Day: 140 | ၁၉ မေ ၂၀၂၄ | သာသနာပြု ခရီးစဉ်များ (ဥပေက္ခိန္ဒြေနှင့် သမိုင်းစာမျက်နှာ) | မဟာဝံသ၊ သောဏ ဥတ္တရ | Missionary History
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ။
ဒီနေ့ဟာ သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၇ ခုနှစ်၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၆ ခုနှစ်၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ မေလ (၁၉) ရက်နေ့ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီနေ့ ဟောကြားမယ့် တရားခေါင်းစဉ်ကတော့ "သာသနာပြု ခရီးစဉ်များနှင့် ဥပေက္ခာပါရမီ" (Missionary Journeys & Equanimity) ဆိုတဲ့ အကြောင်းအရာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
မကြာမီ ရက်ပိုင်းအတွင်းမှာ "ကမ္ဘာ့လိပ်များနေ့" (World Turtle Day) ကျရောက်တော့မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ လိပ်ဆိုတဲ့ သတ္တဝါလေးတွေဟာ ကုန်းပေါ်မှာရော ရေထဲမှာပါ ခရီးနှင်နိုင်ကြတယ်။ သူတို့ဟာ အလွန် အသက်ရှည်ကြတယ်။ လေးလံတဲ့ အခွံကြီးကို ထမ်းပြီး သွားနေရပေမဲ့ သူတို့ဟာ ဘယ်တော့မှ အားမလျှော့ဘူး။ ဖြည်းဖြည်းနဲ့ မှန်မှန် ခရီးဆက်ကြတယ်။ ထို့အတူပါပဲ... ရှေးခေတ် သာသနာပြု မထေရ်မြတ်ကြီးတွေဟာလည်း လိပ်တွေလိုပဲ သည်းခံခြင်း (Khanti) ဆိုတဲ့ အခွံကြီးကို ဝတ်ဆင်ပြီး၊ သံသရာခရီးကြမ်းကြီးကို ဖြတ်ကျော်ခဲ့ကြလို့သာ ဒီနေ့ သူတော်ကောင်းတို့ ဓမ္မအလင်းရောင်ကို ရရှိနေကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဒီနေ့မှာ ရှေးဆရာမြတ်တို့ရဲ့ ကျေးဇူးကို အောက်မေ့ပြီး သူတော်ကောင်းတို့အားလုံး အသက်ရှည် ကျန်းမာကြပါစေ၊ သာသနာခရီးကို ဆုံးခန်းတိုင် လျှောက်လှမ်းနိုင်ကြပါစေလို့ ဦးပဉ္ဇင်းက ရှေးဦးစွာ မေတ္တာပို့သ နှုတ်ခွန်းဆက်သလိုက်ပါတယ်။
ကဲ... တရားမဟောမီ၊ တရားမနာမီမှာ ဒီနေ့ဟောကြားမယ့် "ခရီးကြမ်းနှင့် စိတ်နေသဘောထား" ဆိုတဲ့ ခေါင်းစဉ်နဲ့ လိုက်လျောညီထွေဖြစ်အောင် ဦးပဉ္ဇင်းတို့ စိတ်ကလေးကို ခဏလောက် တည်ငြိမ်သွားအောင် "ဥပေက္ခိန္ဒြေ" (Upekkhindriya) လို့ခေါ်တဲ့ လျစ်လျူရှုခြင်း၊ တည်ငြိမ်ခြင်းသဘောကို အခြေခံပြီး ရှုမှတ်ကြည့်ရအောင်။
အားလုံးပဲ ခါးကို မတ်မတ်ထား၊ မျက်စိကို မှိတ်ထားလိုက်ပါ။
စိတ်ကူးထဲမှာ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် "ခရီးသည်" (Traveler) တစ်ယောက်အဖြစ် ပုံဖော်ကြည့်ပါ။ သင်ဟာ ရှည်လျားတဲ့ လမ်းမကြီးတစ်ခုပေါ်မှာ လျှောက်လှမ်းနေတယ်။
လမ်းဘေးဝဲယာမှာ လှပတဲ့ ပန်းပွင့်တွေ ရှိတယ်။ (ဒါက အာရုံကောင်း - Ittha-rammana)။
လမ်းပေါ်မှာ စူးတွေ၊ ကျောက်ခဲတွေ၊ နေပူဒဏ်တွေ ရှိတယ်။ (ဒါက အာရုံဆိုး - Anittha-rammana)။
အခု... သူတော်ကောင်းတို့ရဲ့ စိတ်ကို စစ်ဆေးကြည့်ပါ။
ပန်းပွင့်ကို မြင်လို့ ဝမ်းသာသွားသလား။ နေပူလို့ စိတ်ညစ်သွားသလား။
အဲဒီ "ဝမ်းသာခြင်း" (Somanassa) နဲ့ "ဝမ်းနည်းခြင်း" (Domanassa) နှစ်ခုစလုံးကို ဖယ်လိုက်ပါ။ ဘယ်ဘက်ကိုမှ မလိုက်ပါနဲ့။ အလယ်တည့်တည့်မှာ နေပါ။
"ကောင်းတာလာလည်း မတုန်လှုပ်ဘူး၊ ဆိုးတာလာလည်း မတုန်လှုပ်ဘူး။ ငါက ခရီးဆက်ရမယ့်သူ"။
အဲဒီလို တည်ငြိမ်နေတဲ့ စိတ်အခြေအနေ (Neutral State) လေးကို "ဥပေက္ခာ... ဥပေက္ခာ..." လို့ မှတ်ပါ။
တောင်ကြီးတစ်လုံးဟာ လေတိုက်လို့ မလှုပ်သလို၊ ငါ့စိတ်ဟာလည်း လောကဓံကြောင့် မလှုပ်ရှားစေရဘူးလို့ အဓိဋ္ဌာန်ပြုရင်း (၁) မိနစ်လောက် ငြိမ်သက်စွာ ရှုမှတ်လိုက်ကြရအောင်...။
ကဲ... စိတ်ကလေး အတော်အတန် ငြိမ်သက်သွားပြီဆိုရင် ဒီနေ့ခေတ် "သာသနာပြု သမိုင်း" (Missionary History) နဲ့ "လူမှုဗေဒ" (Sociology of Religion) ရှုထောင့်ကနေ ဓမ္မကို ချိတ်ဆက်ပြီး အကျယ်တဝင့် လေ့လာကြည့်ကြရအောင်။
ကမ္ဘာ့သမိုင်းကို ပြန်ကြည့်မယ်ဆိုရင် "ခရီးသွားခြင်း" (Travel) ဟာ လူ့ယဉ်ကျေးမှု ပြန့်ပွားရေးအတွက် အဓိက သော့ချက် ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ ပိုးလမ်းမကြီး (Silk Road) ပေါ်မှာ ကုန်သည်တွေဟာ ပိုးထည်တွေ၊ ဟင်းခတ်အမွှေးအကြိုင်တွေ သယ်ဆောင်သွားကြသလို၊ သူတို့နဲ့အတူ "အယူဝါဒ၊ ယဉ်ကျေးမှု၊ ဘာသာတရား" တွေပါ ပါသွားခဲ့ပါတယ်။ ဒါကို လူမှုဗေဒမှာ "Cultural Diffusion" (ယဉ်ကျေးမှု ပြန့်နှံ့စီးဆင်းခြင်း) လို့ ခေါ်ပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ရှေးခေတ်က ခရီးသွားတယ်ဆိုတာ ဒီဘက်ခေတ်လို လေယာဉ်ပျံကြီးစီး၊ ဟိုတယ်မှာတည်း၊ အဲကွန်းခန်းမှာ နေရတာမျိုး မဟုတ်ပါဘူး။ "Logistics" (ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေး) အလွန်ခက်ခဲတဲ့ ခေတ်ကာလတွေပါ။
