သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၆ ခုနှစ်၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၄ ခုနှစ်၊ နယုန်လဆန်း ၈ ရက်၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၆ ရက်။
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
အနန္တောအနန္တငါးပါးကို အာရုံပြု၍ ညီညာဖြဖြ ကန်တော့ကြပါစို့။
နမော ဗုဒ္ဓဿ - သစ္စာလေးပါး မြတ်တရားကို ပိုင်းခြားထင်ထင် သိမြင် တော်မူသော ရှင်တော် မြတ်စွာဘုရားသခင် ကိုယ်တော်မြတ်ကြီးအား နမော - ရည်ညွှတ် သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာ မြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင် ဘုရား။
နမော ဓမ္မဿ - မဂ်လေးတန်၊ ဖိုလ်လေးတန်၊ နိဗ္ဗာန် ပရိယတ် ဆယ်ပါးသော တရားတော်မြတ်အား နမော - ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
နမော သံဃဿ - မဂ်၌တည်သော ပုဂ္ဂိုလ်လေးပါး ဖိုလ်၌တည်သော ပုဂ္ဂိုလ်လေးပါး ဤ ရှစ်ပါးသော အရိယာ သံဃာတော်မြတ်အား နမော - ရည်ညွှတ် သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံ မိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
နမော မာတာပိတုဿ - မိဘနှစ်ပါးအား နမော - ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာ မြတ်နိုးလက်စုံ မိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
နမော အာစရိယဿ - ဝိပဿနာ ဉာဏ်မျက်စိနှစ်ကွင်း အလင်းရအောင် သစ္စာလေးပါးတရားတော်နှင့် ကုသပေးတော်မူသော ကျေးဇူးတော်ရှင် မိုးကုတ်ဆရာတော် ဘုရားကြီး နှင့် မုံလယ်ဆရာတော် ဘုရားကြီးအား နမော - ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာ ဖြင့် ပန်ထွာ မြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
ယနေ့ ဇွန်လ ၆ ရက်နေ့မှာ ဦးဇင်းတို့ ဟောကြားဆွေးနွေးမည့် တရားတော်ကတော့ "နက်နဲသော အမှန်တရားကို ရှာဖွေခြင်း" ဆိုတဲ့ ခေါင်းစဉ်ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဦးဇင်းတို့ နေထိုင်ရာ ဒီကမ္ဘာလောကကြီးမှာ အမှန်တရားကို ရှာဖွေတဲ့အခါ အပေါ်ယံ အမြင်တွေ၊ စိတ်ခံစားချက်တွေက ဖုံးကွယ်ထားတတ်ကြပါတယ်။ ဒါကြောင့် မဇ္ဈိမနိကာယ်၊ ဥပရိပဏ္ဏာသပါဠိတော်လာ "စူဠသုညတသုတ်" ကို အခြေခံပြီး ယုတ္တိဗေဒ (Logic) နဲ့ ဆင်ခြင်တုံတရား (Reasoning) တို့ကို ဘယ်လို ပေါင်းစပ်အသုံးပြုမလဲ ဆိုတာကို နာယူကြည့်ကြရအောင်။
