"နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ" (၃) ကြိမ်။
အနန္တောအနန္တငါးပါးကို အာရုံပြု၍ ညီညာဖြဖြ ကန်တော့ကြပါစို့။
"နမော ဗုဒ္ဓဿ၊ နမော ဓမ္မဿ၊ နမော သံဃဿ၊ နမော မာတာပိတုဿ၊ နမော အာစရိယဿ"။
ဗုဒ္ဓဿ - သစ္စာလေးပါး မြတ်တရားကို ပိုင်းခြားထင်ထင် သိမြင်တော်မူသော ရှင်တော်မြတ်စွာဘုရားသခင် ကိုယ်တော်မြတ်ကြီးအား၊ နမော - ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
ဓမ္မဿ - မဂ်လေးတန်၊ ဖိုလ်လေးတန်၊ နိဗ္ဗာန် ပရိယတ် ဆယ်ပါးသော တရားတော်မြတ်အား၊ နမော - ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
သံဃဿ - မဂ်၌တည်သော ပုဂ္ဂိုလ်လေးပါး ဖိုလ်၌တည်သော ပုဂ္ဂိုလ်လေးပါး ဤ ရှစ်ပါးသော အရိယာ သံဃာတော်မြတ်အား၊ နမော - ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
မာတာပိတုဿ - မိဘနှစ်ပါးအား၊ နမော - ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုးလက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
အာစရိယဿ - ဝိပဿနာ ဉာဏ်မျက်စိနှစ်ကွင်း အလင်းရအောင် သစ္စာလေးပါးတရားတော်နှင့် ကုသပေးတော်မူသော ကျေးဇူးတော်ရှင် မိုးကုတ်ဆရာတော်ဘုရားကြီး နှင့် မုံလယ်ဆရာတော်ဘုရားကြီးအား၊ နမော - ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
ယနေ့ သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၆ ခု၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၄ ခု၊ သီတင်းကျွတ်လဆန်း (၁၂) ရက်၊ ၂၀၂၂ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ (၇) ရက်နေ့။
ဒီနေ့ ဦးဇင်းတို့ သွာဂတရဲ့ "အလင်းတိုင်များ၏ အောင်ပွဲ" ခရီးစဉ်မှာ အလွန်အရေးကြီးတဲ့ အကွေ့အကောက်တစ်ခုကို ရောက်ရှိလာပါပြီ။ အဲဒါကတော့ "အမှားများကို ပညာဖြင့် တည့်မတ်ခြင်း" (Correcting Errors with Wisdom) ဆိုတဲ့ ခေါင်းစဉ်ပါပဲ။ လောကမှာ အမှားမကင်းတဲ့ ပုထုဇဉ်တွေ ဖြစ်ကြတဲ့အတွက် အမှားလုပ်မိတာဟာ သဘာဝကျပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီအမှားကို ဘယ်လို ပြုပြင်မလဲ၊ ဘယ်လို လက်ခံမလဲ ဆိုတာကတော့ သာမန်လူနဲ့ ပညာရှိ ကွာခြားချက် ဖြစ်ပါတယ်။ အထူးသဖြင့် သတင်းအချက်အလက်တွေ မှားယွင်းနိုင်တဲ့ ဒီခေတ်ကြီးမှာ အမှားပြင်ဆင်နည်း (Error Correction) ဟာ မဖြစ်မနေ တတ်ထားရမယ့် ပညာရပ်တစ်ခု ဖြစ်နေပါတယ်။
