Day: 347 | ၁၃ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃ | လှိုင်းနှင့် အမှုန် (နာမ်ရုပ်နှင့် ကွမ်တမ်သဘောတရား) | အဘိဓမ္မ၊ ဓမ္မသင်္ဂဏီ၊ နာမ်ရုပ် | Wave Function
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
ဒီနေ့ သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၇ ခုနှစ်၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၅ ခုနှစ်၊ နတ်တော်လဆန်း (၁) ရက်၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ (၁၃) ရက်၊ ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ မင်္ဂလာရှိတဲ့ နံနက်ခင်းအချိန်အခါသမယမှာ တရားနာရောက်ရှိလာကြတဲ့ သူတော်ကောင်းများအားလုံး... ရုပ်တရားတို့၏ အမှုန်သဘော၊ နာမ်တရားတို့၏ လှိုင်းသဘောတို့ကို ပိုင်းခြားသိမြင်နိုင်ကြပြီး၊ "ငါ" ဟူသော အစွဲအလမ်းမှ ကင်းလွတ်ကာ ပရမတ္ထသစ္စာကို မျက်မှောက်ပြုနိုင်ကြပါစေလို့ ဦးပဉ္ဇင်းအနေနဲ့ ရှေးဦးစွာ မေတ္တာပို့သ နှုတ်ခွန်းဆက်သလိုက်ပါတယ်။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ဒီနေ့တော့ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ခေတ်သစ်သိပ္ပံပညာရဲ့ အထွတ်အထိပ်ဖြစ်တဲ့ "လှိုင်းနှင့် အမှုန်" (Wave and Particle) သဘောတရားနဲ့ မြတ်စွာဘုရားရှင်ရဲ့ အဘိဓမ္မာတရားတော်လာ "နာမ်နှင့် ရုပ်" (Nama and Rupa) သဘောတရားတို့ကို နှိုင်းယှဉ်ပြီး အကျယ်တဝင့် ဟောကြားသွားပါမယ်။ ဒီတရားဟာ နက်နဲပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ သဘောပေါက်သွားရင် "ငါ" ဆိုတဲ့ အကောင်အထည်ကြီး ပျောက်ပြီး တကယ့် လွတ်မြောက်မှုကို ရရှိစေနိုင်တဲ့ တရားဖြစ်ပါတယ်။
ဒီအကြောင်း အသေးစိတ် မပြောခင်မှာ... ဦးပဉ္ဇင်းတို့ စိတ်ကလေးကို ပုံသဏ္ဍာန် (Form) တွေကနေ ခွာပြီး၊ ဖြစ်စဉ် (Process) သက်သက်ဆီကို ရောက်အောင် "နာမရူပဝဝတ္ထာန်" (နာမ်ရုပ်ကို ပိုင်းခြားရှုခြင်း) အလုပ်ပေးလေး တစ်ခုလောက် အရင် စမ်းလုပ်ကြည့်ရအောင်။ ဒီနေ့တော့ ရုပ်ကို "အမှုန်" အနေနဲ့ ရှုပြီး၊ စိတ်ကို "လှိုင်း" အနေနဲ့ ရှုကြမယ်။
ကဲ... အားလုံးပဲ ခန္ဓာကိုယ်ကို ဖြောင့်ဖြောင့်ထား၊ မျက်လုံးလေးတွေကို မှိတ်ထားလိုက်ပါ။ စိတ်ကို လျှောက်မသွားစေနဲ့နော်။
ပထမဆုံး... ယောဂီတို့ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ကြီးကို အာရုံပြုလိုက်ပါ။ ခန္ဓာကိုယ်ကြီးကို "လူ" လို့ မမြင်ပါနဲ့။ သဲပုံကြီး တစ်ပုံလို၊ ဒါမှမဟုတ် ဖုန်မှုန့်လေးတွေ စုဝေးနေတဲ့ အစုအဝေးကြီးတစ်ခုလို မြင်ယောင်ကြည့်ပါ။
