၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ (၂၅) ရက်၊ ကြာသပတေးနေ့
"အနာဂတ်ဆီသို့ ပစ်လွှတ်လိုက်သော မြှားတစ်စင်း" (Futurism and Strategic Focus)
"နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ" (၃) ကြိမ်။
"အနန္တောအနန္တငါးပါးကို အာရုံပြု၍ ညီညာဖြဖြ ကန်တော့ကြပါစို့"
နမော ဗုဒ္ဓဿ - သစ္စာလေးပါး မြတ်တရားကို ပိုင်းခြားထင်ထင် သိမြင် တော်မူသော ရှင်တော် မြတ်စွာဘုရားသခင် ကိုယ်တော်မြတ်ကြီးအား နမော - ရည်ညွှတ် သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာ မြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင် ဘုရား။
နမော ဓမ္မဿ - မဂ်လေးတန်၊ ဖိုလ်လေးတန်၊ နိဗ္ဗာန် ပရိယတ် ဆယ်ပါးသော တရားတော်မြတ်အား။ နမော - ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
နမော သံဃဿ - မဂ်၌တည်သော ပုဂ္ဂိုလ်လေးပါး ဖိုလ်၌တည်သော ပုဂ္ဂိုလ်လေးပါး ဤ ရှစ်ပါးသော အရိယာ သံဃာတော်မြတ်အား။ နမော - ရည်ညွှတ် သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံ မိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
နမော မာတာပိတုဿ - မိဘနှစ်ပါးအား။ နမော - ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာ မြတ်နိုးလက်စုံ မိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
နမော အာစရိယဿ - ဝိပဿနာ ဉာဏ်မျက်စိနှစ်ကွင်း အလင်းရအောင် သစ္စာလေးပါးတရားတော်နှင့် ကုသပေးတော်မူသော ကျေးဇူးတော်ရှင် မိုးကုတ်ဆရာတော် ဘုရား ကြီး နှင့် မုံလယ်ဆရာတော် ဘုရားကြီးအား။ နမော - ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာ ဖြင့် ပန်ထွာ မြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
ယနေ့ ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ (၂၅) ရက်၊ ကြာသပတေးနေ့ကို ရောက်ရှိလာခဲ့ပါပြီ။ ဒီနေ့ ဦးဇင်းတို့ ဆွေးနွေးမယ့် ခေါင်းစဉ်ကတော့ "အနာဂတ်မျှော်မှန်းချက်နှင့် သမာဓိ" (Futurism and Strategic Focus) ဖြစ်ပါတယ်။ "သမာဓိ" လို့ ဆိုလိုက်ရင် လူတော်တော်များများက "လက်ရှိတည့်တည့်ကို ရှုမှတ်တာ" (Present Moment Awareness) လို့ပဲ ပြေးမြင်တတ်ကြတယ်။ မှန်ပါတယ်။ ဝိပဿနာရှုထောင့်က ကြည့်ရင်တော့ ပစ္စုပ္ပန်တည့်တည့်က အရေးကြီးဆုံးပါပဲ။ ဒါပေမယ့် "စီမံခန့်ခွဲမှု သမာဓိ" (Management Samadhi) နဲ့ "သာသနာပြု သမာဓိ" ရှုထောင့်က ကြည့်မယ်ဆိုရင်တော့ လက်ရှိအချိန်လေး တစ်ခုတည်းကို ကြည့်နေလို့ မရပါဘူး။ "အနာဂတ်" (Future) ဆိုတဲ့ ခရီးရှည်ကြီးကိုပါ လှမ်းမျှော်ကြည့်နိုင်တဲ့ "ဉာဏ်မျက်လုံး" ရှိဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။
ဒါကြောင့် ဒီနေ့ တရားပွဲကို ပုံမှန်နဲ့မတူဘဲ ထူးခြားတဲ့ စိတ်ကူးယဉ် ခရီးစဉ်လေးတစ်ခုနဲ့ စတင်ချင်ပါတယ်။ ဒကာ ဒကာမတို့ အားလုံး မျက်စိလေးတွေ ခဏမှိတ်ထားပြီး ဦးဇင်း ခေါ်ဆောင်သွားမယ့် နေရာကို စိတ်ကူးနဲ့ လိုက်ကြည့်ပေးကြပါ။
အခုအချိန်ဟာ ၂၀၂၂ ခုနှစ် မဟုတ်တော့ပါဘူး။ သက္ကရာဇ် ၂၀၇၂ ခုနှစ် (နောက်ထပ် နှစ်ပေါင်း ၅၀ အကြာ) ကို ရောက်ရှိနေပြီလို့ မြင်ယောင်ကြည့်ပါ။ အဲဒီအချိန်မှာ ဦးဇင်းတို့ သွာဂတပြတိုက်ကြီးက ဘယ်လို ပုံစံ ရှိနေမလဲ။ အပြင်မှာ ရာသီဥတုတွေ ပြောင်းလဲပြီး နည်းပညာတွေ အဆမတန် တိုးတက်နေပြီ။ ပြတိုက်ရဲ့ မြေအောက်ခန်း တစ်နေရာမှာ အသက် (၂၀) အရွယ် လူငယ် ပြတိုက်မှူးလေး တစ်ယောက်ဟာ ရှေးဟောင်း ဖိုင်တွဲတစ်ခုကို ဖွင့်ဖတ်နေတယ်။ အဲဒီ ဖိုင်တွဲရဲ့ ခေါင်းစဉ်က "၂၀၂၂ ခုနှစ် - မူဝါဒ ချမှတ်ခြင်း မှတ်တမ်း" တဲ့။ သူက စာရွက်ဟောင်းလေး တစ်ရွက်ကို ကိုင်ကြည့်ပြီး ရေရွတ်လိုက်တယ်။ "ဩော်... လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ် ၅၀ တုန်းက ဘိုးဘေးတွေဟာ ဒီဆုံးဖြတ်ချက်ကို သတ္တိရှိရှိ ချမှတ်ခဲ့ကြလို့သာ ဒီနေ့အချိန်ထိ ဓာတ်တော်တွေ ကျန်နေခဲ့တာပါလား" လို့ ကျေးဇူးတင်စကား ပြောနေတယ်။
အဲဒီ လူငယ်လေး ကျေးဇူးတင်နေတဲ့ "ဆုံးဖြတ်ချက်" က ဘာလဲ။ အဲဒါကို သိရဖို့အတွက် လက်ရှိ ၂၀၂၂ ခုနှစ်ကို ပြန်လာပြီး၊ အဲဒီ ဆုံးဖြတ်ချက်ရဲ့ အခြေခံဖြစ်တဲ့ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားရဲ့ ပါဠိတော် တစ်ခုကို အရင်ဆုံး လေ့လာကြည့်ကြရအောင်။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ တိကနိပါတ်၊ စက္ခုမသုတ် မှာ ဘုရားရှင်က ခေါင်းဆောင်ကောင်း တစ်ယောက်မှာ ရှိရမယ့် အရည်အချင်း (၃) ပါးကို ဟောကြားခဲ့ပါတယ်။
