Day: 300 | Date: October 27, 2023 | နတ်ပြည် (Deva) နှင့် သုခ | အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ တိကနိပါတ်၊ ဒေဝဒူတသုတ် | Hedonism (Philosophy/Psychology)
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ဒီနေ့ဟာ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ (၂၇) ရက်နေ့ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီနေ့ဟာ ထူးခြားတဲ့ နေ့တစ်နေ့ပါပဲ။ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ "မဟာသရဏဂုံတော်ကြီး" တရားစဉ် ခရီးရှည်ရဲ့ Day-300 ပြည့်မြောက်တဲ့ နေ့ရက် ဖြစ်ပါတယ်။ (၃၀၀) ဆိုတဲ့ ဂဏန်းဟာ ပြည့်စုံခြင်းကို ဆောင်သလို၊ တာဝတိံသာ နတ်ပြည်ရဲ့ သက်တမ်းနဲ့ နှိုင်းယှဉ်ရင်တော့ တစ်နေ့တာလောက်တောင် မရှိသေးပါဘူး။
လူတွေက "နတ်ပြည် ရောက်ချင်လိုက်တာ၊ နတ်စည်းစိမ် ခံစားချင်လိုက်တာ" လို့ ဆုတောင်းကြတယ်။ တကယ်တော့ နတ်ပြည်ဆိုတာ ကုသိုလ်အကျိုးပေးလို့ ရောက်သွားတဲ့ "အားလပ်ရက် အပန်းဖြေစခန်း" (Luxury Resort) ကြီး တစ်ခုပါပဲ။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီ အပန်းဖြေစခန်းမှာ အန္တရာယ်ကြီး တစ်ခု ရှိနေတယ်။ အဲဒါကတော့ "ပျော်လွန်းလို့ ဘုရားမေ့၊ တရားမေ့ ဖြစ်သွားတတ်ခြင်း" ပါပဲ။ ဒါကြောင့် ဒီနေ့ မနက်ခင်းမှာ "နတ်စည်းစိမ်နှင့် သုခ၏ ထောင်ချောက်" အကြောင်းကို ခေတ်သစ် ဒဿနဗေဒ "Hedonism" (ကာမဂုဏ် ခံစားမှုကို အဓိကထားခြင်း ဝါဒ) နဲ့ ယှဉ်တွဲပြီး မြင်သာအောင်၊ သံဝေဂရအောင် အကျယ်တဝင့် ဆင်ခြင်ကြည့်ကြရအောင်။ ဒီနေ့ ကုသိုလ်ကောင်းမှု အစုစုကြောင့် သူတော်ကောင်းများ အားလုံး ကာမဂုဏ် ထောင်ချောက်မှ လွတ်မြောက်ပြီး၊ စစ်မှန်သော နိဗ္ဗာန်သုခကို ရှာဖွေတွေ့ရှိနိုင်ကြပါစေ လို့ ဦးစွာပထမ မေတ္တာပို့သလိုက်ပါတယ်။
တရားမဟောခင်မှာ စိတ်ကို ငြိမ်သက်သွားအောင် "သုခ ဝေဒနာ" ကို ရှုမှတ်တဲ့ သမထလေး နည်းနည်း လုပ်ကြည့်ရအောင်။ သူတော်ကောင်းတို့... အခု စိတ်ထဲမှာ အပျော်ဆုံး အချိန်လေး တစ်ခုကို ပြန်တွေးကြည့်ပါ။ အရသာရှိတာ စားရတဲ့အချိန်၊ ထီပေါက်တဲ့အချိန်၊ ရာထူးတိုးတဲ့အချိန်...