"နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ" (၃) ကြိမ်။
"အနန္တောအနန္တငါးပါးကို အာရုံပြု၍ ညီညာဖြဖြ ကန်တော့ကြပါစို့"
နမော ဗုဒ္ဓဿ - သစ္စာလေးပါး မြတ်တရားကို ပိုင်းခြားထင်ထင် သိမြင် တော်မူသော ရှင်တော် မြတ်စွာဘုရားသခင် ကိုယ်တော်မြတ်ကြီးအား နမော - ရည်ညွှတ် သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာ မြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင် ဘုရား။
နမော ဓမ္မဿ - မဂ်လေးတန်၊ ဖိုလ်လေးတန်၊ နိဗ္ဗာန် ပရိယတ် ဆယ်ပါးသော တရားတော်မြတ်အား။ နမော - ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
နမော သံဃဿ - မဂ်၌တည်သော ပုဂ္ဂိုလ်လေးပါး ဖိုလ်၌တည်သော ပုဂ္ဂိုလ်လေးပါး ဤ ရှစ်ပါးသော အရိယာ သံဃာတော်မြတ်အား။ နမော - ရည်ညွှတ် သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံ မိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
နမော မာတာပိတုဿ - မိဘနှစ်ပါးအား။ နမော - ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာ မြတ်နိုးလက်စုံ မိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
နမော အာစရိယဿ - ဝိပဿနာ ဉာဏ်မျက်စိနှစ်ကွင်း အလင်းရအောင် သစ္စာလေးပါးတရားတော်နှင့် ကုသပေးတော်မူသော ကျေးဇူးတော်ရှင် မိုးကုတ်ဆရာတော် ဘုရား ကြီး နှင့် မုံလယ်ဆရာတော် ဘုရားကြီးအား။ နမော - ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာ ဖြင့် ပန်ထွာ မြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
ယနေ့ ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ (၁၈) ရက်၊ ကြာသပတေးနေ့ ဖြစ်ပါတယ်။ ဦးဇင်းတို့ရဲ့ ဩဂုတ်လ Theme ဖြစ်တဲ့ "သမာဓိ" ခရီးစဉ်မှာ ဒီနေ့ ဆွေးနွေးမယ့် ခေါင်းစဉ်ကတော့ နည်းနည်းလေး ထူးခြားပါတယ်။ ပုံမှန်အားဖြင့် "သမာဓိ" ဆိုရင် လူပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးတစ်ယောက်ရဲ့ စိတ်ငြိမ်သက်မှုလို့ပဲ မြင်ကြတယ်။ ဒါပေမယ့် ဒီနေ့မှာတော့ "အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ မူဝါဒနှင့် သမာဓိ" (Institutional Policy and Samadhi) အကြောင်းကို ပြောကြပါမယ်။ အထူးသဖြင့် ခေတ်သစ် စီမံခန့်ခွဲမှုမှာ အရေးကြီးတဲ့ "Quality Assurance" (QA) သို့မဟုတ် "အရည်အသွေး အာမခံချက်" ဆိုတာကို ဓမ္မရှုထောင့်ကနေ ချဉ်းကပ်ကြည့်ကြရအောင်။ ဒကာ ဒကာမတို့ရေ... လူတစ်ယောက်မှာ စိတ်ငြိမ်ဖို့ "သမာဓိ" လိုသလို၊ အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ငြိမ်သက်ခိုင်မာဖို့၊ အမှားအယွင်း ကင်းဖို့အတွက် "မူဝါဒ" (Policy) လိုအပ်ပါတယ်။ မူဝါဒဆိုတာ "အဖွဲ့အစည်းရဲ့ သမာဓိ" (Institutional Samadhi) ပါပဲ။
