Day 60 March 1 Year 2023
ဓာတ်ကြီးလေးပါး မျှတခြင်း (Balancing the Four Great Elements)
"နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ" (၃) ကြိမ်။
"အနန္တောအနန္တ ငါးပါးကို အာရုံပြု၍ ညီညာဖြဖြ ကန်တော့ကြပါစို့။"
"နမော ဗုဒ္ဓဿ၊ နမော ဓမ္မဿ၊ နမော သံဃဿ၊ နမော မာတာပိတုဿ၊ နမော အာစရိယဿ"။
"ယနေ့ မတ်လ၏ ပထမဆုံးရက်ဝယ် ဓာတ်ကြီးလေးပါး မျှတညီညွတ်စွာဖြင့် ဓာတုဗေဒ နိယာမနှင့်အညီ ငြိမ်းချမ်းမှုကို ရှာဖွေနိုင်ကြပါစေ။"
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ...
ဒီနေ့ သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၆ ခု၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၄ ခု၊ တပေါင်းလဆန်းပိုင်း၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၁) ရက်၊ ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီနေ့ကစပြီး မတ်လ တစ်လလုံးကို ဦးဇင်းတို့က "Chemistry of Relics" (ဓာတုဗေဒနှင့် ဓာတ်တော်များ) ဆိုတဲ့ ခေါင်းစဉ်ကြီးအောက်ကနေ ဆွေးနွေးသွားကြမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီနေ့ ပထမဆုံးရက်မှာတော့ အခြေခံအကျဆုံးနဲ့ အရေးအကြီးဆုံးဖြစ်တဲ့ "ဓာတ်ကြီးလေးပါး မျှတခြင်း" (Balancing the Four Great Elements) အကြောင်းကို ဟောကြားသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
တရားတော်ကို မနာကြားမီမှာ ဦးဇင်းတို့ ခန္ဓာကိုယ်ကြီးကို တည်ဆောက်ထားတဲ့ အခြေခံအုတ်မြစ်တွေဖြစ်တဲ့ ဓာတ်ကြီးလေးပါးရဲ့ သဘောကို ဝိပဿနာရှုထောင့်ကနေ အရင်ဆုံး ဖြိုခွဲကြည့်ကြရအောင်။ လူတွေက "ငါ့ကိုယ်ကြီး၊ ငါ့လက်၊ ငါ့ခြေ" လို့ ထင်နေပေမယ့် တကယ်တမ်းကျတော့ ဓာတ်သဘောတွေရဲ့ ပေါင်းစပ်မှုသာ ဖြစ်ကြောင်း ခန္ဓာဖွဲ့နည်းနဲ့ စိစစ်ကြည့်ကြစို့။
ခန္ဓာဖွဲ့နည်း (ကာယဒွါရ - ကိုယ်၌ ရှုမြင်ပုံ)။
ကိုင်း... သေချာ စဉ်းစားကြည့်ပါ သူတော်ကောင်းတို့။
သူတော်ကောင်းတို့ အခု တရားနာရင်း ထိုင်နေကြတယ်။ ကြမ်းပြင်နဲ့ တင်ပါး ထိနေတယ်နော်။ လက်ကလေးတွေကို ယှက်ထားရင် လက်ချင်း ထိနေတယ်နော်။ အဲဒီ "ထိမှု" လေးကို အာရုံပြုလိုက်ပါ။
ကိုယ် (Body)။
ကာယအကြည် (ကာယပသာဒ) ဆိုတာ တစ်ကိုယ်လုံးမှာ ရှိတယ်။ အဲဒီ အကြည်ဓာတ်လေးကို "မာမှု၊ ပျော့မှု" ဆိုတဲ့ ပထဝီဓာတ်၊ "ပူမှု၊ အေးမှု" ဆိုတဲ့ တေဇောဓာတ်၊ "ထောက်ကန်မှု၊ လှုပ်ရှားမှု" ဆိုတဲ့ ဝါယောဓာတ် (ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံ) တွေ လာတိုက်တယ်။