။ အဲဒီ "ပျော်ရွှင်မှု" (Pleasure) လေးကို သတိထားကြည့်။ ကြာကြာခံလား။ ခဏလေးနဲ့ ပျောက်သွားတယ်နော်။ ပူဖောင်းလေးတွေ လေပေါ် ဝဲနေသလိုပါပဲ။ လှတယ်၊ ဒါပေမဲ့ ကိုင်လို့မရဘူး၊ ပေါက်ကွဲလွယ်တယ်။ "ဪ... နတ်စည်းစိမ် ဆိုတာလည်း ဒီလို ရောင်စုံပူဖောင်းလေးတွေပါလား" လို့ နှလုံးသွင်းလိုက်ပါ။ ကာမဂုဏ်အပေါ် တပ်မက်မှု ပါးသွားပြီး စိတ်အေးချမ်းမသွားဘူးလား... သွားပါတယ်နော်။ အဲဒီ စိတ်နဲ့ တရားဆက်နာကြစို့။
ကိုင်း... "နတ်ပြည်" (Deva Realm) အကြောင်း ပြောတဲ့အခါ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ခေတ်သစ် စိတ်ပညာ နဲ့ ဒဿနဗေဒမှာ ရှိတဲ့ "Hedonism" (ကာမဂုဏ် ခံစားမှုဝါဒ) နဲ့ နှိုင်းယှဉ်ပြီး ဟာသလေးနှောကာ ရှင်းပြချင်တယ်။
လူတွေက နတ်ပြည်ရောက်ရင် ဘာလုပ်ရသလဲ မေးကြတယ်။ နတ်ပြည်ရောက်ရင် အလုပ်လုပ်စရာ မလိုဘူး။ ထမင်းချက်စရာ မလိုဘူး။ လက်ညှိုးလေး တစ်ချောင်း လှုပ်လိုက်တာနဲ့ လိုတာ အကုန်ဖြစ်လာတယ်။ "Uber Eats" မှာ မှာစရာ မလိုဘူး၊ စိတ်ကူးလိုက်တာနဲ့ နတ်သုဒါက ပါးစပ်ထဲ ရောက်ပြီးသား။
ဒါပေမဲ့ ပြဿနာက အဲဒီမှာ စတယ်။ နတ်သား၊ နတ်သမီးတွေက ဘာနဲ့တူလဲဆိုတော့... ဒီခေတ်က "အဘတို့၊ သူဌေးသားတို့" (Rich Kids of Instagram) နဲ့ တူတယ်။
သူတို့မှာ "Unlimited Credit Card" (ကုသိုလ်ကံ) ရှိတယ်။ ဘဏ်ထဲမှာ ပိုက်ဆံ ဘယ်လောက်ကျန်လဲ မကြည့်ဘဲ လှိမ့်သုံးနေကြတာ။ ပါတီပွဲတွေ တက်မယ်၊ ဥယျာဉ်တွေထဲမှာ ကမယ်၊ သီချင်းဆိုမယ်။ "ပျော်လိုက်တာ... ရှယ်ပဲ" ဆိုပြီး နေကြတာ။
သိပ္ပံလို ပြောရင် ဒါကို "Hedonic Treadmill" (ပျော်ရွှင်မှု စက်ဝိုင်း) လို့ ခေါ်တယ်။ ပျော်ရွှင်မှု တစ်ခုရရင် နောက်တစ်ခု ထပ်လိုချင်တယ်။ iPhone 14 ရရင် 15 လိုချင်ပြန်ရော။ ဘယ်တော့မှ မဝဘူး။ နတ်တွေလည်း ဒီလိုပဲ။ ကာမဂုဏ်အသစ်တွေ လိုက်ရှာရင်းနဲ့ ကုသိုလ် မေ့နေတတ်ကြတယ်။
တကယ့် ကြောက်စရာကောင်းတဲ့ အချက်က... အဲဒီ "Credit Card" (ကုသိုလ်) က သက်တမ်းကုန်ဆုံးရက် (Expiry Date) ရှိတယ် ဆိုတာပါပဲ။
ကုသိုလ်ကုန်သွားတဲ့ နေ့ကျရင် ဘာဖြစ်လဲ။ နတ်သက်ကြွေမယ် ဆိုတဲ့ နိမိတ် ၅ ပါး ပေါ်လာတယ်။
၁။ ပန်းတွေ ညှိုးလာတယ်။ (အရင်က ဘယ်လောက် ပန်ပန် မညှိုးဘူး)။
၂။ အဝတ်အစားတွေ နွမ်းလာတယ်။ (Brand New မဟုတ်တော့ဘူး)။
၃။ ချိုင်းကြားက ချွေးတွေ ထွက်လာတယ်။ (အရင်က Deodorant မလိုဘူး)။
