နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ (၃) ကြိမ်။
အနန္တောအနန္တငါးပါးကို အာရုံပြု၍ ညီညာဖြဖြ ကန်တော့ကြပါစို့။
နမော ဗုဒ္ဓဿ၊ နမော ဓမ္မဿ၊ နမော သံဃဿ၊ နမော မာတာပိတုဿ၊ နမော အာစရိယဿ။
ယနေ့ ဒီဇင်ဘာလ ၂ ရက်နေ့၊ ကျွန်စနစ် ပပျောက်ရေးနေ့မှာ လူသားအချင်းချင်း ကျွန်ပြုခြင်းကင်းဝေးပြီး လွတ်လပ်မှုနှင့် လူ့ဂုဏ်သိက္ခာကို ဓမ္မအလင်းဖြင့် ဆင်ခြင်နိုင်ကြပါစေကြောင်း ဦးစွာ ပတ္ထနာပြုပါတယ်။
ဦးဇင်းတို့ သူတော်ကောင်းတို့ ဒီနေ့ဟာ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းမှာ ကျွန်စနစ် ပပျောက်ရေးနေ့ (International Day for the Abolition of Slavery) အဖြစ် သတ်မှတ်ထားတဲ့ နေ့ထူးနေ့မြတ် ဖြစ်ပါတယ်။ ခေတ်သစ်ကမ္ဘာမှာ ရှေးခေတ်ကလို သံခြေကျင်းခတ်ထားတဲ့ ကျွန်စနစ်မျိုး မရှိတော့ဘူးလို့ ထင်ရပေမယ့်၊ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကျွန်ပြုမှုတွေ၊ လုပ်အားခေါင်းပုံဖြတ်မှုတွေနဲ့ လူသားဂုဏ်သိက္ခာကို နင်းခြေတဲ့ ဖြစ်ရပ်တွေကတော့ ရှိနေဆဲပါပဲ။ ဒီအချက်နဲ့ ပတ်သက်ပြီး လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်ပေါင်း ၂၅၀၀ ကျော်ကတည်းက ဘုရားရှင်ဟာ သိင်္ဂါလောဝါဒသုတ်မှာ အလုပ်ရှင်နဲ့ အလုပ်သမားကြား ထားရှိရမယ့် ဂုဏ်သိက္ခာရှိတဲ့ ဆက်ဆံရေးကို အသေးစိတ် ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါတယ်။
ဒီနေရာမှာ သိင်္ဂါလောဝါဒသုတ်လာ ပါဠိတော်လေးတစ်ခုကို အာရုံပြုကြည့်ရအောင်။ ဘုရားရှင်က အလုပ်ရှင်ဖြစ်တဲ့ ဒကာကြီးတွေ အလုပ်သမားတွေကို ဘယ်လိုစောင့်ရှောက်ရမလဲဆိုတာကို "ယထာဗလံ ကမ္မန္တသံဝိဓာနေန" လို့ ဟောထားပါတယ်။ ဒီပါဠိတော်ကို အနက်ဖွင့်ကြည့်လိုက်ရင်... ယထာဗလံ - မိမိတို့ရဲ့ အင်အားနဲ့အညီ၊ ကမ္မန္တ - အလုပ်တာဝန်တွေကို၊ သံဝိဓာနေန - စီမံခန့်ခွဲခြင်းအားဖြင့် (စောင့်ရှောက်ရမည်) လို့ အဓိပ္ပာယ်ရပါတယ်။ ဒါကို ဦးဇင်းတို့ ခေတ်သစ် Human Rights နဲ့ Legal Reasoning ရှုထောင့်ကနေ နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာကြည့်ရင် "လုပ်နိုင်စွမ်းထက် ပိုတဲ့ ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးကို မပေးခြင်း" ဆိုတဲ့ လူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ အခြေခံမူကို တွေ့ရပါလိမ့်မယ်။
