"နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ" (၃) ကြိမ်။
"အနန္တောအနန္တငါးပါးကို အာရုံပြု၍ ညီညာဖြဖြ ကန်တော့ကြပါစို့"
နမော ဗုဒ္ဓဿ - သစ္စာလေးပါး မြတ်တရားကို ပိုင်းခြားထင်ထင် သိမြင် တော်မူသော ရှင်တော် မြတ်စွာဘုရားသခင် ကိုယ်တော်မြတ်ကြီးအား နမော - ရည်ညွှတ် သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာ မြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင် ဘုရား။
နမော ဓမ္မဿ - မဂ်လေးတန်၊ ဖိုလ်လေးတန်၊ နိဗ္ဗာန် ပရိယတ် ဆယ်ပါးသော တရားတော်မြတ်အား။ နမော - ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
နမော သံဃဿ - မဂ်၌တည်သော ပုဂ္ဂိုလ်လေးပါး ဖိုလ်၌တည်သော ပုဂ္ဂိုလ်လေးပါး ဤ ရှစ်ပါးသော အရိယာ သံဃာတော်မြတ်အား။ နမော - ရည်ညွှတ် သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံ မိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
နမော မာတာပိတုဿ - မိဘနှစ်ပါးအား။ နမော - ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာ မြတ်နိုးလက်စုံ မိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
နမော အာစရိယဿ - ဝိပဿနာ ဉာဏ်မျက်စိနှစ်ကွင်း အလင်းရအောင် သစ္စာလေးပါးတရားတော်နှင့် ကုသပေးတော်မူသော ကျေးဇူးတော်ရှင် မိုးကုတ်ဆရာတော် ဘုရား ကြီး နှင့် မုံလယ်ဆရာတော် ဘုရားကြီးအား။ နမော - ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာ ဖြင့် ပန်ထွာ မြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
ယနေ့ ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ (၃၀) ရက်၊ အင်္ဂါနေ့ကို ရောက်ရှိလာခဲ့ပါပြီ။ ဩဂုတ်လရဲ့ နောက်ဆုံးရက်တွေ နီးကပ်လာတာနဲ့အမျှ "အချိန်" ဆိုတဲ့ သင်္ခါရတရားရဲ့ ကုန်ဆုံးလွယ်ပုံကို သတိရမိကြမှာပါ။ ဒီနေ့မှာတော့ ဦးဇင်းတို့ဟာ "ပျောက်ကွယ်ခြင်းနှင့် ရေရှည်တည်တံ့မှု" (Disappearance and Sustainability) ဆိုတဲ့ အလွန်အရေးကြီးတဲ့ ခေါင်းစဉ်ကို ဆွေးနွေးကြပါမယ်။ ဒကာ ဒကာမတို့ရေ... အရာရာဟာ ပျက်စီးတတ်တယ် (အနိစ္စ) ဆိုတာ မှန်ပေမယ့်၊ ကောင်းမြတ်တဲ့ အရာတွေကို မပျောက်ပျက်အောင် ထိန်းသိမ်းထားနိုင်စွမ်း (Sustainability) ဟာ လူသားတွေရဲ့ တာဝန်ဖြစ်ပါတယ်။ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းပဲ ဖြစ်ဖြစ်၊ သာသနာပဲ ဖြစ်ဖြစ် "ရေရှည်တည်တံ့မှု" မရှိရင်၊ ခဏလေးနဲ့ ပျောက်ကွယ်သွားတတ်ပါတယ်။
ဒီအကြောင်းအရာနဲ့ ပတ်သက်ရင် သံယုတ္တနိကာယ်၊ နိဒါနဝဂ္ဂပါဠိတော်၊ သဒ္ဓမ္မပတိရူပကသုတ် (အချို့က အန္တရဓာနသံယုတ်ဟု ရည်ညွှန်းလေ့ရှိသည်) မှာ ဘုရားရှင်က သာသနာကွယ်ပျောက်ခြင်းရဲ့ အကြောင်းရင်းကို ဒီလို ရှင်းလင်းစွာ ဟောကြားခဲ့ပါတယ်။
"န ခေါ ကဿပ ပထဝီဓာတု သဒ္ဓမ္မံ အန္တရဓာပေတိ... အထ ခေါ ဣဓေဝ တေ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ မောဃပုရိသာ၊ ယေ ဣမံ သဒ္ဓမ္မံ အန္တရဓာပေန္တိ။"
