Day: 346 |၁၂ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃ | ကွမ်တမ် (Quantum) နှင့် ပရမတ္ထသဘောတရား | အဘိဓမ္မ၊ ဓမ္မသင်္ဂဏီ၊ ပရမတ္ထ | Quantum Mechanics
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
ဒီနေ့ သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၇ ခုနှစ်၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၅ ခုနှစ်၊ တန်ဆောင်မုန်းလကွယ်နေ့၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ (၁၂) ရက်၊ အင်္ဂါနေ့ မင်္ဂလာရှိတဲ့ နံနက်ခင်းအချိန်အခါသမယမှာ တရားနာရောက်ရှိလာကြတဲ့ သူတော်ကောင်းများအားလုံး... မျက်စိဖြင့် မြင်အပ်သော အပေါ်ယံ အလွှာပါးကို ဖောက်ထွင်းကျော်လွန်ပြီး၊ အတွင်းအနှစ်သာရဖြစ်သော ပရမတ္ထသစ္စာတရားကို သိမြင်နိုင်ကြပါစေ၊ ခေတ်သစ်သိပ္ပံပညာနှင့် ဗုဒ္ဓဓမ္မတို့၏ ဆုံမှတ်မှတဆင့် ဉာဏ်မျက်လုံးများ ပွင့်လင်းနိုင်ကြပါစေလို့ ဦးပဉ္ဇင်းအနေနဲ့ ရှေးဦးစွာ မေတ္တာပို့သ နှုတ်ခွန်းဆက်သလိုက်ပါတယ်။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ဒီနေ့တော့ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ခေတ်သစ်ကမ္ဘာကြီးရဲ့ အဆန်းကြယ်ဆုံး သိပ္ပံပညာရပ်တစ်ခုဖြစ်တဲ့ "ကွမ်တမ် မက္ကင်းနစ်" (Quantum Mechanics) အကြောင်းနဲ့ မြတ်စွာဘုရားရှင်ရဲ့ အဘိဓမ္မာတရားတော်ကို နှိုင်းယှဉ်ပြီး ပြောပြချင်တယ်။ "ကွမ်တမ်" ဆိုတာ ကြားလိုက်ရင် ခက်မယ်လို့ ထင်ရပေမယ့်၊ တကယ်တော့ ဒါဟာ "အရာရာသည် အမှုန်အမွှားမျှသာ ဖြစ်သည်" ဆိုတဲ့ အမှန်တရားကို ရှာဖွေခြင်းပါပဲ။ ဒီအကြောင်း မပြောခင်မှာ... ဦးပဉ္ဇင်းတို့ စိတ်ကလေးကို အရင်ဆုံး "အထည်ဒြပ်" (Solid form) တွေကနေ ခွာပြီး၊ သိမ်မွေ့တဲ့ "သဘောတရား" (Nature) သက်သက်ဆီကို ရောက်အောင် "ဓာတုဝဝတ္ထာန်" (ဓာတ်ကမ္မဋ္ဌာန်း) လေး တစ်ခုလောက် အရင် စမ်းလုပ်ကြည့်ရအောင်။
ကဲ... အားလုံးပဲ ခန္ဓာကိုယ်ကို ဖြောင့်ဖြောင့်ထား၊ မျက်လုံးလေးတွေကို မှိတ်ထားလိုက်ပါ။ စိတ်ကို လျှောက်မသွားစေနဲ့နော်။ အခု ယောဂီတို့ရဲ့ လက်တစ်ဖက်ကို နောက်လက်တစ်ဖက်ပေါ် တင်ထားလိုက်ပါ။ အဲဒီ လက်နှစ်ဖက် ထိနေတဲ့ နေရာလေးကို စိတ်နဲ့ စူးစိုက်ကြည့်ပါ။
"ငါ့လက်" လို့ မမှတ်ပါနဲ့။ "အသား" လို့ မမှတ်ပါနဲ့။
ထိနေတဲ့ နေရာမှာ "ပူတာလေး" ရှိရင် ရှိမယ်။ "လှုပ်တာလေး" (သွေးတိုးသံ) ရှိရင် ရှိမယ်။ "မာတာလေး" ရှိရင် ရှိမယ်။
