"နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ" (၃) ကြိမ်။
အနန္တောအနန္တငါးပါးကို အာရုံပြု၍ ညီညာဖြဖြ ကန်တော့ကြပါစို့ -
"နမော ဗုဒ္ဓဿ" - သစ္စာလေးပါး မြတ်တရားကို ပိုင်းခြားထင်ထင် သိမြင်တော်မူသော ရှင်တော်မြတ်စွာဘုရားသခင် ကိုယ်တော်မြတ်ကြီးအား ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
"နမော ဓမ္မဿ" - မဂ်လေးတန်၊ ဖိုလ်လေးတန်၊ နိဗ္ဗာန် ပရိယတ် ဆယ်ပါးသော တရားတော်မြတ်အား ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
"နမော သံဃဿ" - မဂ်၌တည်သော ပုဂ္ဂိုလ်လေးပါး ဖိုလ်၌တည်သော ပုဂ္ဂိုလ်လေးပါး ဤ ရှစ်ပါးသော အရိယာ သံဃာတော်မြတ်အား ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
"နမော မာတာပိတုဿ" - မိဘနှစ်ပါးအား ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
"နမော အာစရိယဿ" - ဝိပဿနာ ဉာဏ်မျက်စိနှစ်ကွင်း အလင်းရအောင် သစ္စာလေးပါးတရားတော်နှင့် ကုသပေးတော်မူသော ကျေးဇူးတော်ရှင် မိုးကုတ်ဆရာတော်ဘုရားကြီးနှင့် မုံလယ်ဆရာတော်ဘုရားကြီးအား ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
သာဓု... သာဓု... သာဓု...။
ယနေ့ သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၆ ခုနှစ်၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၄ ခုနှစ်၊ တော်သလင်းလပြည့်ကျော် (၂) ရက်၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ (၁၂) ရက်၊ တနင်္လာနေ့။
ဒီနေ့ဟာ ဦးဇင်းတို့ သွာဂတပြတိုက်ရဲ့ "Applied Psychology" စီးရီးရဲ့ အပိုင်း (၉) ကို ရောက်ရှိလာပါပြီ။ ခေါင်းစဉ်ကတော့ နည်းနည်းလေး ဆန်းပါတယ်။ "ဓာတ်တော်ထဲက Chemistry" တဲ့။ တချို့က ထင်ကြမယ်၊ ဓာတ်တော်ဆိုတာ အရိုး (Bone) ပဲ၊ ကယ်လ်စီယမ် (Calcium) တွေ ဖော့စဖိတ် (Phosphate) တွေပဲ ရှိမှာပေါ့လို့။ မှန်ပါတယ်။ ရုပ်ဝတ္ထု သဘောအရ ကြည့်ရင် မှန်ပေမယ့်၊ အဘိဓမ္မာနဲ့ Neurochemistry (ဦးနှောက်ဓာတုဗေဒ) ပေါင်းစပ်ကြည့်တဲ့အခါမှာတော့ ဒီထက်နက်နဲတဲ့ "ဓာတ်ပြုမှု" (Chemical Reaction) တွေ ရှိနေပါသေးတယ်။ ဒီနေ့ တရားမှာ အဘိဓမ္မာ၊ ရူပက္ခန္ဓာ (Rupakkhandha) လာ "စိတ်ကြောင့်ဖြစ်သော ရုပ်" (စိတ္တဇရုပ်) အကြောင်းနဲ့ ဦးနှောက်ထဲက Neurotransmitters တွေရဲ့ ဆက်စပ်ပုံကို Case-X255 ဖြစ်ရပ်မှန်နဲ့ တွဲဖက်ပြီး ရှင်းလင်း တင်ပြသွားပါမယ်။
