နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
အနန္တောအနန္တငါးပါးကို အာရုံပြု၍ ညီညာဖြဖြ ကန်တော့ကြပါစို့ -
နမော ဗုဒ္ဓဿ - သစ္စာလေးပါး မြတ်တရားကို ပိုင်းခြားထင်ထင် သိမြင်တော်မူသော ရှင်တော်မြတ်စွာဘုရားသခင် ကိုယ်တော်မြတ်ကြီးအား ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
နမော ဓမ္မဿ - မဂ်လေးတန်၊ ဖိုလ်လေးတန်၊ နိဗ္ဗာန် ပရိယတ် ဆယ်ပါးသော တရားတော်မြတ်အား ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
နမော သံဃဿ - မဂ်၌တည်သော ပုဂ္ဂိုလ်လေးပါး ဖိုလ်၌တည်သော ပုဂ္ဂိုလ်လေးပါး ဤ ရှစ်ပါးသော အရိယာ သံဃာတော်မြတ်အား ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
နမော မာတာပိတုဿ - မိဘနှစ်ပါးအား ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
နမော အာစရိယဿ - ဝိပဿနာ ဉာဏ်မျက်စိနှစ်ကွင်း အလင်းရအောင် သစ္စာလေးပါးတရားတော်နှင့် ကုသပေးတော်မူသော ကျေးဇူးတော်ရှင် မိုးကုတ်ဆရာတော်ဘုရားကြီးနှင့် မုံလယ်ဆရာတော်ဘုရားကြီးအား ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
၁။ ပိုင်ဆိုင်မှု၏ အဓိပ္ပာယ်နှင့် အရင်းအမြစ်သစ် (Introduction)
ဒီနေ့ဟာ သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၆ ခုနှစ်၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၄ ခုနှစ်၊ နယုန်လဆန်း ၉ ရက် (မှတ်ချက် - ၂၀၂၂ ခုနှစ် မေလ ၂၈ ရက်သည် ကဆုန်လပြည့်ကျော် ၁၄ ရက် ဖြစ်ပါသည်)၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ မေလ ၂၈ ရက်နေ့ ဖြစ်ပါတယ် ဒကာ ဒကာမတို့။ ဒီနေ့မှာ ဦးဇင်းတို့ ဆွေးနွေးကြမယ့် တရားခေါင်းစဉ်ကတော့ "ပိုင်ဆိုင်မှုနှင့် ပြန်လည်မျှဝေခြင်း (Circular Economics)" ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ လောကမှာ လူတွေဟာ ပစ္စည်းဥစ္စာတွေကို ငါပိုင်တယ်၊ ငါ့ဟာဆိုပြီး စုဆောင်းကြတယ် ဒကာကြီးတို့။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီပိုင်ဆိုင်မှုတွေဟာ သေရင် ပါသွားတာ မဟုတ်ဘူး။ အခုခေတ်မှာ Circular Economics ဆိုပြီး သယံဇာတတွေကို အလေအလွင့်မရှိစေဘဲ တစ်ပတ်လည် ပြန်လည်အသုံးချတဲ့ စီးပွားရေးစနစ်ကို ဖော်ဆောင်နေကြတယ်။ ဒါဟာ မြတ်စွာဘုရားရှင် ဟောကြားခဲ့တဲ့ "စွန့်ကြဲခြင်း" နဲ့ "အရင်းအမြစ်ကို ကုသိုလ်အဖြစ် ပြောင်းလဲခြင်း" ဆိုတဲ့ ဓမ္မနိယာမတွေနဲ့ အင်မတန် ထပ်တူကျပါတယ်။
