Day: 122 | ၁ မေ ၂၀၂၄ | အလုပ်သမားနှင့် ဝီရိယ (လုပ်အားအခွင့်အရေးနှင့် ဝီရိယသမ္ဗောဇ္ဈင်) | အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ ဥဋ္ဌာနသမ္ပဒါ | Labor Rights & Thermodynamics
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ။ ဒီနေ့ဟာ သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၇ ခုနှစ်၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၆ ခုနှစ်၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ မေလ (၁) ရက်နေ့၊ နိုင်ငံတကာ အလုပ်သမားနေ့ (International Labor Day) ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလိုထူးမြတ်တဲ့ နေ့ရက်မှာ သူတော်ကောင်းတို့အားလုံး မိမိတို့ရဲ့ လုပ်ငန်းခွင်အသီးသီးမှာ ကိုယ်စီကိုယ်စီ ကြိုးစားအားထုတ်ခဲ့ကြတဲ့ လုပ်အားတွေရဲ့ အကျိုးရလဒ်ကို ခံစားစံစားနိုင်ကြပါစေ၊ လုပ်ငန်းခွင်ဘေးအန္တရာယ် ကင်းဝေးပြီး စိတ်ချမ်းသာ ကိုယ်ကျန်းမာ ရှိကြပါစေလို့ ဦးပဉ္ဇင်းက ရှေးဦးစွာ မေတ္တာပို့သ နှုတ်ခွန်းဆက်သလိုက်ပါတယ်။
ကဲ... တရားမဟောမီ၊ တရားမနာမီမှာ ဒီနေ့ဟောကြားမယ့် "အလုပ်" ဆိုတဲ့ ခေါင်းစဉ်နဲ့ လိုက်လျောညီထွေဖြစ်အောင် ဦးပဉ္ဇင်းတို့ စိတ်ကလေးကို ခဏလောက် ငြိမ်သက်သွားအောင် "ဝါယောကသိုဏ်း" လေး စီးဖြန်းကြည့်ရအောင်။ သူတော်ကောင်းတို့ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ လှုပ်ရှားနေတဲ့ သဘော၊ ရွေ့လျားနေတဲ့ သဘော၊ တွန်းကန်နေတဲ့ သဘောလေးတွေ ရှိတယ်။ အသက်ရှူလိုက်တိုင်း လေအိတ်တွေ ဖောင်းသွားတာ၊ ပြန်ပိန်သွားတာ၊ နှလုံးခုန်လို့ သွေးတွေ စီးဆင်းသွားတာ၊ ဒါတွေအားလုံးဟာ ဝါယောဓာတ်ရဲ့ အလုပ်တွေချည်းပါပဲ။ "ငါလုပ်နေတာ မဟုတ်ဘူး၊ ဝါယောဓာတ်က လှုပ်ရှားနေတာပါလား" လို့ နှလုံးသွင်းပြီး၊ အဲဒီ လှုပ်ရှားမှု သဘောလေးအပေါ်မှာ စိတ်ကလေးကို ငြိမ်ငြိမ်လေး ကပ်ထားလိုက်စမ်းပါ။ မောပန်းမှုတွေ၊ ပူလောင်မှုတွေ ခဏငြိမ်းပြီး ဓာတ်သဘောလေးကိုပဲ မြင်အောင် ကြည့်နေလိုက်ပါ။ (၁) မိနစ်လောက် ငြိမ်သက်စွာ ရှုမှတ်လိုက်ကြရအောင်...။
ကဲ... စိတ်ကလေး အတော်အတန် ငြိမ်သက်သွားပြီဆိုရင် ဒီနေ့ခေတ် ကမ္ဘာကြီးမှာ ပြောနေကြတဲ့ "အလုပ်သမား အခွင့်အရေး" (Labor Rights) ဆိုတာနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ဓမ္မမျက်လုံးနဲ့ ကြည့်ကြရအောင်။ ဒီနေ့ မေလ (၁) ရက်နေ့ဆိုတာ ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းလုံးမှာရှိတဲ့ အလုပ်သမားတွေက "ငါတို့ရဲ့ လုပ်အားကို တန်ဖိုးထားပါ၊ ငါတို့ရဲ့ အချိန်တွေကို လေးစားပါ၊ နားချိန်ပေးပါ" ဆိုပြီး တောင်းဆိုခဲ့ကြတဲ့ သမိုင်းဝင်နေ့တစ်နေ့ ဖြစ်ပါတယ်။ ခေတ်သစ် လူမှုရေးပညာရပ် (Sociology) နဲ့ ဥပဒေပညာ (Law) တွေမှာဆိုရင် လူတစ်ယောက်ဟာ တစ်နေ့ကို (၈) နာရီ အလုပ်လုပ်မယ်၊ (၈) နာရီ အနားယူမယ်၊ (၈) နာရီ အိပ်မယ်ဆိုပြီး စနစ်တကျ သတ်မှတ်ထားကြတယ်။ ဒါဟာ လူသားချင်း စာနာထောက်ထားမှု (Humanitarian) အရ အလွန်မွန်မြတ်တဲ့ သတ်မှတ်ချက်ပါပဲ။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ လူသားဆိုတာ စက်ရုပ်မှ မဟုတ်တာကိုး။
