Day: 303 | Date: October 30, 2023 | စကြဝဠာ ပျက်စီးခြင်း (Destruction of the Universe) | အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ သတ္တကနိပါတ်၊ သတ္တသူရိယသုတ် | Entropy (Thermodynamics)
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ဒီနေ့ဟာ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ (၃၀) ရက်နေ့ ဖြစ်ပါတယ်။
လောကမှာ လူတွေက "ထာဝရ တည်တံ့ခိုင်မြဲရေး" (Sustainability) ဆိုပြီး ကြွေးကြော်နေကြတယ်။ အဆောက်အဦးတွေ ဆောက်ရင် ရာသက်ပန် ခံမယ့် ပစ္စည်းတွေ သုံးကြတယ်။ ဒါပေမဲ့ သိပ္ပံပညာရော၊ ဗုဒ္ဓဓမ္မရော နှစ်ခုစလုံးက "ထာဝရ ဆိုတာ မရှိဘူး" လို့ တညီတညွတ်တည်း ပြောထားပါတယ်။
ဒီနေ့ မနက်ခင်းမှာ ကမ္ဘာကြီးရဲ့ နိဂုံးပိုင်းဖြစ်တဲ့ "သတ္တသူရိယ" (နေ ၇ စင်း) အကြောင်းကို ခေတ်သစ် ရူပဗေဒ နိယာမ "Entropy" (ပျက်စီးခြင်းသို့ ဦးတည်မှု) နဲ့ နှိုင်းယှဉ်ပြီး သံဝေဂရအောင် ဆင်ခြင်ကြည့်ကြရအောင်။ ဒီနေ့ ကုသိုလ်ကောင်းမှု အစုစုကြောင့် သူတော်ကောင်းများ အားလုံး ပျက်စီးခြင်းသဘောကို ဉာဏ်ဖြင့် သိမြင်ပြီး၊ မပျက်စီးနိုင်သော နိဗ္ဗာန်ဓာတ်ကို ရှာဖွေတွေ့ရှိနိုင်ကြပါစေ လို့ ဦးစွာပထမ မေတ္တာပို့သလိုက်ပါတယ်။
တရားမဟောခင်မှာ စိတ်ကို "အနိစ္စသညာ" (Perception of Impermanence) နဲ့ သံဝေဂ ယူတဲ့ သမထလေး နည်းနည်း လုပ်ကြည့်ရအောင်။ သူတော်ကောင်းတို့... မျက်စိကို မှိတ်ပြီး ကမ္ဘာမြေကြီးကို မြင်ယောင်ကြည့်ပါ။ တဖြည်းဖြည်း ပူလာတယ်။ ရေတွေ ခမ်းခြောက်သွားတယ်။ သစ်ပင်တွေ မီးလောင်ကုန်တယ်။ နောက်ဆုံးမှာ ကမ္ဘာကြီးတစ်ခုလုံး မီးဟုန်းဟုန်းတောက်ပြီး ပြာကျသွားတယ်။ ဘာမှ မကျန်တော့ဘူး။ "ဪ... ငါ့အိမ်၊ ငါ့ခြံ၊ ငါ့ရွှေငွေတွေလည်း အဲဒီအထဲမှာ ပါသွားမှာပါလား" လို့ နှလုံးသွင်းလိုက်ပါ။ တွယ်တာမှုတွေ လျော့ကျပြီး စိတ်ပေါ့ပါးမသွားဘူးလား... သွားပါတယ်နော်။ အဲဒီ စိတ်နဲ့ တရားဆက်နာကြစို့။
- Entropy နှင့် သတ္တသူရိယ (Science vs Dhamma)
ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ခေတ်သစ် သိပ္ပံပညာ၊ Thermodynamics (အပူချိန်ဆိုင်ရာ ရူပဗေဒ) မှာ "Second Law" (ဒုတိယ နိယာမ) ဆိုတာ ရှိတယ်။ အဲဒါက "Entropy" ပါ။
ရိုးရိုးရှင်းရှင်း ပြောရရင်... "စနစ်တစ်ခုဟာ အချိန်ကြာလာတာနဲ့အမျှ စနစ်ကျမှု (Order) ကနေ ဖရိုဖရဲဖြစ်မှု (Disorder/Chaos) ဆီကိုပဲ ဦးတည်သွားတယ်" ဆိုတဲ့ သဘောပါပဲ။
ဥပမာ - ရေနွေးပူပူ တစ်ခွက်ကို ဒီအတိုင်း ထားလိုက်ရင် အေးသွားမယ် (အပူစွမ်းအင် ပျံ့လွင့်သွားမယ်)။ သဲအိမ်လေး ဆောက်ထားရင် ပြိုသွားမယ်။ ဘယ်အရာမှ အလိုလို ပြန်ကောင်းမလာဘူး။ စကြဝဠာကြီးကလည်း "Heat Death" (အပူဓာတ်တွေ ညီမျှပြီး သေဆုံးခြင်း) ဆီကို သွားနေတာပါ။
ဒီနေရာမှာ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားရဲ့ သတ္တသူရိယသုတ် (နေ ၇ စင်းသုတ်) နဲ့ ဆက်စပ်ကြည့်ရအောင်။ ဘုရားရှင်က ကမ္ဘာကြီး ပျက်စီးပုံကို အဆင့်ဆင့် ဟောထားတယ်။
၁။ ဒုတိယ နေမင်း ပေါ်လာရင် - မြစ်ချောင်းအင်းအိုင်တွေ ခမ်းခြောက်မယ်။
၂။ တတိယ နေမင်း ပေါ်လာရင် - မြစ်ကြီး ၅ သွယ် ခမ်းမယ်။
၃။ စတုတ္ထ နေမင်း ပေါ်လာရင် - အိုင်ကြီး ၇ အိုင် ခမ်းမယ်။
၄။ ပဉ္စမ နေမင်း ပေါ်လာရင် - မဟာသမုဒ္ဒရာကြီး ခမ်းမယ်။
၅။ ဆဋ္ဌမ နေမင်း ပေါ်လာရင် - ကမ္ဘာမြေကြီးနဲ့ မြင်းမိုရ်တောင် မီးခိုးတွေ အူမယ်။
၆။ သတ္တမ နေမင်း ပေါ်လာရင် - ကမ္ဘာတစ်ခုလုံး မီးဟုန်းဟုန်းတောက်ပြီး ပျက်စီးမယ်။ ပြာတောင် မကျန်တော့ဘူး တဲ့။
သိပ္ပံပညာက ပြောတဲ့ "နေမင်းကြီးရဲ့ သက်တမ်းကုန်ရင် Red Giant (ကြယ်နီကြီး) အဖြစ် ပြောင်းလဲပြီး ကမ္ဘာကို ဝါးမျိုမယ်" ဆိုတဲ့ သီအိုရီနဲ့ ဘုရားဟောတာနဲ့ သွားတူနေပါတယ်။
ဒီ "ပျက်စီးခြင်း" (Destruction) ကို ရင်ဆိုင်တဲ့အခါ လူတွေမှာ မေးခွန်းထုတ်ပုံ (Mindset) နှစ်မျိုး ကွဲပြားသွားပါတယ်။
မေးခွန်း (၁) - လူမိုက်၏ မေးခွန်း (The Fool's Question):
"ငါ့ပစ္စည်းတွေ၊ ငါ့အသက်ကို ဘယ်လိုလုပ်ရင် ထာဝရ တည်မြဲအောင် လုပ်နိုင်မလဲ" (How can I make it last forever?)