"အေး... အဲဒါကို သိပ္ပံနည်းကျ ကြည့်ရင်..." Circular Economy ဆိုတာ "Take-Make-Waste" လို့ခေါ်တဲ့ ယူမယ်၊ လုပ်မယ်၊ လွှင့်ပစ်မယ်ဆိုတဲ့ Linear စနစ်ကနေ ခွဲထွက်ပြီး "Reuse & Sharing" စနစ်ကို သွားတာ ဒကာကြီးရဲ့။ ဦးဇင်းတို့ သွာဂတပြတိုက်ရဲ့ Policy 5, Art. 5.3 မှာလည်း "ပြတိုက်၏ အရင်းအမြစ်များနှင့် ဓာတ်တော်မြတ်များ၏ ပါရမီတော်ကို မိမိတို့အဖွဲ့အစည်းအတွင်း၌သာ ပိတ်လှောင်မထားဘဲ အများပြည်သူတို့ထံသို့ ဓမ္မအကျိုးအဖြစ် ပြန်လည်မျှဝေ (Resource Sharing) ရန်" ဆိုပြီး အတိအလင်း ပြဋ္ဌာန်းထားပါတယ်။
၂။ ဓနသုတ်လာ သူတော်ကောင်းဥစ္စာ ၇ ပါး (Canonical Foundation)
ဦးဇင်းတို့ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ သတ္တကနိပါတ်၊ ဓနသုတ် (မြန်မာပြန် ဆဋ္ဌသံဂါယနာမူ) မှာ မြတ်စွာဘုရားရှင်က ရုပ်ဝတ္ထုပစ္စည်းတွေထက် ပိုမိုခိုင်မာတဲ့ "သူတော်ကောင်းဥစ္စာ" (Ariya Dhana) ၇ မျိုးကို ဟောကြားခဲ့ပါတယ်။
"သဒ္ဓါဓနံ သီလဓနံ၊ ဟိရိ သြတ္တပ္ပိယံ ဓနံ။ သုတဓနံ စ စာဂေါ စ၊ ပညာ ဝေ သတ္တမံ ဓနံ။"
၁။ သဒ္ဓါ - ယုံကြည်မှုဥစ္စာ။
၂။ သီလ - ကိုယ်ကျင့်တရားဥစ္စာ။
၃။ ဟိရိ - မကောင်းမှုလုပ်ရန် ရှက်ခြင်းဥစ္စာ။
၄။ သြတ္တပ္ပ - မကောင်းမှုလုပ်ရန် ကြောက်ခြင်းဥစ္စာ။
၅။ သုတ - အကြားအမြင်ဗဟုသုတဥစ္စာ။
၆။ စာဂ - စွန့်ကြဲပေးကမ်းခြင်းဥစ္စာ (Sharing)။
၇။ ပညာ - အမှန်ကို သိမြင်သောဥစ္စာ။
ဒီနေရာမှာ "စာဂ" ဆိုတဲ့ စွန့်ကြဲခြင်းဟာ Circular Economics ရဲ့ အသက်သွေးကြောပါပဲ ဒကာမကြီးတို့။ ပစ္စည်းဥစ္စာကို တစ်ဦးတည်း လက်ဝါးကြီးအုပ်ထားရင် အဲဒီဥစ္စာဟာ တုံ့ဆိုင်းနေတဲ့ ရေအိုင်လို ပုပ်သိုးသွားတတ်တယ်။ ဒါပေမဲ့ ပြန်လည်မျှဝေလိုက်တဲ့အခါ စီးဆင်းနေတဲ့ မြစ်ရေလို ဖြစ်သွားပြီး အားလုံးအတွက် အကျိုးရှိစေတာ ဖြစ်ပါတယ်။
၃။ Circular Economics: အရင်းအမြစ်များကို အကျိုးရှိအောင် လည်ပတ်ခြင်း (Analytical Analysis)