ခြေထောက်ကနေ ခေါင်းအထိ... အရိုးတွေ၊ အသားတွေ၊ သွေးတွေ အားလုံးဟာ ကုဋေပေါင်းများစွာသော "အမှုန်လေးတွေ" (Particles) စုစည်းထားတာပါလား။
အဲဒီ အမှုန်လေးတွေဟာ ငြိမ်မနေဘူး။ လှုပ်ရှားနေတယ်၊ ပူနေတယ်၊ အေးနေတယ်။
"ဒါဟာ ငါ မဟုတ်ဘူး... ရုပ်အမှုန်အမွှားတွေ (Rupa Kalapas) သက်သက်ပါလား"။
ပြီးရင်... အဲဒီ အမှုန်တွေကို သိနေတဲ့ "သိစိတ်" လေးကို အာရုံပြုပါ။
စိတ်ဆိုတာ အကောင်အထည် မရှိဘူး။ ပင်လယ်လှိုင်းတံပိုးတွေလိုပဲ... တစ်လုံးပြီး တစ်လုံး ဆက်တိုက် ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ "စွမ်းအင်လှိုင်း" (Energy Wave) သက်သက်ပါလား။
အာရုံတစ်ခု လာတိုက်တိုင်း စိတ်လှိုင်းလေး တစ်ခု ထသွားတယ်။
ရုပ်အမှုန်တွေပေါ်မှာ နာမ်လှိုင်းလေးတွေ ဖြတ်သန်းသွားတာကို စောင့်ကြည့်ပါ။
"အမှုန်က ရုပ်... လှိုင်းက နာမ်... ငါက ဘယ်မှာလဲ"။
"ရုပ်က ဖောက်ပြန်တယ်... နာမ်က ခံစားသိမှတ်တယ်... ဒီနှစ်ခု ပေါင်းစပ်မှုသာ ရှိပါလား"။
အဲဒီလို ရုပ်နဲ့နာမ်ကို ကွဲကွဲပြားပြား မြင်အောင်ကြည့်ပြီး... ဝင်လေ (ရုပ်) ထွက်လေ (ရုပ်) ကို သိနေတဲ့ စိတ် (နာမ်) လေးနဲ့ ခဏလောက် တွဲဖက်ပြီး ရှုမှတ်နေပေးပါ။
(ယောဂီများ ရှုမှတ်ရန် ခေတ္တ တိတ်ဆိတ်ခြင်း)
ကိုင်း... စိတ်ကလေး သိမ်မွေ့နက်နဲသွားပြီ ဆိုရင် မျက်လုံးလေးတွေ ပြန်ဖွင့်ပြီး ဦးပဉ္ဇင်း ပြောမယ့် ခေတ်သစ်သိပ္ပံပညာရဲ့ "Wave-Particle Duality" (လှိုင်းနှင့် အမှုန် ဒွန်တွဲနေမှု) သဘောတရားကို နားထောင်ကြည့်ကြစို့။ လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ် ၁၀၀ လောက်က သိပ္ပံပညာရှင်တွေ အကြီးအကျယ် ငြင်းခဲ့ကြတယ်။ "အလင်းရောင် (Light) ဆိုတာ ဘာလဲ" တဲ့။
တချို့က "အလင်းဆိုတာ အမှုန် (Particle) ပဲ။ ကျည်ဆန်လေးတွေ ပစ်လိုက်သလို သွားတာ" လို့ ပြောတယ်။
တချို့က "မဟုတ်ဘူး... အလင်းဆိုတာ လှိုင်း (Wave) ပဲ။ ရေလှိုင်းလိုပဲ ဖြာထွက်သွားတာ" လို့ ပြောတယ်။
နောက်ဆုံးမှာတော့ ကွမ်တမ်ရူပဗေဒ (Quantum Physics) ပေါ်လာတော့မှ အဖြေထွက်တယ်။ အဖြေက ဘာလဲဆိုတော့ "နှစ်မျိုးစလုံး ဟုတ်တယ်" တဲ့။
သိပ္ပံပညာမှာ "Electron" (အီလက်ထရွန်) လို အရာဝတ္ထုလေးတွေကို ကြည့်လိုက်ရင်... သူတို့ကို ကြည့်နေတဲ့သူ (Observer) ရှိရင် "အမှုန်" အနေနဲ့ တွေ့ရတယ်။ ကြည့်နေတဲ့သူ မရှိရင် "လှိုင်း" (Wave Function) အနေနဲ့ ပျံ့နှံ့နေတယ်။ ဒါကို "Double Slit Experiment" လို့ ခေါ်တယ်။ ဆိုလိုတာက... လောကကြီးမှာ ရှိတဲ့ အရာဝတ္ထုတွေဟာ တစ်ခုတည်း တည်ရှိနေတာ မဟုတ်ဘဲ၊ အခြေအနေ (Condition) ပေါ် မူတည်ပြီး ပုံစံပြောင်းလဲနေတတ်တယ်။
