"နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ" (၃) ကြိမ်။
အနန္တောအနန္တငါးပါးကို အာရုံပြု၍ ညီညာဖြဖြ ကန်တော့ကြပါစို့။
"နမော ဗုဒ္ဓဿ၊ နမော ဓမ္မဿ၊ နမော သံဃဿ၊ နမော မာတာပိတုဿ၊ နမော အာစရိယဿ"။
ဗုဒ္ဓဿ - သစ္စာလေးပါး မြတ်တရားကို ပိုင်းခြားထင်ထင် သိမြင်တော်မူသော ရှင်တော်မြတ်စွာဘုရားသခင် ကိုယ်တော်မြတ်ကြီးအား၊ နမော - ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
ဓမ္မဿ - မဂ်လေးတန်၊ ဖိုလ်လေးတန်၊ နိဗ္ဗာန် ပရိယတ် ဆယ်ပါးသော တရားတော်မြတ်အား၊ နမော - ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
သံဃဿ - မဂ်၌တည်သော ပုဂ္ဂိုလ်လေးပါး ဖိုလ်၌တည်သော ပုဂ္ဂိုလ်လေးပါး ဤ ရှစ်ပါးသော အရိယာ သံဃာတော်မြတ်အား၊ နမော - ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
မာတာပိတုဿ - မိဘနှစ်ပါးအား၊ နမော - ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုးလက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
အာစရိယဿ - ဝိပဿနာ ဉာဏ်မျက်စိနှစ်ကွင်း အလင်းရအောင် သစ္စာလေးပါးတရားတော်နှင့် ကုသပေးတော်မူသော ကျေးဇူးတော်ရှင် မိုးကုတ်ဆရာတော်ဘုရားကြီး နှင့် မုံလယ်ဆရာတော်ဘုရားကြီးအား၊ နမော - ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
ယနေ့ သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၆ ခု၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၄ ခု၊ သီတင်းကျွတ်လပြည့်နေ့၊ ၂၀၂၂ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ (၉) ရက်။
ဒီနေ့ဟာ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တို့အတွက် အထူးမြတ်ဆုံး နေ့တစ်နေ့ဖြစ်ပါတယ်။ မြတ်စွာဘုရားရှင် တာဝတိံသာနတ်ပြည်မှာ မယ်တော်မိနတ်သားကို ကျေးဇူးဆပ်တဲ့အနေနဲ့ အဘိဓမ္မာတရား ဟောကြားပြီး လူ့ပြည်ကို ပြန်ဆင်းလာတဲ့ နေ့ထူးနေ့မြတ်ကြီး ဖြစ်ပါတယ်။ ဘုရားရှင်က ဘာကြောင့် မယ်တော်ကို ကျေးဇူးဆပ်တဲ့နေရာမှာ သာမန်တရား မဟုတ်ဘဲ "အဘိဓမ္မာ" ကို ရွေးချယ်ခဲ့တာလဲ။ အဖြေကတော့ အဘိဓမ္မာဆိုတာ "ပရမတ္ထသစ္စာ" (Ultimate Truth) - ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုမရှိတဲ့ သဘာဝတရားသက်သက် ဖြစ်လို့ပါပဲ။
ဒီနေ့ ဦးဇင်းတို့ သွာဂတရဲ့ "အလင်းတိုင်များ၏ အောင်ပွဲ" ခေါင်းစဉ်အောက်မှာ အဘိဓမ္မာတရားတော်ကို ခေတ်သစ်ပညာရပ်ဖြစ်တဲ့ "Information Philosophy" (အချက်အလက်ဆိုင်ရာ ဒဿန) နဲ့ "Data Science" ရှုထောင့်ကနေ နှိုင်းယှဉ်ပြီး အလင်းဖွင့်ပြပါမယ်။ အဘိဓမ္မာဟာ လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ် ၂၅၀၀ က ဟောခဲ့တဲ့ စကြာဝဠာရဲ့ "Source Code" ကြီး ဖြစ်နေတယ်ဆိုတာ ဒကာကြီး၊ ဒကာမကြီးတို့ အံ့ဩဖွယ် တွေ့မြင်ရပါလိမ့်မယ်။
အဘိဓမ္မာ ၇ ကျမ်းထဲမှာ နောက်ဆုံးနဲ့ အကျယ်ပြန့်ဆုံးဖြစ်တဲ့ "ပဋ္ဌာန်းကျမ်း" (Patthana) ပါဠိတော် အစပိုင်းကို ပူဇော်ကြည့်ရအောင်။
"ဟေတုပစ္စယော၊ အာရမ္မဏပစ္စယော၊ အဓိပတိပစ္စယော၊ အနန္တရပစ္စယော၊ သမနန္တရပစ္စယော..."