"ဣဓ ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခု စက္ခုမာ စ ဟောတိ၊ ဝိဓုရော စ၊ နိဿယသမ္ပန္နော စ။"
ဒီပါဠိတော်ရဲ့ အနက်အဓိပ္ပာယ်ကို "Future Vision" (အနာဂတ်အမြင်) ရှုထောင့်ကနေ ဖွင့်ဆိုကြည့်ရအောင်။
ဘိက္ခဝေ - ရဟန်းတို့၊ ဣဓ - ဤသာသနာတော်၌ (သို့မဟုတ် ဤလောက၌)၊ ဘိက္ခု - ရဟန်းသည် (သို့မဟုတ် ခေါင်းဆောင်သည်)၊ စက္ခုမာ စ - (အနာဂတ် အကျိုးနှင့် အပြစ်ကို ကြိုတင်မြင်နိုင်သော) မျက်စိအမြင်နှင့်လည်း ပြည့်စုံ၏။ ဝိဓုရော စ - (ထိုအမြင်အတိုင်း ဖြစ်အောင် ဆောင်ရွက်နိုင်သော) ဝန်ကို ဆောင်ရွက်နိုင်စွမ်းလည်း ရှိ၏။ နိဿယသမ္ပန္နော စ - (မိမိ၏ လုပ်ရပ်ကို ထောက်ခံအားပေးမည့်) အမှီသဟဲ ကောင်းနှင့်လည်း ပြည့်စုံ၏။
ဒီနေရာမှာ အရေးကြီးဆုံးက "စက္ခုမာ" (မျက်စိအမြင် ရှိခြင်း) ဆိုတဲ့ အချက်ပါပဲ။ သာမန်မျက်စိကို ပြောတာ မဟုတ်ပါဘူး။ "မဖြစ်သေးတာကို ကြိုမြင်တဲ့ မျက်စိ" (Strategic Foresight) ကို ပြောတာပါ။ ခေတ်သစ် စီမံခန့်ခွဲမှု ပညာရှင်တွေက ဒါကို "Long-termism" သို့မဟုတ် "Cathedral Thinking" လို့ ခေါ်ကြပါတယ်။ ရှေးခေတ်က ဘုရားကျောင်းကြီးတွေ တည်ဆောက်တဲ့ ဗိသုကာတွေဟာ အုတ်မြစ်ချတဲ့အချိန်မှာ သိကြတယ်၊ "ဒီဘုရားကျောင်း ပြီးတဲ့အထိ ငါ နေရမှာ မဟုတ်ဘူး" ဆိုတာကိုလေ။ ဒါပေမယ့် သူတို့က နောင်နှစ်ပေါင်း (၁၀၀) အကြာမှာ လာမယ့် မျိုးဆက်သစ်တွေအတွက် ရည်ရွယ်ပြီး အုတ်မြစ်ကို ခိုင်အောင် ချခဲ့ကြတယ်။ အဲဒါဟာ "စက္ခုမာ" ဂုဏ်ပါပဲ။
ဒါပေမယ့် လက်တွေ့လောကမှာတော့ "ရေတိုအမြင်" (Short-termism) တွေက နေရာယူထားတတ်ကြတယ်။ "ဒီနေ့ ဘာစားမလဲ၊ ဒီလ ဘယ်လောက်မြတ်မလဲ" ဆိုတာလောက်ပဲ တွေးပြီး၊ "နောက်အနှစ် ၅၀ မှာ ဘာဖြစ်မလဲ" ဆိုတာကို မတွေးတတ်ကြဘူး။ ဦးနှောက်သိပ္ပံ (Neuroscience) အရ ပြောရရင် ဦးနှောက်ရဲ့ ရှေ့ပိုင်း Prefrontal Cortex က အနာဂတ်ကို စဉ်းစားပေးပေမယ့်၊ အတွင်းပိုင်းက Lizard Brain (ကိလေသာစိတ်) ကတော့ လက်ရှိ အပျော်အပါးကိုပဲ လိုချင်နေတတ်လို့ပါပဲ။
ဒီ "ရေတို" နဲ့ "ရေရှည်" အားပြိုင်မှုကို သွာဂတပြတိုက်ရဲ့ သမိုင်းမှာ အမှန်တကယ် ဖြစ်ပျက်ခဲ့တဲ့ Case-F237 (The Storage Medium Debate) ဆိုတဲ့ ဖြစ်ရပ်မှန် ဇာတ်လမ်းလေးနဲ့ ပုံဖော်ပြချင်ပါတယ်။