အခု ပုံမှာ မြင်ရတဲ့အတိုင်းပဲ၊ အရာဝတ္ထုတစ်ခုဟာ တစ်ချိန်တည်းမှာ အစက်အပြောက် (Particle) လည်း ဖြစ်နိုင်သလို၊ ပျံ့နှံ့နေတဲ့ လှိုင်း (Wave) လည်း ဖြစ်နိုင်တယ်။ ဒါဟာ သာမန် ယုတ္တိဗေဒ (Logic) နဲ့ စဉ်းစားလို့ မရဘူး။ ဒါပေမဲ့ ဒါဟာ သဘာဝတရားရဲ့ အမှန်တရားပါပဲ။
ဒီသိပ္ပံတွေ့ရှိချက်က ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ဗုဒ္ဓဘာသာနဲ့ ဘာဆိုင်လဲလို့ မေးစရာ ရှိတယ်။ အင်မတန် ဆိုင်ပါတယ်။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ မြတ်စွာဘုရားရှင်က လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်ပေါင်း ၂၅၀၀ ကျော်ကတည်းက "ရုပ်" (Matter) ကို "ကလာပ်" (Particles) အနေနဲ့ ဟောခဲ့သလို၊ "စိတ်" (Mind) ကို "ဝီထိ" (Waves/Process) အနေနဲ့ ဟောခဲ့လို့ပါပဲ။
သိပ္ပံပညာက ရုပ်ဝတ္ထုကိုပဲ "လှိုင်းနဲ့ အမှုန်" ခွဲခြားပြနိုင်ပေမယ့်၊ ဘုရားရှင်ရဲ့ အဘိဓမ္မာကတော့ ရုပ်ရော နာမ်ရော နှစ်ခုစလုံးရဲ့ သဘောသဘာဝကို အတိအကျ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ ပြထားပါတယ်။ "ရုပ်" ဆိုတာ ထိတွေ့လို့ရတဲ့၊ နေရာယူတဲ့၊ ပျက်စီးလွယ်တဲ့ "အမှုန်သဘော" ဆောင်ပြီး... "နာမ်" ဆိုတာ အာရုံကို ဦးတည်တဲ့၊ စီးဆင်းတဲ့၊ ပြောင်းလဲမြန်တဲ့ "လှိုင်းသဘော" ဆောင်ပါတယ်။ ဒီနှစ်ခု ပေါင်းစပ်လိုက်တဲ့အခါမှ "ပုဂ္ဂိုလ်၊ သတ္တဝါ" ဆိုတဲ့ ပုံရိပ်ယောင်ကြီး ပေါ်လာတာ ဖြစ်ပါတယ်။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ခုနက ဦးပဉ္ဇင်းတို့ "Wave-Particle Duality" ဆိုတဲ့ လှိုင်းနဲ့ အမှုန် ဒွန်တွဲနေတဲ့ ကွမ်တမ်သဘောတရားကို သိပ္ပံနည်းကျ သဘောပေါက်ခဲ့ကြပြီးပြီ။ အခု ဆက်လက်ပြီးတော့ မြတ်စွာဘုရားရှင်ရဲ့ အဘိဓမ္မာတရားတော်၊ ဓမ္မသင်္ဂဏီကျမ်းမှာ လာရှိတဲ့ "နာမ်နှင့် ရုပ်" (Nama & Rupa) သဘောတရားတွေကို ဒီခေတ်သစ်အမြင်နဲ့ ချိန်ထိုးပြီး လေ့လာကြည့်ကြရအောင်။
အဘိဓမ္မာမှာ "ရုပ်" (Rupa) ဆိုတာ "ဖောက်ပြန်တတ်သော သဘော" ရှိတယ်။ အဲဒီ ရုပ်တရားတွေဟာ အစုအဝေး "ကလာပ်" (Kalapas) အနေနဲ့ ဖြစ်ပေါ်တယ်။ ရုပ်ကလာပ်တစ်ခုမှာ အနည်းဆုံး ဓာတ် ၈ ပါး (ပထဝီ၊ အာပေါ၊ တေဇော၊ ဝါယော၊ ဝဏ္ဏ၊ ဂန္ဓ၊ ရသ၊ ဩဇာ) ပါဝင်တယ်။ ဒါဟာ သိပ္ပံပညာက ပြောတဲ့ အက်တမ် (Atom) သို့မဟုတ် အက်တမ်ထက်ငယ်တဲ့ အမှုန် (Subatomic Particles) တွေနဲ့ သဘောတရား သွားတူတယ်။ သူတို့ဟာ တစ်နေရာတည်းမှာ ငြိမ်မနေဘူး။ ဖြစ်ပြီးရင် ချက်ချင်း ပျက်စီးသွားကြတယ်။ ဘုရားရှင်က "မျက်စိတစ်မှိတ် လျှပ်တစ်ပြက် အတွင်းမှာ ရုပ်ကုဋေပေါင်းများစွာ ဖြစ်ပျက်နေတယ်" လို့ ဟောခဲ့တာဟာ ဒီကွမ်တမ်အမှုန်တွေရဲ့ "တုန်ခါမှု" (Vibration) ကို ဆိုလိုတာ ဖြစ်ပါတယ်။