အဲဒီလို တိုက်လိုက်တဲ့အခါ ဘာပေါ်လာသလဲ။ "ထိသိစိတ်" (ကာယဝိညာဏ်) ဆိုတာ ပေါ်မလာဘူးလား။ ပေါ်လာတယ်နော်။
ကာယဝိညာဏ် ပေါ်သောအခါ တစ်ဝိညာဏ်တည်း ပေါ်လို့ ဖြစ်ပါသလား။ မဖြစ်နိုင်ပါ။ ကာယဝိညာဏ်နှင့် သဟဇာတ ဖြစ်တဲ့ ဝေဒနာ၊ သညာ၊ စေတနာ သုံးပါး ပေါင်းတော့ နာမက္ခန္ဓာ လေးပါး ဖြစ်ပါသည်။
ကာယအကြည်နှင့် ဓာတ်ကြီးသုံးပါး (အာပေါကြဉ်သော) ကို ခန္ဓာဖွဲ့တော့ ရူပက္ခန္ဓာ ဖြစ်ပါသည်။ နာမက္ခန္ဓာ လေးပါးနှင့် ရူပက္ခန္ဓာ ပေါင်းတော့ ခန္ဓာငါးပါး ဖြစ်ပါသည်။
ဒီနေရာမှာ စိတ်ဖြစ်စဉ်ကို အသေးစိတ် ထပ်ကြည့်ရအောင်။
ထိုင်နေရင်း ကြမ်းပြင်က မာနေတယ်၊ နာလာတယ် ဆိုပါစို့။
"နာလိုက်တာ၊ မာလိုက်တာ" လို့ ခံစားလိုက်ရရင် ဒုက္ခ ဝေဒနာ (ဝေဒနာက္ခန္ဓာ)။
"ဒါ ကြမ်းပြင်ပဲ၊ ဒါ ကျောက်ပြားပဲ၊ ဒါ ငါ့ခြေထောက်ပဲ" လို့ မှတ်သားလိုက်တာက သညာ (သညာက္ခန္ဓာ)။
"ပြင်ထိုင်လိုက်ဦးမှ၊ လှုပ်လိုက်ဦးမှ" လို့ တွန်းအားပေးလိုက်တာက သင်္ခါရ (သင်္ခါရက္ခန္ဓာ)။
ထိမှန်း၊ နာမှန်း သိနေတဲ့ အသိစိတ်က ဝိညာဏ် (ဝိညာဏက္ခန္ဓာ)။
ပေါင်းလိုက်တော့ ခန္ဓာဘယ်နှစ်ပါးလဲ။ ခန္ဓာငါးပါးပါပဲ သူတော်ကောင်းတို့။
အဲဒီ ခန္ဓာငါးပါးထဲမှာ "ငါ" ပါသလား။ မပါပါဘူး။ "သူ" ပါသလား။ မပါပါဘူး။ "မာတာ" ရှိတယ်၊ "မာမှန်းသိတာ" ရှိတယ်။ ပုဂ္ဂိုလ်သတ္တဝါ မရှိပါဘူး။
ဒါကို မြတ်စွာဘုရားက "မျက်လှည့်ပြပွဲ" (Illusionist) နဲ့ ဥပမာ ပေးထားပါတယ်။ မျက်လှည့်ဆရာက ပရိသတ်ကို လှည့်စားသလိုပဲ၊ ဝိညာဏ်ဆိုတဲ့ မျက်လှည့်ဆရာက ဒီ ဓာတ်ကြီးလေးပါးကို စုစည်းပြီး "လူတစ်ယောက်၊ ပုံသဏ္ဍာန်တစ်ခု" အနေနဲ့ ထင်ယောင်ထင်မှား ဖြစ်အောင် လုပ်ပြနေတာပါ။
တကယ်တော့ ပထဝီ၊ အာပေါ၊ တေဇော၊ ဝါယော ဆိုတဲ့ ဓာတ်လေးပါးဟာ အပြန်အလှန် မှီခိုပြီး (Mutual Dependence) ခဏလေး ဖြစ်ပြီး ခဏလေး ပျက်နေတဲ့ သဘောတရား သက်သက်ပါပဲ။
တွေ့တဲ့တရားက ခန္ဓာငါးပါး၊ ထင်တဲ့တရားက "ငါ့ခန္ဓာကိုယ်ကြီး"။
အဲဒီလို ကွဲကွဲပြားပြား မသိတော့ ဘာဖြစ်လဲ။ ပူရင် စိတ်ညစ်တယ်။ အေးရင် စိတ်ညစ်တယ်။ နေမကောင်းရင် ငါ ခံစားနေရတယ်လို့ ထင်ပြီး ဒုက္ခရောက်တယ်။
ဒါကြောင့် ဒီကနေ့ ဦးဇင်းတို့က ဒီ "ဓာတ်ကြီးလေးပါး" မျှတမှု သဘောတရားကို ခေတ်သစ် ဓာတုဗေဒ (Chemistry) ရှုထောင့်ကနေ ဖြိုခွဲကြည့်ပြီး၊ ဓမ္မနဲ့ ဘယ်လို ဆက်စပ်နေသလဲဆိုတာ လေ့လာကြရအောင်။