တောတောင်တွေ၊ သမုဒ္ဒရာတွေကို ဖြတ်သန်းရတယ်။ မြေပုံ (Map) တိတိကျကျ မရှိဘူး။ GPS မရှိဘူး။ ရာသီဥတုက ကြမ်းတမ်းတယ်။ ကူးစက်ရောဂါ (Tropical Diseases) တွေ ဖြစ်တဲ့ ငှက်ဖျားတို့၊ ဝမ်းရောဂါတို့က နေရာတိုင်းမှာ စောင့်ကြိုနေတယ်။ ဒါ့အပြင် ဘာသာစကား မတူတဲ့ ဒေသခံတွေရဲ့ ရန်ပြုမှု၊ သားရဲတိရစ္ဆာန်တွေရဲ့ ဘေးအန္တရာယ်တွေ ရှိတယ်။
စာရင်းဇယားတွေအရ ရှေးခေတ် သာသနာပြု ခရီးသည် (၁၀) ယောက် ထွက်ခွာရင် (၅) ယောက်လောက်က လမ်းမှာတင် သေဆုံးကြရတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ပြန်မလာနိုင်မှန်း သိသိကြီးနဲ့ ထွက်ခွာသွားကြတာပါ။
ဒါကို စိတ်ပညာ (Psychology) အရ သုံးသပ်ကြည့်ရင်... ဘယ်လို စိတ်ဓာတ်ခွန်အားမျိုးက သူတို့ကို မောင်းနှင်ခဲ့တာလဲ။
ဒါဟာ "Altruism" (ကိုယ်ကျိုးစွန့် အနစ်နာခံမှု) နဲ့ "Transcendental Purpose" (လောကီအာရုံထက် ကျော်လွန်သော ရည်မှန်းချက်) ကြောင့်ပါပဲ။ သူတို့က "ငါ အသက်ရှင်ဖို့" ခရီးသွားတာ မဟုတ်ဘူး။ "ဓမ္မ အသက်ရှင်ဖို့" ခရီးသွားကြတာပါ။ ကိုယ့်ခန္ဓာကိုယ် (Biological Survival) ထက် သာသနာ (Ideological Survival) ကို ဦးစားပေးခဲ့ကြတဲ့ သူရဲကောင်းတွေ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီနေ့ခေတ် "Tourism" (ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားလုပ်ငန်း) နဲ့ ယှဉ်ကြည့်ပါ။ ခေတ်လူတွေ ခရီးသွားတာက "Pleasure" (အပျော်အပါး/အပန်းဖြေ) အတွက် သွားကြတာ။ ရှေးမထေရ်တွေ ခရီးသွားတာက "Mission" (တာဝန်) အတွက် သွားကြတာ။ ရည်ရွယ်ချက်ချင်း မိုးနဲ့မြေလို ကွာခြားပါတယ်။
ကဲ... သိပ္ပံဘက်ကနေ ဘုရားရှင်ရဲ့ ပါဠိတော်နဲ့ သမိုင်းမှတ်တမ်းတွေဘက်ကို ကူးပြီး ကြည့်ကြရအောင်။ ဗုဒ္ဓသာသနာ သမိုင်းမှာ အထင်ရှားဆုံး မှတ်တိုင်တစ်ခုကတော့ "တတိယ သံဂါယနာ" (Third Buddhist Council) ပြီးနောက် အသောကမင်းကြီး လက်ထက်မှာ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့တဲ့ သာသနာပြု ခရီးစဉ် (၉) ခု ဖြစ်ပါတယ်။
မဟာဝံသ (Mahavamsa) ကျမ်းမှာ အတိအကျ ဖော်ပြထားပါတယ်။ အရှင်မဟာမောဂ္ဂလိပုတ္တတိဿ မထေရ်မြတ်ကြီးရဲ့ ဦးဆောင်မှုနဲ့ ရဟန္တာမထေရ်မြတ်ကြီးတွေကို ကိုးတိုင်းကိုးဌာန စေလွှတ်ခဲ့တယ်။ အဲဒီအထဲမှာ ငါတို့ မြန်မာနိုင်ငံ (သုဝဏ္ဏဘူမိ) ကို ကြွရောက်လာခဲ့တဲ့ မထေရ်နှစ်ပါးကတော့ "အရှင်သောဏ နှင့် အရှင်ဥတ္တရ" တို့ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီခရီးစဉ်က ဘယ်လောက် ခက်ခဲသလဲဆိုတာ စဉ်းစားကြည့်ပါ။