ဒါကို သိပ္ပံနည်းကျ (Scientific Perspective) နဲ့ ထပ်ပြီး ချဲ့ထွင်ကြည့်မယ်ဆိုရင် ရူပဗေဒ (Physics) မှာ "အလုပ်" (Work) ဆိုတာကို ဘယ်လို အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်သလဲ။ အားတစ်ခု (Force) ကို အသုံးပြုပြီး အရာဝတ္ထုတစ်ခုကို အကွာအဝေးတစ်ခု (Distance) ရောက်အောင် ရွှေ့လိုက်နိုင်မှ "အလုပ်မြောက်တယ်" (Work Done) လို့ ခေါ်တယ်။ W = F x d ပေါ့။ အဲဒီလို အလုပ်တစ်ခု ဖြစ်မြောက်ဖို့အတွက် စွမ်းအင် (Energy) လိုအပ်ပါတယ်။ သာမိုဒိုင်းနမစ် (Thermodynamics) သဘောတရားအရ စွမ်းအင်တစ်ခုကို အသုံးပြုလိုက်တဲ့အခါ တခြားစွမ်းအင်တစ်ခုအဖြစ် ပြောင်းလဲသွားပြီး၊ အဲဒီဖြစ်စဉ်မှာ အပူစွမ်းအင် (Heat) တွေ ထွက်လာစမြဲပါပဲ။ သူတော်ကောင်းတို့ စက်ရုံတစ်ရုံမှာ စက်တွေလည်နေရင် စက်တွေ ပူမလာဘူးလား။ ပူလာတာပေါ့။ ထို့အတူပါပဲ... သူတော်ကောင်းတို့ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ဆိုတဲ့ "ဇီဝစက်ရုံကြီး" (Biological Machine) မှာလည်း အလုပ်လုပ်လိုက်တိုင်း ကြွက်သားတွေက ATP လို့ခေါ်တဲ့ ဓာတုစွမ်းအင်ကို လောင်ကျွမ်းပြီး လှုပ်ရှားရတယ်။ ဒီလို လောင်ကျွမ်းတိုင်း အပူဓာတ် (Tejo Dhatu) တွေ ထွက်လာတယ်။ အဲဒီ အပူတွေ များလာရင် "ပင်ပန်းတယ်၊ ညောင်းညာတယ်" ဆိုတဲ့ ခံစားမှု ဖြစ်လာတာပါပဲ။
ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... ကားတစ်စီး မောင်းနေတာနဲ့ တူပါတယ်။ ကားအင်ဂျင်ထဲမှာ ဆီလောင်ကျွမ်းပြီး ပစ္စတင် (Piston) တွေ အလုပ်လုပ်တဲ့အခါ ကားကတော့ ရှေ့ကို ရောက်သွားပါရဲ့၊ ဒါပေမဲ့ အင်ဂျင်ကတော့ ပူကျန်ခဲ့တယ်။ အဲဒီ အင်ဂျင်ပူတာကို မအေးစေဘဲ ဆက်မောင်းနေရင် ဘာဖြစ်မလဲ။ အင်ဂျင် "Overheat" ဖြစ်ပြီး ပျက်စီးသွားမှာပေါ့။ ဒါကြောင့် ခေတ်သစ်ဆေးပညာ (Occupational Health) မှာ အလုပ်သမားတွေကို "နားချိန်" (Rest Break) ပေးရမယ်လို့ ပြဋ္ဌာန်းထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။ အင်ဂျင်အေးဖို့ လိုသလို၊ လူလည်း အနားယူဖို့ လိုတယ်ဆိုတဲ့ သဘောပါပဲ။ ဒါပေမဲ့ သူတော်ကောင်းတို့ရေ... လောကီပညာက "ခန္ဓာကိုယ်နားဖို့" ပဲ ပြောနိုင်တယ်။ "စိတ်နားဖို့" ကျတော့ ဥပဒေတွေက မစွမ်းဆောင်နိုင်ပါဘူး။ စိတ်အပူကို ငြိမ်းဖို့ကျတော့ ဘုရားရှင်ရဲ့ နည်းလမ်းကသာ အစစ်မှန်ဆုံး ဖြစ်ပါတယ်။
ကဲ... ဒါဆိုရင် ဘုရားရှင်က "အလုပ်" နဲ့ ပတ်သက်ပြီး ဘယ်လို ဟောကြားထားသလဲဆိုတာကို အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ ဥဋ္ဌာနသမ္ပဒါသုတ် (Utthana Sampada) ကို အခြေခံပြီး လေ့လာကြည့်ကြရအောင်။ ဘုရားရှင်က "ဥဋ္ဌာနသမ္ပဒါ" ဆိုတာ "ထကြွလုံ့လ ပြည့်စုံခြင်း" လို့ ဟောတော်မူပါတယ်။ ပါဠိလို "ဥဋ္ဌာန" (Utthana) ဆိုတာ "အထက်သို့ ကြွတက်ခြင်း၊ ပျင်းရိမှုအောက်ကနေ ရုန်းထွက်ခြင်း" လို့ အဓိပ္ပာယ်ရပါတယ်။ ဒီနေရာမှာ ဘုရားရှင် ဆိုလိုတဲ့ အလုပ်ဆိုတာ လောကီစီးပွားရှာတာတစ်ခုတည်းကို ပြောတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ကုသိုလ်တရားတွေ ပွားများရာမှာလည်း "ဝီရိယ" (Viriya) ရှိဖို့ လိုအပ်ကြောင်း ဟောထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။
အဘိဓမ္မာသဘောအရ ပြောရမယ်ဆိုရင် "ဝီရိယ" ဆိုတာ စေတသိက် (Mental Factor) တစ်မျိုး ဖြစ်ပါတယ်။ သူ့ရဲ့ သဘောက ဘာလဲဆိုတော့ "မဆုတ်မနစ် ထောက်ပံ့ပေးခြင်း" (Supporting) သဘောပါပဲ။ ဥပမာ - အိမ်အိုကြီးတစ်လုံး ပြိုကျတော့မလို ဖြစ်နေတဲ့အခါ တိုင်အသစ်တစ်ခုနဲ့ ထောက်ကန်လိုက်ရင် မပြိုတော့သလိုပဲ၊ ကုသိုလ်စိတ်တွေ ပျောက်ကွယ်မသွားအောင်၊ အလုပ်တစ်ခု မပျက်စီးသွားအောင် နောက်ကနေ တွန်းကန်ပေးနေတာကို "ဝီရိယ" လို့ ခေါ်ပါတယ်။ ဘုရားရှင်က "ဝီရိယေန ဒုက္ခမစ္စေတိ" - ဝီရိယရှိမှသာလျှင် ဆင်းရဲဒုက္ခမှ လွန်မြောက်နိုင်တယ်လို့ မိန့်တော်မူခဲ့ပါတယ်။