အဲဒီ ပူမှု၊ လှုပ်မှု၊ မာမှု သဘောတရားလေးတွေကိုပဲ သတိထားကြည့်ပါ။
ပုံသဏ္ဍာန် (Shape) ကို ဖျောက်ပြီး သဘော (Nature) ကို တွေ့အောင် ကြည့်ပါ။
"ဪ... လက်ဆိုတာ မရှိပါလား။ ပူခြင်း၊ အေးခြင်း၊ လှုပ်ရှားခြင်း ဆိုတဲ့ ဓာတ်သဘော အစုအဝေးမျှသာ ပါလား"။
"ဒီသဘောတရားတွေဟာ တစ်စက္ကန့်လေးတောင် မမြဲဘဲ တဖွဲဖွဲ ဖြစ်လိုက် ပျက်လိုက် ဖြစ်နေပါလား"။
အဲဒီလို ပုံသဏ္ဍာန်ပညတ်ကို ခွာပြီး ဓာတ်သဘောကို မြင်အောင်ကြည့်တဲ့ စိတ်ကလေးနဲ့ ဝင်လေ ထွက်လေလေးကို ခဏလောက် ရှုမှတ်နေပေးပါ။
(ယောဂီများ ရှုမှတ်ရန် ခေတ္တ တိတ်ဆိတ်ခြင်း)
ကိုင်း... စိတ်ကလေး သိမ်မွေ့နက်နဲသွားပြီ ဆိုရင် မျက်လုံးလေးတွေ ပြန်ဖွင့်ပြီး ဦးပဉ္ဇင်း ပြောမယ့် ခေတ်သစ် ကွမ်တမ်ရူပဗေဒ (Quantum Physics) အကြောင်းကို နားထောင်ကြည့်ကြစို့။ လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်ပေါင်း (၁၀၀) လောက်အထိ သိပ္ပံပညာရှင်တွေက လောကကြီးကို "နယူတန် ရူပဗေဒ" (Newtonian Physics) နဲ့ပဲ ကြည့်ခဲ့ကြတယ်။ ဆိုလိုတာက... ဒီစားပွဲခုံဟာ မာကျောတယ်၊ ဒီခွက်ဟာ တည်မြဲတယ်၊ အရာရာဟာ တိကျသေချာတယ် လို့ ယူဆခဲ့ကြတယ်။
ဒါပေမဲ့ နည်းပညာတွေ တိုးတက်လာပြီး အရာဝတ္ထုတွေကို အဏုမြူ (Atom) အဆင့်ထိ ခွဲစိတ်ကြည့်လိုက်တဲ့အခါမှာတော့ သိပ္ပံပညာရှင်တွေ အကြီးအကျယ် အံ့သြသွားကြတယ်။ ဘာတွေ့ရလဲဆိုတော့... ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ထင်ထားသလို "ခိုင်မာတဲ့ အရာဝတ္ထု" (Solid Matter) ဆိုတာ တကယ်တမ်းကျတော့ မရှိဘူး။ အက်တမ် (Atom) တစ်ခုရဲ့ အတွင်းပိုင်းကို ချဲ့ကြည့်လိုက်ရင် ၉၉.၉၉၉၉% က "ဟင်းလင်းပြင်" (Empty Space) ဖြစ်နေတယ်။ ကျန်တဲ့ အပိုင်းလေးကလည်း အီလက်ထရွန် (Electron) လေးတွေ လည်ပတ်နေတာ။ အဲဒီ အီလက်ထရွန်တွေကလည်း "အရာဝတ္ထု" (Particle) လား ဆိုတော့ မဟုတ်ပြန်ဘူး။ သူတို့က "စွမ်းအင်လှိုင်း" (Wave) သဘောဆောင်နေပြန်တယ်။
ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... ပန်ကာဖွင့်ထားတဲ့အခါ ပန်ကာရွက်တွေကို ဝိုင်းနေတဲ့ အချပ်အဝိုင်းကြီးလို မြင်ရတယ် မဟုတ်လား။ လက်နဲ့ သွားထိရင် ခိုင်မာတယ်လို့ ထင်ရတယ်။ တကယ်တော့ အဲဒါ အဝိုင်းပြားကြီး မဟုတ်ဘူး။ ပန်ကာရွက် သုံးရွက်က မြန်လွန်းအားကြီးလို့ အပြားကြီးလို ထင်ရတာ။ ရပ်လိုက်ရင် ဟာလာဟင်းလင်း ဖြစ်သွားတယ်။ ထို့အတူပါပဲ... ဦးပဉ္ဇင်းတို့ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ကြီး၊ ဒီအဆောက်အအုံကြီး၊ ဒီကမ္ဘာကြီး ဆိုတာလည်း အက်တမ်တွေ၊ အီလက်ထရွန်တွေ အလွန်အမင်း လျင်မြန်စွာ လှုပ်ရှားလည်ပတ်နေလို့သာ "အထည်ကြီး" ရှိသယောင်ယောင် ထင်ရတာပါ။ တကယ်တော့ "ဖြစ်နိုင်ခြေများ" (Probabilities) နဲ့ ဖွဲ့စည်းထားတဲ့ "စွမ်းအင်အစုအဝေး" မျှသာ ဖြစ်ပါတယ်။