ဒီအကြောင်းအရာနဲ့ ပတ်သက်ရင် ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားရှင်က သံဃာ့အဖွဲ့အစည်းကို တည်ထောင်တဲ့အခါမှာ "ဝိနည်း" (Rules of Conduct) တွေကို ဘာကြောင့် ပညတ်ခဲ့သလဲ ဆိုတာကို ပြန်ကြည့်ဖို့ လိုပါတယ်။ ဝိနည်းမဟာဝဂ္ဂပါဠိတော်မှာ ဘုရားရှင်က ဝိနည်းပညတ်ရခြင်းရဲ့ အကျိုး (၁၀) ပါးကို ဟောကြားခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီအထဲမှာ အလွန်အရေးကြီးတဲ့ အချက်တစ်ချက် ပါဝင်ပါတယ်။
"ပသန္နာနံ ဘိက္ခဝေ အတ္ထာယ၊ အပ္ပသန္နာနံ ပသာဒါယ။"
ဘိက္ခဝေ - ရဟန်းတို့၊ ပသန္နာနံ - ကြည်ညိုပြီးသော သူတို့၏၊ အတ္ထာယ - အကျိုးစီးပွား အလို့ငှာ (ကြည်ညိုမှု တိုးပွားစေရန်) လည်းကောင်း၊ အပ္ပသန္နာနံ - မကြည်ညိုသေးသော သူတို့အား၊ ပသာဒါယ - ကြည်ညိုလာစေရန် လည်းကောင်း၊ (ငါဘုရားသည် သိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူ၏)။
ဒီပါဠိတော်ကို ခေတ်သစ် စီးပွားရေးအမြင်၊ စီမံခန့်ခွဲမှု အမြင်နဲ့ ကြည့်မယ်ဆိုရင် ဒါဟာ "Quality Assurance" ပါပဲ။ အရည်အသွေး ကောင်းမွန်မှ၊ စံချိန်စံညွှန်း (Standard) မှန်ကန်မှ ဝယ်ယူသူ (Customer) သို့မဟုတ် ဒကာ ဒကာမတွေက ယုံကြည် (Trust/Pasada) ကြမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဟိုဘုန်းကြီးတစ်မျိုး၊ ဒီဘုန်းကြီးတစ်မျိုး လုပ်နေရင်၊ ဟိုပစ္စည်းတစ်မျိုး ဒီပစ္စည်းတစ်မျိုး ဖြစ်နေရင် ဘယ်သူက ယုံကြည်တော့မလဲ။ ဒါကြောင့် "ဝိနည်း" ဆိုတာ သံဃာ့အဖွဲ့အစည်းရဲ့ "Quality Standard" (ISO Standard) ပါပဲ။
အခု... သွာဂတပြတိုက်ရဲ့ လုပ်ငန်းခွင်ထဲကို ဝင်ကြည့်ကြရအောင်။ ပြတိုက်တစ်ခုမှာ "Quality Assurance" ဆိုတာ ဘာလဲ။ ဓာတ်တော်တွေကို ပြသထားတဲ့အခါ ရေးထားတဲ့ စာသား (Caption) တွေ မှန်ကန်ဖို့၊ ဓာတ်တော်ရဲ့ သမိုင်းကြောင်း တိကျဖို့၊ ထိန်းသိမ်းမှု စနစ်တွေ အမှားကင်းဖို့ လိုပါတယ်။ အဲဒီလို မဟုတ်ဘဲ စာလုံးပေါင်း မှားနေမယ်၊ သမိုင်းခုနှစ်တွေ လွဲနေမယ်ဆိုရင် "ဩော်... ဒီပြတိုက်က ဖြစ်ကတတ်ဆန်းပါလား" ဆိုပြီး သဒ္ဓါတရား လျော့သွားနိုင်ပါတယ်။ ဒါဟာ "အပ္ပသန္နာနံ ပသာဒါယ" (မကြည်ညိုသူကို ကြည်ညိုစေခြင်း) ဆိုတဲ့ ရည်ရွယ်ချက် ပျက်စီးသွားတာပါပဲ။
