နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
အနန္တောအနန္တငါးပါးကို အာရုံပြု၍ ညီညာဖြဖြ ကန်တော့ကြပါစို့ -
နမော ဗုဒ္ဓဿ - သစ္စာလေးပါး မြတ်တရားကို ပိုင်းခြားထင်ထင် သိမြင် တော်မူသော ရှင်တော် မြတ်စွာဘုရားသခင် ကိုယ်တော်မြတ်ကြီးအား ရည်ညွှတ် သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာ မြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင် ဘုရား။
နမော ဓမ္မဿ - မဂ်လေးတန်၊ ဖိုလ်လေးတန်၊ နိဗ္ဗာန် ပရိယတ် ဆယ်ပါးသော တရားတော်မြတ်အား ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
နမော သံဃဿ - မဂ်၌တည်သော ပုဂ္ဂိုလ်လေးပါး ဖိုလ်၌တည်သော ပုဂ္ဂိုလ်လေးပါး ဤ ရှစ်ပါးသော အရိယာ သံဃာတော်မြတ်အား ရည်ညွှတ် သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံ မိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
နမော မာတာပိတုဿ - မိဘနှစ်ပါးအား ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာ မြတ်နိုးလက်စုံ မိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
နမော အာစရိယဿ - ဝိပဿနာ ဉာဏ်မျက်စိနှစ်ကွင်း အလင်းရအောင် သစ္စာလေးပါးတရားတော်နှင့် ကုသပေးတော်မူသော ကျေးဇူးတော်ရှင် မိုးကုတ်ဆရာတော် ဘုရား ကြီး နှင့် မုံလယ်ဆရာတော် ဘုရားကြီးအား ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာ ဖြင့် ပန်ထွာ မြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
အပိုင်း (၁) အလုပ်ခွင် ဘေးကင်းရေးနှင့် သတိတရား နိဒါန်း
ယနေ့ သာသနာနှစ် ၂၅၆၅ ခုနှစ်၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၄ ခုနှစ်၊ တန်ခူးလပြည့်ကျော် ၁၄ ရက်၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၈ ရက်နေ့ဟာ "ကမ္ဘာ့အလုပ်ခွင်ဘေးကင်းရေးနှင့် ကျန်းမာရေးနေ့" (World Day for Safety and Health at Work) ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီနေ့မှာ ဦးဇင်းအနေနဲ့ "အလုပ်ခွင် ဘေးကင်းရေးနှင့် သတိတရား" ဆိုတဲ့ ခေါင်းစဉ်နဲ့ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်လာ အပ္ပမာဒသုတ်ကို အခြေခံပြီး Workplace Safety အကြောင်းကို အကျယ်တဝင့် ဟောကြားပေးသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒကာကြီးတို့ ဒကာမကြီးတို့ အလုပ်ခွင်မှာ ဘေးကင်းဖို့ဆိုတာ စက်ပစ္စည်းတွေ ကောင်းမွန်ရုံ၊ စည်းကမ်းတွေ ရှိရုံနဲ့ မလုံလောက်ပါဘူး။ အဓိက အကျဆုံးကတော့ မိမိတို့ရဲ့ စိတ်ထဲမှာ "မမေ့မလျော့သော သတိတရား" အမြဲရှိနေဖို့ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