နောက်တစ်ခုက "နာမ်" (Nama)။ နာမ်ဆိုတာ "အာရုံသို့ ဦးညွတ်တတ်သော သဘော" ရှိတယ်။ နာမ်တရားကျတော့ အမှုန်သဘောထက် "လှိုင်းသဘော" (Wave Nature) ပိုဆောင်ပါတယ်။ အဘိဓမ္မာမှာ စိတ်အစဉ်ကို "စိတ္တသန္တတိ" (Citta Santati) သို့မဟုတ် "စိတ္တဝီထိ" (Process of Consciousness) လို့ ခေါ်တယ်။ မြစ်ရေစီးဆင်းသလို၊ လှိုင်းတံပိုးတွေ တစ်ခုပြီးတစ်ခု ဆက်တိုက် ဖြစ်ပေါ်သလိုပဲ... စိတ်ဆိုတာ တစ်လုံးတည်း အခိုင်အမာ ရှိနေတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ရှေ့စိတ်က ချုပ်မှ နောက်စိတ်က ဖြစ်တာပါ။ ဒီဖြစ်စဉ် (Flow) ကြီးကို ပုထုဇဉ်တွေက မမြင်နိုင်တော့ "ငါ့စိတ်" ဆိုပြီး အထည်ကြီး ယူဆလိုက်ကြတာပါ။
ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... ရုပ်ရှင်ရုံက ပိတ်ကား (Screen) ပေါ်မှာ မင်းသားမင်းသမီးတွေ လှုပ်ရှားနေသလို ထင်ရတယ်။ တကယ်တော့ အဲဒါ "အလင်းအမှုန်" (Pixels) လေးတွေရဲ့ အစီအစဉ်တကျ ပြောင်းလဲမှု (Wave of Changes) သက်သက်ပါပဲ။ ပရိုဂျက်တာကနေ အလင်းတန်း (Stream of Photons) တွေ ပစ်လွှတ်လိုက်တဲ့အခါ ပိတ်ကားပေါ်မှာ ပုံရိပ်တွေ ပေါ်လာတယ်။ ထို့အတူပါပဲ... ဦးပဉ္ဇင်းတို့ရဲ့ ဘဝဆိုတာ ကံ၊ စိတ်၊ ဥတု၊ အာဟာရ ဆိုတဲ့ အကြောင်းတရားတွေက ပစ်လွှတ်လိုက်တဲ့ "ရုပ်အမှုန်" နဲ့ "နာမ်လှိုင်း" တွေရဲ့ ပေါင်းစပ်မှု ပြဇာတ်ကြီး တစ်ခုသာ ဖြစ်ပါတယ်။
ကဲ... ပါဠိတော်ကို အခြေခံပြီးတော့ ဝိပဿနာ ရှုကွက်ထဲကို ဆက်ဝင်ကြစို့။ ဒီနေရာမှာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ "ငါ" ဆိုတဲ့ အစွဲကို ဖြိုခွဲဖို့အတွက် လှိုင်းနဲ့ အမှုန် သဘောတရားကို ဘယ်လို ရှုမှတ်မလဲ။ မဟာသရဏဂုံတော်ကြီးရဲ့ ပုဒ်ရေ (၂၀၂) မှာ လာရှိတဲ့ "တဏှာပဟာန" (တဏှာကို ပယ်ခြင်း) ဆိုတဲ့ အချက်နဲ့ ဆက်စပ်ပြီး ကြည့်မယ်။
လူတစ်ယောက်က "ငါ့ခန္ဓာကိုယ်က နာကျင်နေတယ်" ဆိုပြီး ညည်းတွားနေတယ် ဆိုပါစို့။
ပထမဆုံး "ကာယဒွါရ" (Body Sense) မှာ ထိခိုက်မှုတစ်ခု ဖြစ်ပေါ်တယ်။
အဲဒီမှာ "ဖဿ" (Contact) ဖြစ်တယ်။ ဒါဟာ "ရုပ်အမှုန်" (Physical Particle interaction) သက်သက်ပါပဲ။
အဲဒီ အမှုန်တွေရဲ့ တုန်ခါမှုကို "စိတ်" (Mind Wave) က သွားသိလိုက်တယ်။ "နာတယ်၊ ကျင်တယ်" လို့ သိလိုက်တယ်။
သာမန်ပုဂ္ဂိုလ်က "ငါ့ခြေထောက်၊ ငါ့အသား နာတယ်" ဆိုပြီး "ပညတ်" (Concept) ကို စွဲလမ်းလိုက်တယ်။ အဲဒီမှာ "ငါ" ဆိုတဲ့ ဒိဋ္ဌိ ဝင်လာပြီး "မနာချင်ဘူး" ဆိုတဲ့ တဏှာ (Vibhava Tanha) ဖြစ်လာတယ်။
တကယ်တမ်း ဝိပဿနာ ဉာဏ်နဲ့ ဓာတ်ခွဲကြည့်လိုက်ရင်...
