နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
အနန္တောအနန္တငါးပါးကို အာရုံပြု၍ ညီညာဖြဖြ ကန်တော့ကြပါစို့ -
နမော ဗုဒ္ဓဿ - သစ္စာလေးပါး မြတ်တရားကို ပိုင်းခြားထင်ထင် သိမြင်တော်မူသော ရှင်တော်မြတ်စွာဘုရားသခင် ကိုယ်တော်မြတ်ကြီးအား ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
နမော ဓမ္မဿ - မဂ်လေးတန်၊ ဖိုလ်လေးတန်၊ နိဗ္ဗာန် ပရိယတ် ဆယ်ပါးသော တရားတော်မြတ်အား ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
နမော သံဃဿ - မဂ်၌တည်သော ပုဂ္ဂိုလ်လေးပါး ဖိုလ်၌တည်သော ပုဂ္ဂိုလ်လေးပါး ဤ ရှစ်ပါးသော အရိယာ သံဃာတော်မြတ်အား ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
နမော မာတာပိတုဿ - မိဘနှစ်ပါးအား ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
နမော အာစရိယဿ - ဝိပဿနာ ဉာဏ်မျက်စိနှစ်ကွင်း အလင်းရအောင် သစ္စာလေးပါးတရားတော်နှင့် ကုသပေးတော်မူသော ကျေးဇူးတော်ရှင် မိုးကုတ်ဆရာတော်ဘုရားကြီးနှင့် မုံလယ်ဆရာတော်ဘုရားကြီးအား ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
၁။ သာသနာပြု ခေါင်းဆောင်မှုနှင့် အလုပ်အကျွေးပြုခြင်း (Introduction)
ဒီနေ့ဟာ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၄ ခုနှစ်၊ ကဆုန်လပြည့်ကျော် ၂ ရက်၊ သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၆ ခုနှစ်၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၆ ရက်နေ့ ဖြစ်ပါတယ် ဒကာ ဒကာမတို့။ "ဦးဇင်း... နေ့စွဲတွေ ပြောတဲ့အခါ ကောဇာသက္ကရာဇ်နဲ့ သာသနာတော်နှစ်တွေ ဘာလို့ မထည့်တာလဲ" လို့ ဒကာကြီးတစ်ယောက်က မေးလာလို့ ဒီနေ့မှာတော့ သမိုင်းစဉ်ဆက် ခိုင်မာအောင် အတိအကျ ထည့်သွင်းပေးလိုက်ပါတယ်နော်။ ဦးဇင်းတို့ သာသနာမှာ နေ့စွဲမှတ်တမ်း (Chronology) ဆိုတာ အင်မတန် အရေးကြီးပါတယ်။