အဲဒီအချိန်က သုဝဏ္ဏဘူမိ (သထုံဒေသ) မှာ "ဘီလူးမ" (Rakkhasi) တစ်ကောင်က သောင်းကျန်းနေတယ်။ မြို့ထဲမှာ ကလေးမွေးတိုင်း အဲဒီ ဘီလူးမက လာစားလေ့ရှိတယ်။ တိုင်းပြည်တစ်ခုလုံး ကြောက်လန့်တကြား ဖြစ်နေတဲ့အချိန်။ အရှင်မြတ်နှစ်ပါး ကြွလာတော့ လူတွေက သူတို့ကိုလည်း ဘီလူးအပေါင်းအပါ မှတ်ပြီး လိုက်သတ်ဖို့ လုပ်ကြတယ်။
ဒါပေမဲ့ အရှင်မြတ်တွေက မေတ္တာနဲ့ တုံ့ပြန်တယ်။ အဲဒီအချိန်မှာပဲ ဘီလူးမကြီးက သမုဒ္ဒရာထဲကနေ ဘီလူးစစ်သည် (၅၀၀) နဲ့ တက်လာတယ်။ လူတွေ အကုန်ထွက်ပြေးကြတယ်။
အဲဒီအခါ အရှင်သောဏနဲ့ အရှင်ဥတ္တရက "ဣဒ္ဓိပါဒ်" (Psychic Power) ကို သုံးပြီး၊ ဘီလူးမထက် နှစ်ဆကြီးမားတဲ့၊ ခေါင်းနှစ်လုံးရှိတဲ့ "မနုဿီဟ" (ခြင်္သေ့မင်း) ရုပ် ဖန်ဆင်းပြီး ဘီလူးမကို မောင်းထုတ်လိုက်တယ်။ ပြီးတော့မှ "ဗြဟ္မဇာလသုတ်" (Brahmajala Sutta) ကို ဟောကြားပြီး တိုင်းသူပြည်သားတွေကို သရဏဂုံ တည်စေခဲ့ပါတယ်။
ဒီနေရာမှာ အရေးကြီးတဲ့ ပါဠိတော် တစ်ခုကို ကောက်နုတ်ချင်ပါတယ်။
"စရထ ဘိက္ခဝေ စာရိကံ၊ ဗဟုဇန ဟိတာယ၊ ဗဟုဇန သုခါယ၊ လောကာနုကမ္ပာယ"
"ရဟန်းတို့... လူအများ၏ အကျိုးစီးပွားငှာ၊ လူအများ၏ ချမ်းသာငှာ၊ လောကကို စောင့်ရှောက်သောအားဖြင့် ဒေသစာရီ ကြွချီကြလော့။"
ဘုရားရှင်က "တစ်လမ်းတည်းကို နှစ်ပါး အတူမသွားကြနဲ့" (မာ ဧကေန ဒွေ အဂမိတ္ထ) လို့တောင် မှာခဲ့တယ်။ ဘာကြောင့်လဲ။ ဓမ္မကို နေရာအနှံ့ ပိုရောက်စေချင်လို့ပါ။ တစ်ယောက်တည်း သွားရတာ အန္တရာယ်များပေမဲ့၊ အများအကျိုးအတွက် စွန့်စားခိုင်းခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။
အရှင်သောဏနဲ့ အရှင်ဥတ္တရတို့ရဲ့ ခရီးစဉ်ဟာ "Suvarnabhumi" (ရွှေမြေ) ကို "Dhamma Land" (ဓမ္မမြေ) အဖြစ် ပြောင်းလဲပေးလိုက်တဲ့ သမိုင်းဝင် ခရီးစဉ်ကြီး ဖြစ်ပါတယ်။
ကဲ... ပါဠိတော်နဲ့ နှိုင်းယှဉ်ပြီးပြီဆိုတော့... အခု အပိုင်းမှာတော့ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ခရီးသွားနေတဲ့အချိန်၊ အခက်အခဲတွေ ကြုံနေရတဲ့အချိန်မှာ စိတ်ကို ဘယ်လိုထားမလဲဆိုတာကို "ဥပေက္ခိန္ဒြေ" (Upekkhindriya) နဲ့ တွဲဖက်ပြီး ဝိပဿနာရှုကွက် အသေးစိတ် ဓာတ်ခွဲကြည့်ကြရအောင်။