ဒီနေရာမှာ ဒကာကြီးတစ်ယောက်ရဲ့ စိတ်ထဲမှာ မေးခွန်းတစ်ခု ပေါ်လာမယ်လို့ ဦးဇင်း ထင်ပါတယ်… "အရှင်ဘုရား... ဓာတ်ကြီးလေးပါး မျှတတယ်ဆိုတာ ရှေးဆေးကျမ်းတွေမှာပဲ ကြားဖူးပါတယ်။ ခေတ်သစ် သိပ္ပံပညာမှာရော ဒီလို မျှတမှုမျိုး ရှိသလား၊ ဘယ်လို နားလည်ရမလဲ" ဆိုတာမျိုးပေါ့။
အေး… ဒီအချက်ကို ဓာတုဗေဒ (Chemistry) ဘက်ကနေ ကြည့်လိုက်ရင် ပိုပြီးရှင်းသွားပါလိမ့်မယ်။ သိပ္ပံပညာမှာ "Chemical Equilibrium" (ဓာတုဗေဒ မျှတမှု) ဆိုတဲ့ သဘောတရား ရှိပါတယ်။
စနစ်တစ်ခု (System) အတွင်းမှာ ဓာတ်ပြုမှုတွေ ဖြစ်တဲ့အခါ၊ ဘယ်ဘက်က အရာဝတ္ထုတွေ (Reactants) နဲ့ ညာဘက်က ထွက်လာတဲ့ ပစ္စည်းတွေ (Products) ကြားမှာ မျှတနေတဲ့ အခြေအနေ တစ်ခုကို ဆိုလိုတာပါ။
ဥပမာ- ရေတစ်ခွက်ကို ကြည့်ပါ။ ရေထဲမှာ Acid (အက်ဆစ်) နဲ့ Base (အယ်လ်ကာလီ) ဓာတ်တွေဟာ အမြဲတမ်း မျှတအောင် ကြိုးစားနေပါတယ်။ အဲဒီ မျှတမှု ပျက်သွားရင်၊ ဥပမာ- အက်ဆစ် များသွားရင် အဲဒီအရည်က လောင်စာ ဖြစ်သွားနိုင်တယ်။ အယ်လ်ကာလီ များသွားရင်လည်း စားလို့မရ ဖြစ်သွားတယ်။ pH Level 7 မှာ ရှိနေမှသာ သောက်သုံးလို့ ရတဲ့ ရေ ဖြစ်တာပါ။
သေချာ စဉ်းစားကြည့်ပါ သူတော်ကောင်းတို့။
Chemical Equilibrium မှာ Le Chatelier's Principle ဆိုတာ ရှိတယ်။ ဘာပြောသလဲဆိုတော့ "မျှတနေတဲ့ စနစ်တစ်ခုကို အပြင်ကနေ ဖိအားပေးလိုက်ရင်၊ အပူချိန် ပြောင်းလိုက်ရင်၊ အဲဒီစနစ်က မူလမျှတမှု ပြန်ရဖို့အတွက် ပြောင်းလဲမှုကို ဆန့်ကျင်တဲ့ဘက်ကနေ တုံ့ပြန်တယ်" တဲ့။
ဦးဇင်းတို့ ခန္ဓာကိုယ်ဟာလည်း ဓာတုဗေဒ စက်ရုံကြီး တစ်ခုပါပဲ။
အပြင်မှာ ရာသီဥတု ပူလာတယ် (Heat Stress) ဆိုပါစို့။ ဒါဟာ တေဇောဓာတ် လွန်ကဲလာတာ။ ခန္ဓာကိုယ်က ဘာလုပ်လဲ။ ချွေးတွေ ထွက်လာတယ် (အာပေါဓာတ်)။ ဘာဖြစ်လို့လဲ။ အပူချိန် လျော့သွားအောင်၊ Equilibrium (မျှတမှု) ပြန်ရအောင် ခန္ဓာကိုယ်က သူ့အလိုလို ပြုပြင်တာပါ။
ဒါကို Homeostasis လို့ ခေါ်ပါတယ်။ ဒီ မျှတမှု ပျက်သွားတာနဲ့ "ရောဂါ" ဆိုတာ ဖြစ်လာတာပါပဲ။
A diagram showing a reversible chemical reaction $A + B \rightleftharpoons C + D$ with a balance scale metaphor. One side shows 'Reactants', the other 'Products'. Include a curve graph showing the rates of forward and reverse reactions becoming equal over time. Minimalist, educational style, no religious figures.]
