Day 254 Sept 11 ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် လှုံ့ဆော်ခြင်း (Motivation) အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် (ဝီရိယဝဂ်) Self-Motivation Theories
"နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ" (၃) ကြိမ်။
အနန္တောအနန္တငါးပါးကို အာရုံပြု၍ ညီညာဖြဖြ ကန်တော့ကြပါစို့ -
"နမော ဗုဒ္ဓဿ" - သစ္စာလေးပါး မြတ်တရားကို ပိုင်းခြားထင်ထင် သိမြင်တော်မူသော ရှင်တော်မြတ်စွာဘုရားသခင် ကိုယ်တော်မြတ်ကြီးအား ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
"နမော ဓမ္မဿ" - မဂ်လေးတန်၊ ဖိုလ်လေးတန်၊ နိဗ္ဗာန် ပရိယတ် ဆယ်ပါးသော တရားတော်မြတ်အား ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
"နမော သံဃဿ" - မဂ်၌တည်သော ပုဂ္ဂိုလ်လေးပါး ဖိုလ်၌တည်သော ပုဂ္ဂိုလ်လေးပါး ဤ ရှစ်ပါးသော အရိယာ သံဃာတော်မြတ်အား ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
"နမော မာတာပိတုဿ" - မိဘနှစ်ပါးအား ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
"နမော အာစရိယဿ" - ဝိပဿနာ ဉာဏ်မျက်စိနှစ်ကွင်း အလင်းရအောင် သစ္စာလေးပါးတရားတော်နှင့် ကုသပေးတော်မူသော ကျေးဇူးတော်ရှင် မိုးကုတ်ဆရာတော်ဘုရားကြီးနှင့် မုံလယ်ဆရာတော်ဘုရားကြီးအား ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
သာဓု... သာဓု... သာဓု...။
ယနေ့ သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၆ ခုနှစ်၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၄ ခုနှစ်၊ တော်သလင်းလပြည့်ကျော် (၁) ရက်၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ (၁၁) ရက်၊ တနင်္ဂနွေနေ့။
မနေ့က တော်သလင်းလပြည့် ပွဲတော်ကြီး ပြီးသွားတော့ ဒီနေ့မနက် ဦးဇင်းတို့ ပြတိုက်မှာ တိတ်ဆိတ်ခြောက်သွေ့နေသလို ခံစားရတယ်။ ဝန်ထမ်းတွေလည်း ပင်ပန်းပြီး ငိုက်မြည်းနေကြတယ်။ ဦးဇင်းကိုယ်တိုင်လည်း လူသားဆိုတော့ "Thina-middha" (ထိနမိဒ္ဓ) လို့ခေါ်တဲ့ ထိုင်းမှိုင်းမှုလေး နည်းနည်း ဝင်ချင်သလိုပဲ။ ဒီလိုအချိန်မျိုးမှာ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ဘယ်လို ပြန်ပြီး "Kick-start" လုပ်မလဲ။ ဒါကြောင့် ဒီနေ့ ခေါင်းစဉ်ကို "ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် လှုံ့ဆော်ခြင်း (Self-Motivation)" လို့ ပေးထားပါတယ်။
ဦးဇင်းရဲ့ ကိုယ်ပိုင် ဒိုင်ယာရီ (Diary) ထဲက အတွေးစတစ်ခုနဲ့ စလိုက်ပါမယ်။ "မီးလောင်နေတုန်း မီးငြှိမ်းရတာ လွယ်တယ်။ မီးငြိမ်းပြီး ပြာပုံဘဝ ရောက်မှ ပြန်မွှေးရတာ ခက်တယ်" တဲ့။ စိတ်ဓာတ်ဆိုတာလည်း ဒီလိုပါပဲ။ ပွဲစည်တုန်းက တက်ကြွနေပေမယ့်၊ ပွဲပြီးလို့ လူရှင်းသွားတဲ့အချိန်မှာ ကျန်ခဲ့တဲ့ အမှိုက်ပုံတွေကို ကြည့်ပြီး စိတ်ဓာတ်ကျသွားတတ်တယ်။