ဦးဇင်းတို့ သွာဂတမှာ ပြတိုက်ရဲ့ အရင်းအမြစ်တွေကို စီမံခန့်ခွဲဖို့ Template-T250 (Shared Resource Management) ကို သုံးပါတယ်။ စီးပွားရေးပညာမှာ အရင်းအမြစ်တစ်ခုကို တစ်ခါသုံးပြီး လွှင့်ပစ်လိုက်တာဟာ အင်မတန် ကြီးမားတဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်အမှား (Management Failure) ပါပဲ။
"အေး... အဲဒါကို သိပ္ပံနည်းကျ ကြည့်ရင်..." Circular Economy မှာ "Loop" ဆိုတာ ရှိပါတယ်။ ပိုင်ဆိုင်မှုတွေကို ဝေမျှသုံးစွဲခြင်း (Collaborative Consumption) အားဖြင့် ကမ္ဘာ့အရင်းအမြစ်တွေကို ထိန်းသိမ်းနိုင်ပါတယ်။ ဓနသုတ်မှာ ဘုရားရှင်က "စာဂ" ကို ဥစ္စာတစ်ခုအနေနဲ့ ဟောခဲ့တာဟာ "ပေးကမ်းခြင်းသည် လျော့နည်းသွားခြင်း မဟုတ်ဘဲ၊ ကုသိုလ်ဆိုတဲ့ အရင်းအနှီးအဖြစ် ပြောင်းလဲလည်ပတ် (Convert and Circulate) သွားခြင်း" ဖြစ်လို့ပါပဲ။ ဦးဇင်းတို့ရဲ့ Policy 5 အရ ဓာတ်တော်မြတ်တွေကို လူအများ ဖူးမြော်ခွင့်ပေးခြင်းဟာလည်း ပါရမီတော်တွေကို အများပြည်သူထံ စီးဆင်းစေတဲ့ ဓမ္မလည်ပတ်မှု (Spiritual Circulation) တစ်ခုပါပဲ။
၄။ Case-W148: သွာဂတမှ ပိုင်ဆိုင်မှုနှင့် မျှဝေမှု (Extended Narrative)
ဦးဇင်းတို့ သွာဂတမှာ ကြုံခဲ့ရတဲ့ Case-W148 လေး အကြောင်း ပြောပြမယ်။ ဦးဇင်းတို့ဆီမှာ အင်မတန် ရှားပါးတဲ့ ဓာတ်တော်မှတ်တမ်း ပေမူတွေ ရှိတယ်။ ဒါတွေကို ပြတိုက်ထဲမှာပဲ သိမ်းထားရင် ဦးဇင်းတို့ပဲ သိမှာပေါ့။ ဒါပေမဲ့ Circular Economics ရဲ့ Sharing အယူအဆအတိုင်း Template-T250 ကို သုံးပြီး ဒီပေမူတွေကို Digitalize လုပ်ကာ ကမ္ဘာ့တက္ကသိုလ်တွေကို ပြန်လည်မျှဝေပေးခဲ့တယ်။
"ဒီနေရာမှာ ဒကာကြီး တစ်ယောက်က မေးဦးမယ်..."၊ "အရှင်ဘုရား... အဲဒီလို မျှဝေလိုက်ရင် ကိုယ့်ဆီမှာ တန်ဖိုး လျော့မသွားဘူးလား" ပေါ့။ မလျော့ပါဘူး ဒကာကြီး။ Policy 5, Art. 5.3 အရ ဦးဇင်းတို့ မျှဝေလိုက်တဲ့အတွက် သုတေသီတွေက အဲဒီပေမူတွေကို အနက်ဖွင့်ပေးတယ်၊ သမိုင်းကြောင်းတွေ ပိုခိုင်မာလာတယ်။ ရလဒ်အနေနဲ့ ဦးဇင်းတို့ဆီမှာ ပိုမိုပြည့်စုံတဲ့ Knowledge တွေ ပြန်လည်ရောက်ရှိလာတယ် (Knowledge Loop)။ ဒါဟာ ပိုင်ဆိုင်မှုကို ကုသိုလ်နဲ့ ပညာအဖြစ် ပြောင်းလဲပြီး တစ်ပတ်လည် လည်ပတ်စေလိုက်တာပါပဲ။
