နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
အနန္တောအနန္တငါးပါးကို အာရုံပြု၍ ညီညာဖြဖြ ကန်တော့ကြပါစို့ -
နမော ဗုဒ္ဓဿ - သစ္စာလေးပါး မြတ်တရားကို ပိုင်းခြားထင်ထင် သိမြင်တော်မူသော ရှင်တော်မြတ်စွာဘုရားသခင် ကိုယ်တော်မြတ်ကြီးအား ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
နမော ဓမ္မဿ - မဂ်လေးတန်၊ ဖိုလ်လေးတန်၊ နိဗ္ဗာန် ပရိယတ် ဆယ်ပါးသော တရားတော်မြတ်အား ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
နမော သံဃဿ - မဂ်၌တည်သော ပုဂ္ဂိုလ်လေးပါး ဖိုလ်၌တည်သော ပုဂ္ဂိုလ်လေးပါး ဤ ရှစ်ပါးသော အရိယာ သံဃာတော်မြတ်အား ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
နမော မာတာပိတုဿ - မိဘနှစ်ပါးအား ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
နမော အာစရိယဿ - ဝိပဿနာ ဉာဏ်မျက်စိနှစ်ကွင်း အလင်းရအောင် သစ္စာလေးပါးတရားတော်နှင့် ကုသပေးတော်မူသော ကျေးဇူးတော်ရှင် မိုးကုတ်ဆရာတော်ဘုရားကြီးနှင့် မုံလယ်ဆရာတော်ဘုရားကြီးအား ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
၁။ ဓာတ်တော်ဖူးမြော်ခြင်းနှင့် အာရုံခံစားမှု သိပ္ပံ (Introduction)
ဒီနေ့ဟာ သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၆ ခုနှစ်၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၄ ခုနှစ်၊ နယုန်လဆန်း ၂ ရက်၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ မေလ ၃၀ ရက်နေ့ ဖြစ်ပါတယ် ဒကာ ဒကာမတို့။ ဒီနေ့မှာ ဦးဇင်းတို့ ဆွေးနွေးကြမယ့် တရားခေါင်းစဉ်ကတော့ "ဓာတ်တော်နှင့် စိတ်အာရုံဖူးမြော်ခြင်း (၂) - Neurology of Veneration" ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဓာတ်တော်မြတ်တွေကို ဖူးမြော်တဲ့အခါမှာ ဦးဇင်းတို့ စိတ်ထဲမှာ ဘာကြောင့် ကြည်နူးမှုတွေ ဖြစ်ရတာလဲ၊ ဘာကြောင့် စိတ်ဓာတ်တွေ ခွန်အားဖြစ်လာရတာလဲဆိုတာကို Perception Science (အာရုံသိပ္ပံ) နဲ့ Neurology (နာဗ်ကြောဗေဒ) အမြင်တွေနဲ့ နှိုင်းယှဉ်ပြီး အကျယ်တဝင့် ရှင်းလင်းပေးသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
"အေး... အဲဒါကို သိပ္ပံနည်းကျ ကြည့်ရင်..." Veneration (ကြည်ညိုပူဇော်ခြင်း) ဆိုတာ အာရုံကြောစနစ်မှာရှိတဲ့ Reward System ကို နိုးကြားစေရုံတင်မကဘဲ စိတ်အာရုံရဲ့ Focus (စူးစိုက်မှု) ကို အမြင့်ဆုံးအဆင့်အထိ ရောက်ရှိစေတဲ့ ဖြစ်စဉ်တစ်ခုပါ ဒကာကြီးတို့။ ဦးဇင်းတို့ သွာဂတပြတိုက်ရဲ့ Policy 9, Art. 9.1 မှာလည်း "ဓာတ်တော်မြတ်များ ဖူးမြော်ရာတွင် ဖူးမြော်သူ၏ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာနှင့် အာရုံခံစားမှု အတွေ့အကြုံ (Perceptual Experience) သည် သဒ္ဓါတရား တိုးပွားစေရန်အတွက် အခြေခံကျသောကြောင့် စနစ်တကျ လမ်းညွှန်ပြသရန်" ဆိုပြီး အတိအလင်း ပြဋ္ဌာန်းထားပါတယ်။