Figure: ဓာတုဗေဒ မျှတမှု (Chemical Equilibrium) နှင့် ပြန်လှန်ဓာတ်ပြုခြင်း သဘောတရား
ဒီ သိပ္ပံဖြစ်စဉ်ကို ကြည့်ပြီး ဓမ္မသဘော ပြန်ကောက်ရအောင်။
ဘုရားရှင်က ဓာတ်ကြီးလေးပါး အကြောင်းကို မဟာရာဟုလောဝါဒသုတ် အပါအဝင် သုတ္တန်များစွာမှာ ဟောကြားခဲ့ပါတယ်။
ပါဠိတော်လေး တစ်ကြောင်းလောက် နာယူကြည့်ရအောင်။
"စတ္တာရော ခေါ, ရာဟုလ, မဟာဘူတာ။ ပထဝီဓာတု, အာပေါဓာတု, တေဇောဓာတု, ဝါယောဓာတု။"
(မဇ္ဈိမနိကာယ်၊ မဟာရာဟုလောဝါဒသုတ်)
အနက်ဖွင့်ကြည့်ကြစို့။
ရာဟုလ - ချစ်သား ရာဟုလာ။ စတ္တာရော - လေးပါးကုန်သော။ မဟာဘူတာ - ကြီးကျယ်သော ဓာတ်ကြီးတို့သည်။ အတ္ထိ - ရှိကုန်၏။
ပထဝီဓာတု - မြေဓာတ် (မာခြင်း၊ ခက်ခြင်း သဘော)။
အာပေါဓာတု - ရေဓာတ် (ယိုစီးခြင်း၊ ဖွဲ့စည်းခြင်း သဘော)။
တေဇောဓာတု - မီးဓာတ် (ပူခြင်း၊ ရင့်ကျက်ခြင်း သဘော)။
ဝါယောဓာတု - လေဓာတ် (ထောက်ကန်ခြင်း၊ လှုပ်ရှားခြင်း သဘော)။
ဒီဓာတ်ကြီးလေးပါးဟာ တစ်ပါးနဲ့တစ်ပါး ခွဲခွာလို့ မရပါဘူး။
ပထဝီ (မြေ) မရှိရင် တည်စရာ နေရာ မရှိဘူး။
အာပေါ (ရေ) မရှိရင် ပထဝီတွေ ပြန့်ကြဲကုန်မယ်၊ မစုစည်းနိုင်ဘူး။
တေဇော (မီး) မရှိရင် ပုပ်သိုးသွားမယ်၊ မရင့်ကျက်နိုင်ဘူး။
ဝါယော (လေ) မရှိရင် ဘာမှ လှုပ်ရှားလို့ မရဘူး။
သိပ္ပံနည်းအရ Atom တစ်ခုမှာ Proton, Neutron, Electron တွေ မျှတနေမှ တည်မြဲသလို၊ ဓမ္မနည်းအရလည်း ဒီဓာတ်လေးပါး မျှတမှ "လူ" ဆိုပြီး အသက်ရှင်လို့ ရတာပါ။
ဒါပေမယ့် သတိထားရမှာက ဒီဓာတ်တွေဟာ "ငါ" မဟုတ်ပါဘူး။ အကြောင်းတရားကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ ရုပ်သဘောတွေပါ။
တေဇောဓာတ် လွန်ကဲရင် "ဖျားတယ်" လို့ ခေါ်တယ်။
ဝါယောဓာတ် လွန်ကဲရင် "လေထိုးတယ်" လို့ ခေါ်တယ်။
ပထဝီဓာတ် လွန်ကဲရင် "လေးလံထိုင်းမှိုင်းတယ်" လို့ ခေါ်တယ်။
အာပေါဓာတ် လွန်ကဲရင် "ဝမ်းလျောတယ်" လို့ ခေါ်တယ်။
မြင်လား... ဒါတွေက ဓာတ်သဘောတွေရဲ့ မညီမျှမှု (Imbalance) သက်သက်ပါပဲ။ "ငါ" က ဖျားနေတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ဓာတ်တွေက ဖျားနေတာပါ။