၄။ ကိုယ်ရောင်ကိုယ်ဝါ မှေးမှိန်လာတယ်။ (Battery Low ပြသလိုပေါ့)။
၅။ နတ်ဘုံဗိမာန်မှာ မပျော်တော့ဘူး။ (Depression ဝင်လာတယ်)။
အဲဒီအချိန်ကျရင် အတူတူ ကဲခဲ့တဲ့ "Party Friends" နတ်သား နတ်သမီးတွေက ဝိုင်းလှောင်ကြတယ်။ "ဟေ့ကောင်... မင်း Battery ကုန်ပြီဟေ့၊ ဆင်းတော့ ဆင်းတော့" ဆိုပြီး မောင်းထုတ်ကြတယ်။ ကုသိုလ်ကုန်ပြီး ပြုတ်ကျရင် လူ့ပြည် ပြန်ရောက်တာက ကံကောင်းသေးတယ်၊ အများအားဖြင့် ငရဲ တန်းကျတာ များတယ်။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ နတ်ပြည်မှာ ပျော်ပါးရင်း အကုသိုလ်တွေ (ကာမရာဂ) စုမိခဲ့လို့ပါပဲ။
ဒီနေရာမှာ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားရဲ့ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ ဒေဝဒူတသုတ် (စာမျက်နှာ-၁၃၂) မှာ ဟောထားတဲ့ တရားတော်နဲ့ ဆက်စပ်ကြည့်ရအောင်။
ဘုရားရှင်က "နတ်စည်းစိမ် ဆိုတာ မီးတောက်နဲ့ တူတယ်" တဲ့။ အဝေးကကြည့်ရင် လှတယ်၊ အနားကပ်ရင် ပူတယ်။
နတ်ပြည်မှာ ကုသိုလ်လုပ်ဖို့ ခက်တယ်။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ ဒုက္ခ မရှိလို့။ ဆွမ်းလောင်းစရာ ဘုန်းကြီး မရှိဘူး (ဘုန်းကြီးတွေ နတ်ပြည် မကြွဘူးလေ)။ သီလစောင့်စရာ မလိုဘူး (သူတို့ဆီမှာ ခိုးစရာ၊ သတ်စရာမှ မလိုတာ)။
ဒါကြောင့် နတ်ပြည်ရောက်သွားတဲ့ သူတော်ကောင်းတွေဟာ "စားရင်း သောက်ရင်း ပျော်ရင်း ပါးရင်း" နဲ့ သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲကို မေ့သွားကြတာ များတယ်။ "မေ့လျော့ခြင်း" (Pramada) ဟာ နတ်ပြည်ရဲ့ အကြီးမားဆုံး ရောဂါဆိုးကြီးပါပဲ။
"ဝေဒနာက္ခန္ဓာ" (ခံစားမှု အစုအဝေး) နဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး၊ "သုခ" (Sukha) ကို ဝိပဿနာ ရှုမှတ်ကြမယ်။
အလုပ်ပေး ရှုကွက်:
၁။ Identify the Addiction (စွဲလမ်းမှုကို ရှာ): ကောင်းတာလေး စားရရင်၊ ဇိမ်ရှိတာလေး နေရရင် စိတ်က "ကောင်းလိုက်တာ၊ နောက်တစ်ခါ လိုချင်သေးတယ်" လို့ တောင်းဆိုလာလား။ အဲဒါ "Dopamine Hit" (ကာမဂုဏ် မူးယစ်ဆေး) မိသွားတာပဲ။
၂။ See the Trap (ထောင်ချောက်ကို မြင်): "ဒီစည်းစိမ်က ငါ့ကို ချည်နှောင်နေတာ။ ငါ ဒါမရှိရင် မနေနိုင်ဖြစ်နေပြီ" လို့ သတိထားပါ။ နတ်စည်းစိမ်ဆိုတာ ရွှေချထားတဲ့ သံကြိုး (Golden Chains) ပါပဲ။