အခု ပုံမှာ မြင်ရတဲ့အတိုင်းပဲ၊ သာမန်မျက်စိ (Naked Eye) နဲ့ ကြည့်ရင် စားပွဲက ခိုင်မာတယ်။ ကွမ်တမ်မျက်လုံး (Quantum Eye) နဲ့ ကြည့်ရင် စားပွဲဆိုတာ မရှိတော့ဘူး။ "မှုန်မွှားမွှား စွမ်းအင်ကွန်ရက်" ကြီးပဲ ရှိတော့တယ်။ သိပ္ပံပညာရှင်ကြီး နီးလ်ဘိုး (Niels Bohr) က ပြောဖူးတယ်။ "ကွမ်တမ်သီအိုရီကို လေ့လာပြီး မတုန်လှုပ်တဲ့သူ၊ မူးမသွားတဲ့သူဆိုတာ မရှိဘူး" တဲ့။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ ကိုယ်ထင်ထားတဲ့ "လက်တွေ့ဘဝ" ကြီးက တကယ်မရှိဘူးလို့ ပြောနေသလို ဖြစ်နေလို့ပါပဲ။
သူတော်ကောင်းတို့ရေ... သေချာ စဉ်းစားကြည့်ပါဦး။ သိပ္ပံပညာက အခုမှ တွေ့ရှိတဲ့ "အရာရာသည် အမှုန်နှင့် စွမ်းအင်သာ ဖြစ်သည်" ဆိုတဲ့ အချက်ကို လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်ပေါင်း ၂၅၀၀ ကျော်ကတည်းက ဟောကြားခဲ့တဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ပါး ရှိခဲ့ဖူးတယ်။ အဲဒါ ဘယ်သူလဲ။ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားပါပဲ။ အဘိဓမ္မာတရားတော်မှာ "ပရမတ္ထ" (Ultimate Reality) ဆိုတာကို ဘယ်လို ဖွင့်ဆိုထားသလဲ ဆိုတာ ဆက်ပြီး လေ့လာကြည့်ကြရအောင်။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ခုနက ဦးပဉ္ဇင်းတို့ "ကွမ်တမ် ရူပဗေဒ" အရ လောကကြီးမှာ ခိုင်မြဲတဲ့ အရာဝတ္ထု မရှိဘူး၊ အက်တမ်တွေ၊ စွမ်းအင်လှိုင်းတွေရဲ့ လှုပ်ရှားမှုသာ ဖြစ်တယ်ဆိုတာကို သိပ္ပံနည်းကျ သဘောပေါက်ခဲ့ကြပြီးပြီ။ အခု ဆက်လက်ပြီးတော့ မြတ်စွာဘုရားရှင်ရဲ့ အဘိဓမ္မာတရားတော်၊ ဓမ္မသင်္ဂဏီကျမ်းမှာ လာရှိတဲ့ "ပရမတ္ထ" (Paramattha) သဘောတရားနဲ့ ဒီတွေ့ရှိချက်တွေကို ချိန်ထိုးပြီး လေ့လာကြည့်ကြရအောင်။
အဘိဓမ္မာမှာ "ပညတ်" (Pannatti) နဲ့ "ပရမတ်" (Paramattha) ဆိုပြီး နှစ်မျိုး ခွဲခြားထားပါတယ်။
"ပညတ်" ဆိုတာ လူတွေက သတ်မှတ်ထားတဲ့ အခေါ်အဝေါ်တွေ။ ဥပမာ - "လူ၊ ခွေး၊ စားပွဲ၊ အိမ်၊ မောင်ဖြူ၊ မောင်မယ်" စတာတွေပေါ့။ ဒါတွေက တကယ်မရှိဘူး။ စိတ်က ဖန်တီးထားတာ။