အနက်အဓိပ္ပာယ် ဖွင့်ဆိုချက်ကတော့ -
ကဿပ - ချစ်သား ကဿပ၊ ပထဝီဓာတု - မြေကြီးသည် (ရေ၊ မီး၊ လေ ဓာတ်ကြီးတို့သည်)၊ သဒ္ဓမ္မံ - သူတော်ကောင်းတရားကို၊ န အန္တရဓာပေတိ - ကွယ်ပျောက်အောင် မပြုနိုင်။ အထ ခေါ - စင်စစ်အားဖြင့်သော်ကား၊ ယေ - အကြင်သူတို့သည်၊ ဣမံ သဒ္ဓမ္မံ - ဤသူတော်ကောင်းတရားကို၊ အန္တရဓာပေန္တိ - ကွယ်ပျောက်အောင် ပြုတတ်ကုန်၏။ တေ မောဃပုရိသာ - ထိုအချည်းနှီးသော ယောက်ျား (လူမိုက်) တို့သည်၊ ဣဓေဝ - ဤသာသနာတော်၌သာလျှင်၊ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ - ဖြစ်ပေါ်လာကုန်၏။
သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ဘုရားရှင်က ဘာပြောချင်တာလဲ။ သာသနာကို၊ ဒါမှမဟုတ် အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုကို ဖျက်ဆီးတာဟာ ပြင်ပက ရန်သူ မဟုတ်ပါဘူး။ အတွင်းထဲမှာ ရှိတဲ့ တာဝန်မဲ့သူတွေ (Moghapurisa) ကြောင့်သာ ပျက်စီးရတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ခေတ်သစ် စီးပွားရေးလောကမှာ "Business Sustainability" (စီးပွားရေး ရေရှည်တည်တံ့မှု) လို့ ပြောရင် ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးတင် မကဘဲ၊ "Succession Planning" (ဆက်ခံသူ မွေးထုတ်ခြင်း) နဲ့ "Knowledge Retention" (ပညာရပ် လက်ဆင့်ကမ်းခြင်း) ကိုပါ ဆိုလိုပါတယ်။ ကိုယ်တစ်ယောက်တည်း တော်နေပြီး၊ ကိုယ်မရှိရင် ပြိုလဲသွားမယ့် စနစ်မျိုးဟာ "Sustainable" မဖြစ်ပါဘူး။
ဒီသဘောတရားကို လက်တွေ့မြင်သာစေဖို့ သွာဂတပြတိုက်မှာ ကြုံတွေ့ခဲ့ရတဲ့ Case-S242 (The Retirement Risk) ကို မျှဝေလိုပါတယ်။ ၂၀၂၂ ခုနှစ် နှစ်လယ်ပိုင်းလောက်ကပါ။ ပြတိုက်မှာ "ဆရာကြီး ဦးဘ" (အမည်လွှဲ) ဆိုတဲ့ ရှေးဟောင်းပစ္စည်း ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းရေး ပညာရှင်ကြီး တစ်ဦး ရှိတယ်။ သူက အသက် ၈၀ ကျော်နေပြီ။ သူကလွဲရင် ဘယ်သူမှ မသိတဲ့ "လျှို့ဝှက်ဆေးနည်း" (Secret Formula) တစ်ခု ရှိတယ်။ ပေစာတွေ ပိုးမကိုက်အောင် သုတ်တဲ့ ဆေးနည်းပေါ့။
ပြဿနာက ဆရာကြီး ကျန်းမာရေး ချို့ယွင်းလာပြီး အနားယူတော့မယ် (Retire) လို့ ပြောလာတယ်။ အဲဒီအချိန်မှာ ပြတိုက်စီမံခန့်ခွဲမှု အဖွဲ့က ထိတ်လန့်သွားတယ်။ "ဟာ... ဆရာကြီး မရှိရင် ပေစာတွေ ပျက်စီးကုန်တော့မယ်၊ ဆရာကြီး ဆေးနည်းကို ဘယ်သူမှ မသင်ထားဘူး" ဆိုပြီး ဖြစ်ကုန်တယ်။ ဆရာကြီးကလည်း ရှေးလူကြီးဆိုတော့ "ပညာမကုန်ချင်ဘူး" ဆိုတဲ့ စိတ်နည်းနည်း ရှိတယ်။ ဒါဟာ "အန္တရဓာန" (ပျောက်ကွယ်ခြင်း) ရဲ့ အရိပ်အယောင်ပါပဲ။ လူတစ်ယောက် ပျောက်ကွယ်တာနဲ့ အသိပညာပါ ပျောက်သွားမယ့် အခြေအနေပေါ့။
ဒီအန္တရာယ်ကို ဖြေရှင်းဖို့ ဦးဇင်းတို့က Policy 1 (Institutional Sustainability) ရဲ့ Article 1.2 (Continuity over Personality) ကို အသက်သွင်းလိုက်တယ်။ ဒီမူဝါဒက "အဖွဲ့အစည်း၏ တည်တံ့မှုသည် လူပုဂ္ဂိုလ် တစ်ဦးတစ်ယောက်အပေါ်တွင် မမှီခိုရ။ အရေးကြီးသော ပညာရပ်များကို မှတ်တမ်းတင်ထားရမည်" လို့ ပြဋ္ဌာန်းထားတယ်။