ဒီအကြောင်းအရာနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားရှင် ဟောကြားခဲ့တဲ့ တရားတော်တွေထဲမှာ လူသိအများဆုံးနဲ့ လက်တွေ့အကျဆုံးကတော့ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ တိကနိပါတ်၊ မဟာဝဂ်မှာ ပါရှိတဲ့ "ကာလာမသုတ်" (ကေသမုတ္တိသုတ်) ပါပဲ။ ဘုရားရှင်က ကာလာမ မင်းသားတွေကို အမှားအမှန် ခွဲခြားနည်း သင်ပေးခဲ့တဲ့ နေရာမှာ အလွန်မှတ်သားဖွယ်ကောင်းတဲ့ စံနှုန်းတွေကို ချမှတ်ပေးခဲ့ပါတယ်။ ပါဠိတော် စာသားလေးကို အတူတကွ လေ့လာကြည့်ရအောင်။
"ယဒါ တုမှေ ကာလာမာ အတ္တနာဝ ဇာနေယျထ၊ ဣမေ ဓမ္မာ အကုသလာ၊ ဣမေ ဓမ္မာ သာဝဇ္ဇာ၊ ဣမေ ဓမ္မာ ဝိညုဂရဟိတာ၊ ဣမေ ဓမ္မာ သမတ္တာ သမာဒိန္နာ အဟိတာယ ဒုက္ခာယ သံဝတ္တန္တီတိ။ အထ တုမှေ ကာလာမာ ပဇဟေယျာထ။"
ဒီပါဠိတော်ရဲ့ အနက်အဓိပ္ပာယ်ကို စကားလုံးချင်း စိစစ်ကြည့်မယ်။
ကာလာမာ = အို... ကာလာမမင်းသားတို့။
ယဒါ = အကြင်အခါ၌။
တုမှေ = သင်တို့သည်။
အတ္တနာဝ = (သူတစ်ပါး ပြောစကားကို နားမယောင်ဘဲ) မိမိတို့ ကိုယ်ပိုင်ဉာဏ်ဖြင့်သာလျှင်။
ဇာနေယျထ = သိကြကုန်ရာ၏။
ဣမေ ဓမ္မာ = ဤအရာတို့သည်။
အကုသလာ = အကုသိုလ်တရားတို့ ဖြစ်ကုန်၏။
သာဝဇ္ဇာ = အပြစ်ရှိသော တရားတို့ ဖြစ်ကုန်၏။
ဝိညုဂရဟိတာ = ပညာရှိသူတော်ကောင်းတို့ ကဲ့ရဲ့အပ်သော တရားတို့ ဖြစ်ကုန်၏။
အဟိတာယ = အကျိုးမဲ့ခြင်းငှာ။
ဒုက္ခာယ = ဆင်းရဲခြင်းငှာ။
သံဝတ္တန္တိ = ဖြစ်ကုန်၏ဟု (သိခဲ့သော်)။
အထ = ထိုအခါ၌။
ပဇဟေယျာထ = (ထိုအမှားတို့ကို) စွန့်ပယ်လိုက်ကြကုန်လော့။
ဘုရားရှင်က "မလုပ်နဲ့" လို့ အမိန့်ပေးတာ မဟုတ်ပါဘူး။ "ကိုယ့်ဉာဏ်နဲ့ စဉ်းစား၊ အကျိုးမဲ့မှန်းသိရင် ပြင်လိုက်၊ စွန့်လိုက်" လို့ လမ်းပြတာပါ။ ဒါဟာ "Self-Correction" (မိမိကိုယ်ကို ပြုပြင်ခြင်း) ရဲ့ အခြေခံပါပဲ။
ခေတ်သစ် ကွန်ပျူတာသိပ္ပံ (Computer Science) မှာ "Error Correction Code" (ECC) ဆိုတဲ့ နည်းပညာ ရှိတယ်။ ဒေတာတွေ ပို့တဲ့အခါ လမ်းမှာ တစ်လုံးနှစ်လုံး မှားယွင်းသွားတတ်တယ် (Bit flips)။ အဲဒီအခါမှာ စနစ်က အလိုအလျောက် "Check Sum" လုပ်ပြီး ဘယ်နေရာမှာ မှားနေလဲ ရှာဖွေ ပြုပြင်လိုက်တယ်။ လူ့ဘဝမှာလည်း ကျွန်တော်တို့ရဲ့ အမြင် (View) တွေ၊ ယုံကြည်ချက် (Beliefs) တွေဟာ ပြင်ပလောကရဲ့ လှုံ့ဆော်မှုတွေကြောင့် "Bit flip" ဖြစ်ပြီး မှားယွင်းသွားတတ်တယ်။ အဲဒါကို ကာလာမသုတ် နည်းနာနဲ့ ပြန်ပြီး "Debug" လုပ်ရပါမယ်။