ပါဠိထဲမှာ ဒီလိုပြောထားတာဟာ သီအိုရီသက်သက် မဟုတ်ပါဘူး၊ လက်တွေ့ဘဝရဲ့ Strategic Management ကို ညွှန်ပြနေတာပါ။ အလုပ်ရှင်က အလုပ်သမားကို ကျွန်လိုသဘောမထားဘဲ၊ သူ့ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်အင်အား၊ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ခံနိုင်ရည်နဲ့အညီ အလုပ်တွေကို ခွဲဝေသတ်မှတ်ပေးရမယ်လို့ ဆိုလိုတာပါ။ အခု ဦးဇင်း ပြောခဲ့တဲ့အကြောင်းကို ကိုယ့်ဘဝနဲ့ ပြန်ချိန်ကြည့်လိုက်တဲ့အခါ... ဦးဇင်းတို့ သာသနာပြုလုပ်ငန်းတွေမှာဖြစ်ဖြစ်၊ ပြတိုက်လုပ်ငန်းတွေမှာဖြစ်ဖြစ် ဝန်ထမ်းတွေ၊ စေတနာ့ဝန်ထမ်းတွေကို ခိုင်းစေတဲ့အခါ သူတို့ရဲ့ ဂုဏ်သိက္ခာကို လေးစားဖို့ ဘယ်လောက် အရေးကြီးသလဲဆိုတာ ပေါ်လွင်လာပါတယ်။
အေး... ဒီအချက်ကို ခေတ်သစ်ဘက်ကနေ ကြည့်လိုက်ရင် ပိုပြီးရှင်းသွားပါလိမ့်မယ်။ ဥပဒေပညာမှာ "Duty of Care" လို့ခေါ်တဲ့ ဂရုစိုက်ရမယ့် တာဝန်ရှိပါတယ်။ အလုပ်ရှင်ဟာ အလုပ်သမားအပေါ်မှာ ဘေးကင်းလုံခြုံမှုနဲ့ ဂုဏ်သိက္ခာရှိမှုကို အာမခံရပါမယ်။ ဒါဟာ ကျွန်စနစ်ရဲ့ ဆန့်ကျင်ဘက် လွတ်လပ်တဲ့ လူမှုစနစ်ရဲ့ အခြေခံပါပဲ။ ဒီပါဠိတော်လာ "ယထာဗလံ" ဆိုတဲ့ စကားလုံးဟာ ခေတ်သစ် အလုပ်သမားဥပဒေတွေရဲ့ အနှစ်သာရကို ကြိုတင်ဟောကြားခဲ့သလို ဖြစ်နေပါတယ်။
ဦးဇင်းတို့ သွာဂတပြတိုက်မှာ တကယ့်ကို ဒီလိုဖြစ်ရပ်မျိုး ကြုံခဲ့ဖူးပါတယ်။ Case-R336 လို့ မှတ်တမ်းတင်ထားတဲ့ ဖြစ်ရပ်တစ်ခုမှာ၊ ပြတိုက်ရဲ့ ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းရေး လုပ်ငန်းခွင်အတွင်းမှာ အလုပ်သမားခေါင်းဆောင်တစ်ဦးက လက်အောက်ငယ်သားတွေကို အချိန်ပိုတွေ အတင်းအကြပ်ခိုင်းစေပြီး၊ သူတို့ရဲ့ နားရက်တွေကို ပိတ်ပင်တဲ့အထိ ဖြစ်ခဲ့ဖူးပါတယ်။ ဒါဟာ လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှု ဖြစ်သလို၊ ဗုဒ္ဓရဲ့ သိင်္ဂါလောဝါဒသုတ်လာ မူဝါဒနဲ့လည်း ဆန့်ကျင်နေပါတယ်။ အဲ့ဒီအချိန်မှာ ဦးဇင်းတို့က Policy 7, Article 7.2 (Safeguarding Human Dignity) ကို ချက်ချင်း အသုံးချခဲ့ရပါတယ်။
ဒီနေရာမှာ Template T222 (Conflict Chronology Log) ကို စာရွက်တစ်ရွက်အဖြစ် မမြင်ဘဲ လမ်းညွှန်အဖြစ် မြင်ရပါမယ်။ ဦးဇင်းတို့က ဖြစ်စဉ်တစ်ခုချင်းစီကို အချိန်နဲ့တပြေးညီ မှတ်တမ်းတင်ပြီး၊ ဘယ်နေရာမှာ အလုပ်သမားတွေရဲ့ အခွင့်အရေးကို ထိခိုက်စေသလဲဆိုတာကို Audit လုပ်ခဲ့ပါတယ်။ စည်းကမ်းဆိုတာ အတားအဆီး မဟုတ်ဘဲ ကာကွယ်ရေးဆိုတာ ဒီအခါမှာ ပေါ်လွင်လာပါတယ်။ အလုပ်သမားတွေရဲ့ အင်အားနဲ့ မမျှတဲ့ အလုပ်တွေကို ပြန်လည်ညှိနှိုင်းပေးခဲ့ပြီး၊ သူတို့ရဲ့ ဂုဏ်သိက္ခာကို ပြန်လည် တည်ဆောက်ပေးခဲ့ပါတယ်။