"ပရမတ်" ဆိုတာကတော့ ဖောက်ပြန်ပြောင်းလဲမှုမရှိဘဲ အမှန်တကယ် တည်ရှိနေတဲ့ သဘောတရားတွေ။ အဲဒါတွေကတော့ "စိတ်၊ စေတသိက်၊ ရုပ်၊ နိဗ္ဗာန်" ဆိုတဲ့ တရား (၄) ပါးပါပဲ။
ဘုရားရှင်က "ရုပ်" (Rupa) ကို ဟောတဲ့အခါ "ကလာပ်" (Kalapa) ဆိုတဲ့ အမှုန်အမွှားလေးတွေအထိ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာပြခဲ့တယ်။ "ရူပကလာပ်" တစ်ခုဟာ မြူမှုန်တစ်မှုန်ရဲ့ ၃၆ ပုံ ၁ ပုံလောက်ပဲ ရှိတယ်လို့ ကျမ်းဂန်တွေမှာ ဆိုပါတယ်။ အဲဒီ ကလာပ်စည်းလေးတွေထဲမှာ ပထဝီ (မာခြင်း)၊ အာပေါ (ယိုစီးခြင်း)၊ တေဇော (ပူခြင်း)၊ ဝါယော (လှုပ်ရှားခြင်း) ဆိုတဲ့ ဓာတ်သဘောတွေ အမြဲတမ်း ဖြစ်လိုက် ပျက်လိုက် (Uppada, Thiti, Bhanga) ဖြစ်နေတယ်။
ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... သိပ္ပံပညာရှင်တွေက "Electron Cloud" (အီလက်ထရွန် တိမ်တိုက်) လို့ ပြောတာနဲ့၊ အဘိဓမ္မာက "ရူပကလာပ်" လို့ ပြောတာဟာ သဘောတရားချင်း အင်မတန် နီးစပ်ပါတယ်။ ကွမ်တမ်မှာ "Observer Effect" (ရှုမြင်သူ ရှိမှ အရာဝတ္ထု ဖြစ်လာသည်) ဆိုတဲ့ သီအိုရီ ရှိတယ်။ အဘိဓမ္မာမှာလည်း "နာမရူပ ပစ္စယာ ဝိညာဏံ" (နာမ်ရုပ်ကြောင့် ဝိညာဉ်ဖြစ်သလို၊ ဝိညာဉ်ကြောင့် နာမ်ရုပ်ဖြစ်သည်) ဆိုတဲ့ အပြန်အလှန် ကျေးဇူးပြုပုံကို ဟောထားပါတယ်။ စိတ် (Observer) မပါဘဲ လောကကြီး (Reality) ကို သိလို့ မရပါဘူး။
ကဲ... ပါဠိတော်ကို အခြေခံပြီးတော့ ဝိပဿနာ ရှုကွက်ထဲကို ဆက်ဝင်ကြစို့။ ဒီနေရာမှာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ မြင်နေရတဲ့ လောကကြီးကို "အစိုင်အခဲ" (Ghanasanna) အနေနဲ့ မကြည့်ဘဲ၊ "ကွမ်တမ်အမှုန်" များသဖွယ် ဘယ်လို ဖြိုခွဲရှုမှတ်မလဲ။ မဟာသရဏဂုံတော်ကြီးရဲ့ ပုဒ်ရေ (၂၀၂) မှာ လာရှိတဲ့ "တဏှာပဟာန" (တဏှာကို ပယ်ခြင်း) ဆိုတဲ့ အချက်နဲ့ ဆက်စပ်ပြီး ကြည့်မယ်။
လူတစ်ယောက်က "ဒါ ငါ့ခန္ဓာကိုယ်၊ ဒါ ငါ့ရွှေ၊ ဒါ ငါ့ငွေ" ဆိုပြီး စွဲလမ်းနေတယ် ဆိုပါစို့။
ပထမဆုံး "မျက်စိ" (စက္ခုဒွါရ) က အဆင်း (Rupa) ကို မြင်တယ်။
အဲဒီမှာ "ဖဿ" (Contact) ဖြစ်ပြီး၊ စိတ်က "လှပတယ်၊ တောက်ပတယ်" လို့ ပုံဖော်လိုက်တယ်။
အဲဒီ ပုံရိပ်အပေါ်မှာ "တဏှာ" (Craving) ဖြစ်လာတယ်။ "ငါ လိုချင်တယ်၊ ငါ ပိုင်ဆိုင်ချင်တယ်" ဆိုပြီး။
အဲဒီ တဏှာကြောင့် "ငါ့အပိုင်" ဆိုတဲ့ "ဥပါဒါန်" (Clinging) ကြီး ဝင်လာပြီး၊ ပျောက်သွားမှာ၊ ပျက်သွားမှာကို ကြောက်တဲ့ ဒုက္ခတွေ ဆက်ဖြစ်လာတယ်။
တကယ်တမ်း ဝိပဿနာ ဉာဏ် (သို့မဟုတ် ကွမ်တမ် မျက်လုံး) နဲ့ ဓာတ်ခွဲကြည့်လိုက်ရင်...