အေး… ဒီသဘောတရားကို စာအုပ်ထဲမှာသာ မထားဘဲ လက်တွေ့ဖြစ်ရပ်တစ်ခုနဲ့ ကြည့်လိုက်ရင် ပိုပြီး ပေါ်လွင်ပါလိမ့်မယ်။ ဦးဇင်းတို့ သွာဂတပြတိုက်မှာ မကြာသေးမီက ကြုံတွေ့ခဲ့ရတဲ့ Case-2360 ကို ပြောပြချင်ပါတယ်။ ဒီဖြစ်ရပ်က ဓာတ်ကြီးလေးပါး မျှတမှု ပျက်ပြားသွားတဲ့အခါ ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ ပြဿနာကို မီးမောင်းထိုးပြနေပါတယ်။
ဖြစ်စဉ်က ဒီလိုပါ။
ဦးဇင်းတို့ ပြတိုက်ရဲ့ အထူးခန်းမ (Gandhakuti) မှာ ရှေးဟောင်း ဓာတ်တော်ကြုတ် တစ်ခုကို ပြသထားပါတယ်။ ဒီကြုတ်က ကြေးညို (Bronze) နဲ့ လုပ်ထားတာပါ။ တစ်ရက်ကျတော့ မနက်စောစော တာဝန်ကျ ဝန်ထမ်းလေးက ပြေးလာပြီး လျှောက်တယ်။
"ဆရာတော်... ဒုက္ခပါပဲ။ ဓာတ်တော်ကြုတ်ကြီး 'ချွေး' ထွက်နေတယ်ဘုရား။ ကြုတ်ပတ်လည်မှာ ရေစက်တွေ သီးနေတယ်" တဲ့။
ဦးဇင်းလည်း သွားကြည့်လိုက်တော့ တကယ်ပဲ။ ကြေးကြုတ်ရဲ့ မျက်နှာပြင်မှာ ရေမှုန်လေးတွေ (Condensation) ကပ်နေတာ တွေ့ရတယ်။ ဒါဟာ ရှေးဟောင်းပစ္စည်းအတွက် အင်မတန် အန္တရာယ်ကြီးပါတယ်။ ရေရှိရင် သံချေးတက်မယ် (Oxidation)၊ မှိုတက်မယ်။
ပြဿနာက အဲဒီမှာ မပြီးဘူး။ ဝန်ထမ်းအချင်းချင်း အပြစ်တင်ကြတော့တာပဲ။
Day Shift ဝန်ထမ်းက ပြောတယ် "ဒါ ညဘက်က AC မဖွင့်ခဲ့လို့ နေမှာ"။
Night Shift ဝန်ထမ်းက ပြန်ပြောတယ် "မဟုတ္ဘူး၊ မနက်က သန့်ရှင်းရေးလုပ်တုန်း ရေတွေ ဖြန်းလိုက်လို့ ဖြစ်တာ"။
တစ်ယောက်နဲ့ တစ်ယောက် အပြန်အလှန် အပြစ်တင်ကြရင်း ဒေါသတွေ ထွက်လာကြတယ်။
ကိုင်း... ကြည့်စမ်း။ အပြင်မှာ "အာပေါဓာတ်" (ရေငွေ့) မညီမျှတာကို အကြောင်းပြုပြီး၊ အတွင်းစိတ်မှာ "တေဇောဓာတ်" (ဒေါသမီး) တွေ လောင်ကုန်ကြပြီ။ ဓာတ်ကြီးလေးပါး ဟိုဘက် ဒီဘက် အကုန် ပျက်စီးကုန်ပြီ။
ဒီလို အခြေအနေမျိုးမှာ ဘယ်သူမှန်လဲ၊ ဘယ်သူမှားလဲ ငြင်းနေလို့ မပြီးပါဘူး။
ဦးဇင်းတို့ သွာဂတပြတိုက်ရဲ့ Policy 12 (Conservation Environment) နဲ့ Article 12.1 (Temperature & Humidity Control) ကို ကိုင်စွဲပြီး ဖြေရှင်းရပါတယ်။