ခြေထောက်ဆိုတာ မရှိပါဘူး။ "ပထဝီ၊ တေဇော၊ ဝါယော" ဆိုတဲ့ ရုပ်အမှုန်တွေရဲ့ အစုအဝေးသာ ရှိပါတယ်။
နာတယ်ဆိုတာ မရှိပါဘူး။ "ဒုက္ခဝေဒနာ" ဆိုတဲ့ နာမ်လှိုင်းတစ်ခု ဖြတ်သန်းသွားတာသာ ဖြစ်ပါတယ်။
ပင်လယ်ကမ်းစပ်မှာ ရပ်နေသလိုပါပဲ။ ရေလှိုင်းတစ်ခု လာရိုက်ခတ်သွားတယ်။ နောက်လှိုင်းတစ်ခု ထပ်လာတယ်။ လှိုင်းကို "ငါ" လို့ မဆိုင်သလို၊ ကိုယ့်ခန္ဓာမှာ ဖြစ်နေတဲ့ ဝေဒနာတွေကိုလည်း "ငါ" လို့ မဆိုင်ပါနဲ့။
ဒါကြောင့် သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ဝေဒနာ ဖြစ်တိုင်း၊ အာရုံတစ်ခုခုနဲ့ တိုက်တိုင်း ဒီလို ရှုမှတ်လိုက်ပါ။
"ဒါဟာ အမှုန် (Particle) နဲ့ လှိုင်း (Wave) တွေ့ဆုံမှုပဲ"။
"ရုပ်အမှုန်တွေက ဖောက်ပြန်ပြောင်းလဲနေတယ်။ နာမ်လှိုင်းတွေက ခံစားသိမှတ်နေတယ်။ ဒီနှစ်ခုကြားမှာ 'ငါ' ဝင်စရာ နေရာမရှိဘူး"။
"အသံကြားရင်လည်း... လေလှိုင်း (Sound Wave) က နားရုပ် (Ear Particle) ကို လာတိုက်တာပဲ ရှိတယ်။ 'ငါ့ကို ဆဲတယ်' ဆိုတာ မရှိဘူး"။
အဲဒီလို (Verse 202) အရ "ငါ" စွဲကို ဖြုတ်ပြီး ရုပ်နာမ်သဘော သက်သက်ကိုသာ ရှုမြင်နိုင်ရင် တဏှာ မဖြစ်တော့ပါဘူး။ တဏှာ မဖြစ်ရင် ဒုက္ခ မဖြစ်တော့ပါဘူး။
ဒီနေရာမှာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြတိုက်ရဲ့ (Method #8 ) ကို သုံးပြီး နှလုံးသွင်းကြည့်ရအောင်။
"သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ အနိစ္စာ" (သင်္ခါရတရား အားလုံး မမြဲဘူး) ဆိုတာ လှိုင်းသဘော၊ အမှုန်သဘော ဖြစ်လို့ မမြဲတာပါ။
"သဗ္ဗေ ဓမ္မာ အနတ္တာ" (ဓမ္မအားလုံး အစိုးမရ၊ အနှစ်မရှိ) ဆိုတာ အဲဒီ လှိုင်းနဲ့ အမှုန်တွေကို ငါပိုင်ပါတယ်လို့ ဆုပ်ကိုင်ထားလို့ မရလို့ပါ။
ရေလှိုင်းကို လက်နဲ့ ဆုပ်ကိုင်လို့ မရသလို၊ ကိုယ့်ရဲ့ စိတ်ကိုလည်း ဆုပ်ကိုင်လို့ မရပါဘူး။ "ဖြစ်ပြီးရင် ပျက်မယ်" ဆိုတဲ့ သဘာဝတရားကို လက်ခံလိုက်ရင် ငြိမ်းချမ်းမှု ရပါလိမ့်မယ်။
သေချာ စဉ်းစားကြည့်ပါဦး... သူတော်ကောင်းတို့။ သိပ္ပံပညာရှင်တွေက အလင်းကို လှိုင်းလို့ ယူဆရင် လှိုင်းဖြစ်ပြီး၊ အမှုန်လို့ ယူဆရင် အမှုန်ဖြစ်တယ်လို့ ပြောတယ်။ ဓမ္မနယ်ပယ်မှာလည်း ဒီအတိုင်းပါပဲ။ လောကကြီးကို "အတ္တ" (Self) လို့ စွဲလမ်းရင် သံသရာ လည်လိမ့်မယ်။ "အနတ္တ" (Non-self) လို့ ရှုမြင်ရင် နိဗ္ဗာန် ရောက်လိမ့်မယ်။ အမြင် (View) ပြောင်းလိုက်တာနဲ့ ရလဒ် (Result) ပြောင်းသွားပါတယ်။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ခုနက ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ရုပ်တရားက အမှုန်သဘော၊ နာမ်တရားက လှိုင်းသဘော ဖြစ်ပုံ၊ အဲဒီနှစ်ခု ပေါင်းစပ်မှုအပေါ်မှာ "ငါ" လို့ အထင်မှားနေပုံတွေကို သဘောပေါက်ခဲ့ကြပြီးပြီ။ အခု ဆက်လက်ပြီးတော့ ဒီသဘောတရားကို လက်တွေ့ဘဝမှာ အသုံးချပြီး စိတ်ဆင်းရဲမှုတွေကို ဘယ်လို ကုစားမလဲ၊ အသံနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ ဒုက္ခတွေကို ဘယ်လို ကျော်လွှားမလဲ ဆိုတာကို ရှင်းလင်းသွားအောင် ဥပမာသာဓက ဖြစ်ရပ်လေးတစ်ခုနဲ့ ပြောပြချင်တယ်။
ဒီနေရာမှာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြတိုက်မှာ ကြုံတွေ့ခဲ့ရတဲ့ ဖြစ်ရပ်လေးတစ်ခု (Case-2647) ကို ပြောပြပါမယ်။ တကယ်တော့ ဒါဟာ ခေတ်သစ် နည်းပညာသမားတွေနဲ့ ပိုပြီး ကိုက်ညီတဲ့ ဖြစ်ရပ်လေးပါ။
တစ်ခါတုန်းက ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြတိုက်ရဲ့ အသံပိုင်းဆိုင်ရာ စနစ်တွေကို ပြင်ဆင်ဖို့အတွက် အသံအင်ဂျင်နီယာ (Sound Engineer) လူငယ်လေးတစ်ယောက် ရောက်လာတယ်။ သူက အလုပ်တော်တယ်။ စက်ပစ္စည်းတွေအကြောင်း ကောင်းကောင်းနားလည်တယ်။ ဒါပေမဲ့ သူ့မှာ ပြဿနာတစ်ခု ရှိတယ်။ အဲဒါကတော့ သူက စိတ်အရမ်းဆက်တယ်။ သူများ ဝေဖန်တာ၊ အပြစ်ပြောတာ ခံရရင် လုံးဝ မခံနိုင်ဘူး။ ချက်ချင်း ဒေါသထွက်၊ ချက်ချင်း တုံ့ပြန်တတ်တယ်။
တစ်နေ့တော့ လုပ်ငန်းခွင်မှာ အဆင်မပြေမှု တစ်ခုဖြစ်ပြီး သူ့ရဲ့ အထက်လူကြီးက သူ့ကို နည်းနည်း ပြင်းပြင်းထန်ထန် ပြောလိုက်တယ်။ "မင်း အလုပ်လုပ်တာ ဘာမှ သုံးစားမရဘူး" ဆိုတဲ့ ပုံစံမျိုးပေါ့။ အဲဒီမှာ သူက ဒေါသတွေထွက်၊ မျက်နှာကြီး နီရဲပြီး ဦးပဉ္ဇင်းဆီ ရောက်လာတယ်။ "ဆရာတော်... တပည့်တော် ဒီအလုပ်က ထွက်တော့မယ်။ ဟိုလူကြီးက တပည့်တော်ကို စကားလုံးတွေနဲ့ နှိပ်စက်တယ်။ တပည့်တော် သည်းမခံနိုင်တော့ဘူး" လို့ လျှောက်တယ်။ သူ့စိတ်ထဲမှာ အဲဒီ စကားလုံးတွေကို "မြား" တွေလို ခံစားနေရတာ။
ဒီနေရာမှာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြတိုက်ရဲ့ မူဝါဒ (Policy 9, Article 9.2) ဖြစ်တဲ့ "နည်းပညာနှင့် ဓမ္မ ပေါင်းစပ်၍ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ပြဿနာများကို ဖြေရှင်းခြင်း" ဆိုတဲ့ အချက်ကို အခြေခံပြီး သူ့ကို ကူညီခဲ့ရတယ်။ ဦးပဉ္ဇင်းက သူ့ကို ပြုံးပြုံးလေးနဲ့ မေးလိုက်တယ်။
"ဒကာလေး... မင်းက Sound Engineer တစ်ယောက်ပဲ။ မင်း ပိုသိမှာပါ။ 'အသံ' (Sound) ဆိုတာ ဘာလဲကွ" လို့ မေးလိုက်တယ်။
သူက မျက်ရည်တွေသုတ်ပြီး "အသံဆိုတာ လေထုတုန်ခါမှု (Air Vibration/Frequency) ပါ ဘုရား" လို့ ဖြေတယ်။
"ဟုတ်ပြီ။ ဒါဆိုရင် သူများက မင်းကို ဆဲလိုက်တယ် ဆိုပါစို့။ အဲဒီ ဆဲသံဆိုတာလည်း လေထုတုန်ခါမှုပဲ မဟုတ်လား။ အဲဒီ တုန်ခါမှုလှိုင်း (Wave) က မင်းရဲ့ နားစည် (Eardrum) ဆိုတဲ့ အမြှေးပါးလေးကို လာရိုက်ခတ်တာပဲ ရှိတယ်။ အဲဒီ လေလှိုင်းထဲမှာ 'နာကျင်စေ' ဆိုတဲ့ သတ္တိ ပါသလား" လို့ မေးလိုက်တယ်။