ဦးဇင်းက ဆရာကြီးကို မေတ္တာရပ်ခံပြီး Template T245 (Knowledge Transfer & Succession Log) ကို အသုံးပြုစေပါတယ်။ T245 ဆိုတာ "အမွေပေး မှတ်တမ်း" ပါ။
အဲဒီ ဇယားမှာ လုပ်ဆောင်ရတာက -
၁။ Explicit Knowledge: "ဆေးနည်းက ဘာလဲ?" (အချိုးအစား၊ ပါဝင်ပစ္စည်းတွေကို တိတိကျကျ ရေးမှတ်ရတယ်)။
၂။ Tacit Knowledge: "စာအုပ်ထဲ မပါတဲ့ လျှို့ဝှက်ချက်က ဘာလဲ?" (ဥပမာ - မိုးရွာတဲ့နေ့မှာ ဆေးမဖော်ရဘူး၊ အပူချိန် ဘယ်လောက်မှာ မွှေရမယ် စတာတွေ)။
၃။ Mentorship: ဆရာကြီး အနားမယူခင် (၃) လ အတွင်းမှာ လူငယ် (၂) ယောက်ကို လက်တွေ့ သင်ပေးရမယ်။
ဆရာကြီးက ပထမတော့ ဝန်လေးနေပေမယ့်၊ ဘုရားဟောတဲ့ "သဒ္ဓမ္မ အန္တရဓာန" သဘောတရားကို ရှင်းပြလိုက်တော့ သဘောပေါက်သွားတယ်။ "ငါ သေသွားရင် ဒီပညာ ပျောက်သွားမှာ နှမြောစရာပဲ" ဆိုပြီး T245 ထဲမှာ အကုန်ချရေးပေးတယ်။ လူငယ်တွေကိုလည်း သင်ပေးတယ်။ အခုဆိုရင် ဆရာကြီး အနားယူသွားပေမယ့်၊ သွာဂတပြတိုက်ရဲ့ ပေစာထိန်းသိမ်းရေး လုပ်ငန်းက ရပ်တန့်မသွားပါဘူး။ ပိုလို့တောင် စနစ်ကျလာပါသေးတယ်။
ဒီဖြစ်ရပ်ကနေ ဒကာ ဒကာမတို့ ဘဝအတွက် ယူရမယ့် သင်ခန်းစာကတော့ -
၁။ Decenter Yourself: "ငါ မရှိရင် မဖြစ်ဘူး" ဆိုတဲ့ အတွေးဟာ အတ္တ (Ego) ဖြစ်သလို၊ အဖွဲ့အစည်းအတွက် အန္တရာယ်လည်း ဖြစ်ပါတယ်။ "ငါ မရှိလည်း လည်ပတ်နိုင်အောင် ငါ ဘာလုပ်ပေးခဲ့မလဲ" လို့ တွေးပါ။ အဲဒါမှ ခေါင်းဆောင်ကောင်းပါ။
၂။ Document Your Wisdom: ကိုယ်တတ်ထားတဲ့ ပညာ၊ ကိုယ်ရှာဖွေထားတဲ့ နည်းလမ်းကောင်းတွေကို စာအုပ်ထဲမှာ ဖြစ်ဖြစ်၊ T245 လို ဇယားနဲ့ ဖြစ်ဖြစ် မှတ်တမ်းတင်ထားပါ။ သားသမီးတွေကို အမွေပေးသလိုမျိုး ပညာအမွေ ပေးပါ။
၃။ Sustain the Dhamma: သာသနာတော်ကို ထောက်ပံ့ရုံနဲ့ မပြီးပါဘူး။ ကိုယ်တိုင် ကျင့်ကြံပြီး၊ ကိုယ့်သားသမီးတွေကိုလည်း "ယဉ်ကျေးမှု၊ စာရိတ္တ" လက်ဆင့်ကမ်းမှသာ သာသနာ ရေရှည်တည်တံ့မှာ ဖြစ်ပါတယ်။
နိဂုံးချုပ်အနေနဲ့... သာသနာတော် ကွယ်ပျောက်ခြင်း၊ လုပ်ငန်းများ ပျက်စီးခြင်း ဆိုတာ အပြင်က ဖျက်လို့ မဟုတ်ဘဲ၊ အတွင်းလူတွေက စနစ်တကျ လက်ဆင့်မကမ်းခဲ့လို့ ဖြစ်ကြောင်း သတိပြုပြီး၊ ယနေ့ ဩဂုတ်လကုန်ရက်မှ စ၍ မိမိတို့၏ ကောင်းမွန်သော အလေ့အကျင့်၊ ပညာရပ်များကို ရေရှည်တည်တံ့အောင် (Sustainable) ဖန်တီးကာ သာသနာပြုနိုင်ကြပါစေကုန် သတည်း။
"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဌတု"
"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဌတု"
"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဌတု"
သာဓု... သာဓု... သာဓု။
ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက
The Office Of Siridantamahapalaka
နေ့စွဲ - ၃၀ ဩဂုတ်လ ၂၀၂၂