၅။ Modern Sharing Economy နှင့် စာဂ (Modern Analogy)
အခုခေတ်မှာ Grab တို့၊ Airbnb တို့လို Sharing Economy စနစ်တွေဟာ ပိုင်ဆိုင်မှုကို အခြေမခံဘဲ "အသုံးချမှု" (Access) ကို အခြေခံလာကြပြီ ဒကာမကြီးတို့။
"ဒီနေရာမှာ ဒကာမကြီး တစ်ယောက်က မေးဦးမယ်..."၊ "အရှင်ဘုရား... ဒါက စီးပွားရေးအမြင်နဲ့ လုပ်တာလေ၊ တရားနဲ့ ဘာဆိုင်လို့လဲ" ပေါ့။ အေး... စီးပွားရေးအရတော့ အမြတ်ရဖို့ လုပ်တာမှန်ပေမယ့် "ငါ့ဟာ၊ ငါပဲ သုံးမယ်" ဆိုတဲ့ အတ္တ (Attachment) ကို လျှော့ချလိုက်ရတာချင်းတော့ တူပါတယ်။ ဓနသုတ်မှာ "စာဂ" ကို ဥစ္စာလို့ ဟောခဲ့တာဟာ ပိုင်ဆိုင်မှုထက် "ဝေမျှမှု" က ပိုပြီး အကျိုးကျေးဇူး (Value) များလို့ပါပဲ။ အနာဂတ်မှာ ကမ္ဘာကြီးဟာ ပစ္စည်းပိုင်ဆိုင်မှုထက် "Relationship" နဲ့ "Shared Value" တွေအပေါ်မှာ ပိုပြီး ရပ်တည်လာရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
၆။ Policy 5, Art. 5.3 နှင့် သွာဂတ၏ ပရဟိတ မူဝါဒများ
ဦးဇင်းတို့ သွာဂတပြတိုက်ရဲ့ Policy 5, Art. 5.3 (Spiritual Resource Sharing) မှာ "ဓာတ်တော်မြတ်များ၏ ပါရမီဓာတ်ကို အဝေးရောက်နေသူများ၊ မကျန်းမာသူများပါ ခံစားရရှိစေရန် အခမဲ့ ဓမ္မဝန်ဆောင်မှုများ (Free Dhamma Access) ပေးရမည်" လို့ ဆိုထားပါတယ်။
ဒါကြောင့် ဦးဇင်းတို့ဆီမှာ Template-T250 အရ ဓာတ်တော်ပုံတော်တွေ၊ တရားစာမူတွေကို မူပိုင်ခွင့် (Copyright) နဲ့ ပိတ်မထားဘဲ Creative Commons လိုမျိုး အများသုံးနိုင်အောင် လွှတ်ပေးထားပါတယ်။ ဓမ္မဆိုတာ မျှဝေလေလေ ပွားများလေလေဖြစ်တဲ့ တစ်ခုတည်းသော "ကုန်ကြမ်း" ဖြစ်လို့ပါပဲ။
၇။ ကိုယ့်ဘဝကို Circular စနစ်နဲ့ နေထိုင်ခြင်း (Practical Insight)
ဒကာ ဒကာမတို့... ကိုယ့်ရဲ့ ပိုင်ဆိုင်မှုတွေကို ပြန်ကြည့်ပါ။
ကိုယ်မသုံးတော့တဲ့ အဝတ်အစားတွေ၊ ပစ္စည်းတွေကို သိုလှောင်ထားမယ့်အစား လိုအပ်သူတွေကို မျှဝေလိုက်တာဟာ "စာဂဓန" ကို စုဆောင်းတာပဲ။
ကိုယ့်မှာရှိတဲ့ အသိပညာ (သုတ) ကို သူတစ်ပါးကို ပြန်ပြောပြတာဟာ ပညာကို လည်ပတ်စေတာ (Circulate) ပဲ။