သူက စဉ်းစားပြီး "မပါပါဘူး ဘုရား... လှိုင်းက လှိုင်းပါပဲ" လို့ ဖြေတယ်။
"အေး... ဟုတ်တယ်။ လေလှိုင်းက လေလှိုင်းပဲ။ အဲဒီ လှိုင်းကို မင်းရဲ့ စိတ် (Decoder) က ဖမ်းယူပြီးတော့ 'ဒါ ငါ့ကို ဆဲတာ၊ ဒါ ငါ့ကို စော်ကားတာ' လို့ ဘာသာပြန် (Interpret) လိုက်တဲ့အခါကျမှ ဒေါသဖြစ်တာ။ တကယ်တော့ မင်းကို နာကျင်အောင် လုပ်တာက ဟိုလူကြီးရဲ့ စကားလုံးတွေ မဟုတ်ဘူး။ မင်းရဲ့ စိတ်က ဖန်တီးလိုက်တဲ့ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက် (Interpretation) ကသာ မင်းကို နာကျင်စေတာ" လို့ ရှင်းပြလိုက်တယ်။
ဦးပဉ္ဇင်းက သူ့ကို (Method #46 ) နဲ့ ဆက်ပြီး ဆုံးမတယ်။ "နောက်တစ်ခါ သူများ အော်တာ၊ ဆဲတာ ကြားရင်... မင်းရဲ့ Sound Monitor မှာ လှိုင်းတွန့်လေးတွေ (Waveforms) တက်လာသလိုပဲ မြင်ယောင်ကြည့်လိုက်။ 'ဪ... Frequency တွေ လာနေပါလား။ Amplitude (အသံကျယ်လောင်မှု) များနေပါလား' လို့ပဲ ရှုမှတ်လိုက်။ 'ငါ' ကို ဖျောက်ထားလိုက်။ အဲဒါဆိုရင် မင်းရဲ့ စိတ်အသံဖမ်းစက် (Mind Recorder) မှာ ဒေါသဆိုတဲ့ Noise (ဆူညံသံ) တွေ ဝင်တော့မှာ မဟုတ်ဘူး" လို့ ပြောပြလိုက်တယ်။
အဲဒီလို သူ့ပညာရပ်နဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး ရှင်းပြလိုက်တော့မှ သူ သဘောပေါက်သွားတယ်။ "ဆရာတော် ပြောတာ ဟုတ်သားပဲ။ တပည့်တော်က လှိုင်းတွေကို အစစ်ထင်ပြီး ခံစားနေတာကိုး" ဆိုပြီး စိတ်ပြေသွားတယ်။ နောက်ပိုင်း သူက အလုပ်ခွင်မှာ ဘယ်သူ ဘာပြောပြော "ဒါ Frequency ပဲ" ဆိုပြီး ပြုံးပြုံးလေး နေနိုင်လာတယ်။ သူ့ရဲ့ ဒေါသလှိုင်းတွေ ငြိမ်သက်သွားခဲ့ပါပြီ။
တွေ့လိုက်တယ် မဟုတ်လား... သူတော်ကောင်းတို့ရေ။ သိပ္ပံပညာက "လှိုင်းနဲ့ အမှုန်" လို့ ပြောတာကို ဓမ္မနည်းနဲ့ ယူတတ်ရင် လွတ်မြောက်မှု ရနိုင်ပါတယ်။ "ငါ" ဆိုတဲ့ အကောင်အထည်ကြီး ရှိနေသမျှ ထိခိုက်မှု ရှိနေမှာပဲ။ "ငါ" မရှိဘဲ "ရုပ်နာမ်ဖြစ်စဉ်" (Process) သက်သက်ပဲ ရှိတယ်လို့ မြင်လိုက်ရင်... ဘယ်သူက ဘယ်သူ့ကို ဆဲမှာလဲ။ ဘယ်သူက နာကျင်မှာလဲ။ အားလုံးဟာ လေထဲက လှိုင်းတွေလို ဖြစ်ပြီး ပျက်သွားမယ့် အရာတွေချည်းပါပဲ။
ကိုင်း... ဒီလောက်ဆိုရင် ဒီနေ့ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ဟောကြားခဲ့တဲ့ "လှိုင်းနှင့် အမှုန် - နာမ်ရုပ်သဘောတရား" အကြောင်းအရာကို သစ္စာလေးပါး မြတ်တရားနဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး နိဂုံးချုပ် ကြည့်လိုက်ကြစို့။
ယနေ့ ဟောကြားခဲ့တဲ့ အထဲမှာ...