ဒီသဘောတရားကို လက်တွေ့ ဘယ်လိုကျင့်သုံးသလဲဆိုတာ ဦးဇင်းတို့ သွာဂတပြတိုက်ရဲ့ Case-V280 (The False Provenance Incident) ကို ဥပမာပေးပြီး ရှင်းပြချင်ပါတယ်။ ဒါဟာ အမှားတစ်ခုကို လက်ခံမိလိုက်ပြီးမှ "ပညာ" နဲ့ ပြန်လည်တည့်မတ်ခဲ့ရတဲ့ ဖြစ်စဉ်ပါ။
ဖြစ်စဉ်က ၂၀၂၄ ခုနှစ် အစောပိုင်းမှာ ဖြစ်ခဲ့တာပါ။ အလှူရှင်တစ်ဦးက ရှေးဟောင်း ဓာတ်တော်ကြုတ် တစ်ခု လာလှူတယ်။ သူက "ဒါ ပုဂံခေတ်က ကြုတ်ပါ၊ ဘုရားရှင်ရဲ့ ဆံတော် ပါပါတယ်" ဆိုပြီး ရှေးဟောင်းပစ္စည်း အရောင်းဆိုင်က ထုတ်ပေးထားတဲ့ "Certificate" (ထောက်ခံချက်) တစ်စောင်ကိုပါ ပြတယ်။
ဦးဇင်းတို့ရဲ့ မှတ်ပုံတင်ဌာနက ဝန်ထမ်းငယ်လေးက အဲဒီစာရွက်စာတမ်းကို ယုံကြည်ပြီး (Ma pitaka sampadanena - စာရွက်စာတမ်း ရှိရုံနဲ့ မယုံနဲ့ဆိုတာ မေ့ပြီး) မှတ်တမ်းထဲမှာ "ပုဂံခေတ် ဆံတော်ကြုတ်" လို့ အတည်ပြု မှတ်တမ်းတင်လိုက်တယ်။
ဒါပေမဲ့ နောက်ပိုင်းမှာ ဦးဇင်းတို့ရဲ့ Template T130 (Evidence Verification & Error Log) ကို အသုံးပြုပြီး ပုံမှန် စစ်ဆေးမှု (Audit) လုပ်တဲ့အခါမှာ မသင်္ကာစရာ တွေ့လာရတယ်။ ကြုတ်ရဲ့ လက်ရာ ပန်းပုတွေက ပုဂံခေတ် လက်ရာမဟုတ်ဘဲ ၁၉ ရာစု နှောင်းပိုင်း (ကုန်းဘောင်ခေတ်နှောင်း) လက်ရာ ဖြစ်နေတယ်။ ဒါ့အပြင် ဓာတ်ခွဲခန်း စစ်ဆေးချက်အရ သတ္တုရဲ့ သက်တမ်းကလည်း နှစ် ၁၀၀၀ မရှိနိုင်ဘူး။
ဒီနေရာမှာ "အမှား" ပေါ်သွားပြီ။ အခု ဘာဆက်လုပ်မလဲ။
သာမန်ဆိုရင် "အလှူရှင် စိတ်မကောင်းဖြစ်မှာစိုးလို့ ဒီအတိုင်း ထားလိုက်ပါ" လို့ ဆုံးဖြတ်မိတတ်ကြတယ်။ ဒါဟာ "မုသာဝါဒ" (လိမ်ညာခြင်း) ဖြစ်သွားမယ်။ သွာဂတပြတိုက်ရဲ့ Policy 4, Article 4.5 (Handling Misidentified & Inauthentic Objects) မှာ အတိအကျ ပြဋ္ဌာန်းထားတာ ရှိပါတယ်။
"If an object is found to be misidentified, the record must be corrected immediately. The correction shall be communicated to the donor with kindness but without compromising truth." (အမှားတွေ့ရှိပါက ချက်ချင်း ပြင်ဆင်ရမည်။ အလှူရှင်ကို မေတ္တာဖြင့် အမှန်အတိုင်း ရှင်းပြရမည်)။