ဒီအချက်ကို မီးမောင်းထိုးပြဖို့အတွက် သွာဂတပြတိုက်ရဲ့ မှတ်တမ်းဟောင်း Case-Q230 (The Mislabeling Near-Miss) အကြောင်းကို ပြောပြချင်ပါတယ်။ ၂၀၂၂ ခုနှစ် အစောပိုင်းတုန်းက ဖြစ်ခဲ့တာပါ။ နိုင်ငံခြား သံတမန် အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့ လာရောက် လေ့လာဖို့ ရှိတယ်။ အဲဒီအတွက် ပြတိုက်ဝန်ထမ်းတွေက အထူးပြခန်း (Special Exhibition) တစ်ခုကို အလျင်အမြန် ပြင်ဆင်ကြတယ်။ "အာရုံစူးစိုက်မှု" (Samadhi) နည်းပြီး "အလျင်စလို" (Haste) ဖြစ်နေတဲ့ အချိန်ပေါ့။
ဝန်ထမ်းလူငယ်တစ်ယောက်က ဓာတ်တော်ကြုတ် အသစ်တစ်ခုအတွက် ဆိုင်းဘုတ် (Label Card) လုပ်တယ်။ အဲဒီကြုတ်ထဲမှာ ရှိတာက "ရှင်သာရိပုတ္တရာ ဓာတ်တော်"။ ဒါပေမယ့် ဝန်ထမ်းက ကွန်ပျူတာမှာ Copy-Paste လုပ်ရင်းနဲ့ အရင်ဖိုင်ဟောင်းက စာသားဖြစ်တဲ့ "မြတ်စွာဘုရား၏ ဆံတော်" ဆိုတဲ့ စာသား ပါလာတယ်။ သူက မစစ်ဆေးမိဘဲ (No QA check) ပရင့်ထုတ်ပြီး ကပ်လိုက်တယ်။ ပြခန်းဖွင့်ဖို့ (၁) နာရီအလိုအထိ ဘယ်သူမှ သတိမထားမိဘူး။
ကံကောင်းထောက်မစွာနဲ့ ဦးဇင်းတို့ရဲ့ Policy 8 (Quality & Professional Standards) ၊ Article 8.4 (The Double-Blind Verification Rule) ကြောင့် အမှားကို မိလိုက်တယ်။ ဒီမူဝါဒက ဘာပြောလဲဆိုတော့ "အများပြည်သူသို့ ပြသမည့်် မည်သည့် စာသား၊ အချက်အလက်ကိုမဆို ရေးသားသူ (Creator) မဟုတ်သော အခြားတစ်ဦးမှ သီးခြား လွတ်လပ်စွာ စစ်ဆေး (Verify) ရမည်" တဲ့။
အဲဒီ မူဝါဒအရ Template T242 (Content Quality Assurance Log) ကို အသုံးပြုပြီး စစ်ဆေးရတယ်။ T242 ဆိုတာ သာမန် စစ်ဆေးခြင်း မဟုတ်ဘူး။ "အမှားရှာဖွေခြင်း သတိ" (Fault-finding Mindfulness) နဲ့ ကြည့်ရတဲ့ ဇယားပါ။
အဲဒီဇယားမှာ စစ်ဆေးသူ (Reviewer) က ဖြည့်ရတယ် -
၁။ Visual Match: "ပစ္စည်းနှင့် စာသား ကိုက်ညီမှု ရှိလား?" (ဒီအဆင့်မှာ သူက ကြုတ်ကို ကြည့်လိုက်တော့ "Arahat Sariputta" ဆိုတဲ့ ပါဠိစာတမ်း သေးသေးလေးကို တွေ့တယ်။ ဒါပေမယ့် ဆိုင်းဘုတ်မှာ "Buddha Hair" ဖြစ်နေတယ်။ ချက်ချင်း "Mismatch!" ဆိုပြီး အနီရောင် ပြလိုက်တယ်)။
၂။ Fact Check: "သတ်ပုံ မှန်လား၊ ခုနှစ် မှန်လား?"
၃။ Tone Check: "အသုံးအနှုန်း ယဉ်ကျေးရဲ့လား?"