၃။ Check the Balance (လက်ကျန်ကို စစ်): "ငါ အခု ခံစားနေတာတွေဟာ အတိတ်က စုထားတဲ့ ကုသိုလ်အဟောင်းတွေ။ ငါ အခု ကုသိုလ်အသစ် မလုပ်ရင် ငါ့ဘဏ်စာရင်း ပြောင်တော့မယ်" လို့ သံဝေဂ ယူပါ။
ကိုင်း... "နတ်ပြည်" (Deva Realm) ဆိုတာ အပူအပင်ကင်းပြီး ပျော်စရာချည်းသက်သက်လို့ ထင်ရပေမဲ့၊ တကယ်တမ်းကျတော့ "သုခ" (Pleasure) ဆိုတဲ့ ထုံဆေးမိပြီး သတိမေ့သွားတတ်တဲ့ အန္တရာယ်ကြီး ရှိတယ်ဆိုတဲ့ အကြောင်းကို ပိုပြီး ထိထိမိမိ၊ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် နားလည်သွားအောင် ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြတိုက်မှာ တကယ် ကြုံတွေ့ခဲ့ရတဲ့ ဖြစ်ရပ်မှန် ဇာတ်လမ်းလေး တစ်ပုဒ် (Case-2600) ကို ပြောပြချင်ပါတယ်။
ဒီဇာတ်လမ်းက "လူ့ပြည်ရောက် နတ်သား" တစ်ယောက်ရဲ့ အဖြစ်အပျက်ပါ။ ခေါင်းစဉ်တပ်ရရင်တော့ "ပျော်ရလွန်းလို့ ငိုချင်သူ" (The Sadness of Too Much Pleasure) လို့ ဆိုရမလားပါပဲ။
လွန်ခဲ့တဲ့ ၈ လလောက်ကပေါ့... ပြတိုက်ကို အင်မတန် ခေတ်ဆန်တဲ့ "Lamborghini" ကားနီနီကြီး တစ်စီး ဝင်လာတယ်။ ကားပေါ်က ဆင်းလာသူက "ကိုစည်သူ" ဆိုတဲ့ လူငယ် သူဌေးလေး။ သူ့အဖေက နိုင်ငံကျော် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်ကြီး။ ကိုစည်သူက မွေးကတည်းက ရွှေဇွန်းကိုက်မွေးလာသူ (Born with a Silver Spoon)။ သူလိုချင်တာ မှန်သမျှ လက်ညှိုးညွှန်ရာ ရေဖြစ်နေသူ။ သူ့ဘဝမှာ "မရှိဘူး"၊ "မရဘူး" ဆိုတဲ့ စကားလုံး မရှိဘူး။
ပုံမှန်ဆို သူက ဘားတွေ၊ ကလပ်တွေ၊ နိုင်ငံခြား ခရီးစဉ်တွေနဲ့ပဲ အချိန်ကုန်နေတာ။ ဘုရားကျောင်းကန်ဆိုတာ သူ့အတွက် အပျော်ခရီး (Trip) လောက်ပဲ သဘောထားတာ။
ဒါပေမဲ့ အဲဒီနေ့က သူ့မျက်နှာက မိုးအုံ့နေတယ်။ မျက်လုံးတွေက မှေးမှိန်နေတယ်။ ပြတိုက်ထဲ ဝင်လာပြီး ဦးပဉ္ဇင်းရှေ့မှာ ထိုင်ချလိုက်တာနဲ့ သူ ညည်းတွားတော့တာပဲ။
"ဘုန်းဘုန်း... တပည့်တော် စိတ်တွေ လွတ်တော့မယ်။ ဘာလုပ်လုပ် မပျော်တော့ဘူး။ အသစ်ထွက်တဲ့ ကားဝယ်တယ်၊ ၃ ရက်ပဲ ပျော်တယ်။ နိုင်ငံခြားသွားတယ်၊ လေယာဉ်ပေါ် ရောက်တာနဲ့ ပျင်းလာတယ်။ ပါတီသွားတယ်၊ သီချင်းသံကြားရင် ခေါင်းကိုက်လာတယ်။ တပည့်တော် ဘာဖြစ်နေတာလဲ။ တပည့်တော်မှာ လိုတာ အကုန်ရှိတယ်၊ ဒါပေမဲ့ ဘာမှ မရှိသလို ခံစားနေရတယ်" တဲ့။