"ဥပေက္ခိန္ဒြေ" ဆိုတာ အဘိဓမ္မာသဘောအရ "ဝမ်းမြောက်ခြင်းလည်း မဟုတ်၊ ဝမ်းနည်းခြင်းလည်း မဟုတ်သော အလယ်အလတ် ခံစားမှု" (Neutral Feeling) ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ပါရမီဖြည့်တဲ့နေရာမှာတော့ "တပ်မက်ခြင်း (Lobha) နဲ့ မုန်းတီးခြင်း (Dosa) နှစ်ဖက်စွန်းကို လွတ်ကင်းပြီး၊ အရာရာကို လျစ်လျူရှုနိုင်စွမ်းရှိသော စိတ်ခွန်အား" (Equanimity) လို့ နားလည်ရပါမယ်။
သာသနာပြု ခရီးသည်တစ်ယောက်အတွက် ဒီ "ဥပေက္ခိန္ဒြေ" ဟာ မရှိမဖြစ် လက်နက်ပါပဲ။
Vipassana Instruction (The Traveler's Equanimity):
သူတော်ကောင်းတို့... ခရီးသွားရင် ဘာတွေ ကြုံရမလဲ။
ရာသီဥတု: ပူမယ်၊ အေးမယ်၊ မိုးရွာမယ်။
အစားအသောက်: ကောင်းတာ စားရမယ်၊ ဆိုးတာ စားရမယ်၊ ငတ်မယ်။
လူ: ကြိုဆိုသူ ရှိမယ်၊ မောင်းထုတ်သူ ရှိမယ်။
လက်တွေ့ ရှုမှတ်ပုံ (The Mechanism):
၁။ ဖဿ (Contact): နေပူဒဏ်က အရေပြားကို လာထိတယ်။ (ကာယဖဿ)။
၂။ ဝေဒနာ (Feeling): "ပူတယ်" ဆိုတဲ့ ဒုက္ခဝေဒနာ ပေါ်လာတယ်။
၃။ တုံ့ပြန်မှု (Reaction):
ပုံမှန်လူ: "ပူလိုက်တာကွာ၊ စိတ်ညစ်တယ်" (ဒေါမနဿ/ဒေါသ)။
ယောဂီ: "ပူတာက ရုပ်၊ သိတာက နာမ်"။ စိတ်ကို "ဥပေက္ခာ" မှာ ထားလိုက်တယ်။
"နေပူတာ ငါ့ကို မုန်းလို့ ပူတာ မဟုတ်ဘူး။ သဘာဝတရား (Nature) ပဲ။ ငါက ခရီးသွားရမယ့်သူ။ ပူတာကို ဂရုစိုက်နေရင် ခရီးမရောက်ဘူး"။
"ဥပေက္ခိန္ဒြေ" ကို ဘယ်လို တည်ဆောက်မလဲ။
ခရီးသွားနေရင်း ခြေလှမ်းတိုင်းမှာ "သွားတယ်... သိတယ်..." လို့ မှတ်ပါ။
လမ်းဘေးက ရှုခင်းအလှတွေကို မြင်ရင် "မြင်တယ်... မြင်တယ်..." လို့ပဲ မှတ်ပါ။ သာယာပြီး ဓာတ်ပုံရိုက်ချင်တဲ့ လောဘ (Lobha) နောက်ကို မလိုက်ပါနဲ့။
လမ်းခရီး ကြမ်းတမ်းလို့ ပင်ပန်းရင် "ပင်ပန်းတယ်... သိတယ်..." လို့ မှတ်ပါ။ ညည်းတွားချင်တဲ့ ဒေါသ (Dosa) နောက်ကို မလိုက်ပါနဲ့။
"ငါသည် ရည်မှန်းချက် (Mission) တစ်ခုအတွက် သွားနေခြင်း ဖြစ်သည်။ လမ်းခရီးသည် အနိစ္စ၊ ရည်မှန်းချက်သည် သစ္စာ" လို့ နှလုံးသွင်းပါ။ ဒါဆိုရင် သာမန် ခရီးသွားခြင်းကနေ "ပါရမီဖြည့် ခရီးစဉ်" (Pilgrimage of Paramis) ဖြစ်သွားပါလိမ့်မယ်။
ခရီးသွားခြင်းနဲ့ ပတ်သက်ပြီး လူတွေမှာ အမြဲ ဝင်လာတတ်တဲ့ ဒိဋ္ဌိ (၃) မျိုး ရှိပါတယ်။ အဲဒါတွေကို အခုလို ဖြုတ်ကြရအောင်။
"ငါ သွားနေတယ်၊ ငါ ရောက်တော့မယ်" လို့ ထင်တာ သက္ကာယဒိဋ္ဌိပါ။