ဒီနေ့မှာ ဦးဇင်းတို့ ဆွေးနွေးကြမယ့် တရားခေါင်းစဉ်ကတော့ "သာသနာပြု ခေါင်းဆောင်မှု (Servant Leadership)" ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ အခုခေတ် စီမံခန့်ခွဲမှုလောကမှာ Servant Leadership ဆိုတာ အင်မတန် ခေတ်စားနေတယ်။ "ခေါင်းဆောင်ဆိုတာ အလုပ်အကျွေးပြုသူ ဖြစ်ရမယ်" ဆိုတဲ့ အယူအဆပေါ့။ ဒါပေမဲ့ ဒါဟာ ဦးဇင်းတို့ သာသနာတော်မှာတော့ ဘုရားရှင်လက်ထက်ကတည်းက အရှင်သာရိပုတ္တရာ၊ အရှင်မဟာကဿပတို့လို ထေရ်ကြီးဝါကြီး အရှင်သူမြတ်တွေ လက်တွေ့ကျင့်သုံး ပြသခဲ့တဲ့ "သာသနာပြု ခေါင်းဆောင်မှု" နည်းလမ်းကောင်းတွေပဲ ဖြစ်ပါတယ် ဒကာကြီးတို့။
၂။ ထေရဂါထာလာ ခေါင်းဆောင်မှု အနှစ်သာရ (Canonical Foundation)
ဦးဇင်းတို့ ခုဒ္ဒကနိကာယ်၊ ထေရဂါထာပါဠိတော် (မြန်မာပြန် ဆဋ္ဌသံဂါယနာမူ) မှာ ဧတဒဂ်ရ အရှင်သူမြတ်တွေရဲ့ ဂါထာပေါင်းများစွာ ပါရှိပါတယ်။ အထူးသဖြင့် သာသနာတော်ရဲ့ စစ်သေနာပတိဖြစ်တဲ့ အရှင်သာရိပုတ္တရာမထေရ်မြတ်ရဲ့ ဂါထာတွေကို ကြည့်ရင် Servant Leadership ရဲ့ အနှစ်သာရကို တွေ့နိုင်ပါတယ်။
အရှင်သာရိပုတ္တရာကိုယ်တော်မြတ်ကြီးဟာ သာသနာမှာ မြတ်စွာဘုရားရှင်ပြီးရင် အကြီးဆုံး ခေါင်းဆောင်ဖြစ်ပေမယ့်၊ ကျောင်းတိုက်အတွင်းမှာ ဆွမ်းစားပြီးတဲ့အခါ ငယ်ဖြူရဟန်းလေးတွေ နေရာမကျတာ၊ အိပ်ရာနေရာ မသပ်ရပ်တာတွေကို ကိုယ်တော်တိုင် လိုက်လံ ပြုပြင်ပေးလေ့ရှိပါတယ်။ အဲဒါကို မြတ်စွာဘုရားရှင်က မြင်တော့ "သာရိပုတ္တရာဟာ ခေါင်းဆောင်ဖြစ်ပေမယ့် အလုပ်အကျွေးပြုသူ (Servant) တစ်ယောက်လို ကျင့်ကြံတယ်" လို့ ချီးမွမ်းတော်မူခဲ့တယ်။
ဦးဇင်းတို့ သွာဂတပြတိုက်ရဲ့ Policy 3, Art. 3.5 မှာလည်း "သာသနာပြု အကြီးအကဲများသည် မိမိ၏ ရာထူးဂုဏ်ရှိန်ထက် လက်အောက်ငယ်သားများနှင့် ဓာတ်တော်မြတ်များ၏ အကျိုးစီးပွားကို ရှေးရှုသော Servant Leadership ကို ကျင့်သုံးရန်" ဆိုပြီး အတိအလင်း လမ်းညွှန်ထားတာ ရှိပါတယ် ဒကာမကြီးတို့။
၃။ Servant Leadership: ခေါင်းဆောင်မှု စိတ်ပညာ (Analytical Analysis)
ဦးဇင်းတို့ သွာဂတမှာ ခေါင်းဆောင်တွေကို လေ့ကျင့်ပေးတဲ့အခါ Template-T226 (Servant Leadership Assessment) ကို အသုံးပြုပါတယ်။ ခေတ်သစ် Servant Leadership မှာ အဓိက အင်္ဂါရပ် ၃ ချက် ရှိပါတယ်။
၁။ Empathy & Listening - နောက်လိုက်တွေရဲ့ ခံစားချက်ကို နားလည်ပေးခြင်း။
၂။ Stewardship - အဖွဲ့အစည်းရဲ့ အမွေအနှစ်ကို မိမိကိုယ်ပိုင်ထက် ပိုမို တန်ဖိုးထား စောင့်ရှောက်ခြင်း။