ဒီအချက်ကို နားထောင်နေရင်း ကိုယ့်စိတ်ထဲ ဘာဖြစ်နေသလဲဆိုတာကိုလည်း သတိထားကြည့်ပါ။ တစ်ခါတလေ ဦးဇင်းတို့က ကိုယ့်အောက်ကလူကို "ငါပေးတဲ့ လစာနဲ့ စားနေရတာပဲ" ဆိုတဲ့ စိတ်နဲ့ ကျွန်လို သဘောထားမိတတ်ကြပါတယ်။ အဲ့ဒီ "ငါ" ဆိုတဲ့ မာနကနေ ကျွန်ပြုလိုတဲ့စိတ် ဖြစ်လာတာပါ။ တကယ်တော့ လူသားအားလုံးဟာ ကံတရားရဲ့ လက်အောက်မှာ တူညီကြပါတယ်။ ဘုရားရှင်က ကျွန်စနစ်ကို ဆန့်ကျင်ရုံတင်မကဘဲ၊ ကျွန်ဘဝက လွတ်မြောက်လာသူတွေကိုတောင် သာသနာ့ဘောင်ထဲမှာ အဆင့်အတန်းတူ လက်ခံပေးခဲ့တာဟာ သမိုင်းဝင် လူ့အခွင့်အရေး လှုပ်ရှားမှုကြီးပါပဲ။
ဒီအချက်အားလုံးကို ဆက်စပ်ကြည့်လိုက်တဲ့အခါ သင်ခန်းစာတစ်ခု ထင်ရှားလာပါတယ်။ ကျွန်စနစ်ဆိုတာ အပြင်ပန်း သံခြေကျင်းတင်မကဘဲ၊ စိတ်ထဲမှာရှိတဲ့ "လောဘ၊ ဒေါသ၊ မာန" ဆိုတဲ့ သံခြေကျင်းတွေက ပိုပြီး ကြောက်စရာကောင်းပါတယ်။ အခြားသူကို နှိပ်စက်လိုတဲ့စိတ်ဟာ ကိုယ့်ကိုကိုယ် အကုသိုလ်ရဲ့ ကျွန်ဖြစ်အောင် လုပ်နေတာပါ။ ဒီတရားကို နာပြီးတဲ့နောက် ကိုယ့်ရဲ့ လုပ်ငန်းခွင်မှာဖြစ်ဖြစ်၊ အိမ်မှာဖြစ်ဖြစ် ကိုယ့်အပေါ် မှီခိုနေသူတွေကို "လူသား" တစ်ယောက်အနေနဲ့ ဘယ်လောက်အထိ လေးလေးစားစား ဆက်ဆံမိသလဲဆိုတာကို ပြန်လည် ဆင်ခြင်ကြည့်ကြရအောင်။
ယနေ့ ဟောကြားအပ်သော 'ကျွန်စနစ်ပပျောက်ရေးနှင့် လူသားဂုဏ်သိက္ခာ' တရားတော်ကို နာယူကြရသော သင်သူတော်ကောင်း အပေါင်းတို့သည် သူတစ်ပါး၏ လွတ်လပ်ခွင့်နှင့် ဂုဏ်သိက္ခာကို လေးစားနိုင်ကြပြီး၊ မိမိတို့ကိုယ်တိုင်လည်း ကိလေသာကျွန်ဘဝမှ လွတ်မြောက်ကာ ငြိမ်းချမ်းမှု အစစ်အမှန်ကို ရရှိကြပါစေကုန်သတည်း။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု (၃) ကြိမ်။
ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက
The Office Of Siridantamahapalaka
The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.
[www.siridantamahapalaka.com](https://www.google.com/search?q=https://www.siridantamahapalaka.com)
နေ့စွဲ - ဒီဇင်ဘာ ၂၊ ၂၀၂၂
ORCID: 0009-0000-0697-4760
သာသနာတော်၏ လူမှုရေးကျင့်ဝတ်များနှင့် ဓာတ်တော်မြတ်များ ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်မှု အတွေ့အကြုံများကို ပိုမိုသိရှိလိုပါက ဦးဇင်းတို့၏ Facebook Group တွင် လာရောက်လေ့လာနိုင်ပါကြောင်း ဖိတ်ခေါ်အပ်ပါသည်။