လောကမှာ အလုပ်လုပ်တယ်ဆိုတာ ဝမ်းရေးအတွက်တင်မကဘဲ ကုသိုလ်ရေးအတွက်ပါ ဖြစ်သင့်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အလုပ်ခွင်မှာ မတော်တဆမှုတွေဖြစ်လို့ ကိုယ်လက်အင်္ဂါ ချို့ယွင်းသွားတာ၊ အသက်ဆုံးရှုံးသွားတာမျိုး ဖြစ်ရင် သာသနာပြုဖို့တောင် အခွင့်အရေး ဆုံးရှုံးသွားနိုင်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် မြတ်စွာဘုရားရှင်က အရာခပ်သိမ်းရဲ့ အချုပ်အခြာဖြစ်တဲ့ "အပ္ပမာဒ" တရားကို အလုပ်ခွင်ရဲ့ အမြင့်ဆုံး Safety Standard အဖြစ် ဘယ်လို ဟောကြားခဲ့သလဲဆိုတာ ဆင်ခြင်ကြည့်ကြရအောင်။
အပိုင်း (၂) အပ္ပမာဒသုတ်နှင့် မမေ့လျော့ခြင်း၏ အနှစ်သာရ
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ ဒသကနိပါတ်၊ အပ္ပမာဒဝဂ်၊ အပ္ပမာဒသုတ် (မြန်မာပြန် ဆဋ္ဌသံဂါယနာမူ၊ စာမျက်နှာ ၄၅၀ ခန့်) မှာ မြတ်စွာဘုရားရှင်က "ယေ ကေစိ ဘိက္ခဝေ ကုသလာ ဓမ္မာ၊ သဗ္ဗေ တေ အပ္ပမာဒမူလကာ အပ္ပမာဒသမောသရဏာ၊ အပ္ပမာဒေါ တေသံ ဓမ္မာနံ အဂ္ဂမက္ခာယတိ" လို့ ဟောကြားတော်မူပါတယ်။ ရဟန်းတို့... ကုသိုလ်တရား အားလုံးဟာ မမေ့လျော့ခြင်းတည်းဟူသော အပ္ပမာဒလျှင် အခြေခံရှိကုန်၏၊ အပ္ပမာဒ၌သာ စုဝေးကုန်၏၊ အပ္ပမာဒသည် ထိုတရားတို့တွင် အမြတ်ဆုံးဖြစ်၏လို့ မိန့်ကြားတာပါ။
ဒီနေရာမှာ "အပ္ပမာဒ" ဆိုတဲ့ ပါဠိကို အနက်ဖွင့်ရရင် "အ-မရှိခြင်း၊ ပမာဒ-မေ့လျော့ခြင်း"၊ တစ်နည်းအားဖြင့် သတိနဲ့ ကင်းကွာမနေခြင်းပါပဲ။ Workplace Safety မှာ သုံးတဲ့ 'Continuous Awareness' နဲ့ အင်မတန် တူပါတယ်။ အလုပ်ခွင်မှာ ဘေးအန္တရာယ်ကင်းဖို့ဆိုတာ စာအုပ်ထဲက စည်းကမ်းကို ဖတ်ရုံနဲ့ မရဘဲ၊ လက်တွေ့လုပ်ဆောင်နေတဲ့ စက္ကန့်တိုင်းမှာ "ငါ အခု ဘာလုပ်နေလဲ၊ ဘယ်နေရာမှာ အန္တရာယ်ရှိနိုင်လဲ" ဆိုတာကို သတိနဲ့ Filter လုပ်နေရပါမယ်။ ဆင်ခြေရာဟာ တောသားကောင်အားလုံးရဲ့ ခြေရာတွေကို လွှမ်းမိုးနိုင်သလိုမျိုး၊ အပ္ပမာဒတရားဟာလည်း အလုပ်ခွင်ရဲ့ ဘေးကင်းရေးဆိုင်ရာ နည်းပညာအားလုံးကို လွှမ်းမိုးနိုင်တဲ့ အဓိက လက်စွဲတော် ဖြစ်ပါတယ်။
အပိုင်း (၃) သွာဂတပြတိုက်၏ Workplace Safety Checklist (T140)