ရွှေတုံးဆိုတာ "ရွှေ" မဟုတ်ပါဘူး။ "ပထဝီ၊ တေဇော၊ ဝဏ္ဏ (အရောင်)" စတဲ့ ဓာတ်အစုအဝေး (Particles) တွေ စုစည်းထားတာပါ။
"ငါ့ခန္ဓာကိုယ်" ဆိုတာလည်း "ကာဗွန်၊ ဟိုက်ဒရိုဂျင်၊ အောက်ဆီဂျင်" စတဲ့ အက်တမ်ပေါင်း မြောက်မြားစွာနဲ့ ဖွဲ့စည်းထားတဲ့ အစုအဝေးပါပဲ။
အဲဒီ အက်တမ်တွေဟာ တစ်နေရာတည်းမှာ ငြိမ်မနေဘူး။ အမြဲတမ်း တုန်ခါနေတယ်။ ဖြစ်ပြီးရင် ပျက်နေတယ်။
"ငါ" ဆိုတဲ့ ကောင် ဘယ်မှာ ရှာတွေ့မလဲ။ မတွေ့နိုင်ဘူး။ အမှုန်အမွှားတွေ (Kalapas) ရဲ့ အစဉ်အတန်း (Process) သက်သက်သာ ရှိတယ်။
ဒါကြောင့် သူတော်ကောင်းတို့ရေ... တဏှာစိတ် ဝင်လာတိုင်း ဒီလို ရှုမှတ်လိုက်ပါ။
"ငါ မြင်နေရတာဟာ 'လူ' မဟုတ်ဘူး။ ရောင်စုံ အမှုန်အမွှား (Particles of light) တွေသာ ဖြစ်တယ်"။
"ငါ လိုချင်နေတဲ့ ပစ္စည်းဆိုတာ အက်တမ်တွေ စုထားတဲ့ အစုအဝေးသာ ဖြစ်တယ်။ သူ့မှာ အနှစ်သာရ မရှိဘူး"။
"ဒီခန္ဓာကိုယ်ကြီးဟာ အခဲကြီး မဟုတ်ဘူး။ ပေါက်ပြဲဆွေးမြေ့နေတဲ့၊ ဖြစ်လိုက် ပျက်လိုက် ဖြစ်နေတဲ့ စွမ်းအင်တန်းကြီးသာ ဖြစ်တယ်"။
ဒီနေရာမှာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြတိုက်ရဲ့ (Method #46 ) ကို သုံးပြီး နှလုံးသွင်းကြည့်ရအောင်။
ရုပ်ရှင်ရုံမှာ ရုပ်ရှင်ကြည့်သလိုပေါ့။ ဖန်သားပြင်ပေါ်မှာ မင်းသား၊ မင်းသမီးတွေ လှုပ်ရှားနေသလို ထင်ရတယ်။ တကယ်တော့ အဲဒါ "အလင်းစက်" (Pixels) လေးတွေ အများကြီး ပေါင်းစပ်ထားတာ။ မီးစက်ရပ်လိုက်ရင် ပျောက်သွားမှာ။
ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ဘဝဆိုတာလည်း ကံ၊ စိတ်၊ ဥတု၊ အာဟာရ ဆိုတဲ့ မီးစက်တွေက ထိုးထားတဲ့ "3D Hologram" (သုံးဖက်မြင် ရုပ်ပုံလွှာ) ကြီးပါပဲ။ တကယ်ရှိတာက "ပရမတ်" (Pixels)။ ထင်နေတာက "ပညတ်" (Movie)။ ရုပ်ရှင်ထဲက လူကို သွားချစ်မိရင် အရူး ဖြစ်သလို၊ ပညတ်နယ်ပယ်က အရာတွေကို အဟုတ်ထင်ပြီး စွဲလမ်းရင် (Tanha) သံသရာမှာ အရူးလုပ်ခံရပါလိမ့်မယ်။
သေချာ စဉ်းစားကြည့်ပါဦး... သူတော်ကောင်းတို့။ သိပ္ပံပညာရှင်တွေက အက်တမ်ကို ခွဲစိတ်ပြီး စွမ်းအင် (Nuclear Energy) ထုတ်ယူနိုင်ခဲ့တယ်။ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာကတော့ "အတ္တ" (Self) ဆိုတဲ့ အစိုင်အခဲကို ဉာဏ်နဲ့ ခွဲစိတ်ပြီး "နိဗ္ဗာန်" (Nibbana) ဆိုတဲ့ ငြိမ်းချမ်းမှုကို ထုတ်ယူပေးခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။ အက်တမ်ဗုံးက လောကကို ဖျက်ဆီးနိုင်ပေမယ့်၊ ဓမ္မဗုံး (Dhamma-bomb) ကတော့ ကိလေသာကို ဖျက်ဆီးပြီး သံသရာဝဋ်ကနေ လွတ်မြောက်စေနိုင်ပါတယ်။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ခုနက ဦးပဉ္ဇင်းတို့ "ကွမ်တမ်" သဘောတရားနဲ့ "ပရမတ္ထ" သဘောတရားတွေဟာ အနှစ်သာရအားဖြင့် တူညီနေပုံ၊ "ငါ" ဆိုတာ အမှုန်အမွှား အစုအဝေးမျှသာ ဖြစ်ပုံတွေကို သဘောပေါက်ခဲ့ကြပြီးပြီ။ အခု ဆက်လက်ပြီးတော့ ဒီလို "အနှစ်မရှိမှု" (Emptiness/Sunnata) ကို သိလိုက်ရတဲ့အခါ ဖြစ်ပေါ်လာတတ်တဲ့ စိတ်အခြေအနေနဲ့၊ အဲဒါကို ဓမ္မနည်းလမ်းနဲ့ ဘယ်လို တည်ငြိမ်အောင် ထိန်းညှိမလဲ ဆိုတာကို ရှင်းလင်းသွားအောင် ဥပမာသာဓက ဖြစ်ရပ်လေးတစ်ခုနဲ့ ပြောပြချင်တယ်။
ဒီနေရာမှာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြတိုက်မှာ ကြုံတွေ့ခဲ့ရတဲ့ ဖြစ်ရပ်လေးတစ်ခု (Case-2646) ကို ပြောပြပါမယ်။ တကယ်တော့ ဒါဟာ ခေတ်သစ် ပညာတတ်လူငယ်တွေ ကြုံရလေ့ရှိတဲ့ "ဉာဏ်ကြီးပြီး သဒ္ဓါနည်းသူများ" ရဲ့ ပြဿနာပါပဲ။
တစ်ခါတုန်းက ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြတိုက်ကို ပြည်ပက ပြန်လာတဲ့ ရူပဗေဒ သုတေသီ (Physics Researcher) လူငယ်လေးတစ်ယောက် ရောက်လာတယ်။ သူက ကွမ်တမ်ရူပဗေဒကို အထူးပြု လေ့လာနေသူပေါ့။ သူက ဦးပဉ္ဇင်းနဲ့ စကားပြောရင်း သူ့ရဲ့ ရင်ထဲက ခံစားချက်ကို ဖွင့်ပြောတယ်။
"ဆရာတော်... တပည့်တော် သိပ္ပံပညာကို လေ့လာလေလေ၊ ဘဝကြီးက အဓိပ္ပာယ်မဲ့လေလေလို့ ခံစားရတယ် ဘုရား။ အရာရာဟာ အမှုန်အမွှားတွေ၊ ဖြစ်တောင့်ဖြစ်ခဲ (Randomness) တွေပဲ။ လူဆိုတာလည်း အက်တမ်အစုအဝေး၊ ချစ်ခြင်းမေတ္တာ ဆိုတာလည်း ဓာတုဗေဒ တုံ့ပြန်မှု (Chemical Reaction)။ သေရင် အားလုံး ပျောက်ကွယ်သွားမှာပဲ။ ဘာမှ အနှစ်မရှိဘူး။ အဲဒီလို တွေးမိတော့ တပည့်တော် စိတ်ဓာတ်ကျတယ် (Depressed)၊ ဘာမှ မလုပ်ချင်တော့ဘူး" လို့ လျှောက်တယ်။
သူ့ခမျာ "ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ" (သေရင် ပြတ်စဲတယ်၊ ဘာမှ မထူးဘူးဆိုတဲ့ အယူ) ဘက်ကို နည်းနည်း ယိမ်းနေတာပေါ့။ သူက "အနိစ္စ" (မမြဲခြင်း) နဲ့ "အနတ္တ" (အနှစ်မရှိခြင်း) ကို သိပ္ပံနည်းအရ မြင်ပေမယ့်၊ "ကမ္မ" (Action) နဲ့ "နိယာမ" (Order) ကို မမြင်ဘူး ဖြစ်နေတယ်။ ဒါကြောင့် သူ့ရဲ့ အသိက "လွတ်မြောက်မှု" မပေးဘဲ "ခြောက်သွေ့မှု" (Nihilism) ကို ဖြစ်စေတာ။
ဒီနေရာမှာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြတိုက်ရဲ့ မူဝါဒ (Policy 21, Article 21.4) ဖြစ်တဲ့ "ခေတ်သစ်သိပ္ပံပညာနှင့် ဗုဒ္ဓဓမ္မကို ဟန်ချက်ညီစွာ လေ့လာခြင်းနှင့် သုတေသနပြုခြင်း" ဆိုတဲ့ အချက်ကို အခြေခံပြီး သူ့ကို လမ်းပြပေးခဲ့ရတယ်။ ဦးပဉ္ဇင်းက သူ့ကို ပြုံးပြုံးလေးနဲ့ မေးလိုက်တယ်။
"ဒကာလေး... မင်းပြောတာ မှန်တယ်။ အရာရာဟာ အမှုန်အမွှားတွေပဲ။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီ အမှုန်အမွှားတွေက စည်းမဲ့ကမ်းမဲ့ ဖြစ်နေတာလား၊ သတ်မှတ်ထားတဲ့ ဥပဒေ (Laws of Physics) အတိုင်း ဖြစ်နေတာလား" လို့ မေးလိုက်တယ်။
သူက "ဥပဒေအတိုင်း ဖြစ်တာပါ ဘုရား" လို့ ဖြေတယ်။
"အေး... ရုပ်လောကမှာ ရူပဗေဒ ဥပဒေ ရှိသလို၊ စိတ်လောကမှာလည်း 'ဓမ္မနိယာမ' (Moral Law) ဆိုတာ ရှိတယ်။ အမှုန်အမွှား ဖြစ်ပေမယ့်၊ ကောင်းတာလုပ်ရင် ကောင်းကျိုးပေးတယ်၊ ဆိုးတာလုပ်ရင် ဆိုးကျိုးပေးတယ် ဆိုတဲ့ အကြောင်းအကျိုး ဆက်နွှယ်မှု (Causality) ကတော့ ရှိနေဆဲပဲ။ မင်းက 'အနှစ်မရှိဘူး' ဆိုတဲ့ အမြင် (Emptiness) ကို ရထားပြီးပြီ။ အဲဒီ အမြင်ကို 'ငါ့အတွက်' မသုံးဘဲ 'သူတစ်ပါးအကျိုး' (Compassion) အတွက် သုံးလိုက်ရင် မင်းရဲ့ ဘဝက အဓိပ္ပာယ် ပြန်ရှိလာလိမ့်မယ်" လို့ ရှင်းပြလိုက်တယ်။
ဦးပဉ္ဇင်းက ဆက်ပြီး (Method #46) အရ နှိုင်းယှဉ်ပြတယ်။ "ကွန်ပျူတာ ဆော့ဖ်ဝဲ (Software) တစ်ခုဟာ 'သုည' နဲ့ 'တစ်' (0 & 1) တွေပဲ ရှိတာ မှန်တယ်။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီ သုညနဲ့ တစ် တွေကို စနစ်တကျ စီစဉ်လိုက်ရင် အင်မတန် အသုံးဝင်တဲ့ ပရိုဂရမ်တွေ ဖြစ်မလာဘူးလား။ ထို့အတူပါပဲ... ငါတို့ဘဝဟာ အမှုန်အမွှား (Zero & One) ဖြစ်ပေမယ့်၊ 'ကုသိုလ်' (Wholesome Code) နဲ့ စီစဉ်လိုက်ရင် လှပတဲ့ ဘဝပန်းချီကား ဖြစ်လာမှာပါ" လို့ အားပေးလိုက်တယ်။
အဲဒီတော့မှ အဲဒီ လူငယ်လေး မျက်လုံးတွေ အရောင်တောက်လာတယ်။ "မှန်ပါ့ ဆရာတော်... တပည့်တော်က ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဖြိုခွဲမှုကိုပဲ မြင်ပြီး၊ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ တည်ဆောက်မှု (Spiritual Construction) ကို မေ့နေတာကိုး" ဆိုပြီး သဘောပေါက်သွားတယ်။ အခုဆိုရင် သူဟာ သိပ္ပံပညာကိုလည်း ဆက်လေ့လာ၊ တရားလည်း မှတ်ပြီး ဘဝကို မျှမျှတတ နေထိုင်နေပါပြီ။
တွေ့လိုက်တယ် မဟုတ်လား... သူတော်ကောင်းတို့ရေ။ "ပရမတ္ထ" ကို သိတာဟာ ကြောက်စရာ မဟုတ်ပါဘူး။ လွတ်မြောက်စရာပါ။ "ငါ" မရှိမှန်း သိရင် "ငါ့အတွက်" ဆိုပြီး လောဘကြီးစရာ မလိုတော့ဘူး။ "ငါ" မရှိမှန်း သိရင် "ငါ့ကို စော်ကားတယ်" ဆိုပြီး ဒေါသထွက်စရာ မလိုတော့ဘူး။ ကွမ်တမ်က ပြတဲ့ "အနတ္တ" ကို ဓမ္မက ပြတဲ့ "မေတ္တာ" နဲ့ ပေါင်းစပ်လိုက်ရင်... အဲဒါဟာ အငြိမ်းချမ်းဆုံး ဘဝနေနည်းပါပဲ။
