Day 335 Dec 1, 2022 အေအိုင်ဒီအက်စ်နှင့် ခန္ဓာကိုယ်စောင့်ရှောက်မှု (Immunology) နိကာယ်: မဇ္ဈိမနိကာယ် – မာဂဏ္ဍိယသုတ် ခေတ်သစ်သိပ္ပံ: Immunology (ခုခံအားဗေဒ) Case Study: Case-H335 (Health & Stigma Incident) Template/Policy: T156 / Policy 9, Art. 9.3
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ (၃) ကြိမ်။
အနန္တောအနန္တငါးပါးကို အာရုံပြု၍ ညီညာဖြဖြ ကန်တော့ကြပါစို့။
နမော ဗုဒ္ဓဿ၊ နမော ဓမ္မဿ၊ နမော သံဃဿ၊ နမော မာတာပိတုဿ၊ နမော အာစရိယဿ။
ဒီဇင်ဘာလ၏ အစ၊ ကမ္ဘာ့ AIDS နေ့နှင့် ကျန်းမာရေး သတိပေးချက်များကို အာရုံပြုကာ ခန္ဓာကိုယ်၏ ခုခံအားစနစ်နှင့် ကိလေသာခုခံအားကို နှိုင်းယှဉ်၍ ဆင်ခြင်ကြပါစို့။
ယနေ့ ဒီဇင်ဘာလ ၁ ရက်နေ့ဟာ ကမ္ဘာ့အေအိုင်ဒီအက်စ်နေ့ ဖြစ်ပါတယ်။ ဦးဇင်းတို့ သွာဂတပြတိုက်မှာ ဓာတ်တော်မြတ်တွေကို ရေရှည်တည်တံ့အောင် ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်သလိုပဲ၊ ဒကာ ဒကာမတို့ရဲ့ အဖိုးတန်လှတဲ့ လူ့ခန္ဓာကိုယ်ကြီးကိုလည်း ရောဂါဘယတွေရန်က ကာကွယ်ဖို့ အသိပညာ ဗဟုသုတတွေ ရှိနေရပါမယ်။ ဘုရားရှင်က မဇ္ဈိမနိကာယ်၊ မာဂဏ္ဍိယသုတ်မှာ "အာရောဂျပရမာ လာဘာ" လို့ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါတယ်။ ဒီပါဠိတော်ကို ကြည့်ရင် အာရောဂျ-ဆိုတာ ရောဂါကင်းခြင်း၊ ပရမာ-ဆိုတာ အမြတ်ဆုံး၊ လာဘာ-ဆိုတာ လာဘ်ကြီးဖြစ်ခြင်းလို့ အဓိပ္ပာယ်ရပါတယ်။ ဒါကို ဦးဇင်းတို့ စကားပြေနဲ့ ပြန်ကြည့်ရင် "ရောဂါကင်းခြင်းသည် အမြတ်ဆုံးသော လာဘ်ကြီးဖြစ်ပေသည်" လို့ ဆိုလိုတာပါ။
ဒီနေရာမှာ ဒကာကြီးတစ်ယောက်က မေးစရာရှိလာမယ်၊ "ဦးဇင်း... ရောဂါဆိုတာ ခန္ဓာကိုယ်မှာပဲ ရှိတာလား" လို့ မေးရင်၊ ဦးဇင်းတို့က ခေတ်သစ် Immunology လို့ခေါ်တဲ့ ခုခံအားဗေဒနဲ့ ယှဉ်ပြီး စဉ်းစားကြည့်ရအောင်။ ခန္ဓာကိုယ်မှာ ပြင်ပက ဗိုင်းရပ်စ်တွေ၊ ဘက်တီးရီးယားတွေ ဝင်မလာအောင် ခုခံအားစနစ် (Immune System) က ကာကွယ်ပေးထားသလိုပဲ၊ စိတ်မှာလည်း ကိလေသာဗိုင်းရပ်စ်တွေ ဝင်မလာအောင် "သတိ" ဆိုတဲ့ ခုခံအား လိုအပ်ပါတယ်။ HIV ဗိုင်းရပ်စ်ဟာ ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ ခုခံအားစနစ်ကို ဖျက်စီးသလိုပဲ၊ အကုသိုလ်တရားတွေဟာလည်း လူတစ်ယောက်ရဲ့ ကိုယ်ကျင့်တရားနဲ့ ဂုဏ်သိက္ခာကို အတွင်းထဲကနေ တိုက်စားပစ်တာပါ။
Conceptual visualization of the biological immune response alongside the cognitive monitoring system (Vīmaṃsā) for overall health management.