တကယ်တော့ "ငါ" သွားနေတာ မဟုတ်ပါဘူး။ "ဝါယောဓာတ်" (Wind Element) ကြောင့် ရုပ်ကလာပ်တွေ ရွေ့လျားနေတာပါ။ ခြေလှမ်းတစ်လှမ်း ကြွလိုက်တိုင်း ရုပ်ဟောင်းတွေ ချုပ်ပြီး ရုပ်သစ်တွေ ဖြစ်နေတာပါ။ အိမ်က ထွက်လာတဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်နဲ့ ခရီးဆုံးရောက်တဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်ဟာ တစ်ယောက်တည်း မဟုတ်ပါဘူး။ "ဖြစ်စဉ်အဆက်" (Continuity) သာ ရှိပါတယ်။
"ဟိုရောက်ရင် ပျော်ရတော့မယ်၊ ခရီးဆုံးရင် အားလုံး ပြည့်စုံသွားမယ်" လို့ မျှော်လင့်တာ သဿတဒိဋ္ဌိ (မြဲတယ်လို့ ထင်ခြင်း) ပါ။
ခရီးဆုံးဆိုတာ မရှိပါဘူး။ တစ်နေရာ ရောက်ရင် နောက်တစ်နေရာ ထပ်သွားချင်ဦးမှာပဲ။ သံသရာဆိုတာ အဆုံးမရှိတဲ့ ခရီးပါ။ နိဗ္ဗာန် မရောက်မချင်း ဘယ်နေရာမှ အပြီးတိုင် မအေးချမ်းနိုင်ဘူးဆိုတာ သဘောပေါက်ပါ။
"ခရီးသွားတုန်း ဘာလုပ်လုပ် အိမ်ပြန်ရောက်ရင် ပြီးတာပဲ၊ ဘယ်သူမှ မသိဘူး" လို့ ထင်တာ ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ (ကံကို ပယ်ခြင်း) ပါ။
"What happens in Vegas, stays in Vegas" ဆိုတဲ့ စကားဟာ ဓမ္မနယ်ပယ်မှာ မမှန်ပါဘူး။ ခရီးသွားရင်း ဟိုတယ်မှာ မကောင်းမှု လုပ်မိရင် အဲဒီ အကုသိုလ်ကံက ကိုယ့်အိမ်အထိ၊ ကိုယ့်သံသရာအထိ လိုက်ပါလာမှာပါ။ နေရာပြောင်းပေမဲ့ ကံ (Kamma) က မပြောင်းပါဘူး။ အရိပ်လို လိုက်နေပါတယ်။
ဒီနေရာမှာ မဟာသရဏဂုံတော်ကြီးရဲ့ ပုဒ်ရေ (၄၉) မှာ လာရှိတဲ့ "ဘေးရန်ကာကွယ်မှု (၈)" ကို ဆက်စပ်ပြီး ပြောပြချင်ပါတယ်။ ပုဒ်ရေ (၄၉) မှာ "ရပ်ဝေးမြေခြား၌ ဘေးကင်းခြင်း" အကျိုးကို ညွှန်းဆိုထားပါတယ်။ သရဏဂုံတည်သူ၊ ဥပေက္ခာ တရား လက်ကိုင်ထားသူဟာ ဘယ်အရပ် ဘယ်ဒေသ ရောက်ရောက် "ဒေသန္တရ ဘေး" (Dangers of Foreign Lands) တွေကနေ ကင်းဝေးပါတယ်။ အရှင်သောဏတို့လို သာသနာပြုတွေဟာ သရဏဂုံတန်ခိုးကြောင့် ဘီလူးဘေး၊ ရေဘေးတွေကို ကျော်ဖြတ်နိုင်ခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။ ကိုယ့်ရဲ့ ခရီးစဉ်မှာ "ဓမ္မ" ပါသွားရင် အဲဒီ ဓမ္မက ကိုယ့်ကို ပြန်စောင့်ရှောက်ပါတယ်။
ဒီအချက်ကို လက်တွေ့ဘဝမှာ ဘယ်လို အသုံးချမလဲဆိုတာ ပေါ်လွင်စေဖို့ Hswagata ပြတိုက်မှာ ကြုံတွေ့ခဲ့ရတဲ့ ဇာတ်လမ်း (Case-2540) လေးတစ်ခုကို ပြောပြချင်ပါတယ်။ ဒီဇာတ်လမ်းက Template T221 (Missionary & Travel Log) နဲ့ Policy 22, Art 22.2 (Code of Conduct for Outreach) ကို လက်တွေ့ ကျင့်သုံးခဲ့တဲ့ ဖြစ်စဉ်လေးပါ။