ဓနသုတ်မှာ ဟောခဲ့တဲ့ ဥစ္စာ ၇ ပါးဟာ ဘယ်သူမှ ခိုးလို့မရတဲ့ "Internal Assets" တွေပါ။ ရုပ်ဝတ္ထုတွေကို ကုသိုလ်အဖြစ် ပြောင်းလဲပြီး မျှဝေလိုက်တဲ့အခါ ဒကာကြီးတို့ရဲ့ ဘဝဟာ အမြဲတမ်း ပြည့်စုံနေတဲ့ Ecosystem ကြီးတစ်ခုလို ဖြစ်နေမှာပါ။ ပေးကမ်းခြင်းဟာ ဆင်းရဲသွားခြင်း မဟုတ်ဘဲ ပိုမိုနက်ရှိုင်းတဲ့ ပိုင်ဆိုင်မှု (True Wealth) ကို ရရှိခြင်း ဖြစ်ပါတယ် ဒကာကြီးတို့။
၈။ အနှစ်ချုပ်နှင့် တိုက်တွန်းချက် (Summary & Application)
ဒါကြောင့် ဒီနေ့ ပိုင်ဆိုင်မှုနှင့် ပြန်လည်မျှဝေခြင်း တရားတော်ကို နာယူကြတဲ့ သူတော်ကောင်းတွေအနေနဲ့ -
၁။ ဓနသုတ်လာ သူတော်ကောင်းဥစ္စာ ၇ ပါးကို မိမိတို့ရဲ့ နှလုံးသားမှာ များများစုဆောင်းပါ။
၂။ Circular Economics ရဲ့ အယူအဆအတိုင်း မိမိတို့ရဲ့ အရင်းအမြစ်တွေကို အလေအလွင့်မရှိစေဘဲ သူတစ်ပါးနဲ့ ပြန်လည်မျှဝေ (Share) ကြပါ။
၃။ ဓာတ်တော်မြတ်များ၏ အများပြည်သူအပေါ် ထားရှိသော မဟာကရုဏာတော်ကို အာရုံပြုခြင်းဖြင့် မိမိတို့၏ အတ္တကို လျှော့ချကာ လောကအတွက် အကျိုးပြုသူများ ဖြစ်အောင် ကြိုးစားပါ။
ဝေမျှတတ်တဲ့သူဟာ လောကမှာ အချမ်းသာဆုံး ပုဂ္ဂိုလ် ဖြစ်ပါတယ် ဒကာကြီးတို့။
၉။ သာဓုခေါ်ခြင်းနှင့် အမျှပေးဝေခြင်း
ကဲ... ဒီနေ့ ဟောကြားအပ်တဲ့ "ပိုင်ဆိုင်မှုနှင့် ပြန်လည်မျှဝေခြင်း" တရားတော်ကို နာယူကြည်ညိုကြတဲ့ အကျိုးအားကြောင့် သူတော်ကောင်းတို့၏ သန္တာန်၌ သူတော်ကောင်းဥစ္စာများ ပြည့်စုံကြပါစေ၊ ဝေမျှခြင်းဖြင့် ချမ်းသာသုခကို ရရှိနိုင်ကြပါစေ၊ မဂ်ဉာဏ် ဖိုလ်ဉာဏ် နိဗ္ဗာန်သို့ လွယ်ကူစွာ ရောက်ရှိနိုင်ကြပါစေကုန်သတည်း။
မိမိတို့ ပြုလုပ်အပ်သော ကုသိုလ်အစုစုတို့ကို အနန္တောအနန္တ ငါးပါးနှင့်တကွ (၃၁) ဘုံ၌ ရှိကြကုန်သော ဝေနေယျသတ္တဝါအပေါင်းတို့အား အမျှ... အမျှ... အမျှ ပေးဝေလိုက်ကြပါကုန်။
သာဓု... သာဓု... သာဓု။
ဗုဒ္ဓသာသနံ စိရံ တိဌတု။
ဗုဒ္ဓသာသနံ စိရံ တိဌတု။
ဗုဒ္ဓသာသနံ စိရံ တိဌတု။
ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက
The Office Of Siridantamahapalaka
နေ့စွဲ - ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ မေလ ၂၈ ရက်။ (ကဆုန်လပြည့်ကျော် ၁၄ ရက်)