ဒီနေရာမှာ သူတော်ကောင်းတို့ သတိပြုရမှာက... လောကီအမြင်မှာ "အလုပ်လုပ်တယ်" ဆိုတာ ပင်ပန်းဆင်းရဲခြင်း (Suffering) လို့ မြင်ကြတယ်။ ဒါကြောင့် အလုပ်ပိတ်ရက်ကို မျှော်ကြတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဓမ္မအမြင်မှာကျတော့ "ဝီရိယ" ဆိုတာ စိတ်ကို တက်ကြွစေတဲ့ "အာဟာရ" တစ်မျိုး ဖြစ်ပါတယ်။ မကောင်းမှု (အကုသိုလ်) တွေ ဝင်မလာအောင် တားဆီးပေးတဲ့ တံတိုင်းလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်ထဲမှာပဲ "ကမ္မန္တ" (Kammanta) ဆိုတဲ့ အလုပ်နဲ့ ပတ်သက်ရင် "သမ္မာအာဇီဝ" (Right Livelihood) ဖြစ်ဖို့ အရေးကြီးပုံကိုလည်း တွဲဖက်ဟောထားပါတယ်။ အလုပ်လုပ်တာချင်း တူပေမဲ့ သူများအသက် သတ်တဲ့အလုပ်၊ သူများကို လိမ်ညာတဲ့အလုပ်မျိုးဆိုရင် အဲဒီ ဝီရိယက "မိစ္ဆာဝီရိယ" (Wrong Effort) ဖြစ်သွားတယ်။ အဲဒီတော့ အင်ဂျင်ပူတာချင်း တူပေမဲ့ ဟိုဘက်က ငရဲမီးနဲ့ ပူတာ၊ ဒီဘက်ကတော့ သမ္မာအာဇီဝ မီးအပူနဲ့ ပူတာ မတူပါဘူး။
ဒါကို ဒကာကြီးတစ်ယောက်က မေးစရာ ရှိတာက "အရှင်ဘုရား... တပည့်တော်တို့က ရုံးမှာ ကွန်ပျူတာပဲ ထိုင်ရိုက်နေရတာ၊ ပင်ပန်းလိုက်တာ ဘုရား၊ ဒါ ဝီရိယ ကုသိုလ် ဖြစ်ပါ့မလား" လို့ မေးချင်စရာ ရှိတယ်။ သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ကုသိုလ်ဖြစ်မဖြစ် ဆိုတာ "စေတနာ" (Intention) ပေါ်မှာ မူတည်ပါတယ်။ မိမိလုပ်နေတဲ့ အလုပ်ဟာ သူတစ်ပါးကို အကျိုးပြုသလား၊ မိမိမိသားစုကို တရားသဖြင့် ရှာဖွေကျွေးမွေးတာလား ဆိုတဲ့အပေါ်မှာ ကြည့်ရပါမယ်။ ကွန်ပျူတာ ရိုက်နေရင်းနဲ့လည်း "ငါ့ရဲ့ လုပ်အားကြောင့် လူတွေ အဆင်ပြေကြပါစေ" ဆိုတဲ့ မေတ္တာစိတ် ကပ်လိုက်ရင် အဲဒီ လက်ချောင်းလေးတွေ လှုပ်ရှားနေတာဟာ ကုသိုလ်ဖြစ်သွားတာပါပဲ။ ရူပဗေဒအရ စွမ်းအင် (Energy) သက်သက် ထွက်တာမဟုတ်ဘဲ၊ ပါရမီစွမ်းအင် (Paramis) တွေပါ ထွက်ပေါ်လာတာ ဖြစ်ပါတယ်။
သိပ္ပံပညာရဲ့ သဘောတရားကို ဓမ္မနဲ့ ဆက်ပြီး ချိတ်ဆက်ကြည့်ရအောင်။ ရူပဗေဒမှာ နာမည်ကြီးတဲ့ သာမိုဒိုင်းနမစ် ဒုတိယနိယာမ (Second Law of Thermodynamics) ဆိုတာ ရှိတယ်။ အဲဒီ နိယာမက ဘာပြောသလဲဆိုတော့ စနစ်တစ်ခု (System) ဟာ ပြင်ပကနေ စွမ်းအင် (Energy) ဖြည့်တင်းမပေးဘူးဆိုရင် အဲဒီစနစ်ရဲ့ "အင်ထရိုပီ" (Entropy) လို့ခေါ်တဲ့ ဖရိုဖရဲဖြစ်မှု၊ ပျက်စီးယိုယွင်းမှုက အမြဲတမ်း တိုးပွားလာစမြဲ ဖြစ်ပါတယ်တဲ့။ ဆိုလိုတာက အရာဝတ္ထုတစ်ခုကို ဒီအတိုင်း ပစ်ထားလိုက်ရင် အလိုလို သစ်လွင်တောက်ပလာတာ မရှိဘူး၊ အလိုလို ဟောင်းနွမ်းဆွေးမြေ့သွားတာပဲ ရှိတယ်။ သံတုံးကို ပစ်ထားရင် သံချေးတက်သွားမယ်၊ အိမ်ကို ပစ်ထားရင် ပင့်ကူအိမ်တွေ တက်ပြီး ပျက်စီးသွားမယ်။ ဒါဟာ သဘာဝတရားရဲ့ နိယာမပါပဲ။
ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... သူတော်ကောင်းတို့ အိမ်မှာရှိတဲ့ ပန်းခြံလေးကိုပဲ ကြည့်လိုက်ပါ။ ပန်းခြံကို နေ့တိုင်း ရေလောင်း၊ ပေါင်းသင်၊ မြေဆွ ဆိုတဲ့ "ဝီရိယ" (Effort) စွမ်းအင်ကို ထည့်မပေးဘဲ ဒီအတိုင်း ပစ်ထားလိုက်ရင် ဘာဖြစ်သွားမလဲ။ လှပတဲ့ ပန်းခင်းကြီး ဖြစ်လာမလား၊ ဒါမှမဟုတ် ပေါင်းပင်တွေ၊ ခြုံနွယ်တွေ ဖုံးလွှမ်းပြီး တောထသွားမလား။ တောထသွားမှာ အသေအချာပါပဲ။ ထို့အတူပါပဲ... လူ့စိတ်ဆိုတာလည်း ဒီအတိုင်း လွှတ်ထားလိုက်ရင် "ကုသိုလ်" (Order) ဘက်ကို မရောက်ဘဲ "အကုသိုလ်" (Disorder) ဆိုတဲ့ ကိလေသာဘက်ကိုပဲ အလိုလို စီးဆင်းသွားတတ်ပါတယ်။ ရေဆိုတာ မြင့်ရာကနေ နိမ့်ရာကို စီးသလို၊ စိတ်ဟာလည်း ဝီရိယနဲ့ မထိန်းထားရင် အောက်တန်းကျတဲ့ လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟ အာရုံတွေဆီကိုပဲ သက်ဆင်းသွားတာ ဓမ္မနိယာမပါပဲ။ ဒါကြောင့် "အလုပ်လုပ်တယ်"၊ "ဝီရိယစိုက်တယ်" ဆိုတာ လောကီအမြင်မှာ ပင်ပန်းတယ်လို့ ထင်ရပေမဲ့၊ ဓမ္မအမြင်မှာကျတော့ "အင်ထရိုပီ" လို့ခေါ်တဲ့ ယိုယွင်းပျက်စီးမှုကို တားဆီးနေတဲ့ မွန်မြတ်တဲ့ ဖြစ်စဉ်တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။
ကဲ... သိပ္ပံဘက်ကနေ ဘုရားရှင်ရဲ့ ပါဠိတော်ဘက်ကို ကူးပြီး ကြည့်ကြရအောင်။ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ ပဉ္စကနိပါတ်၊ ဥဋ္ဌာနသမ္ပဒါသုတ်မှာ ဘုရားရှင်က ကြီးပွားတိုးတက်ကြောင်း တရားတွေကို ဟောတဲ့အခါ "ဥဋ္ဌာနသမ္ပဒါ" ကို နံပါတ် (၁) အနေနဲ့ ဟောတော်မူပါတယ်။ "ဥဋ္ဌာန" (Utthana) ဆိုတဲ့ ပါဠိပုဒ်ကို အနက်ဖွင့်ကြည့်ရင် "ဥ" ဆိုတာ "အထက်သို့"၊ "ဌာန" ဆိုတာ "ရပ်တည်ခြင်း" လို့ အဓိပ္ပာယ်ရပါတယ်။ ဆိုလိုရင်းကတော့ "ပျင်းရိခြင်း၊ နိမ့်ကျခြင်း၊ အကုသိုလ်ဖြစ်ခြင်း ဆိုတဲ့ နေရာကနေ အထက်သို့ ကြွတက် ရပ်တည်လိုက်ခြင်း" ကို ခေါ်တာပါ။ အိပ်ရာထဲကနေ လူးလဲထသလိုမျိုး၊ ဒုက္ခထဲကနေ ရုန်းထွက်တာမျိုးကို ဆိုလိုပါတယ်။
ဘုရားရှင်က ဒီဝီရိယရဲ့ သဘောကို အဘိဓမ္မာပိုင်းဆိုင်ရာမှာ အဆင့် (၃) ဆင့်နဲ့ အတိအကျ ခွဲခြားပြထားပါတယ်။ ဒါကို သူတော်ကောင်းတို့ သေသေချာချာ မှတ်သားထားစေချင်ပါတယ်။
ပထမအဆင့်က "အာရမ္ဘဓာတ်" (Arambha Dhatu) ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါက အလုပ်တစ်ခုကို စတင်လိုက်တဲ့ အားထုတ်မှုပါ။ ဓာတုဗေဒ (Chemistry) မှာဆိုရင် ဓာတ်ပြုမှုတစ်ခု စတင်ဖြစ်ပေါ်ဖို့ လိုအပ်တဲ့ "Activation Energy" (စနက်တံ စွမ်းအင်) နဲ့ တူပါတယ်။ မီးခြစ်ဆံကို စတင်ခြစ်လိုက်တဲ့ အားမျိုးပေါ့။
ဒုတိယအဆင့်က "နိက္ကမဓာတ်" (Nikkama Dhatu) ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကတော့ စတင်ပြီးသား အလုပ်ကနေ ဆက်လက်ပြီး ရုန်းထွက်တဲ့ ဇွဲလုံ့လ ဖြစ်ပါတယ်။ ပျင်းရိခြင်းနယ်ပယ် (Comfort Zone) ကနေ ရုန်းထွက်လာတဲ့ အဆင့်ပေါ့။
တတိယအဆင့်က "ပရက္ကမဓာတ်" (Parakkama Dhatu) ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကတော့ ဘယ်လောက်ပဲ ပင်ပန်းပါစေ၊ အခက်အခဲတွေ တွေ့ပါစေ နောက်မဆုတ်ဘဲ ရှေ့ကို တိုးတက်သွားတဲ့ အဆင့်မြင့် ဝီရိယ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... ဒုံးပျံ (Rocket) တစ်စင်း လွှတ်တင်တာနဲ့ တူပါတယ်။ ဒုံးပျံတစ်ခု မြေပြင်ကနေ စတင် ကြွတက်ဖို့အတွက် အင်ဂျင်စက်နှိုးပြီး မီးခိုးတွေ အူထွက်လာအောင် တွန်းကန်ရတဲ့ အချိန်ဟာ "အာရမ္ဘဓာတ်" ပါ။ မြေကြီးဆွဲအား (Gravity) ကို ဖောက်ထွက်ပြီး ကောင်းကင်ယံကို ထိုးဖောက်တက်သွားတဲ့ အချိန်ဟာ "နိက္ကမဓာတ်" ပါ။ ကမ္ဘာ့လေထုကိုကျော်ပြီး အာကာသထဲမှာ အရှိန်အဟုန်နဲ့ ခရီးဆက်နေတဲ့ အချိန်ဟာ "ပရက္ကမဓာတ်" ပါပဲ။ သူတော်ကောင်းတို့ရဲ့ လုပ်ငန်းခွင်မှာလည်း ဒီအတိုင်းပါပဲ။ မနက်မိုးလင်းလို့ အိပ်ရာက ထချင်မထချင် ဖြစ်နေတုန်း "ကဲ... ထမှ ဖြစ်မယ်" ဆိုပြီး စိတ်ကို တင်းလိုက်တာ အာရမ္ဘဓာတ်။ ရုံးရောက်၊ စက်ရုံရောက်လို့ အလုပ်တွေ စလုပ်နေတာ နိက္ကမဓာတ်။ နေ့လယ်ပိုင်းရောက်လို့ ပင်ပန်းလာပေမဲ့ "ငါ့တာဝန် ကျေပွန်ရမယ်" ဆိုပြီး ဇွဲနဲ့ ဆက်လုပ်နေတာ ပရက္ကမဓာတ်ပါပဲ။ ဘုရားရှင်က ဒီဓာတ် (၃) ပါး ပြည့်စုံမှသာလျှင် လောကီစီးပွားဖြစ်စေ၊ လောကုတ္တရာ မဂ်ဖိုလ်ဖြစ်စေ ရနိုင်တယ်လို့ ဟောကြားထားပါတယ်။
ဒီနေရာမှာ ဒကာကြီးတစ်ယောက်က မေးစရာ ရှိတာက "အရှင်ဘုရား... တပည့်တော်တို့က အလုပ်လုပ်တာတော့ ဟုတ်ပါပြီ၊ ဒါပေမဲ့ ပင်ပန်းတာက ပင်ပန်းတာပါပဲဘုရား၊ ဒီပင်ပန်းတာကို ကုသိုလ်ဖြစ်အောင်၊ တရားမှတ်လို့ရအောင် ဘယ်လို လုပ်ရမလဲ" တဲ့။ ဟုတ်တယ်၊ မေးစရာ ရှိတယ်။ ဒီတော့ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ဒီနေ့ရဲ့ အဓိက အနှစ်သာရဖြစ်တဲ့ ဝိပဿနာရှုကွက် (Stage 4) ဘက်ကို ကူးကြရအောင်။ ဒီနေ့ သတ်မှတ်ထားတဲ့ ရှုကွက်က "ဖောဋ္ဌဗ္ဗဓာတ်" (Photthabba Dhatu) ခေါ်တဲ့ အတွေ့အထိ ဓာတ်သဘော ဖြစ်ပါတယ်။
သူတော်ကောင်းတို့ အလုပ်လုပ်တဲ့အခါ၊ ဥပမာ- ကွန်ပျူတာ ရိုက်တာပဲ ဖြစ်ဖြစ်၊ ဈေးရောင်းလို့ ပစ္စည်းတွေ သယ်မတာပဲ ဖြစ်ဖြစ်၊ ကားမောင်းတာပဲ ဖြစ်ဖြစ် အဓိက ထင်ရှားတာက "ကာယဒွါရ" (Body Sense Door) နဲ့ "ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံ" (Tactile Object) တိုက်ဆိုင်မှုပါပဲ။ အဘိဓမ္မာသဘောအရ "ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံ" ဆိုတာ ပထဝီ (မာခြင်း/ပျော့ခြင်း)၊ တေဇော (ပူခြင်း/အေးခြင်း)၊ ဝါယော (လှုပ်ရှားခြင်း/တင်းခြင်း) ဆိုတဲ့ ဓာတ်ကြီး (၃) ပါးကို ဆိုလိုပါတယ်။ အဲဒီ ဓာတ်သဘောတွေ ခန္ဓာကိုယ်မှာ လာထိတိုင်း၊ လာတိုက်တိုင်း "ကာယဝိညာဉ်" (Body Consciousness) ဆိုတဲ့ သိစိတ်ကလေး ပေါ်ပါတယ်။
ကဲ... လုပ်ငန်းခွင်ထဲမှာ လက်တွေ့ ရှုမှတ်ပုံကို သေသေချာချာ နားထောင်ကြနော်။
သူတော်ကောင်းတို့ လေးလံတဲ့ ပစ္စည်းတစ်ခုကို မ,လိုက်တယ် ဆိုပါစို့။ ပုံမှန်အားဖြင့်တော့ "ငါ မ,လိုက်တယ်၊ ငါ့လက်မောင်းတွေ ညောင်းသွားတယ်" လို့ ထင်ကြတယ်။ ဒါက "သက္ကာယဒိဋ္ဌိ" (Self-View) ပါ။ တကယ်တမ်း ဓမ္မနယ်ပယ်မှာ ဖြစ်ပျက်သွားတာက ဘာလဲဆိုတော့... ပစ္စည်းရဲ့ အလေးချိန်ဆိုတဲ့ "ပထဝီဓာတ်" နဲ့၊ လက်မောင်းထဲက တွန်းကန်လိုက်တဲ့ "ဝါယောဓာတ်" တို့ တိုက်ဆိုင်သွားတာပါ။ အဲဒီလို တိုက်ဆိုင်လိုက်တဲ့အခါ "တင်းတယ်၊ လှုပ်ရှားတယ်" ဆိုတဲ့ သဘောတရားကို စိတ်က သိလိုက်ပါတယ်။ အဲဒီအပေါ်မှာ ထပ်ပြီးတော့ ဝီရိယ (Energy) စိုက်ထုတ်လိုက်ရတဲ့အတွက် အပူဓာတ် (Tejo) တွေ ဖြစ်ပေါ်လာတယ်။
"ငါ ပင်ပန်းတယ်" လို့ မရှုပါနဲ့။ "ဝီရိယဓာတ် လောင်ကျွမ်းနေပါလား" လို့ ပြောင်းရှုပါ။
သူတော်ကောင်းတို့ရေ... စက်ရုံတစ်ရုံမှာ မီးခိုးခေါင်းတိုင်က မီးခိုးထွက်နေရင် "စက်ရုံကြီး မောနေတယ်" လို့ ပြောလေ့ရှိလား။ မပြောပါဘူး။ "စက်လည်နေလို့ စွမ်းအင်တွေ ထွက်နေတာ" လို့ပဲ နားလည်ကြတယ် မဟုတ်လား။ ထို့အတူပါပဲ... ခန္ဓာကိုယ်မှာ ချွေးထွက်လာတယ်၊ ကိုယ်ပူလာတယ်၊ ရင်တုန်လာတယ်ဆိုရင် "ငါမောတယ်" ဆိုတဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်စွဲကို ဖြုတ်လိုက်ပါ။ "ခန္ဓာကိုယ်ဆိုတဲ့ စက်ရုံကြီးထဲမှာ ဝီရိယဆိုတဲ့ လောင်စာကို သုံးပြီး အလုပ်လုပ်နေလို့ တေဇောဓာတ် (အပူ) တွေ ထွက်လာတာပါလား" လို့ ဓာတ်သဘော သက်သက်ပဲ မြင်အောင် ကြည့်ပေးပါ။ အဲဒီလို ကြည့်တတ်ရင် "ပင်ပန်းတယ်" ဆိုတဲ့ ဒေါသစိတ် (Dosa) ဖြစ်မယ့်အစား၊ "သြော်... ရုပ်တရားရဲ့ သဘောပါလား" ဆိုတဲ့ ပညာ (Panna) ဖြစ်သွားပါလိမ့်မယ်။
ဒါကို ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် နည်းနဲ့ ဆက်စပ်ပြီး ကြည့်မယ်ဆိုရင်လည်း...