ဇာတ်လမ်းအစ:
ပြတိုက်ရဲ့ သုတေသနဌာနက "ကိုသူရ" (အမည်လွှဲ) ဆိုတဲ့ လူငယ်လေး တစ်ယောက်ကို နယ်စပ်ဒေသတစ်ခုမှာ ရှိတဲ့ ရှေးဟောင်းစေတီ ပျက်စီးမှု အခြေအနေကို သွားရောက် မှတ်တမ်းတင်ဖို့ တာဝန်ပေးလိုက်တယ်။ ခရီးက ဝေးတယ်၊ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ခက်ခဲတယ်။
ကိုသူရက အစတုန်းကတော့ "ခရီးသွားရမယ်" ဆိုပြီး ပျော်နေတာပေါ့။ ဒါပေမဲ့ တကယ်တမ်း ရောက်သွားတော့ မျှော်လင့်ထားသလို မဟုတ်ဘူး။ တည်းခိုခန်းက ညစ်ပတ်တယ်၊ အစားအသောက်က မကောင်းဘူး၊ ရာသီဥတုက ပူလွန်းတယ်။ ဒေသခံတချို့ကလည်း သူစိမ်းဆိုပြီး ရန်လိုကြတယ်။
ကိုသူရ စိတ်ဓာတ်ကျသွားတယ်။ "ငါ ဘာလို့ ဒီလောက် ပင်ပန်းခံရမှာလဲ။ ရုံးပြန်ပြီး ထွက်စာတင်မယ်" ဆိုပြီး T221 (ခရီးသွား မှတ်တမ်း) မှာ "Mission Aborted" (မစ်ရှင် ပျက်ကွက်) လို့ ရေးဖို့ ပြင်တယ်။
ဖြေရှင်းချက်:
အဲဒီအချိန်မှာ ပြတိုက်မှူးချုပ် ဆရာတော်ဆီက ဖုန်းဝင်လာတယ်။
"ဒကာကြီး ကိုသူရ... အဆင်ပြေရဲ့လား"
"မပြေပါဘူး ဘုရား။ ဒီမှာ ဒုက္ခတွေချည်းပါပဲ။ တပည့်တော် ပြန်ချင်ပြီ"
ဆရာတော်က မေတ္တာနဲ့ ဆုံးမတယ်။
"ကိုသူရ... Policy 22, Art 22.2 ကို ပြန်ဖတ်ကြည့်ပါ။ 'Travel for Purpose, not Pleasure' (ရည်ရွယ်ချက်အတွက် ခရီးသွားပါ၊ အပျော်အပါးအတွက် မဟုတ်) လို့ ရေးထားတယ်။ ဒကာကြီးက အခု အပန်းဖြေခရီး (Picnic) သွားတာ မဟုတ်ဘူးလေ။ သာသနာ့တာဝန် ထမ်းဆောင်ဖို့ (Pilgrimage) သွားတာ။ အရှင်သောဏတို့ ခေတ်က ဒီထက် အဆတစ်ရာ ပိုဆိုးတယ်။ သူတို့သာ ပြန်လှည့်ပြေးခဲ့ရင် ဒီနေ့ ဒကာကြီး ဗုဒ္ဓဘာသာ ဖြစ်ပါ့မလား"
ဆရာတော်ရဲ့ စကားက ကိုသူရရဲ့ နှလုံးသားကို ထိမှန်သွားတယ်။
"ဟုတ်သားပဲ... ငါက အဆင်ပြေမှ လုပ်မယ်ဆိုတဲ့ စိတ်မွေးနေတာကိုး။ ရှေးဆရာတွေက အသက်စွန့်ပြီး လာခဲ့တာ။ ငါက နည်းနည်းလေး ပင်ပန်းတာနဲ့ လက်လျှော့တော့မလို့"
ဆရာတော်က ဆက်မိန့်တယ်။ "ဒုက္ခနဲ့ တွေ့ရင် 'ဥပေက္ခာ' သုံး။ ကိုယ်ခန္ဓာ ပင်ပန်းတာကို စိတ်မဝင်စားနဲ့။ အလုပ်ပြီးမြောက်ဖို့ကိုပဲ အာရုံစိုက်။ ဒကာကြီး မှတ်တမ်းတင်လာတဲ့ ဓာတ်ပုံတစ်ပုံ၊ အချက်အလက် တစ်ခုက နောင်နှစ်ပေါင်းများစွာ သမိုင်းကျန်ရစ်မယ့် ကုသိုလ်ပဲ"