အခု... ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ အစည်းအဝေးခန်းမ တစ်ခုထဲကို ဝင်ကြည့်ကြရအောင်။ အဲဒီနေ့က အခြေအနေ တော်တော် တင်းမာနေတယ်။ ပြတိုက်ရဲ့ ဘုတ်အဖွဲ့ အစည်းအဝေး ကျင်းပနေတာပါ။ အကြောင်းအရာကတော့ "ဓာတ်တော်မှတ်တမ်းများကို သိမ်းဆည်းမည့် နည်းစနစ်" (Archival Storage Selection) အကြောင်း ဖြစ်ပါတယ်။
အလှူရှင်တစ်ယောက်က တင်ပြတယ်။ "ဦးဇင်းတို့ရယ်... အခုခေတ်စားနေတဲ့ Cloud Storage တွေ၊ Hard Disk တွေပဲ သုံးလိုက်ပါလား။ ဈေးလည်း သက်သာတယ်၊ နေရာလည်း မယူဘူး။ ဘာလို့ ရှေးဟောင်းနည်းတွေ ဖြစ်တဲ့ ကျောက်စာတို့၊ ရွှေပြားတို့၊ အထူးစက္ကူ (Acid-free paper) တို့ကို သုံးပြီး ပိုက်ဆံဖြုန်းနေမှာလဲ" လို့ စေတနာနဲ့ အကြံပြုတယ်။
သူ့အမြင်က "Efficiency" (လက်ရှိ အဆင်ပြေရေး) ကို ကြည့်တာပါ။ မှားတယ်လို့ မဆိုနိုင်ပါဘူး။
ဒါပေမယ့် ပြတိုက်မှူးဖြစ်တဲ့ ဦးဇင်းရဲ့ စိတ်ထဲမှာတော့ ၂၀၇၂ ခုနှစ်ကို လှမ်းမြင်နေတယ်။ "ဒကာကြီး... Hard Disk ဆိုတာ သက်တမ်း (၅) နှစ်ပဲ ခံတယ်။ Cloud ဆိုတာ ကုမ္ပဏီ ပိတ်သွားရင် ပျောက်သွားမယ်။ ဦးဇင်းတို့ ထိန်းသိမ်းနေတာ နှစ်ပေါင်း ၂၅၀၀ သက်တမ်းရှိတဲ့ ဓာတ်တော်တွေပါ။ နောက်ထပ် နှစ် ၂၅၀၀ ခံဖို့ လိုပါတယ်။ Hard Disk ပျက်သွားတဲ့ တစ်နေ့မှာ၊ အင်တာနက် ပျက်သွားတဲ့ တစ်နေ့မှာ နောင်လာမယ့် မျိုးဆက်တွေ ဘာကို ကြည့်ပြီး ဓာတ်တော်အစစ်မှန်း သိကြမလဲ" လို့ ပြန်ဆွေးနွေးခဲ့ရတယ်။
အဲဒီ အကျပ်အတည်းကို ဖြေရှင်းဖို့အတွက် ဦးဇင်းတို့ဟာ Template T246 (Long-term Impact & Legacy Assessment) ဆိုတဲ့ ကိရိယာကို ထုတ်သုံးခဲ့ပါတယ်။ T246 ဆိုတာ သာမန် ဆုံးဖြတ်ချက်ချတဲ့ ဇယား မဟုတ်ပါဘူး။ "အချိန်ခရီးသွား စက်" (Time Machine Tool) တစ်ခုပါပဲ။
အဲဒီ ဇယားထဲမှာ ဖြည့်ရတဲ့ မေးခွန်းတွေက သာမန်နဲ့ မတူဘူး။
၁။ The 50-Year Test: "ဒီနည်းပညာကို နောက်နှစ် (၅၀) နေရင် လူတွေ သုံးဦးမှာလား၊ ဖတ်လို့ရဦးမှာလား?" (Hard Disk က 'No'၊ ရွှေပြား/ကျောက်စာ က 'Yes')။
၂။ Dependence Check: "ဒီစနစ်က လျှပ်စစ်မီး မရှိရင် အလုပ်ဖြစ်လား?"