အဲဒီ T242 ကြောင့် အချိန်မီ ပြင်ဆင်လိုက်နိုင်တယ်။ တကယ်လို့သာ အဲဒီအမှားအတိုင်း သံတမန်တွေ မြင်သွားရင် "ဒီပြတိုက်က ဓာတ်တော်တွေကိုတောင် ခွဲခြားမသိပါလား" ဆိုပြီး နိုင်ငံတကာ အလယ်မှာ အရှက်ရစရာ ဖြစ်သွားနိုင်ပါတယ်။ ဒီဖြစ်စဉ်မှာ ဝန်ထမ်းလူငယ်ရဲ့ "သမာဓိ" လွတ်သွားပေမယ့်၊ အဖွဲ့အစည်းရဲ့ မူဝါဒ (Policy) နဲ့ ပုံစံခွက် (Template) ဆိုတဲ့ "Institutional Samadhi" က အမှားကို ဖမ်းထိန်းပေးလိုက်တာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒကာကြီးတစ်ယောက်က မေးမယ်။ "အရှင်ဘုရား... မူဝါဒတွေ၊ စည်းကမ်းတွေ များနေရင် စိတ်မွန်းကြပ်မနေဘူးလား" တဲ့။
ဦးဇင်း ပြန်မေးချင်တယ်။ "ဒကာကြီး ကားမောင်းရင် လမ်းစည်းကမ်း၊ မီးပွိုင့်တွေ ရှိတာ မွန်းကြပ်သလား၊ ဘေးကင်းသလား"။ စည်းကမ်း (Policy) ဆိုတာ ကိုယ့်ကို ချုပ်နှောင်ဖို့ မဟုတ်ဘူး။ ကိုယ့်စိတ်ကို ဘောင်ကျော်မသွားအောင်၊ အန္တရာယ် မဖြစ်အောင် ကာကွယ်ပေးတဲ့ "ဘေးကင်းရာလမ်း" (Safety Rail) တွေ ဖြစ်ပါတယ်။
ဗုဒ္ဓဘာသာမှာ "သီလ" (Sila) ဆိုတာ "သမာဓိ" (Samadhi) ရဲ့ အခြေခံ ဖြစ်သလို၊ အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုမှာလည်း "မူဝါဒ" (Policy) ဟာ "အရည်အသွေး" (Quality) ရဲ့ အခြေခံ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒါကြောင့် ဒီနေ့ခေတ် လုပ်ငန်းခွင်မှာ ကျင့်သုံးဖို့ အကြံပြုချင်တာကတော့ "The Checker Mindset" (စစ်ဆေးသူ စိတ်ဓာတ်) ပါ။
၁။ Self-QA (ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် စစ်ဆေးခြင်း): အီးမေးလ် ပို့ခါနီးတိုင်း၊ စာရွက်စာတမ်း တင်ခါနီးတိုင်း (၁) မိနစ်လောက် အချိန်ယူပြီး "ငါ ရေးတာ မှန်ရဲ့လား" လို့ သူစိမ်းတစ်ယောက်လို ပြန်ဖတ်ကြည့်ပါ။
၂။ Buddy System: အရေးကြီးတဲ့ ကိစ္စတွေမှာ တစ်ယောက်တည်း မဆုံးဖြတ်ပါနဲ့။ "သူငယ်ချင်း... ဒါလေး တစ်ချက် ကြည့်ပေးပါဦး" ဆိုပြီး အကူအညီ တောင်းပါ။ T242 လိုမျိုး တစ်ယောက်လုပ်၊ တစ်ယောက်စစ် စနစ်ကို ကျင့်သုံးပါ။
၃။ Don't Trust Memory: "ငါ မှတ်မိပါတယ်" ဆိုတဲ့ မှတ်ဉာဏ်ကို မယုံပါနဲ့။ စာရွက်စာတမ်း (Checklist) ကို ယုံပါ။ လေယာဉ်မှူးတွေတောင် ပျံသန်းခါနီးတိုင်း Checklist ဖတ်ရသလို၊ ဦးဇင်းတို့လည်း လုပ်ငန်းခွင်မှာ Checklist သုံးတာ ရှက်စရာ မဟုတ်ပါဘူး။
နိဂုံးချုပ်အနေနဲ့... "အရည်အသွေး အာမခံချက်" (QA) ဆိုတာ စက်ရုံတွေမှာပဲ ရှိတာ မဟုတ်ပါဘူး။ သာသနာတော်မှာလည်း ရှိပါတယ်။ "ဝိနည်း" ဆိုတာ သံဃာတော်တွေရဲ့ QA ပါ။ "မူဝါဒ" ဆိုတာ အဖွဲ့အစည်းရဲ့ QA ပါ။ "သတိ" ဆိုတာ မိမိဘဝရဲ့ QA ပါ။ ယနေ့ ဩဂုတ်လ (၁၈) ရက်နေ့က စပြီး၊ မိမိတို့ လုပ်ကိုင်သမျှ အရာရာတိုင်းမှာ "မှန်ကန်မှု၊ တိကျမှု၊ သေသပ်မှု" ဆိုတဲ့ အရည်အသွေးတွေကို "သမာဓိ" ဖြင့် တည်ဆောက်ကာ၊ လောကအကျိုး၊ သာသနာ့အကျိုးကို အမှားအယွင်းကင်းစွာ သယ်ပိုးနိုင်ကြပါစေကုန် သတည်း။
"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဌတု"
"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဌတု"
"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဌတု"
သာဓု... သာဓု... သာဓု။
ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက
The Office Of Siridantamahapalaka
နေ့စွဲ - ၁၈ ဩဂုတ်လ ၂၀၂၂