၃။ Commitment to the Growth of People - လူသားအရင်းအမြစ်တွေကို ပြုစုပျိုးထောင်ပေးခြင်း။
"အေး... အဲဒါကို သိပ္ပံနည်းကျ ကြည့်ရင်..." Servant Leadership ကျင့်သုံးတဲ့ အဖွဲ့အစည်းတွေမှာ ဝန်ထမ်းတွေရဲ့ စိတ်ကျေနပ်မှု (Job Satisfaction) နဲ့ သစ္စာရှိမှု (Loyalty) ဟာ အခြားအဖွဲ့အစည်းတွေထက် ၃၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော် ပိုမိုမြင့်မားတယ်လို့ သုတေသနတွေက ဆိုပါတယ်။ ဒါဟာ အရှင်သာရိပုတ္တရာမထေရ်မြတ် ကျင့်သုံးခဲ့တဲ့ "ကရုဏာအခြေပြု ခေါင်းဆောင်မှု" ရဲ့ ရလဒ်ပါပဲ။ ဦးဇင်းတို့ရဲ့ Policy 3 အရ ခေါင်းဆောင်ဆိုတာ အပေါ်ကနေ တွန်းအားပေးသူ မဟုတ်ဘဲ အောက်ကနေ ပံ့ပိုးပေးသူ (Support system) ဖြစ်ရမှာပါ။
၄။ Case-S136: ဓာတ်တော်တိုက်မှ စံပြခေါင်းဆောင်မှု (Extended Narrative)
ဦးဇင်းတို့ သွာဂတမှာ ကြုံခဲ့ရတဲ့ Case-S136 လေး အကြောင်း ပြောပြမယ်။ ဦးဇင်းတို့ရဲ့ ဓာတ်တော်ထိန်းသိမ်းရေး ဌာနမှာ တာဝန်ခံလုပ်နေတဲ့ ဒကာကြီးတစ်ယောက် ရှိတယ်။ သူက အလုပ်မှာ အင်မတန် တိကျပြတ်သားပေမယ့် Servant Leader တစ်ယောက်ရဲ့ စိတ်ဓာတ် ရှိတယ်။
တစ်ခါက ဓာတ်တော်တိုက်မှာ အရေးပေါ် သန့်ရှင်းရေးလုပ်ရတော့ ဝန်ထမ်းတွေ ပင်ပန်းနေကြတယ်။ အဲဒီအချိန်မှာ အဲဒီတာဝန်ခံ ဒကာကြီးဟာ သူ့ရဲ့ ရာထူးကို မငဲ့ဘဲ ကိုယ်တော်တိုင် တံမြက်စည်းကိုင်ပြီး ဝန်ထမ်းတွေနဲ့အတူ သန့်ရှင်းရေး ဆင်းလုပ်တယ်။ သူက "ကျွန်တော် ခေါင်းဆောင်ဖြစ်တာဟာ ခိုင်းဖို့ မဟုတ်ဘူး၊ အလုပ်ပြီးမြောက်အောင် ကူညီဖို့ပါ" လို့ ပြောခဲ့တယ်။ အဲဒီ ဒကာကြီးရဲ့ အပြုအမူကြောင့် ဝန်ထမ်းတွေဟာ မပင်ပန်းတော့ဘဲ စိတ်ဓာတ်တွေ အင်မတန် တက်ကြွလာပြီး အလုပ်ဟာ သတ်မှတ်ချိန်ထက် စောပြီး ပြီးစီးသွားခဲ့တယ်။ ဒါဟာ Template-T226 မှာပါတဲ့ "Influence through Action" ပါပဲ။
၅။ Modern Leadership နှင့် သာသနာပြုစိတ်ဓာတ် (Modern Analogy)
အခုခေတ်မှာ "Boss" နဲ့ "Leader" ကို ခွဲခြားပြကြတယ် ဒကာမကြီးတို့။ Boss ကတော့ ခိုင်းစေသူပေါ့၊ Leader ကတော့ အတူတူ လျှောက်လှမ်းသူ။