ဒီနေရာမှာ ဒကာကြီးတစ်ယောက်က စဉ်းစားမိလိမ့်မယ်၊ "အရှင်ဘုရား... သုညတ ဆိုတာ အချည်းနှီး၊ ဘာမှမရှိတာကို ပြောတာ မဟုတ်ဘူးလား၊ အမှန်တရား ရှာတာနဲ့ ဘာဆိုင်လို့လဲ" တဲ့။ အေး... အဲဒီမေးခွန်းက အင်မတန် အရေးကြီးပါတယ်။ မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတဲ့ "သုညတ" ဆိုတာ ဘာမှမရှိတဲ့ ဗလာသက်သက် (Nothingness) ကို ပြောတာ မဟုတ်ပါဘူး။ အမှားတွေ၊ ရှုပ်ထွေးမှုတွေ ကင်းစင်သွားပြီး ကျန်ရစ်နေတဲ့ စစ်မှန်တဲ့ အရှိတရားကို မြင်အောင်ကြည့်ခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ မဇ္ဈိမနိကာယ်၊ စူဠသုညတသုတ် (မြန်မာပြန် ဆဋ္ဌသံဂါယနာမူ၊ စာမျက်နှာ ၂၁၂) မှာ မြတ်စွာဘုရားက ညီတော်အာနန္ဒာကို မိန့်ကြားခဲ့ပါတယ်။ "အာနန္ဒာ... ရဟန်းသည် ရွာ၌နေသော် ရွာသူရွာသားတို့နှင့် ရောနှောခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာမယ့် ပူပန်မှုတွေကို ဖယ်ရှားလိုက်ပြီး၊ တောအမှတ် (သညာ) နှလုံးသွင်းလိုက်ရင် ရွာနဲ့ဆိုင်တဲ့ ပူပန်မှုတွေ ဆိတ်သုဉ်းသွားတယ်။ ဒါပေမဲ့ တောနဲ့ဆိုင်တဲ့ အမှတ်သညာတော့ ကျန်နေသေးတယ်" လို့ အဆင့်ဆင့် ဟောကြားခဲ့ပါတယ်။
ပါဠိတော်လာ "ဣဒံ န သန္တိ၊ ဣဒံ အတ္ထိ" ဆိုတဲ့ သဘောတရားကို ဦးဇင်းတို့ အနက်ဖွင့် (Analytical Exegesis) ကြည့်ရအောင်။ "ဣဒံ န သန္တိ" ဆိုတာ "ဒီနေရာမှာ ဒါမရှိဘူး" လို့ မရှိတာကို မရှိတဲ့အတိုင်း သိတာပါ။ "ဣဒံ အတ္ထိ" ဆိုတာကတော့ "ကျန်နေတဲ့အရာကတော့ ဒါပဲရှိတယ်" လို့ အမှန်အတိုင်း သိတာပါ။ ဒါဟာ Logic (ယုတ္တိဗေဒ) မှာ သုံးတဲ့ "Deductive Reasoning" နဲ့ "Process of Elimination" နည်းလမ်းပါပဲ။ အမှန်တရားကို ရှာချင်ရင် မမှန်ကန်တဲ့ အပိုအလိုတွေ၊ စိတ်ကူးယဉ်မှုတွေကို တစ်လွှာချင်း ခွာချလိုက်တဲ့အခါ နောက်ဆုံးမှာ ကျန်ရစ်ခဲ့တာက "နက်နဲသော အမှန်တရား" (Deep Truth) ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
အေး... ခေတ်သစ် Logic နဲ့ နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ရင် ဒကာကြီး၊ ဒကာမကြီးတို့ "Signal-to-Noise Ratio" ဆိုတာ ကြားဖူးကြမှာပါ။ အချက်အလက်တစ်ခုမှာ အမှန်တရား (Signal) က နည်းနည်းလေး၊ ဘေးက ဆူညံသံ (Noise) တွေက များနေတတ်ပါတယ်။ ဦးဇင်းတို့ သွာဂတ ဓာတ်တော်ပြတိုက်မှာ ကြုံတွေ့ရတဲ့ Case-L157 ကို သာဓကဆောင်ပြီး ပြောပြချင်ပါတယ်။ တစ်ခါက