ဒါကို ကြားတော့ ဦးပဉ္ဇင်းက ပြုံးမိတယ်။ ဒါဟာ ခေတ်သစ် စိတ်ပညာမှာ "Hedonic Adaptation" (ကာမဂုဏ် ယဉ်ပါးသွားခြင်း) လို့ ခေါ်တဲ့ ရောဂါပဲ။ ဥပမာ - ရေခဲမုန့် တစ်ခွက်စားရင် အရသာရှိတယ်။ (၁၀) ခွက် ဆက်တိုက် စားခိုင်းရင် အော့အန်ချင်လာသလိုပေါ့။
ဒါပေမဲ့ ဓမ္မနယ်ပယ်မှာတော့ ဒါဟာ "နတ်စည်းစိမ်ရဲ့ အဆိပ်" (Poison of Pleasure) မိသွားတာပဲ။
ဦးပဉ္ဇင်းက သူ့ကို ကုစားပေးဖို့အတွက် ပြတိုက်ရဲ့ မူဝါဒ အမှတ် ၇၊ အပိုဒ်ခွဲ ၇.၅ (Pol 7, Art 7.5) ဖြစ်တဲ့ "Counteracting Hedonism with Meaningful Struggle" (အပျော်အပါး လိုက်စားမှုကို အဓိပ္ပာယ်ရှိသော ပင်ပန်းဆင်းရဲခံမှုဖြင့် ဖြေရှင်းခြင်း) နည်းလမ်းကို သုံးရတယ်။
ဦးပဉ္ဇင်းက သူ့ကို မေးလိုက်တယ်။
"ဒကာလေး... ဒကာလေးရဲ့ Credit Card (ခရက်ဒစ်ကတ်) ထဲမှာ ပိုက်ဆံ ဘယ်လောက်ရှိလဲ"
"Limit မရှိပါဘူး ဘုရား၊ ကြိုက်သလောက် သုံးလို့ ရပါတယ်"
"ကောင်းပြီ... ဒါဆို ဒကာလေးရဲ့ 'ကုသိုလ်ကတ်' (Merit Card) ထဲမှာရော ဘယ်လောက် ကျန်သေးလဲ။ ဒကာလေး အခု ခံစားနေတဲ့ စည်းစိမ်တွေ၊ ကားတွေ၊ တိုက်တွေ ဆိုတာ အတိတ်က စုထားတဲ့ ကုသိုလ်အဟောင်းတွေ (Old Merit) ကို ထုတ်သုံးနေတာ။ အခု ဒကာလေး မပျော်တော့ဘူး ဆိုတာ ကတ်ထဲမှာ ပိုက်ဆံကုန်ခါနီးလို့ 'Low Balance' သတိပေးချက် မြည်နေတာ ကွ။
နတ်ပြည်က နတ်သားတွေလည်း ဒီလိုပဲ။ စည်းစိမ်ယစ်ပြီး ကုသိုလ်မလုပ်မိရင်၊ နတ်သက်ကြွေခါနီးကျမှ ဂနာမငြိမ် ဖြစ်လာတတ်တယ်" လို့ ရှင်းပြလိုက်တယ်။
ကိုစည်သူက မျက်လုံးပြူးသွားတယ်။ "ဗျာ... ကုန်တော့မှာလား။ ဒါဆို တပည့်တော် ဘာလုပ်ရမလဲ"
"Top-up (ငွေဖြည့်) လုပ်ရမယ်။ ဒါပေမဲ့ ပိုက်ဆံနဲ့ ဖြည့်လို့ မရဘူး။ 'ဒုက္ခ' (Suffering) နဲ့ ဖြည့်ရမယ်။ ဒကာလေး ပိုက်ဆံသုံးရတာ လွယ်လွန်းတော့ 'စေတနာ' မပါတော့ဘူး။ ဒါကြောင့် ဒီနေ့ကစပြီး ပြတိုက်မှာ 'အိမ်သာဆေး' (Clean the Toilets) ပါ" လို့ အမိန့်ပေးလိုက်တယ်။
သူဌေးသား မျက်လုံးပြူးသွားတယ်။ "အိမ်သာဆေးရမယ် ဟုတ်လား ဘုရား"
"ဟုတ်တယ်။ ဒကာလေးရဲ့ မာန (Pride) နဲ့ သုခ (Comfort) ကို ချိုးနှိမ်မှ ကုသိုလ်အသစ် ဝင်မှာ။ အဲဒါမှ စိတ်ထဲက အဟာပေါက်ကြီး ပိတ်သွားမှာ" လို့ အတင်း တိုက်တွန်းရတယ်။