ဦးစွာပထမ "ရုပ်" (Matter) ဆိုတာ ဘာလဲ။ ခေတ်သစ် သိပ္ပံပညာမှာတော့ Atom တွေ Molecule တွေနဲ့ ဖွဲ့စည်းထားတာပေါ့။ အဘိဓမ္မာမှာတော့ ရုပ်ဆိုတာ "ဖောက်ပြန်တတ်သော သဘော" (Ruppati ti Rupam) ရှိတယ်။ အဲဒီရုပ်တွေ ဖြစ်ပေါ်လာပုံ အကြောင်းတရား (၄) ပါး ရှိပါတယ်။ ကံ၊ စိတ်၊ ဥတု၊ အာဟာရ တို့ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီအထဲမှာ ဦးဇင်းတို့ ဓာတ်တော်တွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး အဓိက ပြောချင်တာက "စိတ္တသမုဋ္ဌာန ရုပ်" (စိတ်ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ရုပ်) အကြောင်းပါ။
အဘိဓမ္မာပိဋက၊ ဓမ္မသင်္ဂဏီပါဠိတော်၊ ရူပက္ခန္ဓနိဒ္ဒေသမှာ မြတ်စွာဘုရားရှင်က စိတ်ကြောင့် ရုပ်တွေ ပြောင်းလဲနိုင်ပုံကို ဒီလို ဟောကြားထားပါတယ်။
"တတ္ထ ကတမံ ရူပံ စိတ္တသမုဋ္ဌာနံ? ယာ တေသံ စိတ္တာနံ သမုဋ္ဌာပကတာ... ယံ ဝါ ပနညမ္ပိ အတ္ထိ ရူပံ စိတ္တဇံ စိတ္တဟေတုကံ စိတ္တသမုဋ္ဌာနံ - ဣဒံ တံ ရူပံ စိတ္တသမုဋ္ဌာနံ။"
(အဘိဓမ္မာပိဋက၊ ဓမ္မသင်္ဂဏီပါဠိတော်၊ ရူပက္ခန္ဓနိဒ္ဒေသ၊ စာမျက်နှာ - ၁၈၅)
အနက်အဓိပ္ပာယ်ကို ခေတ်သစ် ဓာတုဗေဒသဘောနဲ့ ယှဉ်ပြီး လေ့လာကြည့်ရအောင် -
ယာ တေသံ စိတ္တာနံ သမုဋ္ဌာပကတာ = ထို (လောဘ၊ ဒေါသ၊ မေတ္တာ စသော) စိတ်တို့၏ (ရုပ်ကို) ဖြစ်စေတတ်သော သဘောသည် ရှိ၏။
စိတ္တဇံ = စိတ်ကြောင့် ဖြစ်သော။
စိတ္တဟေတုကံ = စိတ်လျှင် အကြောင်းရင်း ရှိသော။
ဣဒံ တံ ရူပံ = ဤရုပ်ကို။
စိတ္တသမုဋ္ဌာနံ = စိတ္တဇရုပ် (Mind-produced Matter) ဟု ခေါ်ဆို၏။
ဒါကို ကြည့်ရင် မြတ်စွာဘုရားရှင်ရဲ့ ဓာတ်တော်တွေဟာ ရိုးရိုး အရိုးတွေ မဟုတ်ပါဘူး။ ဘုရားရှင် သက်တော်ထင်ရှား ရှိစဉ်က နှစ်ပေါင်း (၄၅) ဝါ ပတ်လုံး "မဟာကရုဏာတော်၊ သဗ္ဗညုတဉာဏ်တော်" တွေနဲ့ ထုံမွမ်းထားတဲ့ "စိတ္တဇရုပ်" တွေ ဖြစ်ပါတယ်။ ခေတ်သစ် စကားနဲ့ ပြောရင် "Psychic Imprint" (စိတ်စွမ်းအင် ရိုက်နှိပ်ထားမှု) ရှိနေတဲ့ ဒြပ်ဝတ္ထုတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဒီဓာတ်တော်တွေကို ဖူးမြော်လိုက်တဲ့အခါ ဖူးမြော်သူရဲ့ စိတ်ထဲမှာလည်း ဓာတ်ပြုမှုတွေ ဖြစ်လာတာပါ။
ဒီသီအိုရီကို လက်တွေ့ သက်သေပြဖို့အတွက် ဦးဇင်းတို့ သွာဂတပြတိုက်မှာ မကြာသေးမီက ကြုံတွေ့ခဲ့ရတဲ့ Case-X255 (The Chemist's Experiment) အကြောင်းကို ပြောပြချင်ပါတယ်။