၃။ Future Archeologist View: "နောင်နှစ် ၁၀၀၀ ကြာလို့ မြေကြီးထဲက တူးဖော်တွေ့ရှိခဲ့ရင်၊ ဒါကို သူတို့ နားလည်နိုင်မလား?"
ဒီ T246 ကို ဝိုင်းဖြည့်လိုက်ကြတဲ့အခါ အခန်းထဲက လေထုက ပြောင်းသွားတယ်။ အလှူရှင် ဒကာကြီးလည်း ငြိမ်သွားတယ်။ သူ သဘောပေါက်သွားတယ်။ "ဩော်... တပည့်တော်က ဈေးသက်သာဖို့ပဲ တွေးမိတယ်။ ဆရာတော်တို့က သာသနာ ရှည်ကြာဖို့ တွေးတာပါလား" ဆိုပြီး လက်ခံသွားတယ်။
နောက်ဆုံးမှာတော့ ဦးဇင်းတို့ဟာ "Hybrid Approach" (ပေါင်းစပ်နည်းလမ်း) ကို ရွေးချယ်ခဲ့တယ်။ လက်ရှိ သုံးဖို့အတွက် Computer Database လည်း ထားမယ်။ ဒါပေမယ့် ရေရှည်အတွက် အရေးကြီးဆုံး အချက်အလက်တွေကို ရွှေပြား၊ ငွေပြားတွေပေါ်မှာ လေဆာနဲ့ ထွင်းပြီး (Laser Engraving) မြေအောက်ခန်းမှာ မြှုပ်နှံသိမ်းဆည်းမယ့် "Time Capsule Project" ကို အတည်ပြုလိုက်ကြတယ်။
ဒီဆုံးဖြတ်ချက်ဟာ Policy 1 (Mission & Identity) ရဲ့ Article 1.3 (Identity as Institutional Direction) နဲ့ ကိုက်ညီပါတယ်။ ဒီမူဝါဒက "သွာဂတပြတိုက်သည် ယနေ့ခေတ် လူသားများအတွက်သာ မဟုတ်၊ မမွေးဖွားသေးသော အနာဂတ် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များအတွက်ပါ ရည်ရွယ်သည်" လို့ လမ်းညွှန်ထားလို့ပါပဲ။
ကဲ... ခုနက ဦးဇင်းတို့ စိတ်ကူးယဉ်ခဲ့တဲ့ ၂၀၇၂ ခုနှစ်ကို ပြန်သွားကြည့်ရအောင်။
ဟို လူငယ်လေး ကိုင်ထားတဲ့ စာရွက်က တခြား မဟုတ်ပါဘူး။ ၂၀၂၂ ခုနှစ်က ဦးဇင်းတို့ အားလုံး ဝိုင်းဝန်း လက်မှတ်ထိုးခဲ့တဲ့ Template T246 မှတ်တမ်းပါပဲ။ ၂၀၇၂ မှာ ဒီဂျစ်တယ် စနစ်တွေ ပျက်စီးကုန်ပြီ၊ ဗိုင်းရပ်စ်တွေ ကိုက်ကုန်ပြီ ဆိုပါစို့။ ဒါပေမယ့် ၂၀၂၂ က လူတွေ စီမံခဲ့တဲ့ "ရွှေပြားမှတ်တမ်း" တွေကတော့ တောက်ပြောင်နေဆဲပါပဲ။ အဲဒီ လူငယ်လေးက "ကျေးဇူးတင်ပါတယ် ဘိုးဘေးတို့ရေ... ခင်ဗျားတို့ရဲ့ 'Strategic Focus' ကြောင့် ကျွန်တော်တို့ လမ်းမပျောက်တော့ပါဘူး" လို့ ပြောနေတဲ့ မြင်ကွင်းကို ဒကာ ဒကာမတို့ မြင်ယောင် ကြည်နူးနိုင်ကြပါစေ။
ဒီဖြစ်စဉ်ကနေ ဒကာ ဒကာမတို့ရဲ့ နေ့စဉ်ဘဝအတွက် ယူဆောင်သွားရမယ့် သင်ခန်းစာကတော့ "Strategic Focus" (မဟာဗျူဟာမြောက် အာရုံစူးစိုက်မှု) ပါပဲ။