ပထမတော့ သူ နှာခေါင်းပိတ်ပြီး လုပ်တယ်။ ရွံလည်းရွံ၊ ရှက်လည်းရှက်ပေါ့။ ဒါပေမဲ့ ၃ ရက်လောက် နေတော့ သူ ပြောင်းလဲလာတယ်။ ချွေးတလုံးလုံးနဲ့ အလုပ်လုပ်ရတာ၊ ပင်ပန်းတာကို သူ အရသာ တွေ့လာတယ်။ ညဘက်ကျတော့ အိပ်ပျော်သွားတယ်။
တစ်ပတ်လောက် ကြာတော့ သူ ဦးပဉ္ဇင်းဆီ ပြန်ရောက်လာတယ်။ မျက်နှာက ကြည်လင်နေတယ်။
"ဘုန်းဘုန်း... ထူးဆန်းတယ်ဗျ။ မနေ့က အိမ်သာဆေးပြီးတော့ ရေတစ်ခွက် သောက်တာ၊ အဲဒီရေက ကျွနော့်အိမ်က ဒေါ်လာ ၁၀၀ တန် ဝိုင်ထက် ပိုချိုသလိုပဲ။ ကျွနော့်စိတ်ထဲမှာ ပေါ့ပါးပြီး ရှင်းသွားသလို ခံစားရတယ်" တဲ့။
တွေ့လား... "ကာမဂုဏ်" (Sensual Pleasure) ကို လျှော့ချလိုက်ပြီး၊ "နိက္ခမ" (Renunciation/Service) ကို အစားထိုးလိုက်တော့မှ၊ သူ့ရဲ့ ပျက်စီးနေတဲ့ "Dopamine Receptor" တွေ ပြန်ကောင်းလာပြီး၊ စစ်မှန်တဲ့ ပျော်ရွှင်မှုကို ရှာတွေ့သွားတာပါ။ သူဟာ အခုဆိုရင် သူ့စည်းစိမ်ကို ကိုယ်ကျိုးအတွက်ပဲ မသုံးတော့ဘဲ၊ ပရဟိတ လုပ်ငန်းတွေမှာ တက်တက်ကြွကြွ ပါဝင်နေပါပြီ။ လူ့ပြည်မှာ နေရင်း နတ်စည်းစိမ်ကို ခံစားပေမဲ့၊ နတ်ဆိုး (Asura) မဖြစ်အောင် ထိန်းသိမ်းနိုင်သွားပါပြီ။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ဒီဖြစ်ရပ်မှန်လေးကို ကြည့်ပြီး နတ်ပြည်ရဲ့ သဘောသဘာဝနဲ့ ဆက်စပ် ဆင်ခြင်ကြည့်ရအောင်။
နတ်ပြည်မှာ "ပုဗ္ဗနိမိတ် ၅ ပါး" ဆိုတာ ရှိတယ်။ နတ်တစ်ပါး သေခါနီးရင် ဒီနိမိတ်တွေ ပေါ်လာတယ်။ ဒါဟာ သတိပေးခေါင်းလောင်းသံပါပဲ။
၁။ ပန်းများ ညှိုးနွမ်းခြင်း (Puppha Milana):
နတ်ပန်းတွေက ပုံမှန်ဆို ဘယ်တော့မှ မညှိုးဘူး။ ဒါပေမဲ့ သေခါနီးရင် ညှိုးလာတယ်။
(လူ့လောကမှာလည်း ကြည့်... ကိုယ့်ရဲ့ အောင်မြင်မှုတွေ၊ ကျော်ကြားမှုတွေ မှေးမှိန်လာပြီဆိုရင် သတိထားတော့)။
၂။ အဝတ်အစား နွမ်းပါးခြင်း (Vatthasankilesa):
နတ်ဝတ်တန်ဆာတွေ အရောင်မှိန်လာတယ်။
(ကိုယ့်ရဲ့ ဂုဏ်သိက္ခာတွေ၊ အရှိန်အဝါတွေ ကျဆင်းလာပြီဆိုရင် သတိထားတော့)။
၃။ ချွေးထွက်ခြင်း (Gattasseda):
နတ်တွေမှာ ချွေးမထွက်ဘူး။ ဒါပေမဲ့ သေခါနီးရင် ချိုင်းကြားက ချွေးစီးတွေ ကျလာတယ်။ ကြောက်စိတ်ကြောင့်ပါ။