ဦးဇင်းတို့က အလှူရှင်ကို ခေါ်ပြီး T130 ပါ အထောက်အထားတွေနဲ့ သေချာရှင်းပြတယ်။ "ဒကာကြီး... ဒကာကြီးရဲ့ စေတနာက အမှန်ပါပဲ။ ဒါပေမဲ့ ဒီကြုတ်ရဲ့ သက်တမ်းကတော့ ပုဂံခေတ် မဟုတ်ပါဘူး။ ကုန်းဘောင်ခေတ် လက်ရာပါ။ ဒါပေမဲ့ ဒါဟာလည်း တန်ဖိုးရှိတဲ့ ရှေးဟောင်းပစ္စည်းပါပဲ။ ဦးဇင်းတို့က 'ကုန်းဘောင်ခေတ် ဓာတ်တော်ကြုတ်' အနေနဲ့ ပြောင်းလဲ မှတ်တမ်းတင်ပါရစေ" လို့ ပြောလိုက်တယ်။
အလှူရှင်က အစမှာ ရှက်သလိုလို ဖြစ်သွားပေမယ့်၊ ဦးဇင်းတို့ရဲ့ ရိုးသားမှုနဲ့ စနစ်တကျ ရှိမှုကို မြင်တော့ ပိုတောင် ကြည်ညိုသွားတယ်။ "အရှင်ဘုရားတို့က အမှန်အတိုင်း ပြောပေးလို့ ကျေးဇူးတင်ပါတယ်၊ တပည့်တော် အလိမ်ခံထားရတာ အခုမှ သိတော့တယ်" ဆိုပြီး ဝန်ခံတယ်။
ဒီဖြစ်ရပ်မှာ ဒကာကြီး၊ ဒကာမကြီးတို့ တွေ့ရမှာက "အမှား" ကို ဖုံးကွယ်ထားခြင်းဟာ အဝိဇ္ဇာကို ပိုကြီးထွားစေတယ်။ အမှားကို ဝန်ခံပြီး ပြင်ဆင်လိုက်ခြင်းကသာ "ပညာ" ဖြစ်တယ်။
ကာလာမသုတ်မှာ ဘုရားရှင်က "အတ္တနာဝ ဇာနေယျထ" (ကိုယ်တိုင် သိသောအခါ) လို့ ဟောတာ ဒီသဘောပါပဲ။ သူများပြောလို့ ယုံတာ မဟုတ်ဘဲ၊ ကိုယ်တိုင် စိစစ်ပြီး အမှားကို မြင်အောင်ကြည့်၊ ပြီးရင် ရဲရဲဝံ့ဝံ့ ပြုပြင်လိုက်တာဟာ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်ကောင်း တစ်ယောက်ရဲ့ အရည်အချင်းပါပဲ။
သိပ္ပံပညာမှာလည်း "Scientific Method" ဆိုတာ အမှားပြင်ဆင်တဲ့ နည်းစနစ်ပါပဲ။ Hypothesis (ယူဆချက်) တစ်ခု ထုတ်တယ်၊ စမ်းသပ်တယ်၊ မှားရင် ပြင်တယ် (Falsifiability)။ ဒါကြောင့် သိပ္ပံပညာက တိုးတက်တာ။ "ငါ့အယူအဆ မှားလို့မရဘူး" ဆိုပြီး ဇွတ်ငြင်းနေရင် အဲဒါ သိပ္ပံ မဟုတ်တော့ဘူး၊ "ဒိဋ္ဌိ" (Dogma) ဖြစ်သွားပြီ။
နေ့စဉ်ဘဝမှာလည်း ဒီလိုပါပဲ။ မိသားစုကြားမှာ၊ လုပ်ငန်းခွင်မှာ "ငါ မှားသွားတယ်" လို့ ပြောရဲတဲ့ သတ္တိ ရှိပါစေ။ အဲဒီစကားလုံးက ရှက်စရာ မဟုတ်ပါဘူး။ အဲဒါက "ငါ အခု အမှန်တရားကို မြင်ပါပြီ" ဆိုတဲ့ ဉာဏ်ပညာရဲ့ ကြေညာချက် ဖြစ်ပါတယ်။
Template T130 မှာ "Root Cause Analysis" (အဓိက တရားခံ ရှာဖွေခြင်း) ဆိုတဲ့ ကဏ္ဍ ပါတယ်။ Case-V280 မှာ ဝန်ထမ်းလေး ဘာလို့ မှားတာလဲ ပြန်စစ်တော့ "Authority Bias" (အထက်လူကြီး၊ သို့မဟုတ် စာရွက်စာတမ်းကို အားကိုးလွန်းခြင်း) ကြောင့် ဖြစ်တယ်ဆိုတာ တွေ့ရတယ်။ ဒါကြောင့် နောက်ပိုင်းမှာ "စာရွက်ထက် ပစ္စည်းကို အရင်စစ်ပါ" ဆိုတဲ့ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းသစ် (New Protocol) ပေါ်လာတယ်။ အမှားကနေ သင်ခန်းစာယူပြီး စနစ်ကို Upgrade လုပ်လိုက်တာပေါ့။