ဖြစ်စဉ်က ဒီလို။ ပြတိုက်ကို ဓာတုဗေဒ ပါမောက္ခ ဒေါက်တာဒေါ်လှိုင် (အမည်လွှဲ) ရောက်လာတယ်။ သူက သိပ္ပံပညာရှင် တစ်ယောက်ဆိုတော့ "ယုံကြည်မှု" (Faith) ဆိုတာထက် "သက်သေ" (Evidence) ကို ပိုတန်ဖိုးထားတယ်။ သူက ဓာတ်တော်တွေကို ကြည့်ပြီး "ဦးဇင်း... ဒါတွေက Calcium Carbonate တွေပါပဲ။ ဘာလို့ လူတွေက ဒါကို ရှိခိုးပြီး ငိုကြ၊ ရယ်ကြ ဖြစ်နေရတာလဲ။ ဒါ Placebo Effect (စိတ်ဖြေဆေး သက်ရောက်မှု) သက်သက် မဟုတ်ဘူးလား" လို့ မေးခွန်းထုတ်တယ်။
ဦးဇင်းက သူ့ကို ငြင်းခုံမနေပါဘူး။ ဦးဇင်းတို့ရဲ့ Policy 4, Article 4.3 (Integration of Science and Faith) အရ သူ့ကို စမ်းသပ်မှု တစ်ခု လုပ်ဖို့ ဖိတ်ခေါ်လိုက်တယ်။ "ဒကာမကြီး... ဓာတ်တော်ထဲက Chemistry ကို မမြင်နိုင်သေးရင်၊ ဒကာမကြီးရဲ့ ဦးနှောက်ထဲက Chemistry ကို အရင် စမ်းကြည့်ရအောင်" လို့ ပြောပြီး Template T115 (Neuro-Response & Faith Correlation Log) ကို ပေးလိုက်တယ်။
ဒီ T115 Template မှာ အပိုင်း (၂) ပိုင်း ပါတယ်။
အပိုင်း (က) - Pre-Veneration Analysis (မဖူးမြော်မီ ဆန်းစစ်ချက်):
ဒေါ်လှိုင်ကို သူ့ရဲ့ လက်ရှိ စိတ်အခြေအနေကို မှတ်တမ်းတင်ခိုင်းတယ်။ သူက "Skeptical" (သံသယဖြစ်နေ)၊ "Analytical" (ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာနေ)၊ စိတ်ထဲမှာ အေးချမ်းမှု မရှိဘဲ "Active Beta Waves" (ဦးနှောက်လှိုင်းကြမ်း) ဖြစ်နေတဲ့ အနေအထား။
အပိုင်း (ခ) - Post-Veneration Analysis (ဖူးမြော်ပြီး ဆန်းစစ်ချက်):
ဦးဇင်းက သူ့ကို "ဒါ အရိုးလို့ မမြင်ဘဲ၊ ကမ္ဘာပေါ်မှာ မေတ္တာအကြီးမားဆုံး ပုဂ္ဂိုလ်ရဲ့ အစိတ်အပိုင်းလို့ သဘောထားပြီး (၁၅) မိနစ်လောက် စိုက်ကြည့်ပါ" လို့ တိုက်တွန်းတယ်။
(၁၅) မိနစ်လောက် ဓာတ်တော်တွေကို အာရုံပြုပြီးတဲ့အခါ၊ ဒေါ်လှိုင်ရဲ့ မျက်နှာမှာ သိသိသာသာ အပြောင်းအလဲ ဖြစ်လာတယ်။ မျက်ရည်တွေ ဝဲလာတယ်။ ပြီးတော့ T115 ရဲ့ ဒုတိယပိုင်းကို ဖြည့်တဲ့အခါ သူက ဒီလို ရေးတယ်။
"ရင်ထဲမှာ ထူးထူးခြားခြား ပေါ့ပါးသွားတယ်။ တင်းမာမှုတွေ လျော့ကျသွားတယ်။"
ဦးဇင်းက သူ့ကို Neurochemistry ရှုထောင့်ကနေ ရှင်းပြလိုက်တယ်။