(ကိုယ့်စိတ်ထဲမှာ လုံခြုံမှု မရှိတော့ဘူး၊ စိုးရိမ်ပူပန်မှုတွေ များလာပြီဆိုရင် သတိထားတော့)။
၄။ ကိုယ်ခန္ဓာ အနံ့ဆိုးထွက်ခြင်း (Asokadurgandha):
(လူအများက ကိုယ့်ကို ရွံရှာလာမယ်၊ မပေါင်းသင်းချင်ကြတော့ဘူး ဆိုရင် သတိထားတော့)။
၅။ နေရာမမြဲခြင်း (Asanananabhirati):
နတ်သားဟာ သူ့ရဲ့ နတ်ဘုံဗိမာန်မှာ မပျော်တော့ဘူး။ ဂနာမငြိမ် ဖြစ်လာတယ်။
(ကိုယ့်အိမ်၊ ကိုယ့်ရာထူး၊ ကိုယ့်နေရာမှာ နေရတာ ပူလောင်လာပြီ၊ စိတ်မချမ်းသာတော့ဘူး ဆိုရင် သတိထားတော့)။
ဒါတွေဟာ "ကုသိုလ်ကုန်ပြီ" (Out of Merit) လို့ ပြနေတဲ့ လက္ခဏာတွေပါပဲ။ နတ်ဖြစ်ဖြစ်၊ လူဖြစ်ဖြစ် ဒီအခြေအနေ ရောက်ပြီဆိုရင် အောက်ကို (အပါယ်ကို) ထိုးကျဖို့ များသွားပါပြီ။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ အချိန်မီ ကုသိုလ် ပြန်မဖြည့်ခဲ့လို့ပါပဲ။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ဒီနေ့ ဟောကြားခဲ့တဲ့ "နတ်ပြည် (Deva) နှင့် သုခ" တရားတော်ကို သစ္စာလေးပါးနဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး နိဂုံးချုပ် ကြည့်ကြရအောင်။
၁။ ဒုက္ခသစ္စာ:
နတ်စည်းစိမ်သည် ဘယ်လောက်ပဲ ချမ်းသာတယ် ပြောပြော၊ "မမြဲခြင်း" (Anicca) သဘော ရှိတဲ့အတွက် နောက်ဆုံးမှာ ပျက်စီးရစမြဲမို့ "ဒုက္ခသစ္စာ" ပါပဲ။ (ချမ်းသာလေလေ၊ ဆုံးရှုံးရတဲ့အခါ ပိုခံစားရလေလေပါ)။
၂။ သမုဒယသစ္စာ:
အဲဒီ နတ်စည်းစိမ်ကို တွယ်တာတဲ့ "ကာမတဏှာ" (Craving for Sensual Pleasure) နဲ့ "ဘဝတဏှာ" (Craving for Existence) ကြောင့်သာလျှင် သံသရာ ရှည်နေရတာ ဖြစ်ပါတယ်။ သကြားလုံး စွဲနေတဲ့ ကလေးလိုပါပဲ၊ စားကောင်းတုန်း ခဏသာ ရှိပြီး၊ သွားပိုးစားတဲ့ ဒုက္ခကို မမြင်နိုင်ကြပါဘူး။ ဒါဟာ "သမုဒယသစ္စာ" ပါပဲ။
၃။ နိရောဓသစ္စာ:
အကယ်၍... "နတ်စည်းစိမ်သည် ဆေးခါးကြီးကို သကာရည် ဖုံးထားခြင်းမျှသာ ဖြစ်သည်" ဟု အမှန်အတိုင်း သိမြင်ပြီး၊ ကာမဂုဏ်၌ ယစ်မူးခြင်း (Intoxication) ကို စွန့်လွှတ်နိုင်ရင်၊ ဖောက်ပြန်ပြောင်းလဲမှု မရှိတဲ့ စစ်မှန်သော "နိဗ္ဗာန်ချမ်းသာ" ကို ရရှိမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါဟာ "နိရောဓသစ္စာ" ပါပဲ။
၄။ မဂ္ဂသစ္စာ:
အဲဒီလို ကာမဂုဏ် ထောင်ချောက်မှ လွတ်မြောက်ဖို့အတွက်...