"ဖဿ ပစ္စယာ ဝေဒနာ" - အလုပ်လုပ်လို့ အရာဝတ္ထုနဲ့ ခန္ဓာကိုယ် ထိတွေ့မှု (Phassa) ဖြစ်တဲ့အခါ၊ ညောင်းညာကိုက်ခဲမှု (Dukkha Vedana) ဖြစ်ပေါ်လာပါတယ်။
ပုံမှန်လူတွေကတော့ "ဝေဒနာ ပစ္စယာ တဏှာ" - နာကျင်ရင် မကြိုက်ဘူး၊ သက်သာချင်တယ်ဆိုတဲ့ တပ်မက်မှု (Tanha) နဲ့ ဒေါသ ဖြစ်ကြတယ်။
ဒါပေမဲ့ ယောဂီသူတော်ကောင်းတွေကတော့ ဝေဒနာ ဖြစ်လာတဲ့အခါ "ဒါဟာ ငါမဟုတ်ဘူး၊ ငါ့ဟာမဟုတ်ဘူး၊ အကြောင်းအကျိုး ဆက်စပ်မှု သက်သက်ပဲ" လို့ ရှုမြင်လိုက်တဲ့အတွက် တဏှာ (Tanha) ဖြတ်ပြီးသား ဖြစ်သွားတယ်။ အဲဒီတော့ အလုပ်လည်း ပြီးတယ်၊ ကုသိုလ်လည်း ရတယ်၊ စိတ်လည်း မပင်ပန်းတော့ဘူးပေါ့။ ဟုတ်လား သူတော်ကောင်းတို့ရေ။
အထူးသဖြင့် ဒီနေ့ မဟာသရဏဂုံတော်ကြီးရဲ့ ပုဒ်ရေ (၃၁) မှာ လာရှိတဲ့ သဘောတရားကို နှလုံးသွင်းရမယ်။ ပုဒ်ရေ (၃၁) မှာ ရတနာသုံးပါးကို ကိုးကွယ်ရာအဖြစ် ဆောက်တည်ပုံကို ဖော်ပြထားပေမဲ့၊ ဒီနှစ်ရဲ့ Theme ဖြစ်တဲ့ "Cause & Effect" (အကြောင်းအကျိုး) အရ ကြည့်မယ်ဆိုရင်... "လုပ်ရပ် (ကံ) ရှိရင် ရလဒ် (ဝိပါက်) ရှိတယ်" ဆိုတာကို ယုံကြည်ခြင်းဟာ ဓမ္မကို ကိုးကွယ်ခြင်းပါပဲ။ အလုပ်ခွင်ထဲမှာ ကိုယ်လုပ်လိုက်တဲ့ အလုပ်တိုင်းဟာ အကြောင်းတရား (Cause) ဖြစ်ပြီး၊ ရရှိလာမယ့် လုပ်ခလစာနဲ့ ကျွမ်းကျင်မှုတွေဟာ အကျိုးတရား (Effect) ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒီထက်နက်နဲတာက... အလုပ်လုပ်နေရင်း ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ စိတ်ထား (Mindset) က "ဘဝသံသရာ" ကို ပုံဖော်နေတယ် ဆိုတာပါပဲ။ အလုပ်ကို စေတနာထားပြီး လုပ်ရင် ကုသိုလ်ကံ (Kusala Kamma) ဖြစ်ပြီး ကောင်းကျိုးပေးမယ်။ အလုပ်ကို ခိုးကူးပြီး လုပ်ရင် အကုသိုလ်ကံ (Akusala Kamma) ဖြစ်ပြီး ဆိုးကျိုးပေးမယ်။ ဒါဟာ ပြောင်းလဲလို့ မရတဲ့ သဘာဝနိယာမကြီး တစ်ခုပါပဲ။
သူတော်ကောင်းတို့ရေ... မဟာသရဏဂုံတော်ကြီးရဲ့ အနှစ်သာရဖြစ်တဲ့ ပုဒ်ရေ (၃၁) မှာ "ကံ၊ ကံ၏ အကျိုးကို ယုံကြည်ခြင်း" ဆိုတဲ့ အချက်ကို ဆက်လက်ပြီး မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... အလုပ်ခွင်ထဲမှာ "ပင်ပန်းတယ်" ဆိုတဲ့ ခံစားမှု ဖြစ်ပေါ်လာတိုင်း အဲဒီ ပင်ပန်းမှုကို "ငါ့ဒုက္ခ" လို့ မယူဘဲ "ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု" (Investment) လို့ ရှုမြင်တတ်ဖို့ လိုပါတယ်။ ရူပဗေဒမှာ စွမ်းအင်မတည်မြဲမှု နိယာမ (Conservation of Energy) ရှိတယ်။ စွမ်းအင်တစ်ခုဟာ ပျောက်ဆုံးမသွားဘူး၊ ပုံသဏ္ဌာန်ပဲ ပြောင်းသွားတာ။ ထို့အတူပါပဲ... သူတော်ကောင်းတို့ စိုက်ထုတ်လိုက်တဲ့ "ဝီရိယ" စွမ်းအင်တွေဟာ လေထဲမှာ ပျောက်သွားတာ မဟုတ်ပါဘူး။ မိသားစုရဲ့ စားဝတ်နေရေး၊ ကိုယ့်ရဲ့ လုပ်ငန်းကျွမ်းကျင်မှုနဲ့ နောက်ဆုံး သံသရာအတွက် "ပါရမီ" အဖြစ် ပြောင်းလဲသွားတယ်ဆိုတာ ယုံကြည်လိုက်ပါ။ အဲဒီ ယုံကြည်မှု (Saddha) ရှိလာရင် ပင်ပန်းရကျိုး နပ်သွားပါလိမ့်မယ်။
ကဲ... ဝိပဿနာရှုကွက်ကို ပိုပြီး သိမ်မွေ့နက်နဲအောင်၊ ဒိဋ္ဌိပြုတ်အောင် ထပ်ပြီး ဓာတ်ခွဲကြည့်ကြစို့။
အလုပ်လုပ်နေတဲ့အချိန်မှာ "ငါ လှုပ်ရှားနေတယ်၊ ငါ ထမ်းပိုးနေတယ်" လို့ ထင်နေတဲ့ "သက္ကာယဒိဋ္ဌိ" (Wrong View of Self) ကို ဘယ်လို ဖယ်ရှားမလဲ။ အဘိဓမ္မာ သဘောအရ ကြည့်ရင် "ငါ" ဆိုတာ မရှိပါဘူး။ "နာမ်" (Mind) နဲ့ "ရုပ်" (Matter) အလုပ်လုပ်နေတာပဲ ရှိတယ်။
ဥပမာ - သူတော်ကောင်းတို့ လေးလံတဲ့ သေတ္တာတစ်လုံးကို မ,တင်လိုက်တဲ့ ဖြစ်စဉ်ကို ကြည့်ပါ။