ဒါဟာ "Entropy" ကို ဆန့်ကျင်နေတဲ့ မေးခွန်းပါ။ မဖြစ်နိုင်တာကို ကြိုးစားနေတာ။ အိုမှာကို မအိုအောင်၊ ပျက်မှာကို မပျက်အောင် တားဆီးချင်တဲ့အတွက် ဒီလူဟာ အမြဲတမ်း ပူလောင်နေရတယ်။ ကမ္ဘာကြီး ပျက်မယ်ဆိုရင် သူ ရူးသွားလိမ့်မယ်။
မေးခွန်း (၂) - ပညာရှိ၏ မေးခွန်း (The Wise Question):
"အရာရာဟာ ပျက်စီးမှာ သေချာနေတဲ့အတွက်၊ လက်ရှိအချိန်မှာ ဒါတွေကို ဘယ်လို အကောင်းဆုံး အသုံးချမလဲ" (Since it will end, how can I use it best NOW?)
ဒါဟာ "Entropy" ကို လက်ခံတဲ့ မေးခွန်းပါ။ အိမ်ကြီး မီးလောင်တော့မယ်ဆိုတာ သိတဲ့သူဟာ အိမ်ကို ပြန်မပြင်တော့ဘူး။ အထဲက တန်ဖိုးရှိတဲ့ ရွှေထုတ် (ကုသိုလ်) ကိုပဲ ဆွဲထုတ်တော့မယ်။ သူဟာ ပျက်စီးခြင်းကို ကြိုသိတဲ့အတွက် မပူလောင်တော့ဘူး။
ကိုင်း... ဒီမေးခွန်းနှစ်ခုရဲ့ ကွာခြားချက်ကို ပိုပြီး ထိထိမိမိ နားလည်သွားအောင် ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြတိုက်မှာ ကြုံတွေ့ခဲ့ရတဲ့ ဖြစ်ရပ်မှန် ဇာတ်လမ်းလေး တစ်ပုဒ်ကို ပြောပြချင်ပါတယ်။
ဇာတ်လမ်းခေါင်းစဉ်: "ထာဝရမျှော်စင်နှင့် နေ ၇ စင်း"
လွန်ခဲ့တဲ့ ၉ လလောက်ကပေါ့... ပြတိုက်ကို "ဦးမြသိန်း" ဆိုတဲ့ ဆောက်လုပ်ရေး လုပ်ငန်းရှင်ကြီး တစ်ယောက် ရောက်လာတယ်။ သူက မြို့လယ်ခေါင်မှာ "The Eternity Tower" (ထာဝရမျှော်စင်) ဆိုတဲ့ နာမည်နဲ့ ကွန်ဒိုအမြင့်ကြီး ဆောက်နေတာ။
သူ့ပြဿနာက စိတ်ဖိစီးမှု (Stress) ပဲ။ အဆောက်အဦးမှာ အက်ကြောင်းလေး နည်းနည်း ပေါ်တာနဲ့ သူ အိပ်မပျော်တော့ဘူး။ ငလျင်လှုပ်မှာ ကြောက်၊ မီးလောင်မှာ ကြောက်။ သူ့ဘဝရဲ့ ရည်မှန်းချက်က "ငါ သေသွားရင်တောင် ဒီတိုက်ကြီး ကျန်ခဲ့ရမယ်၊ ငါ့နာမည် တွင်ကျန်ရမယ်" ဆိုတဲ့ စွဲလမ်းမှုကြီး။
သူက ဦးပဉ္ဇင်းကို လျှောက်တယ်။ "ဘုန်းဘုန်း... တပည့်တော် စိတ်မချမ်းသာဘူး။ တပည့်တော် တည်ဆောက်ထားသမျှ ပျက်စီးသွားမှာကို တွေးမိရင် ရင်ထဲမှာ ဟာခနဲ ဖြစ်ဖြစ်သွားတယ်" တဲ့။
သူက မေးခွန်း (၁) (ဘယ်လိုလုပ်ရင် ထာဝရဖြစ်မလဲ) ဆိုတဲ့ ထောင်ချောက်ထဲ မိနေတာ။
ဦးပဉ္ဇင်းက သူ့ကို ပြတိုက်ရဲ့ မူဝါဒ အမှတ် ၂၆၊ အပိုဒ်ခွဲ ၂၆.၁ (Pol 26, Art 26.1) ဖြစ်တဲ့ "Cosmic Perspective on Impermanence" (စကြဝဠာဆိုင်ရာ အမြင်ဖြင့် မမြဲခြင်းကို ရှုမြင်ခြင်း) နည်းလမ်းကို သုံးရတယ်။