"ဒီနေရာမှာ ဒကာမကြီး တစ်ယောက်က မေးဦးမယ်..."၊ "အရှင်ဘုရား... အခုခေတ်က ပြိုင်ဆိုင်မှု ပြင်းထန်တော့ အဲဒီလို ပျော့ပျောင်းနေရင် အလုပ်ဖြစ်ပါ့မလား" ပေါ့။ အေး... ဒါဟာ အထင်အမြင် လွဲမှားမှုတစ်ခုပဲ ဒကာမကြီး။ Servant Leadership ဆိုတာ ပျော့ညံ့တာ မဟုတ်ဘူး၊ စိတ်ဓာတ်ခိုင်မာတာ။ မြတ်စွာဘုရားရှင်ဟာ သတ္တဝါတွေအပေါ်မှာ အင်မတန် ကရုဏာကြီးပေမယ့် ဝိနည်းတော်တွေနဲ့ ပတ်သက်လာရင်တော့ အင်မတန် စနစ်ကျ ပြတ်သားတော်မူခဲ့တာကို သတိပြုရမယ်။ "အလုပ်အကျွေးပြုခြင်း" ဆိုတာ ခေါင်းဆောင်မှုရဲ့ အမြင့်ဆုံး အာဏာ (Highest Authority) ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
၆။ Policy 3, Art. 3.5 နှင့် သွာဂတ၏ ဝန်ထမ်းပြုစုပျိုးထောင်ရေး
ဦးဇင်းတို့ သွာဂတပြတိုက်ရဲ့ Policy 3, Art. 3.5 (People-Centric Leadership) မှာ "အကြီးအကဲများသည် ဝန်ထမ်းတစ်ဦးချင်းစီ၏ စွမ်းဆောင်ရည်ထက် ၎င်းတို့၏ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု (Spiritual Growth) ကို ပိုမို အလေးထားရမည်" လို့ ဆိုထားပါတယ်။
ဒါကြောင့် ဦးဇင်းတို့ဆီမှာ ခေါင်းဆောင်ဖြစ်လာမယ့်သူတွေကို Template-T226 နဲ့ စစ်ဆေးတဲ့အခါမှာ "သူတစ်ပါးအပေါ် ဘယ်လောက်အထိ ကိုယ်ချင်းစာနိုင်သလဲ" ဆိုတဲ့ Empathy Quotient (EQ) ကို အဓိက ထည့်တွက်ပါတယ်။ ဓာတ်တော်မြတ်တွေကို စောင့်ရှောက်ရတဲ့ လုပ်ငန်းဟာ အင်မတန် သိမ်မွေ့တဲ့အတွက် ခေါင်းဆောင်မှာ မာနကင်းစင်တဲ့ "သာသနာပြုစိတ်ဓာတ်" ရှိဖို့က အသက်သွေးကြောပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
၇။ မိမိကိုယ်ကိုယ် အလုပ်အကျွေးပြုခြင်း (Practical Insight)
ဒကာ ဒကာမတို့... မိမိတို့ရဲ့ မိသားစုမှာပဲဖြစ်ဖြစ်၊ လုပ်ငန်းခွင်မှာပဲဖြစ်ဖြစ် Servant Leader တစ်ယောက်ဖြစ်အောင် ကြိုးစားကြည့်ပါ။
ကိုယ့်ရဲ့ သားသမီး၊ ကိုယ့်ရဲ့ ဝန်ထမ်းတွေဆီက ဘာရမလဲလို့ မကြည့်ဘဲ ငါက ဘာပေးနိုင်မလဲ (How can I serve?) လို့ စဉ်းစားပါ။
တစ်ဖက်လူ အမှားလုပ်တဲ့အခါ အပြစ်တင်မယ့်အစား အတူတူ ဘယ်လိုပြင်ကြမလဲဆိုတဲ့ စိတ်ထားကို မွေးမြူပါ။