ကိုသူရ စိတ်သစ် လူသစ် ဖြစ်သွားတယ်။ T221 ဖောင်မှာ "Mission Continuing" လို့ ပြန်ပြင်ရေးလိုက်တယ်။ အခက်အခဲတွေကို သည်းခံပြီး အလုပ်ပြီးအောင် လုပ်ခဲ့တယ်။ သူ ပြန်ရောက်လာတော့ ပြတိုက်အတွက် အလွန်တန်ဖိုးရှိတဲ့ အချက်အလက်တွေ ရလာတယ်။ သူ့မျက်နှာမှာ နေလောင်ထားလို့ မဲနေပေမဲ့၊ မျက်လုံးတွေကတော့ "တာဝန်ကျေပွန်သူ" တစ်ယောက်ရဲ့ ပီတိနဲ့ တောက်ပနေတယ်။
"အရှင်ဘုရား... ခရီးလမ်းက ကြမ်းပေမဲ့၊ စိတ်ထဲမှာတော့ ကုသိုလ်လမ်း ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်" လို့ လျှောက်ထားနိုင်ခဲ့တယ်။
တွေ့လိုက်တယ် မဟုတ်လား... ခရီးသွားတာချင်း တူပေမဲ့ "စိတ်ထား" (Mindset) ပြောင်းလိုက်တာနဲ့ "ဒုက္ခ" ကနေ "ပါရမီ" ဖြစ်သွားပုံကိုး။
ကိုင်း... ဒီနေ့ ဟောကြားခဲ့တဲ့ "သာသနာပြု ခရီးစဉ်များ" တရားတော်ကို သစ္စာလေးပါးနဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး နိဂုံးချုပ် ကြည့်ကြရအောင်။
၁။ ဒုက္ခသစ္စာ: ခရီးသွားရခြင်း၊ ရာသီဥတုဒဏ်ခံရခြင်း၊ အစာရေစာ ဆင်းရဲခြင်း၊ အိမ်နှင့် ကွဲကွာရခြင်းသည် ဆင်းရဲခြင်း မည်၏။
၂။ သမုဒယသစ္စာ: သက်သောင့်သက်သာ နေလိုခြင်း၊ အခက်အခဲကို ကြောက်ရွံ့ခြင်း၊ ခရီးစဉ်အပေါ် တွယ်တာခြင်းသည် ဒုက္ခဖြစ်ကြောင်း မည်၏။
၃။ နိရောဓသစ္စာ: အခက်အခဲများကို ဥပေက္ခာပြုနိုင်ခြင်း၊ ကိုယ်ကျိုးစွန့်၍ အများအကျိုး ဆောင်ရွက်နိုင်ခြင်း၊ စိတ်၏ ငြိမ်းချမ်းမှုကို ရယူခြင်းသည် ဒုက္ခချုပ်ရာ မည်၏။
၄။ မဂ္ဂသစ္စာ: သာသနာပြုတို့၏ လမ်းစဉ်ကို လိုက်နာခြင်း၊ ဥပေက္ခိန္ဒြေကို ပွားများခြင်း၊ သတိဖြင့် ခရီးသွားခြင်းသည် ဒုက္ခချုပ်ရာသို့ သွားသော လမ်းစဉ် မည်၏။
သူတော်ကောင်းတို့ အနေနဲ့လည်း ဒီနေ့ သာသနာပြု ခရီးစဉ်များအကြောင်း နာကြားရတဲ့ ကုသိုလ်ကြောင့်၊ မိမိတို့၏ ဘဝခရီးလမ်းတွင် တွေ့ကြုံရမည့် အခက်အခဲများကို လိပ်ကဲ့သို့ သည်းခံခြင်း၊ ဥပေက္ခာပြုခြင်းတို့ဖြင့် ကျော်လွှားနိုင်ကြပါစေ။
အပန်းဖြေခရီး သက်သက် မဟုတ်ဘဲ၊ သံသရာမှ လွတ်မြောက်ရာ နိဗ္ဗာန်ခရီးသို့ ဦးတည်၍ မနားမနေ လျှောက်လှမ်းနိုင်ကြပါစေ ကုန်သတည်း။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက
The Office Of Siridantamahapalaka
The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.
နေ့စွဲ - ၁၉ မေ ၂၀၂၄
ORCID: 0009-0000-0697-4760
Website: www.siridantamahapalaka.com
Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.
