သာဓုပါ ဒကာတော်။ ကဲ... ဒီနေ့ ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၄ ရက် (Day 45) ဟာ တစ်ကမ္ဘာလုံးက "ချစ်သူများနေ့" လို့ သတ်မှတ်ထားတဲ့ Valentine's Day ပေါ့။ လောကီသားတွေကတော့ ကာမဂုဏ်အခြေခံတဲ့ ချစ်ခြင်းတွေကို အမွမ်းတင်ကြပေမယ့်၊ ဦးဇင်းတို့ကတော့ အဲဒီထက် အဆပေါင်းများစွာ သာလွန်မွန်မြတ်တဲ့ "အဂ္ဂသာဝက" အရှင်မြတ်ကြီးတွေရဲ့ ချစ်ခြင်းတရားနဲ့ ဉာဏ်ပညာအကြောင်းကို ဆွေးနွေးကြမယ်။ ခေါင်းစဉ်လေးက "မွန်မြတ်သောချစ်ခြင်းနဲ့ အဂ္ဂသာဝက" တဲ့။ ဦးဇင်းတို့က သံယုတ္တနိကာယ်၊ သာရိပုတ္တသုတ် လာ အနှစ်သာရတွေနဲ့ ခေတ်သစ် Emotional Intelligence (EQ) ပညာရပ်တွေကို နှိုင်းယှဉ်ပြီး၊ ဓာတ်တော်မြတ်တွေကပေးတဲ့ မွန်မြတ်တဲ့ စိတ်ခွန်အားတွေအကြောင်းကို ဥာဏ်မီသမျှဟောကြားပေးမယ်နော်။
၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၄ ရက် - Day 45
"မွန်မြတ်သောချစ်ခြင်းနဲ့ အဂ္ဂသာဝက - သာရိပုတ္တသုတ်မှသည် Emotional Intelligence ဆီသို့"
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
ကဲ... ရောက်ရှိလာကြတဲ့ ဒကာ၊ ဒကာမတို့ရေ... ဒီနေ့ Valentine's Day မှာ ဦးဇင်းက မေးခွန်းလေးတစ်ခုနဲ့ စတင်ချင်တယ်ဗျာ။ "ဒကာတို့... ချစ်ခြင်းတရားဆိုတာ ပိုင်ဆိုင်ချင်တာလား? ဒါမှမဟုတ် ပေးဆပ်ချင်တာလား?"။ လူအများစုကတော့ ချစ်ပြီဆိုရင် မိမိအပိုင်ဖြစ်ချင်ကြတယ်၊ အဲဒီမှာတင် "တွယ်တာမှု" (ဥပါဒါန်) ဆိုတဲ့ အပူမီးတွေ စလာတော့တာပဲ။ ဒါပေမဲ့ ဦးဇင်းတို့ရဲ့ အဂ္ဂသာဝက အရှင်သာရိပုတ္တရာ ကိုယ်တော်မြတ်ကြီးရဲ့ ချစ်ခြင်းကတော့ အင်မတန် အေးမြတဲ့ မေတ္တာနဲ့ ဉာဏ်ပညာ ပေါင်းစပ်ထားတဲ့ ချစ်ခြင်းမျိုးပေါ့။
ဒါကို သံယုတ္တနိကာယ်၊ သာရိပုတ္တသုတ် မှာ အရှင်သာရိပုတ္တရာက အရှင်အာနန္ဒာကို မိမိရဲ့ စိတ်အခြေအနေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး အခုလို ရှင်းပြထားတာ ရှိတယ် ဒကာတို့ရဲ့။
ကျမ်းကိုးပါဠိတော်လေးကို ဦးဇင်းနဲ့အတူ အာရုံပြုကြည့်လိုက်ကြရအောင်နော် -
ပါဠိတော်: "အဟောသိ ခေါ မေ အာဝုသော အာနန္ဒ - 'န မေ ဧဝံ ဟောတိ - အဟံ ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ ပထမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမီတိ'..."