သမ္မာသတိ: သုခ ခံစားနေရချိန်တွင် "ဒါ မမြဲဘူး" ဟု သတိကပ်ခြင်း။
သမ္မာသမာဓိ: စိတ်ကို ကာမဂုဏ်အာရုံများမှ ခွာ၍ တည်ငြိမ်စွာ ထားခြင်း (Jhana)။
ဒီ မဂ္ဂင်လမ်းစဉ်ကို ကျင့်သုံးမှသာ နတ်ပြည်ရဲ့ သုခအတု (Fake Happiness) မှ လွတ်မြောက်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ "မဂ္ဂသစ္စာ" ပါပဲ။
သူတော်ကောင်းတို့ရေ... နတ်ပြည်ရောက်ဖို့ ဆုတောင်းရတာ မမှားပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ "နတ်ပြည်ရောက်ပြီးရင် ဘာဆက်လုပ်မလဲ" ဆိုတာ ပိုအရေးကြီးပါတယ်။ နတ်ပြည်ရောက်မှ မေ့လျော့နေမယ်ဆိုရင်တော့ အဲဒီ နတ်ပြည်ဟာ "ရွှေလှောင်အိမ်" (Golden Cage) သာသာပါပဲ။
ဒါကြောင့် သူတော်ကောင်းတို့ အနေနဲ့... စီးပွားရေးတွေ ကောင်းနေချိန်၊ ကျန်းမာရေးတွေ ကောင်းနေချိန် (လူ့နတ်စည်းစိမ် ခံစားနေရချိန်) မှာ မမေ့မလျော့ကြပါနဲ့။ "ငါ့ကတ်ထဲမှာ ငွေကုန်သွားရင် ဒုက္ခရောက်မယ်" လို့ တွေးပြီး၊ နေ့စဉ်နေ့တိုင်း ဒါန၊ သီလ၊ ဘာဝနာ ဆိုတဲ့ "Top-up" တွေကို မဖြစ်မနေ ဖြည့်တင်းကြပါ။
အထူးသဖြင့်... ကိုယ့်ရဲ့ စည်းစိမ်ချမ်းသာကို ကိုယ်တစ်ယောက်တည်း သုံးစွဲခြင်း (Bhoga) ထက်၊ သူတစ်ပါးအတွက် ဝေမျှခြင်း (Dana) ကသာ စိတ်နှလုံးကို အေးမြစေပြီး၊ ဘယ်တော့မှ မကုန်ခမ်းနိုင်တဲ့ "အရိယာဥစ္စာ" ကို ဖြစ်စေကြောင်း သတိချပ်စေချင်ပါတယ်။
ယနေ့မှစ၍ သူတော်ကောင်းများ အားလုံး... ကာမဂုဏ် ထောင်ချောက်မှ လွတ်မြောက်ပြီး၊ လောကီချမ်းသာကို ဓမ္မလမ်းကြောင်းအတွက် အထောက်အပံ့အဖြစ်သာ အသုံးချနိုင်ကာ၊ နောက်ဆုံးတွင် အိုခြင်း၊ နာခြင်း၊ သေခြင်း ကင်းရာ အမတ နိဗ္ဗာန်ရွှေပြည်မြတ်သို့ မျက်မှောက်ပြုနိုင်ကြပါစေ လို့ ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သလိုက်ပါတယ်။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက
The Office Of Siridantamahapalaka
The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.
နေ့စွဲ - ၂၇ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃
ORCID: 0009-0000-0697-4760
Website: www.siridantamahapalaka.com
Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.