ဒကာတစ်ယောက်ဟာ ဓာတ်တော်တစ်ဆူကို ယူဆောင်လာပြီး "အရှင်ဘုရား... ဒီဓာတ်တော်က သိကြားမင်း ကိုယ်တိုင် ဆက်ကပ်ထားတာ၊ နဂါးပြည်က ရောက်လာတာ၊ ညဘက်ဆို ရောင်ခြည်တွေလွှတ်ပြီး စကားပြောတတ်တယ်" လို့ အများကြီး ဝေဝေဆာဆာ ပြောပါတယ်။ သူ့ရဲ့ ဇာတ်လမ်းက အင်မတန် ဆွဲဆောင်မှု ရှိပေမဲ့ Logic အရ ကြည့်ရင် "Noise" တွေ များနေပါတယ်။
အဲဒီအခါမှာ ဦးဇင်းတို့က Policy 3, Article 3.3 (Standards for Decision Making based on Verified Facts) အရ ဆုံးဖြတ်ချက်ချဖို့အတွက် Template T210 (Logic & Fact Verification Matrix) ကို အသုံးပြုပြီး စစ်ဆေးခဲ့ရပါတယ်။ ဒီ Template T210 မှာ "Claim" (ပြောဆိုချက်)၊ "Evidence" (သက်သေ)၊ နဲ့ "Logical Consistency" (ယုတ္တိတန်မှု) ဆိုပြီး ဇယားကွက်တွေ ပါပါတယ်။ ဦးဇင်းတို့က စူဠသုညတသုတ် နည်းလမ်းအတိုင်း "မရှိတာကို ဖယ်ထုတ်ခြင်း" ကို လုပ်ဆောင်ပါတယ်။ ပထမဦးဆုံး "နဂါးပြည်က လာတယ်" ဆိုတာကို သက်သေပြလို့ မရတဲ့အတွက် (Non-verifiable) အဲဒီအချက်ကို ခဏဖယ်ထားလိုက်တယ်။ "သိကြားမင်း ပေးတယ်" ဆိုတာကိုလည်း မျက်မြင်သက်သေ မရှိလို့ ဖယ်လိုက်တယ်။ နောက်ဆုံးမှာ ဘာကျန်သလဲဆိုတော့ "ရှေးဟောင်း စေတီပျက်တစ်ခုက ရလာတဲ့ အရိုးဓာတ်တော်" ဆိုတဲ့ ရိုးရှင်းတဲ့ အချက်အလက် (Fact) ပဲ ကျန်ပါတော့တယ်။
ဒီနေရာမှာ ဒကာမကြီးတစ်ယောက်က မေးလိမ့်မယ်၊ "အရှင်ဘုရား... ဇာတ်လမ်းတွေ ဖယ်လိုက်တော့ ဓာတ်တော်ရဲ့ တန်ဖိုး ကျမသွားဘူးလား" တဲ့။ မကျပါဘူး ဒကာမကြီး။ ပြောင်းပြန်တောင် ဖြစ်သွားပါသေးတယ်။ ပုံပြင်တွေ၊ ဒဏ္ဍာရီတွေနဲ့ ဖုံးလွှမ်းထားတဲ့အခါ သဒ္ဓါတရားက ယိမ်းယိုင်လွယ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ "ဒါဟာ မြတ်စွာဘုရားရဲ့ စစ်မှန်တဲ့ ဓာတ်တော်ပါလား" ဆိုတဲ့ အရှိတရား (Existing Truth) ကို မြင်လိုက်ရတဲ့အခါ ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ ကြည်ညိုစိတ်က ပိုပြီး ခိုင်မာပါတယ်။ စူဠသုညတသုတ်မှာ မြတ်စွာဘုရားက နောက်ဆုံးမှာ "နိမိတ္တ" (အမှတ်သညာ) တွေကိုပါ ဖယ်ရှားပြီး "အနိမိတ္တ စေတောသမာဓိ" (နိမိတ်မရှိသော တည်ကြည်မှု) ကို ရောက်မှသာ အထွတ်အထိပ် ရောက်တယ်လို့ ဟောထားသလိုပါပဲ။ ဦးဇင်းတို့လည်း အပိုအလို ဇာတ်လမ်းတွေကို ဖယ်ရှားပြီးမှသာ ဓာတ်တော်ရဲ့ စစ်မှန်တဲ့ ဂုဏ်တော်ကို အာရုံပြုနိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒါကို ခေတ်သစ် သိပ္ပံပညာရှင်တွေက "Occam's Razor" လို့ ခေါ်ကြပါတယ်။ ဖြေရှင်းချက်တွေ အများကြီးရှိတဲ့အထဲမှာ အရိုးရှင်းဆုံးနဲ့ ယူဆချက် (Assumption) အနည်းဆုံး ဖြေရှင်းချက်ဟာ အမှန်တရားနဲ့ အနီးစပ်ဆုံး ဖြစ်လေ့ရှိတယ်ဆိုတဲ့ သီအိုရီပါပဲ။ Case-L157 မှာ ဒကာကြီး ပြောတဲ့ ဇာတ်လမ်းတွေထက် "ရှေးဟောင်းစေတီက ရတယ်" ဆိုတဲ့ အချက်က ပိုပြီး ယုတ္တိတန်ပါတယ်။ ဦးဇင်းတို့ Policy 3 မှာ "Verified Facts" (စိစစ်ပြီး အချက်အလက်) ပေါ်မှာပဲ ရပ်တည်ရမယ်လို့ ပြဋ္ဌာန်းထားတာဟာ ဒီသဘောတရားကို အခြေခံထားတာပါ။ ကိုယ်ပိုင် ထင်မြင်ချက်တွေ၊ စိတ်ကူးယဉ်မှုတွေကို "သုညတ" (ဆိတ်သုဉ်းခြင်း) လုပ်လိုက်မှသာ အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုဟာ တည်ငြိမ်ခိုင်မာမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဆက်လက်ပြီး ဆင်ခြင်ကြည့်ရအောင်။ နေ့စဉ်ဘဝမှာလည်း ဦးဇင်းတို့ဟာ ပြဿနာတွေ ကြုံရရင် စိတ်ရှုပ်ထွေးတတ်ကြပါတယ်။ "သူက ငါ့ကို မုန်းလို့ ဒီလိုလုပ်တာ"၊ "ငါက ကံဆိုးလို့ ဖြစ်ရတာ" စသဖြင့် ကိုယ့်စိတ်ထဲက ထင်မြင်ချက် (Bias) တွေကို အမှန်တရားလို့ ထင်နေတတ်ပါတယ်။ အဲဒီအခါမှာ စူဠသုညတသုတ် နည်းလမ်းကို သုံးကြည့်ပါ။ "ငါ့စိတ်ထဲမှာ ဒေါသ ရှိနေသလား" - ရှိရင် ရှိတယ်လို့သိ၊ အဲဒီဒေါသကို ဖယ်လိုက်ရင် ဘာကျန်မလဲ။ "သူ့စကားသံပဲ ကျန်မယ်"။ အဲဒီစကားသံမှာ အဓိပ္ပာယ် ဘာရှိလဲ။ ဒီလို တစ်ဆင့်ချင်း ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ (Analyze) သွားရင် ပြဿနာရဲ့ အရင်းအမြစ် (Root Cause) ကို တွေ့ရမှာပါ။ ဒါဟာ Logic & Reasoning ရဲ့ အနှစ်သာရပါပဲ။
ဦးဇင်းတို့ သွာဂတမှာ အသုံးပြုတဲ့ Template T210 ဟာ စာရွက်စာတမ်း သက်သက် မဟုတ်ပါဘူး။ ဒါဟာ စိတ်ကို လေ့ကျင့်ပေးတဲ့ ကိရိယာ (Mind Training Tool) တစ်ခုပါ။ ဝန်ထမ်းတွေကို ပြဿနာတစ်ခု တက်လာတိုင်း "မင်းထင်တာကို မပြောနဲ့၊ မြင်တာကို ပြော၊ ကြားတာကို ပြော၊ သက်သေပြနိုင်တာကို ပြော" လို့ လေ့ကျင့်ပေးထားပါတယ်။ ဒါဟာ မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတဲ့ "ဒိဋ္ဌေ ဒိဋ္ဌမတ္တံ" - မြင်ရာ၌ မြင်ကာမျှသာ ဖြစ်ပါစေ ဆိုတဲ့ ကျင့်စဉ်နဲ့လည်း သွားပြီး ဆက်စပ်နေပါတယ်။
