Day 322 Nov 18 ပိုင်ဆိုင်မှုနှင့် ရေရှည်တည်တံ့သော ဒါန (Assets and Sustainable Dana) အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ သတ္တကနိပါတ်၊ ဓနသုတ် (မြန်မာပြန် ဆဋ္ဌသံဂါယနာမူ) Endowment Management (Corpus Preservation & Perpetuity) T232 (Risk & Impact Assessment Sheet) / Case-E322 Policy 5, Article 5.4 (Financial Sustainability & Endowment)
"နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ" (၃) ကြိမ်။
"ဝန္ဒာမိ စေတိယံ သဗ္ဗံ သဗ္ဗဌာနေသု ပတိဋ္ဌိတံ၊ သရီရဓာတု မဟာဗောဓိံ ဗုဒ္ဓရူပံ သဗ္ဗံ သဒါ။"
(အရပ်လေးမျက်နှာ၊ အရပ်တစ်ပါး၌ တည်ရှိကုန်သော စေတီပုထိုး၊ ဓာတ်တော်၊ ဗောဓိညောင်ပင်၊ ရုပ်ပွားတော် အားလုံးတို့ကို အခါခပ်သိမ်း ဘုရားတပည့်တော် ရှိခိုးပါ၏။)
"ဝန္ဒာမိ ဓာတုယော ဣဓ ပတိဋ္ဌိတာ သွာဂတ နာမ ဝိဟာရေ၊ တာသံ ရက္ခဏ-ဂေါပန-ပရိဟာရ-ကရဏံ၊ မယာ ဘိက္ခု ဓမ္မသာမိ သိရိဒန္တမဟာပါလက နာမ သက္ကစ္စံ ပဝတ္တတိ။"
(ဤ သွာဂတ မည်သော ကျောင်းတိုက်၌ တည်ရှိကုန်သော ဓာတ်တော်တို့ကို ဘုရားတပည့်တော် ရှိခိုးပါ၏။ ထိုဓာတ်တော်တို့ကို စောင့်ရှောက်ခြင်း၊ လုံခြုံစေခြင်း၊ သယ်ဆောင်ပူဇော်ခြင်း ကိစ္စရပ်များကို ဘုရားတပည့်တော် အရှင်ဓမ္မသာမိ သိရိဒန္တမဟာပါလက သည် ရိုသေစွာ ဆောင်ရွက်ပါ၏။)
"သဗ္ဗေ ဝန္ဒာမိ တေ အဟံ။"
(ထိုစေတီ၊ ဓာတ်တော်၊ ဗောဓိ၊ ရုပ်ပွားတော် အားလုံးတို့ကို ဘုရားတပည့်တော်သည် ရှိခိုးပါ၏။)
"အနန္တောအနန္တငါးပါးကို အာရုံပြု၍ ညီညာဖြဖြ ကန်တော့ကြပါစို့။"
"နမော ဗုဒ္ဓဿ၊ နမော ဓမ္မဿ၊ နမော သံဃဿ၊ နမော မာတာပိတုဿ၊ နမော အာစရိယဿ"။
ငါးလုပ်ငန်းနေ့၊ ရေလုပ်သားများနှင့် သက်ရှိကရုဏာကို အောက်မေ့ဖွယ် ဖြစ်သော ဤနေ့တွင် သက်ရှိသတ္တဝါအပေါင်း ဘေးရန်ကင်းရှင်းကြပါစေ။
ယနေ့ ဦးဇင်းတို့ ဟောကြားမည့် တရားခေါင်းစဉ်ကတော့ "ပိုင်ဆိုင်မှုနှင့် ရေရှည်တည်တံ့သော ဒါန" ဖြစ်ပါတယ်။ ပိုင်ဆိုင်မှု (Wealth) ဆိုတာ ရေလိုပါပဲ၊ သုံးလိုက်ရင် ကုန်သွားတတ်သလို၊ မသုံးဘဲ ထားရင်လည်း ခန်းခြောက်သွားတတ်ပါတယ်။ ဒါကို ဘယ်လိုနည်းနဲ့ ရေရှည်တည်တံ့အောင်၊ မျိုးဆက်ပေါင်းများစွာ အကျိုးပြုအောင် လုပ်မလဲဆိုတာ "Endowment" (မတည်ငွေ) သဘောတရားနဲ့ ဆင်ခြင်ကြည့်ကြရအောင်။ ဒီအတွက် အခြေခံရမယ့် ပါဠိတော်ကတော့ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ သတ္တကနိပါတ်မှာ လာရှိတဲ့ "ဓနသုတ်" ဖြစ်ပါတယ်။