၂။ အဘိဓမ္မာလာ အာရုံနှင့် ဝိညာဉ်တို့၏ ဆုံစည်းမှု (Canonical Foundation)
ဦးဇင်းတို့ အဘိဓမ္မာပိဋကတ်၊ ဓမ္မသင်္ဂဏီပါဠိတော် (မြန်မာပြန် ဆဋ္ဌသံဂါယနာမူ) မှာ အာရုံနဲ့ စိတ်တို့ ထိတွေ့ပုံကို အခုလို ဟောကြားထားပါတယ်။
"စက္ခုဉ္စ ပဋိစ္စ ရူပေ စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ စက္ခုဝိညာဏံ၊ တိဏ္ဏံ သင်္ဂတိ ဖဿော။"
(မျက်စိကိုလည်းကောင်း၊ ရုပ်အဆင်းကိုလည်းကောင်း အကြောင်းပြု၍ စက္ခုဝိညာဉ် ဖြစ်ပေါ်၏။ ထိုသုံးပါးတို့၏ ဆုံစည်းခြင်းသည် ဖဿ ဖြစ်၏။)
ဓာတ်တော်မြတ်တွေကို ဖူးမြော်တဲ့အခါမှာ မြင်ရတဲ့ "ရုပ်အဆင်း" (Rupa-arammana) ဟာ ဒေတာတွေအနေနဲ့ မျက်စိကတစ်ဆင့် ဝင်လာပါတယ်။ အဲဒီနောက်မှာ "ဖဿ" (Contact) ဖြစ်တယ်၊ အဲဒီဖဿကနေတစ်ဆင့် "ဝေဒနာ" (Feeling) ဖြစ်ပေါ်လာတာပါ။ ဘုရားရှင်ရဲ့ ဓာတ်တော်တွေဟာ "ဣဋ္ဌာရုံ" (သာယာအပ်သော အာရုံ) ဖြစ်တဲ့အတွက် ဝင်လာတဲ့ ဒေတာတိုင်းဟာ စိတ်ကို အေးမြစေတဲ့ သောမနဿဝေဒနာကို ဖြစ်စေတာ ဒကာမကြီးတို့။
၃။ Neurology of Veneration: ကြည်ညိုခြင်း၏ နာဗ်ကြောဗေဒ (Analytical Analysis)
ဦးဇင်းတို့ သွာဂတမှာ ဓာတ်တော်ဖူးမြော်သူတွေရဲ့ အာရုံခံစားမှုကို မှတ်တမ်းတင်ဖို့ Template-T158 (Neurological Engagement Log) ကို သုံးပါတယ်။ Neurology အမြင်အရ ကြည်ညိုခြင်း (Veneration) ဖြစ်ပေါ်တဲ့အခါ ဦးနှောက်ရဲ့ Ventral Striatum ဆိုတဲ့ နေရာကနေ Dopamine တွေ ထုတ်ပေးပြီး စိတ်ချမ်းမြေ့မှုကို ဖြစ်စေပါတယ်။
"အေး... အဲဒါကို သိပ္ပံနည်းကျ ကြည့်ရင်..." ဓာတ်တော်တွေကို အာရုံစိုက်ပြီး ဖူးမြော်တဲ့အခါ ဦးနှောက်ရဲ့ Prefrontal Cortex ဟာ အင်မတန် တည်ငြိမ်သွားပြီး Gamma Wave လို့ခေါ်တဲ့ အသိဉာဏ် မြင့်မားတဲ့ လှိုင်းနှုန်းတွေ ထွက်လာပါတယ်။ ဒါကို Perception Science မှာ "Peak Experience" လို့ ခေါ်ပါတယ်။ ဦးဇင်းတို့ရဲ့ Policy 9 အရ ဓာတ်တော်တွေကို ပြသတဲ့အခါမှာ ဖူးမြော်သူတွေရဲ့ အာရုံကြောစနစ်ကို အနှောင့်အယှက် မဖြစ်စေမယ့် အလင်းအမှောင်နဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်ကို ဖန်တီးပေးရတာဟာ ဒီ Neurology of Veneration အောင်မြင်ဖို့အတွက်ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
၄။ Case-V150: ဓာတ်တော်ဖူးမြော်ခြင်းနှင့် စိတ်အာရုံပြောင်းလဲမှု (Extended Narrative)