"ဒကာမကြီး... အခု ဒကာမကြီး ခံစားနေရတာ Oxytocin (မေတ္တာဟော်မုန်း) နဲ့ Serotonin (တည်ငြိမ်စေတဲ့ ဟော်မုန်း) တွေ ထွက်လာတာပါ။ အဘိဓမ္မာအရ ပြောရင်တော့ ဒကာမကြီးရဲ့ စိတ် (Citta) က ဓာတ်တော် (Arammana) ကို ကြည်ညိုတဲ့ သဒ္ဓါစိတ်နဲ့ ယူလိုက်တဲ့အတွက်၊ နှလုံးသွေး (Hadayarupa) ကို မှီပြီး ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ စိတ္တဇရုပ်တွေက ကြည်လင်သန့်ရှင်းသွားတာပါ။ အဲဒီ သန့်ရှင်းတဲ့ ရုပ်တွေက ဦးနှောက်ကို သွားပြီး ဓာတုဗေဒ ပြောင်းလဲမှု (Chemical Change) ဖြစ်စေတာပါ" လို့။
ဒေါ်လှိုင်က ခေါင်းတငြိမ့်ငြိမ့်နဲ့ လက်ခံသွားတယ်။ "မှန်လိုက်တာ ဘုရား။ တပည့်တော်က ဓာတ်တော်ထဲက ဒြပ်စင်ကိုပဲ လိုက်ရှာနေတာ။ တကယ်တော့ ဓာတ်တော်နဲ့ တပည့်တော်ရဲ့ စိတ်ကြားက 'ဓာတ်ပြုမှု' (Reaction) က ပိုအရေးကြီးတာကိုး" တဲ့။
ဒီ Case-X255 ကို ကြည့်ရင် ဦးဇင်းတို့ သိရမှာက -
၁။ Matter influences Mind (ရုပ်က စိတ်ကို လွှမ်းမိုးခြင်း): ဓာတ်တော်မြတ်တွေရဲ့ "အာနုဘော်" (Energy Field) ဟာ ဖူးမြော်သူရဲ့ ဦးနှောက်လှိုင်းတွေကို Alpha Wave (ငြိမ်သက်လှိုင်း) အဖြစ် ပြောင်းလဲပေးနိုင်စွမ်း ရှိပါတယ်။
၂။ Mind creates Matter (စိတ်က ရုပ်ကို ဖန်တီးခြင်း): "သဒ္ဓါ" ဆိုတဲ့ စိတ်စေတသိက် ဖြစ်ပေါ်လာတာနဲ့ တပြိုင်နက် ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ Endorphins (သဘာဝ အကိုက်အခဲပျောက်ဆေး) တွေ ထွက်လာပြီး ကျန်းမာရေးကို ကောင်းမွန်စေပါတယ်။
ဒါကို အဘိဓမ္မာမှာ "နာမရူပ ပစ္စယော" (နာမ်သည် ရုပ်၏ အကြောင်း၊ ရုပ်သည် နာမ်၏ အကြောင်း) လို့ ပဋ္ဌာန်းနည်းနဲ့ ဟောထားတာပါ။ ဓာတ်တော် (ရုပ်) ကြောင့် ကြည်ညိုစိတ် (နာမ်) ဖြစ်တယ်။ ကြည်ညိုစိတ် (နာမ်) ကြောင့် ကိုယ်ခန္ဓာပေါ့ပါးခြင်း (ရုပ်) ဖြစ်တယ်။ ဒါဟာ Chemistry ပါပဲ။
ဒါကြောင့် ဒကာကြီး ဒကာမကြီးတို့... ဓာတ်တော်တိုက်ကို လာတဲ့အခါ "ငါ ဘုရားဖူးမယ်" ဆိုတဲ့ ရိုးရိုး အသိထက် ပိုပြီး၊ "ငါ့ရဲ့ Neurochemistry ကို လာပြီး Detox (အဆိပ်ထုတ်) လုပ်မယ်" လို့ တွေးကြည့်ပါ။ စိတ်ဖိစီးမှုကြောင့် ထွက်နေတဲ့ Cortisol (အဆိပ်ဟော်မုန်း) တွေကို၊ ဓာတ်တော်မြတ်တွေဆီက ရရှိတဲ့ "ပသာဒ" (ကြည်လင်မှု) ဓာတ်နဲ့ ဓာတ်ပြုပြီး ချေဖျက်လိုက်ပါ။
Template T115 က ပေးတဲ့ သင်ခန်းစာကတော့ - ယုံကြည်မှု (Faith) ဆိုတာ မျက်ကန်းယုံကြည်မှု မဟုတ်ဘဲ၊ ကိုယ့်ခန္ဓာကိုယ်ထဲက ဓာတုဗေဒ အပြောင်းအလဲတွေကို ကိုယ်တိုင် ခံစားသိရှိခြင်း (Experiential Verification) ဖြစ်တယ် ဆိုတာပါပဲ။