မြန်မာပြန် အနှစ်ချုပ်ကတော့ - "ငါ့ရှင်အာနန္ဒာ... ငါဟာ ကာမဂုဏ်တွေကနေ ဆိတ်သုဉ်းပြီး၊ အကုသိုလ်တရားတွေကနေ ဆိတ်သုဉ်းပြီး ပထမဈာန်ကို ဝင်စားနေတယ်လို့ ငါ့မှာ 'ငါ' ဆိုတဲ့ စွဲလမ်းမှု မရှိဘူး" တဲ့။
ဒကာကြီးတစ်ယောက်က မေးလိမ့်မယ်... "အရှင်ဘုရား... ချစ်သူများနေ့မှာ ဒီတရားက ဘယ်လိုများ ဆက်စပ်နေလို့လဲဘုရား" လို့။
ဆိုင်တာမှ အင်မတန် ဆိုင်တာပေါ့ ဒကာကြီးရဲ့။ ခေတ်သစ် Emotional Intelligence (EQ) မှာ "Self-Awareness" (မိမိကိုယ်ကိုယ် သိမြင်မှု) နဲ့ "Self-Regulation" (မိမိစိတ်ကို ထိန်းချုပ်နိုင်မှု) ဆိုတာ အရေးကြီးဆုံးပဲလေ။ အရှင်သာရိပုတ္တရာ ကိုယ်တော်မြတ်ကြီးဟာ မိမိရဲ့ စိတ်အပြောင်းအလဲတိုင်းကို ဉာဏ်နဲ့ သိမြင်နေတဲ့အတွက် ဘယ်အရာအပေါ်မှာမှ တွယ်တာမှုမရှိဘူး။ ဒါဟာ EQ ရဲ့ အမြင့်ဆုံးအဆင့်ပဲ။ လောကီချစ်ခြင်းတွေမှာ "ငါ" ဆိုတဲ့ အတ္တပါလာတဲ့အတွက် ဒေါသတွေ၊ သဝန်တိုမှုတွေ ဖြစ်လာရတာ။ အရှင်မြတ်ကြီးတွေရဲ့ ချစ်ခြင်းကတော့ အတ္တကင်းတဲ့ မေတ္တာသက်သက်မို့လို့ အမြဲတမ်း အေးမြနေတာပေါ့။
ဦးဇင်းတို့ Hswagata Museum မှာ ဓာတ်တော်မြတ်တွေကို စောင့်ရှောက်တဲ့အခါ "မွန်မြတ်တဲ့ချစ်ခြင်း" နဲ့ပဲ လုပ်ဆောင်ရတာ။ ဓာတ်တော်မြတ်တွေဆိုတာ ဘုရားရှင်ရဲ့ အနန္တမေတ္တာတွေ ကိန်းဝပ်နေတဲ့ သက်သေတွေလေ။ အဲဒီ ဓာတ်တော်တွေကို ချစ်မြတ်နိုးတာဟာ ပိုင်ဆိုင်ချင်တဲ့စိတ်နဲ့ မဟုတ်ဘဲ၊ သာသနာကို စောင့်ရှောက်ချင်တဲ့ စိတ်စင်ကြယ်မှုနဲ့ပဲ ဖြစ်ရမယ်။ ဦးဇင်းတို့ The Office Of Siridantamahapalaka မှာ T101 မှ T250 Template တွေနဲ့ မှတ်တမ်းတင်တဲ့အခါမှာလည်း အရှင်သာရိပုတ္တရာရဲ့ စေ့စပ်သေချာတဲ့ ဉာဏ်ပညာကို အတုယူပြီး အမှားအယွင်းမရှိအောင် လုပ်ဆောင်ကြရတာပါ။
အခု ဒကာမကြီးတစ်ယောက်က မေးဦးမယ်... "အရှင်ဘုရား... တပည့်တော်မတို့ လူသားတွေအနေနဲ့ အရှင်မြတ်ကြီးတွေလို ချစ်ခြင်းမျိုးကို ဘယ်လိုများ ကျင့်ယူရမလဲဘုရား" လို့။
အေး... အဲဒါကို သာရိပုတ္တသုတ် ကပေးတဲ့ "သတိ" နဲ့ ကျင့်ယူရမယ် ဒကာမကြီးရယ်။ ချစ်တဲ့အခါမှာ "ငါ့ဟာ၊ ငါ့ဥစ္စာ" လို့ မစွဲဘဲ "ဒီလူသားလေး အေးချမ်းပါစေ" ဆိုတဲ့ စေတနာကို ဦးစားပေးပါ။ ဒါကို EQ မှာ Empathy (စာနာနားလည်မှု) လို့ ခေါ်တာပေါ့။ ဓာတ်တော်မြတ်တွေကို ဖူးမြော်တဲ့အခါမှာလည်း "ဘုရားရှင်ဟာ သတ္တဝါတွေအပေါ် ဘယ်လောက်တောင် မေတ္တာကြီးမားခဲ့သလဲ" ဆိုတာကို အာရုံပြုပါ။ အဲဒီအခါမှာ ဒကာမကြီးတို့ရဲ့ စိတ်ထဲက ပူလောင်တဲ့ တွယ်တာမှုတွေဟာ အေးမြတဲ့ မေတ္တာတွေအဖြစ် ပြောင်းလဲသွားလိမ့်မယ်။