ဒါကြောင့် ဒီကနေ့ ဇွန်လ ၆ ရက်နေ့မှာ ဦးဇင်းတို့ သူတော်ကောင်းတွေကို တိုက်တွန်းလိုတာကတော့ ဘဝမှာ "နက်နဲသော အမှန်တရား" ကို ရှာဖွေချင်ရင် ရှုပ်ထွေးမှုတွေကို ထပ်မထည့်ပါနဲ့။ ရှိပြီးသား ရှုပ်ထွေးမှုတွေကိုသာ တစ်လွှာချင်း ဖယ်ရှားပစ်ပါ။ မြတ်စွာဘုရားရဲ့ စူဠသုညတသုတ် နည်းလမ်းအတိုင်း "ဣဒံ န သန္တိ" - ဒါက အမှန်မဟုတ်ဘူး၊ ဒါက ပိုနေတယ်၊ ဒါက စိတ်ကူးယဉ်သက်သက်ပဲ ဆိုပြီး ဖယ်ထုတ်ကြည့်ပါ။ နောက်ဆုံးမှာ ကျန်ရစ်တဲ့အရာဟာ ဘယ်လောက်ပဲ ရိုးရှင်းနေပါစေ၊ အဲဒါဟာ တန်ဖိုးမဖြတ်နိုင်တဲ့ "သစ္စာတရား" ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
အနှစ်ချုပ်လိုက်ရင် ယုတ္တိဗေဒ (Logic) ဆိုတာ အမှားတွေကို ဖယ်ရှားတဲ့ တံမြက်စည်း ဖြစ်ပြီး၊ သုညတ (Emptiness) ဆိုတာကတော့ အမှားတွေ ကင်းစင်သွားတဲ့အခါ ပေါ်လာတဲ့ ကြည်လင်တဲ့ မှန်ပြင်ကြီးပါပဲ။ ဦးဇင်းတို့ အနေနဲ့ Policy 3, Art 3.3 မှာ ပါတဲ့အတိုင်း အချက်အလက် ခိုင်လုံမှု၊ ယုတ္တိရှိမှုတွေနဲ့ ဘဝကို တည်ဆောက်ကြမယ်ဆိုရင် သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲထဲကနေ ရုန်းထွက်နိုင်မယ့် ဉာဏ်အလင်းကို ရရှိမှာ သေချာပါတယ်။
ယနေ့ ဟောကြားအပ်သော "နက်နဲသော အမှန်တရားကို ရှာဖွေခြင်း" တရားတော်ကို နာယူရသော ကုသိုလ်ကံ စေတနာကြောင့် ဒကာကြီး၊ ဒကာမကြီးများအားလုံး အမှားနှင့် အမှန်၊ အတုနှင့် အစစ်ကို ခွဲခြားသိမြင်နိုင်သော ပညာဉာဏ်များ ရရှိကြပါစေ၊ ရှုပ်ထွေးသော လောကကြီးထဲတွင် ရှင်းလင်းသော စိတ်ထားဖြင့် ငြိမ်းချမ်းစွာ နေထိုင်နိုင်ကြပါစေလို့ ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သရင်း ယနေ့ တရားဒေသနာကို နိဂုံးချုပ်အပ်ပါတယ်။
ဤသို့ ပြုရ မြတ်ပုညကြောင့်၊ အနန္တစကြာဝဠာ၊ အနန္တသတ္တဝါတို့၊ ဘေးရန်ခပ်သိမ်း ငြိမ်းကြပါစေ၊ ဒေါသခပ်သိမ်း ငြိမ်းကြပါစေ၊ ဆင်းရဲခပ်သိမ်း ငြိမ်းကြပါစေ၊ နှလုံးစိတ်ဝမ်း အေးချမ်းကြပါစေ။ မိဘဘိုးဘွား၊ ဆရာသမားများနှင့်တကွ ခုနစ်ရက်သားသမီး အပေါင်းတို့အား အမျှ အမျှ အမျှ ပေးဝေပါကုန်၏။ အမျှရ၍ သာဓုခေါ်ဆိုနိုင်ကြပါစေကုန်သတည်း။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဌတု
ဗုဒ္ဓသာသနံ_မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမ သာသနာတော်သည်
စိရံ_ကြာမြင့်စွာသော ကာလပတ်လုံး
တိဌတု_တည်ပါစေသတည်း။
သာဓု... သာဓု... သာဓု။
ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက
The Office Of Siridantamahapalaka
နေ့စွဲ - ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၆ ရက်