နိဂုံးချုပ်အနေနဲ့... ဓာတ်တော်မြတ်တွေရဲ့ သက်ရောက်မှုဟာ သိပ္ပံပညာရဲ့ စမ်းသပ်မှုတွေထက် ပိုမို နက်နဲပါတယ်။ အားလုံးသော ဒကာကြီး ဒကာမကြီးတို့သည် မိမိတို့ရဲ့ စိတ်အစဉ်ကို ဓာတ်တော်မြတ်များနဲ့ ထိတွေ့ပေးခြင်းအားဖြင့်၊ လောဘ ဒေါသ မောဟ ဆိုတဲ့ အဆိပ်ဓာတ်တွေကို ဖယ်ရှားနိုင်ပြီး၊ မေတ္တာ ကရုဏာ ပညာ ဆိုတဲ့ "ဓမ္မသြဇာ" ဓာတ်များဖြင့် နှလုံးသားကို ဖြည့်ဆည်းနိုင်ကြပါစေ ကုန်သတည်း။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဌတု
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဌတု
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဌတု။
သာဓု... သာဓု... သာဓု...။
ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက
The Office Of Siridantamahapalaka
Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum
နေ့စွဲ - ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ (၁၂) ရက်
Day 256
Sept 13
အဖွဲ့အစည်းအတွင်း EQ ကျင့်သုံးမှု
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ သာရဏီယသုတ်
Organizational Behavior T225 / Case-O256
Policy 7, Art. 7.5
"နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ" (၃) ကြိမ်။
အနန္တောအနန္တငါးပါးကို အာရုံပြု၍ ညီညာဖြဖြ ကန်တော့ကြပါစို့ -
"နမော ဗုဒ္ဓဿ" - သစ္စာလေးပါး မြတ်တရားကို ပိုင်းခြားထင်ထင် သိမြင်တော်မူသော ရှင်တော်မြတ်စွာဘုရားသခင် ကိုယ်တော်မြတ်ကြီးအား ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
"နမော ဓမ္မဿ" - မဂ်လေးတန်၊ ဖိုလ်လေးတန်၊ နိဗ္ဗာန် ပရိယတ် ဆယ်ပါးသော တရားတော်မြတ်အား ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
"နမော သံဃဿ" - မဂ်၌တည်သော ပုဂ္ဂိုလ်လေးပါး ဖိုလ်၌တည်သော ပုဂ္ဂိုလ်လေးပါး ဤ ရှစ်ပါးသော အရိယာ သံဃာတော်မြတ်အား ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
"နမော မာတာပိတုဿ" - မိဘနှစ်ပါးအား ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
"နမော အာစရိယဿ" - ဝိပဿနာ ဉာဏ်မျက်စိနှစ်ကွင်း အလင်းရအောင် သစ္စာလေးပါးတရားတော်နှင့် ကုသပေးတော်မူသော ကျေးဇူးတော်ရှင် မိုးကုတ်ဆရာတော်ဘုရားကြီးနှင့် မုံလယ်ဆရာတော်ဘုရားကြီးအား ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