ဒီမူဝါဒမှာ ဘာရေးထားသလဲဆိုတော့ "ပြတိုက်ခန်းမများ၏ အပူချိန်သည် ၂၀-၂၄ ဒီဂရီ စင်တီဂရိတ်တွင် ရှိရမည်ဖြစ်ပြီး၊ စိုထိုင်းဆ (Relative Humidity) သည် ၄၅-၅၅% ကြားတွင် မျှတစွာ (Equilibrium) ရှိရမည်" လို့ အတိအကျ ပါရှိပါတယ်။
ဒါကြောင့် ဦးဇင်းက "ကဲ... ရန်မဖြစ်ကြနဲ့။ Template T110 (Environmental Monitoring Log) ကို ယူခဲ့စမ်း" လို့ မိန့်လိုက်တယ်။
Template T110 ဆိုတာ အခန်းတွင်း အပူချိန်နဲ့ စိုထိုင်းဆကို မှတ်တမ်းတင်တဲ့ စာရင်းဇယားပါ။ Data ကို ပြန်ကြည့်လိုက်တဲ့အခါ တရားခံ ပေါ်လာပါတော့တယ်။
မှတ်တမ်းအရ ညဘက်မှာ မီးပျက်သွားလို့ AC စက် ရပ်သွားတယ်။ အဲဒီအချိန်မှာ အပြင်က မိုးရွာထားတော့ လေထုစိုထိုင်းဆ (Humidity) က ၈၀% အထိ တက်သွားတယ်။ မနက်မိုးလင်းတော့ မီးပြန်လာပြီး AC က ရုတ်တရက် အေးသွားတယ်။
သိပ္ပံသဘောအရ လေပူနဲ့ လေအေး တွေ့တဲ့အခါ "Condensation" ဆိုတဲ့ ရေငွေ့ဖွဲ့စည်းခြင်း ဖြစ်လာတာပါ။ ဘယ်သူ့ အမှားမှ မဟုတ်ပါဘူး။ "ဓာတ်သဘော" တွေရဲ့ မညီမျှမှု (Disequilibrium) ကြောင့် ဖြစ်ရတာပါ။
ဖြေရှင်းနည်းကတော့ Le Chatelier's Principle အတိုင်းပါပဲ။ စနစ်ကို ပြန်ပြီး မျှတအောင် လုပ်ပေးရမယ်။
ဦးဇင်းတို့က Dehumidifier (ရေငွေ့စုပ်စက်) ကို ဖွင့်လိုက်တယ်။ အပူချိန်ကို ဖြည်းဖြည်းချင်း ပြန်ညှိလိုက်တယ်။ နာရီဝက်လောက် နေတော့ ကြုတ်မှာ ကပ်နေတဲ့ ရေစက်တွေ ခြောက်သွားတယ်။ ဝန်ထမ်းတွေလည်း "ဪ... မီးပျက်လို့ ဖြစ်တာကိုး" ဆိုပြီး တစ်ယောက်နဲ့ တစ်ယောက် တောင်းပန်ကြ၊ ကျေနပ်သွားကြတယ်။
အပြင်က ဓာတ်ကြီးလေးပါး မျှတသွားတဲ့အခါ၊ အတွင်းက စိတ်အပူမီးလည်း ငြိမ်းသွားတာ မထင်ရှားဘူးလား။
ဒီဖြစ်ရပ်ကို ကြည့်ပြီး ဦးဇင်းတို့ ယူသင့်တဲ့ သင်ခန်းစာနဲ့ နိဂုံးချုပ် သစ္စာဆိုက်ပုံကို သေချာ နာယူကြပါစို့။
ဓာတ်ကြီးလေးပါး မျှတတယ်ဆိုတာ "ကျန်းမာခြင်း" ပါပဲ။
ဓာတ်ကြီးလေးပါး မမျှတတာဟာ "ဖျားနာခြင်း" ပါပဲ။
ဒါပေမယ့် အရေးကြီးဆုံးကတော့... ဒီ ဓာတ်လေးပါးဟာ ဘယ်တော့မှ အမြဲတမ်း မျှတမနေပါဘူး။ အမြဲတမ်း ပြောင်းလဲနေတယ် (Anicca)။ အမြဲတမ်း ပြုပြင်ပေးနေရတယ် (Dukkha)။ ငါ့အလိုအတိုင်း မဖြစ်ဘူး (Anatta)။