နိဂုံးချုပ်အနေနဲ့ တိုက်တွန်းချင်တာက -
ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ဘဝခရီးမှာ အမှားမလုပ်ဖူးတဲ့သူ မရှိပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ ကာလာမသုတ်ကို နှလုံးသွင်းပြီး...
၁။ စိစစ်ပါ (Verify): ကြားဖူးနားဝတွေ၊ ထုံးတမ်းစဉ်လာတွေကို မျက်စိမှိတ် မယုံပါနဲ့။
၂။ လက်ခံပါ (Acknowledge): "ဣမေ ဓမ္မာ အကုသလာ" (ဒါ အမှားပဲ၊ ဒါ မကောင်းဘူး) လို့ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ရိုးသားစွာ ဝန်ခံပါ။
၃။ ပြင်ဆင်ပါ (Correct): "ပဇဟေယျာထ" (စွန့်ပယ်လိုက်ပါ)။ အမှားကို ဆုပ်ကိုင်မထားပါနဲ့။ လွှတ်ချလိုက်မှ အမှန်တရားအတွက် နေရာလွတ် ရမှာပါ။
ဒီနေ့ကစပြီး အမှားတစ်ခု တွေ့တိုင်း စိတ်ပျက်မနေဘဲ "ဪ... ဒါ ငါ့ရဲ့ ဉာဏ်ပညာကို ထက်မြက်အောင် သွေးပေးတဲ့ ကျောက်တုံးပါလား" လို့ သဘောထားပြီး၊ အမှန်တရား (သစ္စာ) ဆီကို ရဲရဲဝံ့ဝံ့ လှမ်းတက်နိုင်ကြပါစေ။
ယနေ့ ဟောကြားအပ်သော "အမှားများကို ပညာဖြင့် တည့်မတ်ခြင်း" တရားတော်ကို နာယူကြရသော သင်သူတော်ကောင်း အပေါင်းတို့သည် မိမိတို့၏ အယူအဆအမှား၊ အကျင့်အမှားများကို ကာလာမသုတ်လာ နည်းလမ်းများဖြင့် စိစစ်ပယ်ဖျောက်နိုင်ကြပြီး၊ မှန်ကန်သော သမ္မာဒိဋ္ဌိဉာဏ်အလင်းကို ရရှိပိုင်ဆိုင်နိုင်ကြပါစေကုန်သတည်း။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု (၃) ကြိမ်။
သာဓု... သာဓု... သာဓု။
ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက
The Office Of Siridantamahapalaka
The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.
နေ့စွဲ - ၇၊ အောက်တိုဘာ၊ ၂၀၂၂။
ORCID: 0009-0000-0697-4760
Website: www.siridantamahapalaka.com
Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.
တရားတော်များကိုနေ့စဥ်နာယူနိုင်ပါရန် Facebook Group https://www.facebook.com/share/g/1AefhUBU85/ ကို Join ကာ တရားတော်နာကြွရောက်ကြပါလို့ဖိတ်ကြားအပ်ပါတယ်။