သာဓု... သာဓု... သာဓု...။
ယနေ့ သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၆ ခုနှစ်၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၄ ခုနှစ်၊ တော်သလင်းလပြည့်ကျော် (၃) ရက်၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ (၁၃) ရက်၊ အင်္ဂါနေ့။
ဒီနေ့မှာတော့ ဦးဇင်းတို့ သွာဂတပြတိုက်ရဲ့ "Applied Psychology" စီးရီးမှာ တစ်ဦးချင်း EQ (စိတ်ခံစားမှုဉာဏ်ရည်) ကနေ တစ်ဆင့်မြင့်ပြီး "အဖွဲ့အစည်းအတွင်း EQ ကျင့်သုံးမှု" (Organizational Emotional Intelligence) အကြောင်းကို ဆွေးနွေးသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု၊ ရုံးဌာနတစ်ခုမှာ လူတော်တွေချည်းပဲ စုထားရုံနဲ့ မအောင်မြင်ပါဘူး။ အဲဒီလူတော်တွေကြားမှာ "Chemistry" မိဖို့ လိုပါတယ်။ ခေတ်သစ် စီမံခန့်ခွဲမှုပညာ (Organizational Behavior) မှာ ဒါကို "Group Dynamics" (အုပ်စုတွင်း လှုပ်ရှားမှုစွမ်းအား) လို့ ခေါ်ပါတယ်။
မြတ်စွာဘုရားရှင်က သံဃာအဖွဲ့အစည်း တည်တံ့ခိုင်မြဲဖို့အတွက်၊ အဖွဲ့ဝင်တွေကြားမှာ ထားရှိရမယ့် "ကော်" (Glue) သဖွယ်ဖြစ်တဲ့ တရား (၆) ပါးကို ဟောကြားခဲ့ပါတယ်။ အဲဒါကို "သာရဏီယတရား" လို့ ခေါ်ပါတယ်။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ ဆက္ကနိပါတ်၊ သာရဏီယသုတ်မှာ ဒီလို လာရှိပါတယ်။
"မေတ္တံ ကာယကမ္မံ ပစ္စုပဋ္ဌိတံ ဟောတိ သဗြဟ္မစာရီသု အာဝိ စေဝ ရဟော စ။ ... မေတ္တံ ဝစီကမ္မံ ... မေတ္တံ မနောကမ္မံ ... အယမ္ပိ ဓမ္မော သာရဏီယော ပိယကရဏော ဂရုကရဏော သင်္ဂဟာယ အဝိဝါဒါယ သာမဂ္ဂိယာ ဧကီဘာဝါယ သံဝတ္တတိ။"
(အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ ဆက္ကနိပါတ်၊ သာရဏီယသုတ်၊ စာမျက်နှာ - ၃၀၈)
ဒီပါဠိတော်ရဲ့ အနှစ်သာရကို "Organizational Checklist" (အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ စစ်ဆေးလွှာ) အနေနဲ့ အသေးစိတ် ဖြန့်ခွဲကြည့်ရအောင် -
၁။ မေတ္တံ ကာယကမ္မံ = ကိုယ်အမူအရာဖြင့် မေတ္တာထားခြင်း။ (ရုံးခန်းထဲ ဝင်လာရင် ပြုံးပြတာ၊ ကူညီတာ၊ တံခါးဖွင့်ပေးတာတွေ ပါဝင်ပါတယ်)။
၂။ မေတ္တံ ဝစီကမ္မံ = နှုတ်ဖြင့် မေတ္တာထားခြင်း။ (Feedback ပေးရင်တောင် ကြမ်းတမ်းစွာ မပြောဘဲ Constructive ဖြစ်အောင် ပြောတာ)။