အေး... ဒီအချက်ကို သိပ္ပံနည်းကျ မြင်ကွင်းတစ်ခုနဲ့ ယှဉ်ကြည့်ရင် ပိုပြီးထင်ရှားပါလိမ့်မယ်။ Immunology မှာ "Self" နဲ့ "Non-self" ကို ခွဲခြားသိဖို့ အရေးကြီးပါတယ်။ ခုခံအားစနစ်က ကိုယ့်ဆဲလ်နဲ့ ပြင်ပရန်သူကို မှားယွင်းတိုက်ခိုက်ရင် Autoimmune ဖြစ်သလိုပဲ၊ ဦးဇင်းတို့ ဓမ္မလမ်းမှာလည်း "မိမိ" ရဲ့ ကောင်းကျိုးနဲ့ "ပြင်ပ" က လာတဲ့ အဆိပ်အတောက်တွေကို ခွဲခြားမသိရင် ဘဝဟာ ပျက်စီးတတ်ပါတယ်။ အထူးသဖြင့် HIV/AIDS လို ရောဂါမျိုးကို ရင်ဆိုင်ရတဲ့အခါ ဆေးပညာအရ ကုသမှုအပြင်၊ လူမှုပတ်ဝန်းကျင်ရဲ့ ခွဲခြားဆက်ဆံမှု (Stigma) ကင်းစင်ဖို့ကလည်း စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ခုခံအားအတွက် အလွန်အရေးကြီးပါတယ်။
ဦးဇင်းတို့ သွာဂတပြတိုက်မှာ တကယ့်ကို ဒီလိုဖြစ်ရပ်မျိုး ကြုံခဲ့ဖူးပါတယ်။ Case-H335 လို့ မှတ်တမ်းတင်ထားတဲ့ အဖြစ်အပျက်တစ်ခုမှာ၊ ပြတိုက်နဲ့ နီးစပ်တဲ့ ဝန်ထမ်းတစ်ဦးရဲ့ မိသားစုဝင်တစ်ယောက်မှာ ရောဂါပိုးရှိနေတယ်လို့ သတင်းထွက်လာတဲ့အခါ၊ အခြားသူတွေက ဝိုင်းပြီး ရှောင်ကြဉ်တာ၊ ကဲ့ရဲ့တာမျိုးတွေ လုပ်လာကြပါတယ်။ အဲ့ဒီအချိန်မှာ ဦးဇင်းတို့ သွာဂတရဲ့ Policy 9, Article 9.3 ကို အသုံးချခဲ့ရပါတယ်။ ဒီမူဝါဒမှာ "မည်သူ့ကိုမျှ ရောဂါအခြေအနေကြောင့် ခွဲခြားဆက်ဆံခြင်းမပြုရ၊ လူသားချင်းစာနာမှုဖြင့် ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရမည်" လို့ အတိအလင်း ပြဌာန်းထားပါတယ်။
ဒီလိုအခြေအနေမျိုးမှာ မူဝါဒ (Policy) မရှိဘူးဆိုရင် ဘာဖြစ်သွားမလဲ စဉ်းစားကြည့်ပါ။ အကုသိုလ်တွေ ပွားပြီး အဖွဲ့အစည်းထဲမှာ မေတ္တာပျက်သွားနိုင်ပါတယ်။ ဦးဇင်းတို့က Template T156 (Staff Welfare & Health Support Record) ကို ဖွင့်ပြီး၊ အဲ့ဒီလူနာအတွက် လိုအပ်တဲ့ ဆေးဝါးအကူအညီနဲ့ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ နှစ်သိမ့်မှုတွေကို စနစ်တကျ မှတ်တမ်းတင် ကူညီပေးခဲ့ပါတယ်။ ဒါဟာ ဓမ္မနဲ့ စီမံခန့်ခွဲမှုကို ပေါင်းစပ်လိုက်တာပါပဲ။
ဘုရားရှင်က မာဂဏ္ဍိယပုဏ္ဏားကို ဟောသလိုပဲ၊ လူတွေဟာ အနာရောဂါကြီးကို အကောင်းမှတ်ပြီး သာယာနေတတ်ကြပါတယ်။ တကယ့် ချမ်းသာစစ်ဆိုတာ ခန္ဓာကိုယ် ကျန်းမာရုံတင်မကဘဲ၊ ကိလေသာအပူမီးတွေ ကင်းစင်မှ ရတာပါ။ ဒါကြောင့် နေ့စဉ်ဘဝမှာ ကိုယ့်ရဲ့ ခုခံအားစနစ်ကို မြှင့်တင်ဖို့ အစားအသောက်၊ အနေအထိုင် ဆင်ခြင်သလို၊ စိတ်ရဲ့ ခုခံအားဖြစ်တဲ့ သီလ၊ သမာဓိ၊ ပညာကိုလည်း တစ်နေ့ထက်တစ်နေ့ ပိုပြီး ခိုင်မာအောင် တည်ဆောက်ကြဖို့ တိုက်တွန်းလိုပါတယ်။
ယနေ့ ဟောကြားအပ်သော 'အေအိုင်ဒီအက်စ်နှင့် ခန္ဓာကိုယ်စောင့်ရှောက်မှု' တရားတော်ကို နာယူကြရသော သင်သူတော်ကောင်း အပေါင်းတို့သည် ရောဂါဆိုးများမှ ကင်းဝေးပြီး ကျန်းမာကြပါစေ၊ မိမိတို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာနှင့် စိတ်ဝိညာဉ်ကို ကောင်းစွာ စောင့်ရှောက်နိုင်ကြသူများ ဖြစ်ကြပါစေကုန်သတည်း။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု (၃) ကြိမ်။
ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက
The Office Of Siridantamahapalaka
The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.
နေ့စွဲ - ဒီဇင်ဘာ ၁၊ ၂၀၂၂
ORCID: 0009-0000-0697-4760
သာသနာတော်နှင့် ဓာတ်တော်မြတ်များအကြောင်း ပိုမိုလေ့လာလိုပါက ဦးဇင်းတို့၏ Facebook Group တွင် လာရောက်ဆွေးနွေး မေးမြန်းနိုင်ပါကြောင်း ဖိတ်ခေါ်အပ်ပါသည်။