ပထမဆုံး "မ,ချင်တဲ့စိတ်" (Mind to lift) ဆိုတဲ့ "နာမ်" တရား အရင်ဖြစ်တယ်။ အဲဒီစိတ်က ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာရှိတဲ့ "စိတ္တဇဝါယော" (Mind-produced Wind Element) ကို ဖြစ်စေတယ်။ အဲဒီ ဝါယောဓာတ်က လက်မောင်းကြွက်သားတွေကို တွန်းကန်လိုက်တဲ့အခါ လက်မောင်းရိုးတွေ ကြွတက်သွားတယ်။ ဒါဟာ စက်ရုပ်တစ်ရုပ် (Robot) ကို ပရိုဂရမ် ခလုတ်နှိပ်လိုက်လို့ ဟိုက်ဒရောလစ် (Hydraulic) အားနဲ့ မ,တင်လိုက်တာနဲ့ အတူတူပါပဲ။ စက်ရုပ်က "ငါ မ,လိုက်ရတာ ပင်ပန်းလိုက်တာ" လို့ ညည်းမလား။ မညည်းပါဘူး။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ သူ့မှာ "ငါ" (Self) မရှိလို့ပါ။
ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... ကားမောင်းသမား တစ်ယောက်ကို ကြည့်ပါ။
ကားဘီးတွေ လည်နေတာ ကားမောင်းသမားက ဆင်းပြီး လှည့်ပေးနေတာလား။ မဟုတ်ပါဘူး။ အင်ဂျင်ထဲက ပေါက်ကွဲမှုစွမ်းအင် (Explosion Energy) ကြောင့် လည်နေတာပါ။ ထို့အတူပါပဲ... သူတော်ကောင်းတို့ လမ်းလျှောက်နေတယ်၊ ပစ္စည်းသယ်နေတယ် ဆိုတာလည်း စိတ်က ခိုင်းစေတဲ့ လေဓာတ် (Vayo Dhatu) ကြောင့် အရိုးအဆစ်တွေဆိုတဲ့ စက်ပစ္စည်းတွေ ရွေ့လျားနေတာ သက်သက်ပါပဲ။ "ငါ လုပ်နေတာ" မဟုတ်ဘူး။ "အကြောင်းအကျိုး ဆက်စပ်မှု ဖြစ်စဉ်" (Causal Process) တစ်ခုသာ ဖြစ်တယ်လို့ မြင်အောင်ကြည့်ပါ။ ဒီလိုမြင်ရင် "ငါ့အလုပ်၊ ငါ့တာဝန်" ဆိုတဲ့ ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးကြီး လျော့ကျသွားပြီး၊ "သဘာဝတရားရဲ့ လုပ်ဆောင်မှု" ဆိုတဲ့ ပေါ့ပါးမှုကို ရရှိလာပါလိမ့်မယ်။ ဒါဟာ လုပ်ငန်းခွင်ထဲမှာတင် ရနိုင်တဲ့ သန္ဒိဋ္ဌိက (Sanditthika) နိဗ္ဗာန်ချမ်းသာ အငယ်စားလေးပါပဲ။
ကဲ... ဒီသဘောတရားတွေကို လက်တွေ့ဘဝမှာ ဘယ်လို အသုံးချမလဲဆိုတာ ပေါ်လွင်စေဖို့ ဇာတ်လမ်း (Case Study) လေးတစ်ခု ပြောပြချင်ပါတယ်။ Hswagata ပြတိုက်ရဲ့ လုံခြုံရေးနဲ့ ပဋိပက္ခဖြေရှင်းရေး မှတ်တမ်း (Case-2522) ထဲမှာ ပါရှိတဲ့ အဖြစ်အပျက်လေးပါ။ ဒီဇာတ်လမ်းက "လုပ်အားနဲ့ တာဝန်ယူမှု" (Duty & Responsibility) အပိုင်းမှာ အလွန် သင်ခန်းစာယူစရာ ကောင်းပါတယ်။
တစ်နေ့မှာတော့ ပြတိုက်ရဲ့ လုံခြုံရေးတာဝန်ကျ ဝန်ထမ်းလေး တစ်ယောက်ဖြစ်တဲ့ "မောင်ဇွဲ" (အမည်လွှဲ) ဟာ ရုံးခန်းကို ရောက်လာပြီး မကျေမနပ် တိုင်ကြားပါတော့တယ်။ သူ့ရဲ့ ပြဿနာကတော့ မူဝါဒ အမှတ် (၇)၊ အပိုဒ် (၇.၁) (Pol 7, Art 7.1 - Duty Roster & Workload Distribution) နဲ့ ပတ်သက်နေပါတယ်။ မောင်ဇွဲက ပြောတယ်...
"ဆရာကြီး... ကျွန်တော် ဒီအလုပ်ကို မလုပ်နိုင်တော့ဘူး။ တစ်နေ့လုံး မတ်တတ်ရပ် စောင့်နေရတာ ခြေထောက်တွေလည်း ကျိုးတော့မယ်။ သူများတွေကျတော့ ရုံးခန်းထဲမှာ အဲကွန်းလေးနဲ့ ထိုင်နေပြီး၊ ကျွန်တော်ကျမှ ဘာလို့ နေပူထဲမှာ စောင့်ရတာလဲ။ ဒါ လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်တာပဲ" ဆိုပြီး ဒေါသတကြီး ပြောပါတယ်။ သူက သူ့ရဲ့ လုပ်အားကို အမြတ်ထုတ်ခံနေရတယ်လို့ ထင်နေတာကိုး။
ဒီတော့ တာဝန်ခံ လူကြီးဖြစ်တဲ့ ဦးတိက သူ့ကို ရေအေးအေးလေး တစ်ခွက် တိုက်ပြီး မေးပါတယ်။
"မောင်ဇွဲ... မင်း ခြေထောက်တွေ နာနေတာ ဆရာ နားလည်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ မင်းကို တစ်ခု မေးမယ်။ မင်း အခု နာနေတာက 'မင်း' လား၊ ဒါမှမဟုတ် 'ခြေထောက်' လား"
မောင်ဇွဲက မျက်မှောင်ကြုတ်ပြီး "ဟာ... ဆရာကြီးကလည်း၊ ခြေထောက်က ကျွန်တော့်ခြေထောက်ပဲ၊ ကျွန်တော် နာတာပေါ့" လို့ ပြန်ဖြေတယ်။
ဦးတိက ပြုံးပြီး ဆက်ပြောတယ်။ "ဟုတ်ပြီ... ဒါဆိုရင် ရူပဗေဒသဘောအရ ကြည့်ရအောင်။ မင်း မတ်တတ်ရပ်နေတယ်ဆိုတာ မင်းရဲ့ ကိုယ်အလေးချိန် (Mass) က မြေကြီး (Floor) ကို ဖိထားတာ။ မြေကြီးကလည်း မင်းခြေထောက်ကို ပြန်ပြီး တွန်းကန်ထားတာ (Normal Force)။ အဲဒီ ကြားထဲမှာ ဖိအား (Pressure) ဖြစ်ပြီး ပထဝီဓာတ်တွေ မာကျောလာတာ။ အဲဒီ မာကျောတဲ့ သဘောကို စိတ်က 'နာတယ်' လို့ သွားသိလိုက်တာ။ တကယ်တော့ အဲဒီ နာကျင်မှု (Vedana) က သဘာဝတရား သက်သက်ပဲ။ သူက မင်းကို ဒုက္ခပေးချင်လို့ ဖြစ်လာတာ မဟုတ်ဘူး။ အကြောင်းအကျိုးအရ ဖြစ်လာတာ။"