ဦးဇင်းတို့ သွာဂတမှာ ကြုံခဲ့ရတဲ့ Case-V150 လေး အကြောင်း ပြောပြမယ်။ ဒကာမကြီးတစ်ယောက်ဟာ အင်မတန် စိတ်ဖိစီးမှုတွေ များနေပြီး စိတ်ဓာတ်ကျဆင်းနေတဲ့ အခြေအနေမှာ ဓာတ်တော်လာဖူးတယ်။ သူ့ရဲ့ စိတ်အာရုံ (Perception) ဟာ မှောင်မည်းနေပြီး ဘာကိုမှ မကြည်ညိုနိုင်တဲ့ အခြေအနေပေါ့။
ဦးဇင်းက သူ့ကို Template-T158 အရ "အာရုံစိုက်မှု လေ့ကျင့်ခန်း" နဲ့အတူ ဓာတ်တော်ကို စိုက်ကြည့်ခိုင်းလိုက်တယ်။ ဓာတ်တော်ထဲက ထွက်ပေါ်လာတဲ့ အေးမြတဲ့ ရုပ်လှိုင်းတွေနဲ့ သူ့ရဲ့ စိတ်အာရုံ ထိတွေ့သွားတဲ့အခါ၊ မိနစ် ၂၀ အတွင်းမှာ သူ့ရဲ့ မျက်နှာဟာ ဝင်းပလာပြီး "ဦးဇင်း... သမီးရဲ့ ဦးနှောက်ထဲမှာ တစ်ခုခု ပွင့်သွားသလိုပဲ၊ အင်မတန် အေးချမ်းသွားတယ်" လို့ လျှောက်တယ်။ ဒါဟာ Policy 9, Art. 9.1 မှာပါတဲ့ Perceptual Transformation ပါပဲ။ ဓာတ်တော်ဆိုတဲ့ မြင့်မြတ်တဲ့အာရုံက ဒကာမကြီးရဲ့ နာဗ်ကြောစနစ်ကို (Reset) လုပ်ပေးလိုက်တာ ဖြစ်ပါတယ် ဒကာကြီးတို့။
၅။ Virtual Reality နှင့် ဓာတ်တော်ဖူးမြော်ခြင်း (Modern Analogy)
အခုခေတ်မှာ VR (Virtual Reality) နည်းပညာတွေနဲ့ အာရုံတွေကို ဖန်တီးနေကြပြီ ဒကာမကြီးတို့။
"ဒီနေရာမှာ ဒကာမကြီး တစ်ယောက်က မေးဦးမယ်..."၊ "အရှင်ဘုရား... VR နဲ့ ဖူးတာကော တကယ်ဖူးတာနဲ့ အာရုံခံစားမှုချင်း တူနိုင်ပါ့မလား" ပေါ့။ အေး... Perception Science အရ ပြောရရင် ဦးနှောက်က မြင်ရတဲ့ ပုံရိပ်ကို ဒေတာအဖြစ် လက်ခံတာချင်းတော့ တူနိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ "ဓာတ်တော်" ဆီက ထွက်ပေါ်လာတဲ့ (သတ္တိ) လို့ခေါ်တဲ့ ဓမ္မစွမ်းအင် (Spiritual Energy) ကတော့ VR ထဲမှာ မရှိနိုင်ဘူး။ တကယ်ဖူးမြော်တဲ့အခါမှာတော့ ဒြပ်ဝတ္ထုနဲ့ စိတ်အာရုံကြားမှာ Quantum Entanglement လိုမျိုး စွမ်းအင်ချင်း ထိတွေ့မှု (Direct Transmission) ရှိတဲ့အတွက် ကြည်ညိုမှု အရှိန်အဟုန်က အဆပေါင်းများစွာ ပိုမိုပြင်းထန်တာ ဖြစ်ပါတယ်။
၆။ Policy 9, Art. 9.1 နှင့် သွာဂတ၏ ဝန်ဆောင်မှု စံနှုန်းများ
ဦးဇင်းတို့ သွာဂတပြတိုက်ရဲ့ Policy 9, Art. 9.1 (Holistic Veneration Guidelines) မှာ "ဖူးမြော်သူများသည် ဓာတ်တော်များကို ဖူးမြော်ရာတွင် အာရုံ ၅ ပါးလုံးဖြင့် အေးချမ်းမှုကို ခံစားရစေရန် စီစဉ်ပေးရမည်" လို့ ဆိုထားပါတယ်။
ဒါကြောင့် ဦးဇင်းတို့ဆီမှာ Template-T158 အရ ဧည့်သည်တော်တွေရဲ့ တုံ့ပြန်မှုကို အမြဲ ဆန်းစစ်ပါတယ်။ ဖူးမြော်နေစဉ်မှာ စိတ်ကို ဘယ်အရာကမှ အနှောင့်အယှက် မပေးနိုင်အောင် Silence Zone တွေ သတ်မှတ်ထားပါတယ်။ ဒါဟာ ဖူးမြော်သူရဲ့ Neurology (နာဗ်ကြောစနစ်) ကို ဘုရားရှင်ရဲ့ ဂုဏ်တော်တွေနဲ့ အပြည့်အဝ ချိတ်ဆက် (Synchronize) ဖြစ်သွားစေဖို့အတွက်ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