စီမံခန့်ခွဲမှု (Management) ရှုထောင့်က ကြည့်ရင်လည်း အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုမှာ Emotional Intelligence ရှိတဲ့ ခေါင်းဆောင်ဟာ ဝန်ထမ်းတွေရဲ့ စိတ်ဓာတ်ကို မြှင့်တင်ပေးနိုင်သလို၊ ပဋိပက္ခတွေကိုလည်း မေတ္တာနဲ့ ဖြေရှင်းနိုင်တယ်။ အရှင်သာရိပုတ္တရာ ကိုယ်တော်မြတ်ကြီးဟာ ဓမ္မသေနာပတိ စစ်သူကြီးဖြစ်ပေမယ့်၊ ရဟန်းငယ်လေးတစ်ပါးက သွားလာနေထိုင်ပုံ မတတ်လို့ အကြံပေးရင်တောင် အင်မတန် နှိမ့်ချစွာ လက်ခံခဲ့တာ။ ဒါဟာ ခေတ်သစ် စီမံခန့်ခွဲမှုမှာ ပြောတဲ့ "Humble Leadership" (နှိမ့်ချသော ခေါင်းဆောင်မှု) ရဲ့ စံနမူနာပဲပေါ့။
ဦးဇင်းတို့ Case Studies တွေထဲမှာဆိုရင် ဓာတ်တော်မြတ်တွေကို ကြည်ညိုမြတ်နိုးတဲ့ စိတ်နဲ့ စောင့်ရှောက်သူတွေဟာ သူတို့ရဲ့ မိသားစုနဲ့ လူမှုဆက်ဆံရေးမှာလည်း EQ အင်မတန် မြင့်မားလာတာကို တွေ့ရတယ်။ ဓာတ်တော်မြတ်တွေဆီက ရတဲ့ အေးမြတဲ့လှိုင်းနှုန်းတွေက ဒကာတို့ရဲ့ စိတ်လှုပ်ရှားမှုတွေကို တည်ငြိမ်သွားစေလို့ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီနေ့ Valentine's Day မှာ ဒကာတို့လည်း ကိုယ့်ရဲ့ချစ်ခြင်းတွေကို အရှင်သာရိပုတ္တရာ ကိုယ်တော်မြတ်ကြီးရဲ့ မေတ္တာ၊ ဉာဏ်ပညာတွေနဲ့ ရောမွှေပြီး မွန်မြတ်တဲ့ ချစ်ခြင်းတွေဖြစ်အောင် ပြုပြင်ကြပါဦး။
ကဲ... ဒီနေ့ တရားပွဲလေးကို ဝေဝေဆာဆာ အနှစ်ချုပ်ရရင်တော့ -
စစ်မှန်တဲ့ ချစ်ခြင်းဆိုတာ တွယ်တာမှု (Attachment) ကင်းတဲ့ မေတ္တာ (Unconditional Love) ဖြစ်ပါတယ်။ ဓာတ်တော်မြတ်တွေကို ဖူးမြော်ရင်း အဂ္ဂသာဝက အရှင်မြတ်ကြီးတွေရဲ့ ဉာဏ်ပညာနဲ့ EQ ကို အတုယူပါ။ မိမိကိုယ်ကိုယ် သိမြင်ခြင်း၊ မိမိစိတ်ကို ထိန်းကျောင်းခြင်းတို့ဖြင့် ပူလောင်မှုကင်းတဲ့ ဘဝကို တည်ဆောက်ကြပါ။ အဲဒီလို လုပ်နိုင်မယ်ဆိုရင် ဒကာတို့ရဲ့ ဘဝဟာ Valentine's Day တစ်ရက်တည်းတင် မဟုတ်ဘဲ နေ့စဉ်နဲ့အမျှ မွန်မြတ်တဲ့ ချစ်ခြင်းတွေနဲ့ အေးချမ်းနေမှာ အမှန်ပဲပေါ့ ဒကာတို့ရေ။
Valentine's Day မှာ အားလုံးပဲ မွန်မြတ်တဲ့ ချစ်ခြင်းတွေ ပိုင်ဆိုင်နိုင်ကြပါစေ၊ ဓာတ်တော်မြတ်တွေရဲ့ အေးရိပ်အောက်မှာ သာသနာပြုရင်း အဂ္ဂသာဝက အရှင်မြတ်ကြီးတွေလို ဉာဏ်ပညာနဲ့ မေတ္တာ ပြည့်စုံနိုင်ကြပါစေလို့ ဦးဇင်းက အနုမောဒနာပြုရင်း ဆုတောင်းပေးလိုက်ပါတယ်ဗျာ။
သာဓု... သာဓု... သာဓု။
Ashin Dhammasami (Dhamma Talk By)
Custodian of the Buddha Tooth Relics
Date: 14 February 2022