အမှုန်သဘောဆောင်သော ရုပ်တရား၊ လှိုင်းသဘောဆောင်သော နာမ်တရားတို့၏ မမြဲခြင်း၊ ဆင်းရဲခြင်း၊ အစိုးမရခြင်း သဘောတရားသည် "ဒုက္ခသစ္စာ"။
အဲဒီ မမြဲသော ရုပ်နာမ်လှိုင်းအမှုန်များအပေါ် "ငါ၊ ငါ့ဟာ၊ သတ္တဝါ" ဟု အထင်မှားပြီး စွဲလမ်းတပ်မက်နေသော တဏှာဒိဋ္ဌိတို့သည် ဒုက္ခဖြစ်ကြောင်း "သမုဒယသစ္စာ"။
အဲဒီ တဏှာစွဲလမ်းမှုတွေ ချုပ်ငြိမ်းပြီး ရုပ်နာမ်အသစ် ထပ်မဖြစ်တော့သော၊ လှိုင်းဂယက် အားလုံး ငြိမ်သက်သွားသော နိဗ္ဗာန်သည်သာ "နိရောဓသစ္စာ"။
အဲဒီ ငြိမ်းအေးမှုကို ရရှိဖို့အတွက် ရုပ်နာမ်ကို ပိုင်းခြားသိမြင်သော ဝိပဿနာဉာဏ်၊ သတိ၊ သမာဓိ၊ ပညာ မဂ္ဂင်တရားများကို ကျင့်ကြံခြင်းသည် "မဂ္ဂသစ္စာ"။
ဆိုပြီး သစ္စာလေးပါး တရားတော်မြတ်ကြီးကို ဆင်ခြင်နှလုံးသွင်းနိုင်ကြပါစေ။
နိဂုံးချုပ်အနေနဲ့ ဦးပဉ္ဇင်း ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သချင်တာကတော့... ဤသို့ ဟောကြားရသော ဓမ္မကုသိုလ်၊ နာကြားရသော သောတကုသိုလ် အစုစုတို့ကြောင့်... ယနေ့ တရားနာ ကြွရောက်လာကြသော သူတော်ကောင်း အပေါင်းတို့သည် အတ္တဟူသော အမှောင်တိုက်မှ ကင်းဝေးကြပြီးလျှင်... ရုပ်နှင့်နာမ်၊ လှိုင်းနှင့်အမှုန် သဘောတရားတို့ကို ပိုင်းခြားသိမြင်နိုင်ကြပါစေ၊ ပရမတ္ထသစ္စာကို မျက်မှောက်ပြုနိုင်ကြပါစေ၊ ကိုယ်၏ ကျန်းမာခြင်း၊ စိတ်၏ ချမ်းသာခြင်းတို့နှင့် ပြည့်စုံကာ... နောက်ဆုံးတွင် ခန္ဓာဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးကြီးမှ အပြီးတိုင် လွတ်မြောက်ရာဖြစ်သော မြတ်နိဗ္ဗာန်သို့ ဧကန်မုချ ရောက်ရှိနိုင်ကြပါစေ ကုန်သတည်း။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက
The Office Of Siridantamahapalaka
The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.
နေ့စွဲ - ၁၃ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃
ORCID: 0009-0000-0697-4760
Website: www.siridantamahapalaka.com
Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.
.jpeg)