ဒီနေ့ ဒကာကြီးတစ်ယောက်က မေးကောင်းမေးလိမ့်မယ်။ "အရှင်ဘုရား... တပည့်တော်တို့က ရွှေပြားတွေ မလုပ်နိုင်ပါဘူး၊ သာမန် လူတန်းစားတွေပါ၊ အနာဂတ်အတွက် ဘယ်လို လုပ်ရမလဲ" တဲ့။
လုပ်လို့ ရပါတယ် ဒကာကြီး။ အနာဂတ်ဆိုတာ ရွှေပြားပေါ်မှာပဲ ရှိတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ကိုယ့်သားသမီး၊ ကိုယ့်မျိုးဆက်ရဲ့ စိတ်နှလုံးထဲမှာလည်း ရှိပါတယ်။
၁။ The 10-Year Question: ပိုက်ဆံသုံးတိုင်း၊ ဆုံးဖြတ်ချက်ချတိုင်း ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် မေးပါ။ "ဒီဆုံးဖြတ်ချက်ကြောင့် နောက် ၁၀ နှစ်နေရင် ငါနောင်တရမလား၊ ဂုဏ်ယူမလား"။ (ဥပမာ - အရက်သောက်တာနဲ့ ပညာသင်တာ ယှဉ်ကြည့်ပါ)။
၂။ Build Traditions: မိသားစု ထမင်းဝိုင်း၊ ဘုရားရှိခိုးချိန် စတဲ့ "အစဉ်အလာ" (Traditions) လေးတွေ လုပ်ပါ။ အဲဒါတွေက ဒကာကြီး မရှိတော့တဲ့ တစ်နေ့မှာ သားသမီးတွေအတွက် "Psychological Anchor" (စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကျောက်ဆူး) တွေ ဖြစ်ကျန်ရစ်ခဲ့မှာပါ။
၃။ Document Your Values: ကိုယ်ယုံကြည်တဲ့ တန်ဖိုးထားမှုတွေကို စာအုပ်လေး တစ်အုပ်ထဲမှာ ရေးမှတ်ထားပါ။ "ငါ့သားသမီးများသို့" ဆိုပြီး ရေးပါ။ ဒါဟာ မိသားစုရဲ့ T246 ပါပဲ။
နိဂုံးချုပ်အနေနဲ့... "သမာဓိ" ဆိုတာ ပစ္စုပ္ပန်မှာ စိတ်ငြိမ်ရုံ သက်သက် မဟုတ်ဘဲ၊ အဲဒီ ငြိမ်သက်နေတဲ့ စိတ်အိုင်ထဲမှာ အနာဂတ် အရိပ်တွေကိုပါ ထင်ဟပ် မြင်တွေ့နိုင်စွမ်း ဖြစ်ပါတယ်။ "စက္ခုမာ" (အမြော်အမြင်ရှိသော မျက်စိ)၊ "ဝိဓုရော" (စွမ်းဆောင်နိုင်သော ဝီရိယ) တို့ဖြင့် ၂၀၂၂ ခုနှစ်မှသည် သာသနာတော် အရှည်တည်တံ့မည့် အနာဂတ်ကာလဆီသို့ ခိုင်မာသော တံတားများကို ယနေ့ကစ၍ တည်ဆောက်နိုင်ကြပါစေကုန် သတည်း။
"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဌတု"
"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဌတု"
"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဌတု"
သာဓု... သာဓု... သာဓု။
ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက
The Office Of Siridantamahapalaka
နေ့စွဲ - ၂၅ ဩဂုတ်လ ၂၀၂၂