ဦးဇင်းတို့ Hswagata (သွာဂတ) ပြတိုက်မှာ ဓာတ်တော်မြတ်တွေကို ကိုင်တွယ်ထိန်းသိမ်းတဲ့အခါ အင်မတန် သတိကြီးစွာ ထားရပါတယ်။ ဓာတ်တော်တွေဟာ သေးငယ်သလို၊ ကြုတ်တွေဟာလည်း ကျိုးပဲ့လွယ်တဲ့ ဖန် သို့မဟုတ် ကျောက်သလင်းတွေ ဖြစ်တတ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဝန်ထမ်းတိုင်းဟာ Template-T140 (Workplace Safety Audit & Risk Assessment Checklist) ကို နေ့စဉ် အသုံးပြုရပါတယ်။ လုပ်ငန်းမစခင်မှာ ပတ်ဝန်းကျင် အနေအထား၊ စက်ပစ္စည်း အခြေအနေနဲ့ မိမိရဲ့ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အဆင်သင့်ဖြစ်မှုကို အရင်ဆုံး စစ်ဆေးရပါတယ်။
"အေး... အဲဒါကို သိပ္ပံနည်းကျ ကြည့်ရင်..." Human Error reduction strategy လို့ ခေါ်ပါတယ်။ Policy 8, Art 8.6 အရ "Operational Safety & Mental Focus" ဆိုတဲ့ မူဝါဒ ရှိပါတယ်။ ဓာတ်တော်စောင့်ရှောက်သူဟာ စိတ်ပြန့်လွင့်နေရင် ဓာတ်တော်မြတ်တွေကို ထိခိုက်စေနိုင်ရုံတင်မကဘဲ ကိုယ်တိုင်လည်း ဓာတုပစ္စည်းတွေ သို့မဟုတ် မှန်ကွဲစတွေကြောင့် ထိခိုက်နိုင်ပါတယ်။ T140 ကို သုံးခြင်းအားဖြင့် တို့တွေဟာ "ပမာဒ" တည်းဟူသော မေ့လျော့မှုကို စနစ်တကျ Filter လုပ်ပြီး ဘေးကင်းတဲ့ သာသနာပြုလုပ်ငန်းခွင်ကို ဖန်တီးနေတာ ဖြစ်ပါတယ်။
အပိုင်း (၄) Case-S118 နှင့် သတိလစ်ဟင်းမှု၏ သင်ခန်းစာ
Case-S118 အရ သွာဂတပြတိုက်ရဲ့ ဓာတ်ခွဲခန်းမှာ အလုပ်လုပ်တဲ့ ဒကာကြီးတစ်ယောက်ဟာ အလုပ်တွေ အရမ်းများနေတဲ့အချိန်မှာ အလောတကြီး လုပ်ဆောင်ခဲ့ပါတယ်။ သူဟာ အကာအကွယ်ပစ္စည်း (Personal Protective Equipment - PPE) ကို ဝတ်ဆင်ဖို့ မေ့လျော့ခဲ့ (ပမာဒ) တဲ့အတွက် ဓာတ်တော်သန့်စင်တဲ့ ဆေးရည်တွေကြောင့် လက်မှာ အနည်းငယ် လောင်ကျွမ်းမှု ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။
ဒါဟာ အပ္ပမာဒသုတ်ကပြတဲ့ "မေ့လျော့ခြင်းရဲ့ အပြစ်" ပါပဲ။ "ဒီနေရာမှာ ဒကာကြီးတစ်ယောက်က မေးဦးမယ်... အရှင်ဘုရား... တစ်ခါတလေကျတော့လည်း သတိက လွတ်သွားတတ်တာပဲ မဟုတ်လား" လို့။ အေး... အဲဒါကြောင့် "အပ္ပမာဒ" ကို ဘုရားရှင်က အမြဲတမ်း ပွားများခိုင်းတာပါ။ Case-S118 က သင်ခန်းစာယူပြီး Template-T140 မှာ "Double-check Protocol" ကို ထည့်သွင်းလိုက်ပါတယ်။ တစ်ယောက်က မေ့ရင် နောက်တစ်ယောက်က သတိပေးတဲ့စနစ် (Peer Review) ဟာ သံဃာ့အဖွဲ့အစည်းမှာ အချင်းချင်း ထိန်းကျောင်းပေးတဲ့ ဝိနည်းကျင့်ဝတ်နဲ့ အင်မတန် ဆင်တူပါတယ်။
အပိုင်း (၅) စိတ်၏ အနှောင်အဖွဲ့နှင့် အန္တရာယ်ကင်းရှင်းရေး (Safety Psychology)
အလုပ်ခွင်မှာ မတော်တဆမှုတွေ ဖြစ်ရခြင်းရဲ့ ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းဟာ စိတ်ကြောင့် ဖြစ်တာပါ။ အဘိဓမ္မပိဋကတ်၊ ပုဂ္ဂလပညတ် (စာမျက်နှာ ၉) မှာ "သမ္မာသတိ" အကြောင်း ပါပါတယ်။ မှန်ကန်တဲ့ သတိမရှိရင် အလုပ်ခွင်မှာ 'Cognitive Tunneling' လို့ ခေါ်တဲ့ အာရုံတစ်ခုတည်းမှာ နစ်နေပြီး ပတ်ဝန်းကျင်က ဘေးအန္တရာယ်ကို မမြင်တော့တာမျိုး ဖြစ်တတ်ပါတယ်။