ဒီလို "Motivation Dip" (စိတ်ဓာတ်ကျဆင်းမှု) ကို ကုစားဖို့ မြတ်စွာဘုရားရှင်က အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ တိကနိပါတ်၊ မင်္ဂလဝဂ် မှာ ဝီရိယ ဖြစ်ပေါ်လာပုံ အဆင့်ဆင့်ကို ဟောကြားထားပါတယ်။
ပါဠိတော် စာသားလေးကို ဖတ်ကြည့်ရင်း ကိုယ့်စိတ်ကို ပြန်နှိုးဆွကြည့်ရအောင် -
"အာရဗ္ဘဓာတု ပဋိစ္စ ဝီရိယံ ဟောတိ၊ နိက္ကမဓာတု ပဋိစ္စ ဝီရိယံ ဟောတိ၊ ပရက္ကမဓာတု ပဋိစ္စ ဝီရိယံ ဟောတိ။"
(အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ တိကနိပါတ်၊ မင်္ဂလဝဂ်)
အနက်အဓိပ္ပာယ်ကို "Monologue" (ကိုယ့်ဘာသာ စကားပြော) ပုံစံနဲ့ ဆင်ခြင်ကြည့်မယ်နော်။
အာရဗ္ဘဓာတု = အစပြုတဲ့ ဓာတ်။ (ဒါက အခက်ဆုံးပဲ။ မနက် အိပ်ရာထချင်စိတ် မရှိပေမယ့် ခြေထောက်တစ်ဖက် ကုတင်အောက် ချလိုက်တဲ့ အဆင့်။ "ကဲ... စလိုက်ကြစို့" ဆိုတဲ့ First Spark ပေါ့။)
နိက္ကမဓာတု = ထွက်မြောက်တဲ့ ဓာတ်။ (ပျင်းရိခြင်းနယ်ပယ်ကနေ အလုပ်ခွင်ထဲ ရောက်သွားတဲ့ အဆင့်။ "ငါ လုပ်နေပြီဟေ့" ဆိုတဲ့ Momentum ရသွားတဲ့ အချိန်။)
ပရက္ကမဓာတု = ရှေ့သို့ ဆက်သွားတဲ့ ဓာတ်။ (ပင်ပန်းပေမယ့် မရပ်တော့ဘဲ "ပြီးအောင် လုပ်မယ်" ဆိုတဲ့ Endurance အဆင့်။)
ဒီတရားကို စဉ်းစားရင်း ဦးဇင်း သတိရမိတာက Case-M254 (The Burned-out Volunteer) အကြောင်းပါပဲ။
သူကတော့ ကိုမျိုး (အမည်လွှဲ) ဆိုတဲ့ စေတနာ့ဝန်ထမ်း လူငယ်လေး။ ကိုမျိုးက အစတုန်းက အရမ်းတက်ကြွတာ။ ဓာတ်တော်တိုက် သန့်ရှင်းရေးဆိုရင် သူက ထိပ်ဆုံးက။ ဒါပေမဲ့ ပြီးခဲ့တဲ့ (၃) လလောက်ကြာတော့ သူ ပျောက်သွားတယ်။ ဖုန်းဆက်တော့ "ဦးဇင်း... တပည့်တော် Fire out ဖြစ်သွားပြီ (မီးကုန်သွားပြီ)၊ ဘာမှ လုပ်ချင်စိတ် မရှိတော့ဘူး" လို့ ပြောတယ်။
ဦးဇင်းလည်း စဉ်းစားတယ်။ "ဘာလို့လဲ။ သူက အခကြေးငွေ မရလို့လား။ မဟုတ်ဘူး။ သူက ကုသိုလ်လိုချင်လို့ လုပ်တာ။ ဒါဆို ဘာလို့ ရပ်သွားတာလဲ။"
အဲဒီမှာ ဦးဇင်းတို့ Policy 8, Article 8.3 (Volunteer Engagement & Motivation Maintenance) ကို ပြန်ကြည့်ရတယ်။ ဒီမူဝါဒမှာ "စေတနာ့ဝန်ထမ်းများသည် ငွေကြေးဖြင့် မဟုတ်ဘဲ၊ 'အသိအမှတ်ပြုခြင်း' (Recognition) နှင့် 'ရည်ရွယ်ချက်' (Purpose) ဖြင့်သာ လည်ပတ်သည်" လို့ ရေးထားတယ်။
ဦးဇင်းက ကိုမျိုးကို ပြတိုက်ပြန်ခေါ်ပြီး Template T248 (Motivation Assessment Log) လေး ပေးလိုက်တယ်။ ဒီ Template မှာ မေးခွန်းတစ်ခု ပါတယ်။
"သင် ဘာကြောင့် ဒီအလုပ်ကို စလုပ်ခဲ့တာလဲ (Intention)၊ အခု ဘာက သင့်ကို တားဆီးနေတာလဲ (Barrier)။"
ကိုမျိုး ဖြေတာက စိတ်ဝင်စားစရာပါ။ "တပည့်တော် အစက ကုသိုလ်ရချင်လို့ လုပ်တာ။ ဒါပေမဲ့ နောက်ပိုင်းကျတော့ လုပ်တာတွေက Routine (ပုံမှန်လည်ပတ်မှု) ဆန်လာတယ်။ ကြမ်းတိုက်၊ အမှိုက်လှဲ၊ ပြီးရင် ပြန်။ ဘာမှ ထူးခြားမှု မရှိတော့သလို ခံစားရပြီး ပျင်းလာတာ" တဲ့။