၇။ စိတ်အာရုံကို လေ့ကျင့်ခြင်း (Practical Insight)
ဒကာ ဒကာမတို့... ဓာတ်တော်ဖူးမြော်တဲ့အခါ မျက်စိနဲ့ ကြည့်ရုံတင် မဟုတ်ဘဲ နှလုံးသားနဲ့ ဖူးမြော်တတ်အောင် လေ့ကျင့်ပါ။
ဓာတ်တော်ကို မြင်လိုက်တဲ့အခါ "ဒါဟာ ဘုရားရှင်ရဲ့ ပါရမီတော်တွေပဲ" ဆိုတဲ့ အသိ (Perception) ကို အရင်သွင်းပါ။
အဲဒီအသိကနေတစ်ဆင့် ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ စီးဆင်းလာတဲ့ အေးမြတဲ့ လှိုင်းတွေကို သတိနဲ့ ခံစားကြည့်ပါ။
Neurology အရ အာရုံတစ်ခုကို ကြိမ်ဖန်များစွာ အာရုံစိုက်လေလေ၊ ဦးနှောက်ထဲမှာ အဲဒီအာရုံနဲ့ဆိုင်တဲ့ Neural Pathways တွေ ခိုင်မာလေလေပါပဲ။ ဓာတ်တော်တွေကို ခဏခဏ ဖူးမြော်ခြင်းဟာ ကိုယ့်ဦးနှောက်ထဲမှာ "ကုသိုလ်လမ်းကြောင်း" တွေကို Highway လမ်းမကြီးတွေလို ခိုင်မာအောင် ဖောက်လုပ်နေတာ ဖြစ်ပါတယ် ဒကာကြီးတို့။
၈။ အနှစ်ချုပ်နှင့် တိုက်တွန်းချက် (Summary & Application)
ဒါကြောင့် ဒီနေ့ ဓာတ်တော်နှင့် စိတ်အာရုံဖူးမြော်ခြင်း တရားတော်ကို နာယူကြတဲ့ သူတော်ကောင်းတွေအနေနဲ့ -
၁။ ဓာတ်တော်မြတ်များကို ဖူးမြော်တဲ့အခါ အာရုံကို စူးစိုက်ပြီး (Neurological Focus) စနစ်တကျ ဖူးမြော်တတ်တဲ့ အလေ့အကျင့်ကို မွေးမြူပါ။
၂။ မိမိတို့ရဲ့ အာရုံခံစားမှု (Perception) ကို အကုသိုလ်အာရုံတွေဆီ မရောက်အောင် သတိနဲ့ ထိန်းကျောင်းပါ။
၃။ ဓာတ်တော်မြတ်များ၏ ငြိမ်းချမ်းသော ပါရမီတော်ကို အာရုံပြုခြင်းဖြင့် မိမိတို့၏ နာဗ်ကြောစနစ်တစ်ခုလုံးကို ဓမ္မစွမ်းအင်များဖြင့် အမြဲ အဆင့်မြှင့်တင်နေပါ။
ကြည်ညိုခြင်းဆိုတာ စိတ်ရဲ့ ဆေးဝါးဖြစ်သလို၊ နာဗ်ကြောစနစ်အတွက်လည်း အကောင်းဆုံး အစာအာဟာရ ဖြစ်ပါတယ် ဒကာကြီးတို့။
၉။ သာဓုခေါ်ခြင်းနှင့် အမျှပေးဝေခြင်း
ကဲ... ဒီနေ့ ဟောကြားအပ်တဲ့ "ဓာတ်တော်နှင့် စိတ်အာရုံဖူးမြော်ခြင်း (၂)" တရားတော်ကို နာယူကြည်ညိုကြတဲ့ အကျိုးအားကြောင့် သူတော်ကောင်းတို့၏ သန္တာန်၌ ကြည်ညိုခြင်းသဒ္ဓါတရားများ အမြဲ ကိန်းဝပ်ကြပါစေ၊ စိတ်အာရုံများ ကြည်လင်ကြပါစေ၊ မဂ်ဉာဏ် ဖိုလ်ဉာဏ် နိဗ္ဗာန်သို့ လွယ်ကူစွာ ရောက်ရှိနိုင်ကြပါစေကုန်သတည်း။
မိမိတို့ ပြုလုပ်အပ်သော ကုသိုလ်အစုစုတို့ကို အနန္တောအနန္တ ငါးပါးနှင့်တကွ (၃၁) ဘုံ၌ ရှိကြကုန်သော ဝေနေယျသတ္တဝါအပေါင်းတို့အား အမျှ... အမျှ... အမျှ ပေးဝေလိုက်ကြပါကုန်။
သာဓု... သာဓု... သာဓု။
ဗုဒ္ဓသာသနံ စိရံ တိဌတု။
ဗုဒ္ဓသာသနံ စိရံ တိဌတု။
ဗုဒ္ဓသာသနံ စိရံ တိဌတု။
ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက
The Office Of Siridantamahapalaka
နေ့စွဲ - ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ မေလ ၃၀ ရက်။ (နယုန်လဆန်း ၂ ရက်)