ဦးပဉ္ဇင်းက သူ့ကို ပြတိုက်ရဲ့ "Planetarium" (နက္ခတ်တာရာ ပြခန်း) ထဲ ခေါ်သွားတယ်။ ပြီးတော့ "သတ္တသူရိယ သုတ်" လာ နေ ၇ စင်း ပေါ်ပြီး ကမ္ဘာပျက်တဲ့ ပုံရိပ်တွေကို Projector နဲ့ ပြလိုက်တယ်။
"ဒကာကြီး... ကြည့်စမ်း။ ဒကာကြီးရဲ့ တိုက်ကြီး မပြောနဲ့၊ အောက်က ခံထားတဲ့ ကမ္ဘာမြေကြီးတောင် တစ်နေ့ကျရင် အငွေ့ပျံပြီး ပျောက်သွားမှာ။ မြင်းမိုရ်တောင်ကြီးတောင် ပြာကျသွားသေးရင်၊ ဒကာကြီးရဲ့ ကွန်ဒိုတိုက်ခန်းလောက်ကတော့ ပြောနေစရာ လိုသေးလား" လို့ မေးလိုက်တယ်။
ဦးမြသိန်း မျက်ရည်ကျသွားတယ်။ "မှန်ပါ့... တပည့်တော်က သဲအိမ်လေး ဆောက်ပြီး ကျောက်တောင်ကြီး ထင်နေတာကိုး" တဲ့။
"ဒါကြောင့် ဒကာကြီး... မေးခွန်း (၂) ကို ပြောင်းမေးပါ။ 'ငါ့တိုက်ကြီး ဘယ်တော့ပြိုမလဲ' လို့ မပူဘဲ၊ 'ဒီတိုက်ကြီး မပြိုခင် ဘယ်လောက် အကျိုးရှိအောင် သုံးမလဲ' လို့ တွေးပါ။
ဒကာကြီးရဲ့ တိုက်ကို လူတွေ နေထိုင်ဖို့၊ တရားအားထုတ်ဖို့၊ အကျိုးရှိတာတွေ လုပ်ဖို့ သုံးလိုက်ပါ။ အဆောက်အဦး ပျက်သွားရင်တောင် ဒကာကြီး ပြုခဲ့တဲ့ 'ကုသိုလ်' (Merit) ဆိုတဲ့ စွမ်းအင်ကတော့ 'Entropy' သဘောတရားကို ကျော်လွန်ပြီး နိဗ္ဗာန်အထိ ပါသွားလိမ့်မယ်" လို့ တရားချလိုက်တယ်။
အဲဒီနေ့ကစပြီး ဦးမြသိန်းဟာ "Eternity" (ထာဝရ) ဆိုတဲ့ စကားလုံးကို ဖြုတ်လိုက်တယ်။ သူ့တိုက်ခန်း အပေါ်ဆုံးထပ်မှာ တရားရိပ်သာ ဖွင့်ပေးတယ်။ အဆောက်အဦး ပျက်စီးမှာကို မကြောက်တော့ဘဲ၊ လက်ရှိအချိန်မှာ အကောင်းဆုံး အသုံးချဖို့ပဲ စိတ်ကူးတော့တယ်။ သူ့စိတ်က အေးချမ်းသွားပြီ။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ဒီနေ့ ဟောကြားခဲ့တဲ့ "စကြဝဠာ ပျက်စီးခြင်း" (Entropy) တရားတော်ကို သစ္စာလေးပါးနဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး နိဂုံးချုပ် ကြည့်ကြရအောင်။
၁။ ဒုက္ခသစ္စာ:
ကမ္ဘာကြီး ပျက်စီးခြင်း၊ အိုမင်းခြင်း၊ ဆွေးမြေ့ခြင်း၊ မိမိပိုင်ဆိုင်သမျှ ပျောက်ကွယ်သွားခြင်း အားလုံးဟာ "ဒုက္ခသစ္စာ" ပါပဲ။ သင်္ခါရတရားတို့၏ သဘောပါပဲ။
၂။ သမုဒယသစ္စာ:
အဲဒီ ပျက်စီးမယ့် အရာတွေအပေါ်မှာ "ငါ့ဟာ၊ ငါ့ဥစ္စာ၊ ထာဝရ" လို့ စွဲလမ်းနေတဲ့ တဏှာ (Tanha) ကြောင့်သာလျှင် စိုးရိမ်ပူဆွေးမှုတွေ ဖြစ်ရတာပါ။ ဒါဟာ "သမုဒယသစ္စာ" ပါပဲ။
၃။ နိရောဓသစ္စာ:
အကယ်၍... "ပျက်စီးခြင်းသည် သဘာဝ၊ မပျက်စီးသော ဓာတ် (နိဗ္ဗာန်) သာလျှင် ထွက်ပေါက်" ဟု သိမြင်ပြီး၊ သင်္ခါရလောကကို ဥပေက္ခာပြုနိုင်ရင်၊ ငြိမ်းအေးသော နိဗ္ဗာန်ကို ရောက်ရှိမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါဟာ "နိရောဓသစ္စာ" ပါပဲ။
၄။ မဂ္ဂသစ္စာ:
အဲဒီလို လွတ်မြောက်ဖို့အတွက်...
သမ္မာသင်္ကပ္ပ: မမြဲခြင်းကို ဆင်ခြင်သော အကြံ (Thoughts of Impermanence)။
သမ္မာသတိ: ပျက်စီးခြင်း သဘောကို အမြဲ သတိရနေခြင်း (Marananussati/Samvega)။
ဒီ မဂ္ဂင်လမ်းစဉ်ကို ကျင့်သုံးမှသာ လောကပျက်သုဉ်းချိန်မှာ တုန်လှုပ်မှု မရှိဘဲ ရပ်တည်နိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ "မဂ္ဂသစ္စာ" ပါပဲ။
သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ကမ္ဘာကြီး ပျက်ဖို့ နေ ၇ စင်း ပေါ်စရာ မလိုပါဘူး။ ကိုယ့်ခန္ဓာကိုယ်ကြီး အိုနာသေ ဖြစ်တာဟာ ကမ္ဘာပျက်တာပါပဲ။ ကိုယ်သေရင် ကိုယ့်အတွက် ကမ္ဘာကြီး ပြီးဆုံးသွားပါပြီ။
ဒါကြောင့် မသေခင်၊ မပျက်ခင် စပ်ကြားမှာ... ကိုယ်ပိုင်ဆိုင်ထားတဲ့ အချိန်၊ ငွေ၊ စွမ်းအားတွေကို "ကုသိုလ်" အဖြစ် အမြန်ဆုံး ပြောင်းလဲယူကြပါ။ ပြာပုံထဲမှာ ဘာမှ ရှာလို့ မရခင်၊ ရတနာထုတ်ကို ကြိုတင် ထုတ်ယူထားကြပါ။
ယနေ့မှစ၍ သူတော်ကောင်းများ အားလုံး... ပျက်စီးခြင်းသဘောကို ဉာဏ်ဖြင့် သိမြင်ပြီး၊ မီးလောင်ပြင်မှ လွတ်မြောက်ကာ အေးငြိမ်းရာ နိဗ္ဗာန်ကမ်းခြေသို့ အရောက်လှမ်းနိုင်ကြပါစေ လို့ ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သလိုက်ပါတယ်။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက
The Office Of Siridantamahapalaka
The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.
နေ့စွဲ - ၃၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃
ORCID: 0009-0000-0697-4760
Website: www.siridantamahapalaka.com
Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.
.jpeg)