ဒါကို ခေတ်သစ် စိတ်ပညာမှာ "Hedonic Adaptation" (ရိုးအီသွားခြင်း) လို့ ခေါ်ပါတယ်။ ဦးနှောက်က Dopamine (ဒိုပါမင်း) ထွက်တာ နည်းသွားတဲ့ သဘောပေါ့။
ဦးဇင်းက သူ့ကို ပြင်ပေးလိုက်တယ်။ "ဒကာလေး... အလုပ်ကို မပြောင်းနဲ့၊ 'အမြင်' (View) ကို ပြောင်းကြည့်ရအောင်။ ကြမ်းတိုက်တယ်လို့ မမှတ်နဲ့။ မြတ်စွာဘုရားရဲ့ ကျိန်းစက်ရာ နေရာကို ပြင်ဆင်နေတယ်လို့ အာရုံပြုကြည့်။ အဲဒါဆိုရင် 'အာရဗ္ဘဓာတု' ပြန်လာလိမ့်မယ်" လို့။
ပြီးတော့ T248 ထဲက "Micro-Goal Setting" (ရည်မှန်းချက် အသေးစားလေးများ ထားခြင်း) ကို သုံးခိုင်းတယ်။
"ဒီနေ့ ဧည့်သည် (၁၀) ယောက်ကို ပြုံးပြမယ်။"
"ဒီနေ့ ပန်းအိုး (၅) လုံးကို အကောင်းဆုံး ပြင်မယ်။"
ဒီလို သေးငယ်တဲ့ ရည်မှန်းချက်လေးတွေ ပြည့်တိုင်း ဦးနှောက်က "Success" လို့ မှတ်ယူပြီး Energy ပြန်ပေးတယ်။ ကိုမျိုးလည်း အခုတော့ ပြန်ပြီး တက်ကြွလာပါပြီ။
ကိုမျိုးအကြောင်း တွေးရင်းနဲ့ ဦးဇင်းကိုယ်တိုင်လည်း အားပြန်တက်လာသလိုပဲ။ ဒကာကြီး ဒကာမကြီးတို့ရော... ဒီနေ့ တနင်္ဂနွေနေ့မှာ "မနက်ဖြန် ရုံးပြန်တက်ရတော့မယ်" ဆိုပြီး စိတ်ညစ်နေကြသလား။ ဒါမှမဟုတ် လုပ်လက်စ အလုပ်ကြီးတစ်ခုကို ရှေ့ဆက်မတိုးချင် ဖြစ်နေသလား။
အဲဒီလို ဖြစ်နေရင် ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် မေးကြည့်ပါ။ "ငါ့ရဲ့ 'အာရဗ္ဘဓာတု' ဘယ်ရောက်နေလဲ။"
ကြီးကျယ်တာတွေ မစဉ်းစားပါနဲ့။ အိပ်ရာထတာနဲ့ ဘုရားစင်ရှေ့မှာ ရေတစ်ခွက် ကပ်လိုက်ပါ။ အဲဒီ ရေတစ်ခွက် ကပ်တဲ့ အလုပ်လေးကနေ "နိက္ကမဓာတု" (ပျင်းရိခြင်းမှ ထွက်မြောက်ခြင်း) စတင်ပါလိမ့်မယ်။
ဘဝဆိုတာ ကိုယ်တိုင် မောင်းနှင်ရတဲ့ စက်ဘီးတစ်စီးနဲ့ တူပါတယ်။ လှော်ခတ်ခြင်း (ဝီရိယ) ရပ်လိုက်တာနဲ့ လဲကျသွားမှာပါပဲ။ ဘယ်သူကမှ နောက်က တွန်းပေးနေမှာ မဟုတ်ပါဘူး။ ကိုယ့်စိတ်ကို ကိုယ်တိုင် လှုံ့ဆော်မှ (Self-Motivation) ခရီးရောက်မှာပါ။
"အတ္တာ ဟိ အတ္တနော နာထော" (မိမိသာလျှင် မိမိ၏ ကိုးကွယ်ရာ) ဆိုတာ ဒီနေရာမှာ အင်မတန် မှန်ပါတယ်။
ကဲ... ဦးဇင်းရဲ့ ဒီနေ့ ရသမှတ်တမ်းလေးကို ဒီမှာပဲ အဆုံးသတ်လိုက်ပါမယ်။ မနေ့က ပင်ပန်းခဲ့ပေမယ့်၊ ဒီနေ့ဟာ နေ့သစ် တစ်ခုပါပဲ။ အားလုံးပဲ ကိုယ့်ရဲ့ အတွင်းစိတ်ခွန်အားတွေကို ပြန်လည် မွေးမြူပြီး၊ တက်ကြွ လန်းဆန်းတဲ့ ခြေလှမ်းများနဲ့ ရှေ့ကို ဆက်လှမ်းနိုင်ကြပါစေ။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဌတု
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဌတု
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဌတု။
သာဓု... သာဓု... သာဓု...။
ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက
The Office Of Siridantamahapalaka
Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum
နေ့စွဲ - ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ (၁၁) ရက်