ဒီပါဠိတော်ရဲ့ သဘောတရားကို "Data Science" နဲ့ ယှဉ်ပြီး အနက်ဖွင့်ကြည့်မယ်။
ဟေတုပစ္စယော = အရင်းအမြစ် အကြောင်းတရား (Root Cause Data)။ လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟ စတဲ့ "Root Nodes" တွေကနေ ရလဒ်တွေ ထွက်ပေါ်စေခြင်း။
အာရမ္မဏပစ္စယော = အာရုံဟူသော အကြောင်းတရား (Object/Input Data)။ စိတ် (Processor) က အာရုံ (Data) တစ်ခုခုကို ဖမ်းယူမှ အလုပ်လုပ်လို့ရခြင်း။
အနန္တရပစ္စယော = အခြားမဲ့ ဖြစ်ပေါ်ခြင်း (Sequential Processing)။ ရှေ့စိတ်တစ်ခု ချုပ်မှ နောက်စိတ်တစ်ခု ဖြစ်ခွင့်ရှိခြင်း။ (Serial processing in CPU)။
သဟဇာတပစ္စယော = အတူတကွ ဖြစ်ပေါ်ခြင်း (Parallel Processing)။ စိတ်နဲ့ စေတသိတ်၊ မဟာဘုတ် ၄ ပါးတို့ တပြိုင်နက်တည်း ဖြစ်ပေါ်ပြီး အပြန်အလှန် ကျေးဇူးပြုခြင်း။
ခေတ်သစ် Information Philosophy ရဲ့ ဖခင်ကြီး John Wheeler က ပြောဖူးတယ် - "It from Bit" တဲ့။ ဆိုလိုတာက ဒီလောကကြီးမှာ ရှိရှိသမျှ အရာဝတ္ထု (It) တွေဟာ အခြေခံ အချက်အလက် (Bit) တွေ ပေါင်းစပ်ဖွဲ့စည်းထားတာပဲ ဖြစ်တယ်။ ရူပဗေဒပညာရှင်တွေက အရာဝတ္ထုကို Atom တွေနဲ့ ဖွဲ့စည်းထားတယ်လို့ ပြောပေမယ့်၊ အဘိဓမ္မာကတော့ ရုပ်နဲ့ နာမ်ဟာ "Data Packets" (ကလာပ်စည်း) တွေ ဖြစ်ပြီး၊ သူတို့ဟာ သီးခြားစီ မရပ်တည်ဘဲ "Relations" (ပစ္စယသတ္တိ) တွေနဲ့ ချိတ်ဆက်ထားတယ်လို့ ဟောပါတယ်။
ပဋ္ဌာန်း ၂၄ ပစ္စည်းဆိုတာ စကြာဝဠာကြီး လည်ပတ်နေတဲ့ "Algorithm" (လုပ်ဆောင်ပုံ အဆင့်ဆင့်) ပါပဲ။ ဘုရားရှင်က တာဝတိံသာမှာ ဒီ Algorithm ကြီးကို ဖြန့်ချလိုက်တဲ့အခါ "အနန္တနယ သမန္တပဋ္ဌာန်း" ဆိုပြီး အဆုံးမရှိတဲ့ ကွန်ရက်ကြီး (Infinite Network) ပေါ်ထွက်လာတာပါ။
ဒီသဘောတရားကို လက်တွေ့နားလည်ဖို့ သွာဂတပြတိုက်ရဲ့ Case-I282 (The Unconnected Data Incident) ကို တင်ပြချင်ပါတယ်။ ဒါဟာ အချက်အလက်တွေ ချိတ်ဆက်မှု ပြတ်တောက်ရင် (Paccaya Loss) ဘာဖြစ်သွားနိုင်လဲ ဆိုတဲ့ သာဓကပါ။
ဖြစ်စဉ်က ဒီလို - ပြတိုက်မှာ ရှေးဟောင်း ဓာတ်တော်အိုး ၃ လုံး ရှိတယ်။
၁။ ဓာတ်တော်အိုး A (ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ပစ္စည်း - Rupa)
၂။ လှူဒါန်းသူ မှတ်တမ်းစာအုပ် B (သမိုင်းကြောင်း - History Log)