ထေရဂါထာမှာ အရှင်သာရိပုတ္တရာမထေရ်မြတ်က "မြေကြီးဟာ သန့်ရှင်းတာပဲဖြစ်ဖြစ်၊ မသန့်ရှင်းတာပဲဖြစ်ဖြစ် အားလုံးကို လက်ခံသလိုမျိုး ငါ့ရဲ့ စိတ်ကိုလည်း အားလုံးအပေါ် သည်းခံနိုင်အောင် ထားတယ်" လို့ ဟောခဲ့ပါတယ်။ ဒါဟာ Servant Leader တစ်ဦးရဲ့ စိတ်နေစိတ်ထားပါပဲ။ ကိုယ့်ရဲ့ မာနကို နှိမ့်ချပြီး သူတစ်ပါးကို မြှင့်တင်ပေးခြင်းအားဖြင့် မိမိကိုယ်တိုင်လည်း ပိုမို မြင့်မြတ်တဲ့ ခေါင်းဆောင်တစ်ဦး ဖြစ်လာမှာပါ ဒကာကြီးတို့။
၈။ အနှစ်ချုပ်နှင့် တိုက်တွန်းချက် (Summary & Application)
ဒါကြောင့် ဒီနေ့ တရားနာ ပရိတ်သတ်အပေါင်း သူတော်ကောင်းတို့အနေနဲ့ -
၁။ မိမိတို့ ရောက်ရှိရာ နေရာတိုင်းမှာ "အလုပ်အကျွေးပြုခြင်းဖြင့် ဦးဆောင်သူ" (Servant Leader) များ ဖြစ်အောင် ကြိုးစားပါ။
၂။ ထေရဂါထာလာ အရှင်သူမြတ်တွေရဲ့ စံပြ ခေါင်းဆောင်မှု နည်းလမ်းကောင်းတွေကို အတုယူ ကျင့်သုံးပါ။
၃။ ဓာတ်တော်မြတ်များ၏ ပါရမီတော်ကို အာရုံပြုခြင်းဖြင့် မာနကင်းစင်သော သာသနာပြုစိတ်ဓာတ်ကို မွေးမြူပါ။
ခေါင်းဆောင်မှုဆိုတာ သူတစ်ပါးအပေါ် လွှမ်းမိုးဖို့ မဟုတ်ဘဲ၊ သူတစ်ပါးရဲ့ ဘဝတွေ တိုးတက်လာအောင် လမ်းဖွင့်ပေးဖို့ပဲ ဖြစ်ပါတယ် ဒကာကြီးတို့။
၉။ သာဓုခေါ်ခြင်းနှင့် အမျှပေးဝေခြင်း
ကဲ... ဒီနေ့ ဟောကြားအပ်တဲ့ "သာသနာပြု ခေါင်းဆောင်မှု" တရားတော်ကို နာယူကြည်ညိုကြတဲ့ အကျိုးအားကြောင့် သူတော်ကောင်းတို့၏ သန္တာန်၌ မြင့်မြတ်သော ခေါင်းဆောင်မှု စိတ်ဓာတ်များ ကိန်းဝပ်ကြပါစေ၊ သူတစ်ပါး၏ အကျိုးကို သယ်ပိုးနိုင်ကြပါစေ၊ မဂ်ဉာဏ် ဖိုလ်ဉာဏ် နိဗ္ဗာန်သို့ လွယ်ကူစွာ ရောက်ရှိနိုင်ကြပါစေကုန်သတည်း။
မိမိတို့ ပြုလုပ်အပ်သော ကုသိုလ်အစုစုတို့ကို အနန္တောအနန္တ ငါးပါးနှင့်တကွ (၃၁) ဘုံ၌ ရှိကြကုန်သော ဝေနေယျသတ္တဝါအပေါင်းတို့အား အမျှ... အမျှ... အမျှ ပေးဝေလိုက်ကြပါကုန်။
သာဓု... သာဓု... သာဓု။
ဗုဒ္ဓသာသနံ စိရံ တိဌတု။
ဗုဒ္ဓသာသနံ စိရံ တိဌတု။
ဗုဒ္ဓသာသနံ စိရံ တိဌတု။
ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက
The Office Of Siridantamahapalaka
နေ့စွဲ - ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၆ ရက်။ (ကဆုန်လပြည့်ကျော် ၂ ရက်)