၃။ မေတ္တံ မနောကမ္မံ = စိတ်ဖြင့် မေတ္တာထားခြင်း။ (ကွယ်ရာမှာတောင် မကောင်းမကြံတာ)။
၄။ သာဓာရဏဘောဂီ = လာဘ်လာဘကို မျှဝေသုံးစွဲခြင်း။ (Bonus တွေ၊ အခွင့်အရေးတွေကို မျှမျှတတ ခွဲဝေတာ)။
၅။ သီလသာမည = စောင့်ထိန်းသော စည်းကမ်းတူညီခြင်း။ (Policy ကို အားလုံး တန်းတူ လိုက်နာတာ)။
၆။ ဒိဋ္ဌိသာမည = အယူအဆ တူညီခြင်း။ (Vision & Mission ကို အားလုံး သဘောပေါက် လက်ခံတာ)။
အယမ္ပိ ဓမ္မော = ဤတရားတို့သည်။ ပိယကရဏော = ချစ်ခင်မှုကို ပြုတတ်၏။ ဂရုကရဏော = လေးစားမှုကို ပြုတတ်၏။ သာမဂ္ဂိယာ = ညီညွတ်ခြင်းငှာ ဖြစ်၏။
ဒီသဘောတရားတွေက စာရွက်ပေါ်မှာ ကောင်းပေမယ့်၊ လက်တွေ့မှာ ဘယ်လောက် ခက်ခဲသလဲဆိုတာ ဦးဇင်းတို့ သွာဂတပြတိုက်ရဲ့ Case-O256 (The Silo Department) က သက်သေပြနေပါတယ်။
ဖြစ်စဉ်က ဒီလို။ ပြတိုက်ရဲ့ "သုတေသနဌာန" နဲ့ "ပြတိုက်ထိန်းသိမ်းရေးဌာန" နှစ်ခုကြားမှာ စစ်အေးတိုက်ပွဲ ဖြစ်နေတယ်။ သုတေသနသမားတွေက "ငါတို့က ပညာရှင်တွေ၊ မင်းတို့က စောင့်ရတဲ့သူတွေ" ဆိုပြီး မာနထားတယ်။ ထိန်းသိမ်းရေးသမားတွေကလည်း "ငါတို့က လက်တွေ့လုပ်ရတာ၊ မင်းတို့က စာပဲ ရေးတတ်တာ" ဆိုပြီး အထင်သေးတယ်။ အစည်းအဝေးလုပ်ရင် တစ်ဖက်နဲ့တစ်ဖက် စကားမပြောဘူး။ အချက်အလက်တွေ (Data) ကို မမျှဝေဘဲ ဝှက်ထားကြတယ်။ ဒါကို Management မှာ "Silo Effect" (စပါးကျီ သီးခြားဖြစ်နေခြင်း) လို့ ခေါ်ပါတယ်။
ဒီပြဿနာကြောင့် ဓာတ်တော်မှတ်တမ်းတင်တဲ့ လုပ်ငန်းစဉ်တွေ နှောင့်နှေးလာတယ်။ အဲဒီမှာ ဦးဇင်းက Policy 7, Article 7.5 (Inter-departmental Harmony & Conflict Resolution) ကို ကိုင်စွဲပြီး ကြားဝင်ရပါတယ်။ ဒီမူဝါဒမှာ "ဌာနအချင်းချင်း ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုသည် ဝန်ထမ်းစွမ်းဆောင်ရည် (KPI) ၏ အဓိက အစိတ်အပိုင်း ဖြစ်သည်" လို့ ပြဌာန်းထားပါတယ်။
ဦးဇင်းက ဌာနမှူးနှစ်ယောက်ကို ခေါ်ပြီး Template T225 (Team Harmony & EQ Audit Scorecard) ကို ဖြေခိုင်းလိုက်တယ်။ ဒီ Template က သာရဏီယတရား (၆) ပါးကို အမှတ်ပေးစနစ် (Scoring System) အဖြစ် ပြောင်းထားတာပါ။
ဥပမာ -
"သင့်ဌာနသည် အခြားဌာန၏ အောင်မြင်မှုကို ဝမ်းမြောက်ပါသလား (မုဒိတာ)?" (Yes/No)
"ပြဿနာဖြစ်လျှင် လူကို အပြစ်တင်သလား၊ စနစ်ကို ပြင်သလား?"
"သတင်းအချက်အလက်ကို မျှဝေပါသလား (သာဓာရဏဘောဂီ)?"
