ဈာန်အပေါ် တွယ်တာမှုကို စွန့်လွှတ်နိုင်ရင်၊ ၃၁ ဘုံလုံးမှ လွတ်မြောက်ရာ "နိဗ္ဗာန်" ကို ရောက်ရှိမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါဟာ "နိရောဓသစ္စာ" ပါပဲ။
၄။ မဂ္ဂသစ္စာ:
အဲဒီလို လွတ်မြောက်ဖို့အတွက်...
သမ္မာသမာဓိ: စိတ်ကို တည်ငြိမ်အောင် ထား၍ ဈာန်ဝင်စားခြင်း။
သမ္မာဒိဋ္ဌိ: ထိုဈာန်စိတ်ကို "ငါ" ဟု မယူဘဲ၊ "မမြဲသော သဘောတရား" (Impermanence of Consciousness) ဟု ရှုမြင်ခြင်း။
ဒီ မဂ္ဂင်လမ်းစဉ် (သမထ + ဝိပဿနာ) ကို တွဲဖက်ကျင့်သုံးမှသာ ဗြဟ္မာဘုံထက် မြင့်မြတ်သော အရိယာဘုံကို ရောက်ရှိမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ "မဂ္ဂသစ္စာ" ပါပဲ။
သူတော်ကောင်းတို့ရေ... တရားအားထုတ်လို့ စိတ်ငြိမ်လာရင် ဝမ်းသာပါ။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီ ငြိမ်သက်မှုကို "ငါ" လုပ်မနေပါနဲ့။ "ငြိမ်သက်တာလည်း သူ၊ နောက်တော့ ပျက်မှာလည်း သူ" လို့ သဘောထားပါ။ ဈာန်အဘိညာဉ် ဘယ်လောက်ရရ၊ ဝိပဿနာ ဉာဏ်မပါရင် "အသံကြားရင် လန့်တဲ့ ဗြဟ္မာ" လို ဖြစ်နေပါလိမ့်မယ်။
သူတော်ကောင်းတို့ အနေနဲ့ ကိုယ့်ရဲ့ စိတ်ကို အဆင့်မြင့်တင်ရာမှာ "သမထ" ကို အခြေခံ၊ "ဝိပဿနာ" ကို ဦးစီးပြီး ကျင့်ကြံကြပါ။
ယနေ့မှစ၍ သူတော်ကောင်းများ အားလုံး... ကာမဂုဏ် အာရုံများကို ကျော်လွန်၍ ဈာန်ချမ်းသာကို ရရှိနိုင်ကြပါစေ။ ထိုမှတဆင့် ဉာဏ်ပညာဖြင့် ဆင်ခြင်ကာ၊ ဘုံဘဝ အားလုံးမှ လွတ်မြောက်ရာ ငြိမ်းအေးသော နိဗ္ဗာန်ချမ်းသာကို မျက်မှောက်ပြုနိုင်ကြပါစေ လို့ ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သလိုက်ပါတယ်။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက
The Office Of Siridantamahapalaka
The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.
နေ့စွဲ - ၂၈ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃
ORCID: 0009-0000-0697-4760
Website: www.siridantamahapalaka.com
Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.
.jpeg)