"အေး... အဲဒါကို သိပ္ပံနည်းကျ ကြည့်ရင်..." Situational Awareness လို့ ခေါ်ပါတယ်။ Policy 8, Art 8.6 မှာ ဝန်ထမ်းတွေကို "Mindful Working Hours" သတ်မှတ်ပေးထားပါတယ်။ အလုပ်လုပ်နေရင်း စိတ်ပင်ပန်းလာရင် ခေတ္တနားပြီး သတိပြန်သွင်းဖို့ (Resetting the focus) တိုက်တွန်းပါတယ်။ အပ္ပမာဒသုတ်လာအတိုင်း မေ့လျော့ခြင်းကင်းတဲ့ စိတ်ဟာ အလုပ်ခွင်မှာရှိတဲ့ အန္တရာယ်တွေကို ၃၆၀ ဒီဂရီ မြင်နိုင်စွမ်း ရှိပါတယ်။ သတိရှိတဲ့သူဟာ အလုပ်ခွင်မှာ "အရှင်လတ်လတ်" ရှိနေသူ ဖြစ်ပြီး၊ သတိမရှိတဲ့သူကတော့ "သေပြီးသားလူနဲ့ တူတယ်" လို့ ဘုရားရှင်က မိန့်ကြားခဲ့တာကို သတိပြုကြရပါမယ်။
အပိုင်း (၆) စည်းကမ်းနှင့် ဘေးကင်းရေး (Discipline & Vinaya)
Workplace Safety ရဲ့ အခြေခံဟာ စည်းကမ်း (Regulations) ပါပဲ။ ဝိနည်းပိဋကတ်၊ မဟာဝဂ် (ဘေသဇ္ဇက္ခန္ဓက) မှာ ကျန်းမာရေးနဲ့ ဘေးကင်းရေးအတွက် ဝတ်ကြီးဝတ်ငယ်တွေကို အသေးစိတ် ပြဌာန်းထားပါတယ်။ ဒါဟာ အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုမှာ လိုက်နာရမယ့် Safety Procedures တွေပါပဲ။
သွာဂတပြတိုက်ရဲ့ Audit-Y2022 အရ တို့ရဲ့ ဘေးကင်းရေး စံနှုန်းတွေဟာ နိုင်ငံတကာ အဆင့်မီဖို့ ကြိုးစားရုံတင်မကဘဲ ဝိနည်းတော်လာ "အနဝဇ္ဇ" - အပြစ်ကင်းတဲ့ လုပ်ဆောင်မှု ဖြစ်ဖို့ပါ ရည်ရွယ်ပါတယ်။ Template-T140 မှာ ပါတဲ့ စည်းကမ်းတွေကို လိုက်နာခြင်းဟာ ဘုရားရှင်ရဲ့ အဆုံးအမကို နာခံခြင်းပါပဲ။ စည်းကမ်းမရှိတဲ့ အလုပ်ခွင်ဟာ စနစ်မရှိတဲ့ ကွန်ပျူတာလိုပဲ အချိန်မရွေး Crash ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် တို့တွေဟာ အလုပ်ခွင်မှာ ဝိနည်းနဲ့အညီ၊ သတိနဲ့အညီ စနစ်တကျ နေထိုင်ကြရပါမယ်။
အပိုင်း (၇) ဓာတ်တော်မြတ်များ - သတိတရား၏ မီးရှူးတန်ဆောင်များ
ဓာတ်တော်မြတ်တွေကို စောင့်ရှောက်တဲ့အခါ "သတိ" ဟာ အသက်ပါပဲ။ ဓာတ်တော်တစ်ဆူကို နေရာရွှေ့တိုင်း၊ သန့်စင်တိုင်းမှာ "အပ္ပမာဒ" ဆိုတဲ့ စိတ်နဲ့ အမြဲ လုပ်ဆောင်ရပါတယ်။ ဓာတ်တော်တွေဟာ တို့ကို "မမေ့နဲ့... မမေ့နဲ့" လို့ အမြဲ သတိပေးနေသလိုပါပဲ။
သွာဂတပြတိုက်မှာ ဓာတ်တော်တွေကို T140 Safety Model နဲ့ စောင့်ရှောက်ခြင်းဟာ ဘုရားရှင်ရဲ့ အဆုံးအမကို လက်တွေ့ ပူဇော်နေတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဓာတ်တော်တွေကို ဖူးမြော်တဲ့အခါ ဓာတ်တော်တွေရဲ့ သိမ်မွေ့မှုကနေ တို့ရဲ့ စိတ်ကိုလည်း သိမ်မွေ့နူးညံ့စေပြီး သတိတရား ပိုမို အားကောင်းလာစေပါတယ်။ ဘေးကင်းတဲ့ အလုပ်ခွင်ဆိုတာ သတိရှိတဲ့ နှလုံးသားတွေ စုစည်းရာ နေရာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