မောင်ဇွဲက နည်းနည်း ငြိမ်သွားပေမဲ့ စိတ်က မကျေနပ်သေးဘူး။ "ဒါပေမဲ့ ဆရာကြီး... သူများတွေကျတော့ သက်သာပြီး ကျွန်တော်ကျမှ ဘာလို့ ပင်ပန်းရတာလဲ"
ဦးတိက မူဝါဒစာအုပ်ကို ဖွင့်ပြရင်း ရှင်းပြပါတယ်။
"မောင်ဇွဲ... ဒီမှာ ကြည့်။ Policy 7, Art 7.1 မှာ 'လုပ်ငန်းတာဝန် ခွဲဝေခြင်း' ဆိုတာ ပါတယ်။ အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု လည်ပတ်ဖို့ဆိုတာ ဦးနှောက်လို အလုပ်လုပ်ရတဲ့သူ ရှိသလို၊ ခြေလက်လို အလုပ်လုပ်ရတဲ့သူလည်း ရှိရတယ်။ အားလုံး ဦးနှောက်လုပ်လို့ မရသလို၊ အားလုံး ခြေလက်လုပ်လို့လည်း မရဘူး။ မင်းက အခုအချိန်မှာ ခြေလက်နေရာကနေ 'ဝီရိယ' ဆိုတဲ့ ပါရမီကို ဖြည့်နေတာ။ ရုံးခန်းထဲက လူက 'ပညာ' ဆိုတဲ့ ပါရမီကို ဖြည့်နေတာ။ နေရာမတူပေမဲ့ အကျိုးပြုပုံချင်း တူတူပဲ။ မင်းရဲ့ ဝီရိယသာ မရှိရင် ဒီပြတိုက်ကြီး လုံခြုံပါ့မလား။ မင်းက တန်ဖိုးရှိတဲ့ စွမ်းအင် (Vital Energy) ကို ထုတ်ပေးနေတာကွ"
အဲဒီစကားကို ကြားလိုက်တော့မှ မောင်ဇွဲရဲ့ မျက်နှာက တင်းမာမှုတွေ လျော့ကျသွားတယ်။ သူက သူ့ကိုယ်သူ "အနှိပ်စက်ခံရသူ" (Victim) အဖြစ် ရှုမြင်နေတဲ့ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ အမြင်ကနေ၊ "အဖိုးတန် စွမ်းအင်ထုတ်ပေးသူ" (Provider of Energy) ဆိုတဲ့ ဓမ္မအမြင်ကို ပြောင်းလဲသွားတယ်။
"ကျွန်တော် သဘောပေါက်ပြီ ဆရာကြီး။ ကျွန်တော် ပင်ပန်းတယ် ဆိုတာက စိတ်က 'ငါ' စွဲပြီး ယှဉ်ကြည့်နေလို့ ပိုပင်ပန်းနေတာပဲ။ တကယ်တမ်းကျတော့ ကျွန်တော့်အလုပ်က ဘုရားဓာတ်တော်တွေကို ကာကွယ်ပေးနေတဲ့ ကုသိုလ်အလုပ်ပဲနော်" လို့ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ပြောရှာပါတယ်။
တွေ့လိုက်တယ် မဟုတ်လား... အမြင် (View) တစ်ချက် ပြောင်းလိုက်တာနဲ့ "အလုပ်" ဆိုတာ "ဒုက္ခ" မဟုတ်တော့ဘဲ "ကုသိုလ်" ဖြစ်သွားပုံကိုး။ အင်ဂျင်ပူတာချင်း တူပေမဲ့၊ ကားပျက်လို့ ပူတာနဲ့ ခရီးရောက်လို့ ပူတာ မတူသလိုပေါ့။
ကိုင်း... ဒီနေ့ ဟောကြားခဲ့တဲ့ "အလုပ်သမားနှင့် ဝီရိယ" တရားတော်ကို သစ္စာလေးပါးနဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး နိဂုံးချုပ် ကြည့်ကြရအောင်။
အလုပ်လုပ်ရလို့ ပင်ပန်းဆင်းရဲခြင်း၊ ကိုယ်ခန္ဓာ ညောင်းညာကိုက်ခဲခြင်းသည် "ဒုက္ခသစ္စာ"။
အဲဒီ ဒုက္ခကို မလိုချင်ဘဲ သက်သောင့်သက်သာ နေချင်ခြင်း၊ သူများထက် သက်သာချင်ခြင်း ဆိုတဲ့ တပ်မက်မှုသည် "သမုဒယသစ္စာ"။
ပင်ပန်းမှုကို "ငါ" လို့ မစွဲဘဲ၊ ဓာတ်သဘော၊ ဝီရိယသဘော သက်သက်ပါလားလို့ သိမြင်ပြီး စိတ်၏ ငြိမ်းအေးမှုကို ရရှိခြင်းသည် "နိရောဓသစ္စာ"။
အဲဒီလို သိမြင်အောင် ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ လှုပ်ရှားမှု၊ ထိတွေ့မှုတိုင်းမှာ သတိကပ်ပြီး ဝိပဿနာ ရှုမှတ်နေခြင်းသည် "မဂ္ဂသစ္စာ" မည်ပါပေတယ်။
သူတော်ကောင်းတို့ အနေနဲ့လည်း မိမိတို့ရဲ့ နေ့စဉ်ဘဝ လုပ်ငန်းခွင်အသီးသီးမှာ ကြုံတွေ့ရတဲ့ ပင်ပန်းမှုတွေကို ဒီနည်းလမ်းအတိုင်း နှလုံးသွင်း ဆင်ခြင်နိုင်ကြပါစေ။ အလုပ်ခွင်သည် တရားခွင် ဖြစ်ပါစေ။ လုပ်အားသည် ကုသိုလ် ဖြစ်ပါစေ။
ဒီနေ့ မေလ (၁) ရက်နေ့... အလုပ်သမားနေ့မှာ ပြုခဲ့သမျှသော လုပ်အားဒါန၊ ဝီရိယကုသိုလ် အစုစုတို့ကြောင့် သူတော်ကောင်းတို့ အားလုံး... လုပ်ငန်းခွင်မှာ အောင်မြင်တိုးတက်ကြပြီး၊ မိမိတို့ လိုလားတောင့်တအပ်သော အကျိုးရလဒ်များကို လွယ်ကူလျင်မြန်စွာ ရရှိပိုင်ဆိုင်နိုင်ကြပါစေ ကုန်သတည်း။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက
The Office Of Siridantamahapalaka
The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.
နေ့စွဲ - ၁ မေ ၂၀၂၄
ORCID: 0009-0000-0697-4760
Website: www.siridantamahapalaka.com
Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.