ရလဒ်ထွက်လာတော့ နှစ်ဖက်စလုံးရဲ့ EQ Score က "အနီရောင်အဆင့်" (Critical) ဖြစ်နေတယ်။ ဌာနမှူးနှစ်ယောက်သား ရလဒ်ကို ကြည့်ပြီး မျက်နှာပျက်သွားကြတယ်။ "ဦးဇင်း... တပည့်တော်တို့က အလုပ်ပြီးဖို့ပဲ ကြိုးစားနေတာ၊ ဆက်ဆံရေး ပျက်နေတာ သတိမထားမိဘူး" လို့ ဝန်ခံကြတယ်။
အဲဒီနောက် ဦးဇင်းက Google ရဲ့ နာမည်ကျော် "Project Aristotle" အကြောင်း ပြောပြလိုက်တယ်။ Google က အဖွဲ့ပေါင်းရာချီကို လေ့လာတဲ့အခါ၊ အတော်ဆုံး အဖွဲ့တွေမှာ ရှိတဲ့ တူညီချက်က "လူတော်တွေ ရှိနေခြင်း" မဟုတ်ဘဲ၊ "Psychological Safety" (စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ လုံခြုံမှု) ရှိနေခြင်း ဖြစ်တယ် ဆိုတာကို တွေ့ရှိခဲ့တယ်။ အဖွဲ့ဝင်တွေက "ငါ အမှားလုပ်မိရင်တောင် အဖွဲ့က လက်ခံပေးလိမ့်မယ်" ဆိုတဲ့ ယုံကြည်မှု ရှိမှ အလုပ်ဖြစ်တာပါ။
အခု ဦးဇင်းတို့ ပြတိုက်မှာလည်း T225 ရလဒ်ကို အခြေခံပြီး "Cross-Department Lunch" (ဌာနပေါင်းစုံ နေ့လယ်စာစားပွဲ) တွေကို စီစဉ်ပေးခဲ့တယ်။ သုတေသန ဝန်ထမ်းတစ်ယောက်က ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ထမ်းတစ်ယောက်နဲ့ တွဲပြီး တစ်ရက်လောက် အလုပ်လဲလုပ်ကြည့်ဖို့ (Job Shadowing) စီစဉ်ပေးလိုက်တယ်။
ရလဒ်ကတော့... တစ်လလောက် ကြာတဲ့အခါ သူတို့ကြားမှာ "Empathy" (စာနာမှု) ပေါ်လာတယ်။ "ဟာ... ထိန်းသိမ်းရေးသမားတွေလည်း ပင်ပန်းပါလား၊ သုတေသနသမားတွေလည်း ခေါင်းစားရပါလား" ဆိုပြီး နားလည်သွားကြတယ်။ အရင်က "သူ၊ ငါ" ကွဲနေတာကနေ၊ အခုတော့ "ငါတို့ သွာဂတ" (We Hswagata) ဆိုတဲ့ ဧကီဘာဝ (One Entity) စိတ်ဓာတ် ပေါ်ပေါက်လာပါတယ်။
ဒကာကြီး ဒကာမကြီးတို့... ကိုယ့်ရဲ့ လုပ်ငန်းခွင်မှာ၊ ကိုယ့်ရဲ့ အဖွဲ့အစည်းမှာ ဒီလို ပြဿနာတွေ ရှိနေရင် သာရဏီယတရား (၆) ပါးကို Checklist တစ်ခုလို အသုံးပြုပြီး စစ်ဆေးကြည့်ပါ။
၁။ ငါတို့ အချင်းချင်း ပြုံးပြရဲ့လား (ကာယကမ္မ)။
၂။ ငါတို့ ပြောဆိုတာတွေက အားပေးစကားလား၊ နှိမ်တဲ့စကားလား (ဝစီကမ္မ)။
၃။ ငါတို့ရဲ့ Vision က တစ်ူတည်း ဟုတ်ရဲ့လား (ဒိဋ္ဌိသာမည)။
အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု အောင်မြင်တယ်ဆိုတာ "အဆောက်အအုံ" ကောင်းလို့ မဟုတ်ပါဘူး။ အထဲမှာ ရှိတဲ့ လူတွေရဲ့ "စိတ်ဓာတ်အဆောက်အအုံ" ခိုင်မာလို့သာ ဖြစ်ပါတယ်။
နိဂုံးချုပ်အနေနဲ့... သွာဂတပြတိုက်ရဲ့ ဝန်ထမ်းများသာမက၊ တရားနာ ပရိသတ်အပေါင်းတို့သည်လည်း မိမိတို့ ရောက်လေရာ ဌာန၊ အဖွဲ့အစည်းတိုင်းမှာ သာရဏီယတရားများကို လက်ကိုင်ပြုပြီး၊ ညီညွတ်မျှတသော၊ စိတ်ချမ်းသာဖွယ်ကောင်းသော လုပ်ငန်းခွင်အသိုင်းအဝိုင်းကို ဖန်တီးနိုင်ကြပါစေ ကုန်သတည်း။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဌတု
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဌတု
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဌတု။
သာဓု... သာဓု... သာဓု...။
ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက
The Office Of Siridantamahapalaka
Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum
နေ့စွဲ - ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ (၁၃) ရက်