အပိုင်း (၈) အလုပ်ခွင် ဘေးကင်းရေးအတွက် Practical Feedback
ဒကာ၊ ဒကာမတို့လည်း မိမိတို့ရဲ့ အလုပ်ခွင်မှာ ဒီနေ့ကစပြီး အောက်ပါအတိုင်း သတိနဲ့ စီမံကြည့်ကြပါ -
၁။ "အန္တရာယ်ကို Audit လုပ်ပါ" - အလုပ်မစခင် ၃ မိနစ်လောက် ပတ်ဝန်းကျင်ကို ဝေ့ကြည့်ပြီး ဖြစ်နိုင်တဲ့ အန္တရာယ်တွေကို ဆင်ခြင်ပါ (T140 Style)။
၂။ "သတိကို Refresh လုပ်ပါ" - အလုပ်လုပ်နေရင်း ၁ နာရီ တစ်ခါလောက် ဝင်လေထွက်လေကို သတိပြုပြီး စိတ်အာရုံကို ပြန်လည် စုစည်းပါ (အပ္ပမာဒ Meditation)။
၃။ "စည်းကမ်းကို လေးစားပါ" - ဘယ်လောက်ပဲ ကျွမ်းကျင်ပါစေ၊ သတ်မှတ်ထားတဲ့ Safety Protocols တွေကို ကျော်မတက်ပါနဲ့ (Policy 8 Application)။
ဒါဟာ တို့ဘဝရဲ့ System ကို "Safe & Mindful" ဖြစ်အောင် Upgrade လုပ်လိုက်တာပါပဲ။ အလုပ်ခွင်မှာ သတိရှိခြင်းဟာ မိမိကိုယ်ကိုရော၊ သူတစ်ပါးကိုပါ ကာကွယ်ခြင်း ဖြစ်သလို၊ အကြီးမြတ်ဆုံးသော ကုသိုလ်အလုပ်လည်း ဖြစ်ပါတယ်။
အပိုင်း (၉) နိဂုံးချုပ်နှင့် သာဓုအနုမောဒနာ
ဒီနေ့ ဟောကြားခဲ့တဲ့ "အလုပ်ခွင် ဘေးကင်းရေးနှင့် သတိတရား" တရားတော်ရဲ့ အနှစ်ချုပ်ကတော့ - အပ္ပမာဒသုတ်လာအတိုင်း မမေ့လျော့သော သတိတရားကို အခြေခံပြီး၊ စနစ်တကျ ရှိသော စည်းကမ်းများဖြင့် အလုပ်ခွင် ဘေးအန္တရာယ်များကို ကာကွယ်ကြဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။ သတိရှိသူဟာ ဘေးကင်းရုံတင်မကဘဲ နိဗ္ဗာန်ချမ်းသာတိုင်အောင် အရောက်လှမ်းနိုင်သူ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒကာ၊ ဒကာမ အပေါင်း သူတော်ကောင်းတို့လည်း မမေ့မလျော့သော သတိတရားများဖြင့် အလုပ်ခွင်ဘေးအန္တရာယ်များမှ ကင်းဝေးကြကာ၊ ကိုယ်စိတ်နှစ်ပါး ကျန်းမာချမ်းသာစွာဖြင့် သာသနာပြုလုပ်ငန်းများကို အောင်မြင်စွာ ထမ်းဆောင်နိုင်ကြပါစေကုန်သတည်း။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဌတု
ဗုဒ္ဓသာသနံ - မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမ သာသနာတော်သည်
စိရံ - ကြာမြင့်စွာသော ကာလပတ်လုံး
တိဌတု - တည်ပါစေသတည်း။
သာဓု... သာဓု... သာဓု။
ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက
The Office Of Siridantamahapalaka
နေ့စွဲ - ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၈ ရက် (Day 118)