ပထဝီ၊ အာပေါ၊ တေဇော၊ ဝါယော ဆိုတဲ့ ဓာတ်ကြီးလေးပါးကို "ငါ" လို့ စွဲလမ်းတာဟာ သမုဒယသစ္စာ။
အဲဒီ ဓာတ်တွေ ဖောက်ပြန်လို့ ဆင်းရဲရတာဟာ ဒုက္ခသစ္စာ။
"ဪ... ဒါဟာ Equilibrium သဘောတရားအရ ဖြစ်ပျက်နေတဲ့ ဓာတ်သက်သက်ပါလား" လို့ သိမြင်တာဟာ မဂ္ဂသစ္စာ။
အဲဒီလို သိပြီး ဓာတ်တွေအပေါ်မှာ တွယ်တာတဲ့စိတ်၊ ငြင်းခုန်တဲ့စိတ်တွေ ချုပ်ငြိမ်းသွားတာဟာ နိရောဓသစ္စာ။
ဒီအချက်ကို နားထောင်နေရင်း ကိုယ့်စိတ်ထဲ ဘာဖြစ်နေသလဲဆိုတာကိုလည်း သတိထားကြည့်ပါ…
ကိုယ့်ခန္ဓာကိုယ်ကို ပြန်စစ်ဆေးကြည့်ပါ။
အခု ထိုင်နေရင်း ပူနေသလား။ (တေဇော)
ညောင်းနေသလား။ (ဝါယော)
လေးလံနေသလား။ (ပထဝီ)
ဒါတွေအားလုံးဟာ ခန္ဓာကိုယ်က သူ့ရဲ့ Equilibrium ကို ရှာဖွေနေတဲ့ လုပ်ငန်းစဉ်တွေပါပဲ။ စိတ်ညစ်မနေပါနဲ့။ "ဓာတ်သဘောပါလား" လို့သာ ရှုမှတ်လိုက်ပါ။
"ယနေ့ ဟောကြားအပ်သော 'ဓာတ်ကြီးလေးပါး မျှတခြင်း' တရားတော်ကို နာယူကြရသော သင်သူတော်ကောင်း အပေါင်းတို့သည် ရုပ်ဓာတ် နာမ်ဓာတ် မျှတညီညွတ်ပြီး၊ ဓာတုဗေဒ နိယာမကဲ့သို့ သဘာဝတရားကို နားလည်ကာ၊ သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲမှ လွတ်မြောက်နိုင်ကြပါစေ... ဖြစ်ကြပါစေကုန်သတည်း။"
"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု" (၃) ကြိမ်။
ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက
The Office Of Siridantamahapalaka
The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.
နေ့စွဲ - ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁ ရက်
ORCID: 0009-0000-0697-4760
Website: www.siridantamahapalaka.com
Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.
(သွာဂတပြတိုက်၏ လုပ်ငန်းစဉ်များနှင့် နေ့စဉ် တရားတော်များကို လေ့လာလိုပါက Facebook Group သို့ ဝင်ရောက်လေ့လာနိုင်ပါသည်။ Link: https://www.facebook.com/share/g/1AefhUBU85/)