၃။ ဓာတ်ခွဲခန်း အဖြေလွှာ C (သိပ္ပံနည်းကျ အချက်အလက် - Scientific Data)
ပြဿနာက ဒီ ၃ ခုကို ချိတ်ဆက်ပေးမယ့် "Code Number" (ID Key) ပျောက်သွားတာ။ ဝန်ထမ်းအသစ်က ပစ္စည်းတွေကို နေရာရွှေ့ရင်း စာရွက်စာတမ်းတွေကို သီးခြားစီ ခွဲထားလိုက်တယ်။
ရလဒ်က ဘာဖြစ်လဲ။ နှစ်အနည်းငယ် ကြာတဲ့အခါ ဓာတ်တော်အိုး A ကို ဘယ်သူလှူမှန်း မသိတော့ဘူး။ ဓာတ်ခွဲခန်းအဖြေ C က ဘယ်အိုးရဲ့ အဖြေမှန်း မသိတော့ဘူး။
အဘိဓမ္မာသဘောအရ ပြောရရင် "အာရမ္မဏ" (အာရုံ) တော့ ရှိတယ်၊ ဒါပေမဲ့ "သဟဇာတ" (အတူတကွ ယှဉ်တွဲမှု) နဲ့ "ဥပနိဿယ" (မှီရာအကြောင်း) တွေ ပြတ်တောက်သွားတာ။ အဲဒီအခါ ဓာတ်တော်အိုး A ဟာ တန်ဖိုးရှိတဲ့ ပူဇော်ဖွယ် ဖြစ်မနေတော့ဘဲ၊ "Unknown Object" (အမည်မသိ ပစ္စည်း) အဖြစ် တန်ဖိုးကျသွားတယ်။ ရုပ် (Matter) သက်သက် ကျန်ပြီး၊ အဓိပ္ပာယ် (Information) ပျောက်ဆုံးသွားတာပါ။
ဒီပြဿနာကို ဖြေရှင်းဖို့ ဦးဇင်းတို့က Template T136 (Relational Data Linkage Log) ကို အသုံးပြုခဲ့ရတယ်။ T136 ဆိုတာ ပဋ္ဌာန်းနည်းကျ Database တစ်ခုပါပဲ။
ဒီပစ္စည်း (Object) နဲ့ ဒီမှတ်တမ်း (Record) ဘယ်လို ပတ်သက်လဲ (Relation Type)။
အကြောင်း (Cause) နဲ့ အကျိုး (Effect) ကို ပြန်လည် ဆက်စပ်ပေးခြင်း (Re-linking)။
လပေါင်းများစွာ အချိန်ယူပြီး စာရွက်စာတမ်းဟောင်းတွေ၊ ဓာတ်ပုံမှတ်တမ်းတွေ၊ ရက်စွဲတွေကို တိုက်ဆိုင်စစ်ဆေးပြီးမှ ဓာတ်တော်အိုး A ဟာ ၁၉၅၀ ခုနှစ်က ဆရာကြီး ဦး... လှူဒါန်းခဲ့တဲ့ ပစ္စည်းပါလား ဆိုတာ ပြန်ပေါ်လာတယ်။ အဲဒီ "Linkage" (ဆက်စပ်မှု) ပြန်ရတဲ့အချိန်မှာ ပစ္စည်းရဲ့ တန်ဖိုးဟာ ချက်ချင်း ပြန်တက်လာတယ်။
ဒီဖြစ်စဉ်မှာ Policy 3, Article 3.4 (Holistic Record Keeping) က အရေးကြီးတဲ့ အခန်းကဏ္ဍက ပါဝင်ပါတယ်။
"Records shall not be isolated fragments. Every physical object must be maintained within its web of informational context (provenance, scientific data, and spiritual history)." (မှတ်တမ်းများကို အပိုင်းအစများအဖြစ် မထားရှိရ။ ရုပ်ဝတ္ထုပစ္စည်းတိုင်းကို ၎င်း၏ အချက်အလက် ကွန်ရက် (သမိုင်း၊ သိပ္ပံ၊ သဒ္ဓါ) အတွင်း၌ ထိန်းသိမ်းရမည်)။
ဒကာကြီး၊ ဒကာမကြီးတို့...