ကိုင်း... ဒီလောက်ဆိုရင် ဒီနေ့ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ဟောကြားခဲ့တဲ့ "ကွမ်တမ်နှင့် ပရမတ္ထ" အကြောင်းအရာကို သစ္စာလေးပါး မြတ်တရားနဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး နိဂုံးချုပ် ကြည့်လိုက်ကြစို့။
ယနေ့ ဟောကြားခဲ့တဲ့ အထဲမှာ...
အမှုန်အမွှားမျှသာ ဖြစ်သော၊ မခိုင်မြဲသော၊ ဖောက်ပြန်ပျက်စီးနေသော ရုပ်နာမ် ခန္ဓာငါးပါးသည် "ဒုက္ခသစ္စာ"။
အဲဒီ မရှိမဖြစ်သော ပုံရိပ်ယောင်များအပေါ် "ငါ၊ ငါ့ဟာ၊ ခိုင်မြဲသည်" ဟု အထင်မှားပြီး စွဲလမ်းနေသော တဏှာဒိဋ္ဌိတို့သည် ဒုက္ခဖြစ်ကြောင်း "သမုဒယသစ္စာ"။
အဲဒီ တဏှာစွဲလမ်းမှုတွေ ချုပ်ငြိမ်းပြီး ပညတ်မှ ပရမတ်သို့ ထိုးထွင်းသိမြင်ကာ၊ အနှစ်မဲ့ (Sunnata) ကို မျက်မှောက်ပြု၍ ငြိမ်းအေးခြင်း နိဗ္ဗာန်သည်သာ "နိရောဓသစ္စာ"။
အဲဒီ အမှန်တရားကို သိမြင်ဖို့အတွက် ရုပ်နာမ်ကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသော ဝိပဿနာဉာဏ်၊ သတိ၊ သမာဓိ၊ ပညာ မဂ္ဂင်တရားများကို ကျင့်ကြံခြင်းသည် "မဂ္ဂသစ္စာ"။
ဆိုပြီး သစ္စာလေးပါး တရားတော်မြတ်ကြီးကို ဆင်ခြင်နှလုံးသွင်းနိုင်ကြပါစေ။
နိဂုံးချုပ်အနေနဲ့ ဦးပဉ္ဇင်း ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သချင်တာကတော့... ဤသို့ ဟောကြားရသော ဓမ္မကုသိုလ်၊ နာကြားရသော သောတကုသိုလ် အစုစုတို့ကြောင့်... ယနေ့ တရားနာ ကြွရောက်လာကြသော သူတော်ကောင်း အပေါင်းတို့သည် အဝိဇ္ဇာ အမှောင်ဖုံးလွှမ်းမှုမှ ကင်းဝေးကြပြီးလျှင်... ကွမ်တမ်နှင့် ဓမ္မ အသိဉာဏ်များ ပွင့်လင်းကြပါစေ၊ ပရမတ်ကို သိမြင်နိုင်ကြပါစေ၊ ကိုယ်၏ ကျန်းမာခြင်း၊ စိတ်၏ ချမ်းသာခြင်းတို့နှင့် ပြည့်စုံကာ... နောက်ဆုံးတွင် ပညတ်နယ်ပယ်မှ လွတ်မြောက်၍ ပရမတ္ထနိဗ္ဗာန်သို့ ဧကန်မုချ ရောက်ရှိနိုင်ကြပါစေ ကုန်သတည်း။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက
The Office Of Siridantamahapalaka
The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.
နေ့စွဲ - ၁၂ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃
ORCID: 0009-0000-0697-4760
Website: www.siridantamahapalaka.com
Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.