အဘိဓမ္မာနေ့မှာ ဦးဇင်း ပေးချင်တဲ့ Message ကတော့ -
၁။ Life is Information Processing: ဦးဇင်းတို့ရဲ့ ဘဝဆိုတာ အချက်အလက်တွေကို စီမံခန့်ခွဲနေရတာပါ။ မျက်စိက မြင်တယ် (Input)၊ စိတ်က ခံစားတယ် (Processing)၊ ကံအလုပ်ကို လုပ်တယ် (Output)။
၂။ Check Your Inputs: ကိုယ့်စိတ်ထဲကို နေ့စဉ် ဘယ်လို အာရုံ (Data) တွေ ထည့်နေသလဲ။ Facebook ပေါ်က အမုန်းစကားတွေ၊ အတင်းအဖျင်းတွေ ထည့်နေရင် Output က "ဒေါသ၊ မောဟ" ပဲ ထွက်မှာပေါ့။ ပဋ္ဌာန်းအရ "အသေဝနပစ္စယော" (မှီဝဲခြင်း အကြောင်းတရား) က အရေးကြီးတယ်။ ကုသိုလ် အချက်အလက်တွေကို များများ မှီဝဲမှ ကုသိုလ်စိတ်တွေ ဖြစ်မှာ။
၃။ System Architecture: ဘုရားရှင် ဟောတဲ့ အဘိဓမ္မာဟာ စိတ်ကို ဘယ်လို "Debug" လုပ်မလဲ၊ ဗိုင်းရပ်စ် (ကိလေသာ) တွေကို ဘယ်လို ဖယ်ရှားမလဲ ဆိုတဲ့ လက်စွဲစာအုပ်ပါပဲ။
အဘိဓမ္မာကို သင်ယူတယ်ဆိုတာ စာကျက်တာ သက်သက် မဟုတ်ဘဲ၊ ကိုယ့်ဘဝရဲ့ Operating System ကို နားလည်အောင် လုပ်တာပါ။
ဒီည သီတင်းကျွတ် မီးထွန်းတဲ့အခါ ဆီမီးခွက်လေးတွေကို ကြည့်ပြီး ဆင်ခြင်ပါ။
"ဆီ (Matter) ရှိလို့၊ မီးစာ (Condition) ရှိလို့၊ မီးတောက် (Process) ဖြစ်လာတာ။ ဒါဟာ ငါ မဟုတ်၊ သူ မဟုတ်၊ အကြောင်းအကျိုး (Relation) သက်သက်ပါလား။"
အဲဒီလို မြင်ရင် ဒကာကြီးတို့ဟာ အဘိဓမ္မာကို လက်တွေ့ ပူဇော်သူတွေ ဖြစ်သွားပါပြီ။
အဝိဇ္ဇာ အမှောင်ထုဆိုတာ "Connection Error" ပါပဲ။ အကြောင်းအကျိုးကို မမြင်လို့ မှောင်နေတာ။ ပညာဆိုတာကတော့ အရာခပ်သိမ်းရဲ့ ဆက်စပ်မှုကို မြင်လိုက်တဲ့ "System Connected" အခြေအနေပါပဲ။
ကဲ... ယနေ့ သီတင်းကျွတ် အဘိဓမ္မာအခါတော်နေ့မှာ ဟောကြားအပ်သော "အဘိဓမ္မာနှင့် အချက်အလက်ဆိုင်ရာ ဒဿန" တရားတော်ကို နာယူပြီး၊ မိမိတို့၏ ဘဝခန္ဓာ အဖွဲ့အစည်းကြီးကို အဘိဓမ္မာဉာဏ်မျက်စိဖြင့် ဓာတ်ခွဲစိတ်ဖြာကာ၊ အကြောင်းအကျိုး အမှန်တရားကို သိမြင်နိုင်ကြပါစေကုန်သတည်း။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု (၃) ကြိမ်။
သာဓု... သာဓု... သာဓု။
ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက
The Office Of Siridantamahapalaka
The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.
နေ့စွဲ - ၉၊ အောက်တိုဘာ၊ ၂၀၂၂။
ORCID: 0009-0000-0697-4760
Website: www.siridantamahapalaka.com
Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.
တရားတော်များကိုနေ့စဥ်နာယူနိုင်ပါရန် Facebook Group https://www.facebook.com/share/g/1AefhUBU85/ ကို Join ကာ တရားတော်နာကြွရောက်ကြပါလို့ဖိတ်ကြားအပ်ပါတယ်။