ဘုရားရှင်က ဓနသုတ်မှာ "သဒ္ဓါဓနံ သီလဓနံ၊ ဟိရိ ဩတ္တပ္ပိယံ ဓနံ။ သုတဓနဉ္စ စာဂေါ စ၊ ပညာ မေ သတ္တမံ ဓနံ" လို့ ဟောကြားထားပါတယ်။
"သဒ္ဓါဓနံ - ယုံကြည်ခြင်း ဥစ္စာ၊ သီလဓနံ - စောင့်ထိန်းခြင်း ဥစ္စာ၊ ဟိရိ - မကောင်းမှုပြုရန် ရှက်ခြင်း၊ ဩတ္တပ္ပ - မကောင်းမှုပြုရန် ကြောက်ခြင်း၊ သုတ - အကြားအမြင်ဗဟုသုတ၊ စာဂ - စွန့်ကြဲခြင်း၊ ပညာ - အမှန်ကိုသိခြင်း" ဆိုတဲ့ သူတော်ကောင်းဥစ္စာ (၇) ပါးကို ညွှန်ပြခဲ့ပါတယ်။ ဒီနေရာမှာ ဘုရားရှင်က ဘာကြောင့် ဒီတရားတွေကို "ဓန" (ဥစ္စာ) လို့ သုံးသလဲ။ ရုပ်ဝတ္ထုဥစ္စာတွေက ရေ၊ မီး၊ မင်း၊ ခိုးသူ၊ မချစ်မနှစ်သက်သောသူ ဆိုတဲ့ ရန်သူမျိုးငါးပါးကြောင့် ပျက်စီးနိုင်ပေမယ့်၊ ဒီသူတော်ကောင်းဥစ္စာ (၇) ပါးကတော့ ဘဝအဆက်ဆက် (Perpetuity) တည်တံ့နေလို့ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီအချက်ကို ခေတ်သစ်ဘဏ္ဍာရေးစီမံခန့်ခွဲမှု (Financial Management) ရှုထောင့်ကနေ ကြည့်လိုက်ရင် "Endowment Management" (မတည်ရန်ပုံငွေ စီမံခန့်ခွဲမှု) နဲ့ သဘောတရားချင်း ဆက်စပ်နေပါတယ်။ Harvard တို့ Oxford တို့လို တက္ကသိုလ်ကြီးတွေ၊ ပြတိုက်ကြီးတွေ နှစ်ပေါင်းရာချီ တည်တံ့နေတာဟာ Endowment ကြောင့်ပါ။ သူတို့က အလှူရှင်ပေးတဲ့ ငွေအရင်း (Principal/Corpus) ကို လုံးဝ မသုံးပါဘူး။ အဲဒီငွေကို ရင်းနှီးမြှုပ်နှံထားပြီး၊ ရလာတဲ့ အတိုး (Interest/Yield) ကိုပဲ သုံးပါတယ်။ ဒါမှသာ ငွေကြေးဖောင်းပွမှု (Inflation) ဒဏ်ကို ခံနိုင်ပြီး၊ နှစ်တစ်ရာကြာလည်း အလှူရှင်ရဲ့ နာမည်နဲ့ ဒါနက ဆက်ရှိနေမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဘုရားရှင်ဟောတဲ့ "နိဓိ" (မြှုပ်နှံထားသော အိုး) ဆိုတာလည်း ဒီသဘောပါပဲ။ မပျောက်ပျက်အောင် မြှုပ်နှံထားခြင်း (Preservation of Value) ပါ။
ဒီသဘောတရားကို စာအုပ်ထဲမှာသာ မထားဘဲ လက်တွေ့ဖြစ်ရပ် Case-E322 နဲ့ ယှဉ်ကြည့်ရအောင်။ တစ်ခါက သွာဂတပြတိုက်ကို အသက်ကြီးရွယ်အို ဒကာမကြီးတစ်ဦး ရောက်လာပါတယ်။ သူက သူ့တစ်သက်လုံး စုဆောင်းထားတဲ့ ငွေကြေးပမာဏ အတော်များများကို လှူချင်တယ်။ ဒါပေမယ့် သူမှာ စိုးရိမ်စိတ်တစ်ခု ရှိနေတယ်။ "ဦးဇင်း... တပည့်တော်မကြီး သေသွားရင် ဒီငွေတွေ ကုန်သွားမှာ စိုးတယ်။ တပည့်တော်မကြီး မရှိတော့လည်း ဓာတ်တော်တွေကို နေ့တိုင်း ဆွမ်းကပ်နိုင်မယ့် အစီအစဉ်မျိုး ဖြစ်ချင်ပါတယ်" လို့ လျှောက်ပါတယ်။
သာမန်ဆိုရင် "ရပါတယ် ဒကာမကြီး" ဆိုပြီး ငွေလက်ခံ၊ သုံးချင်တာ သုံးလိုက်ရင် ၅ နှစ်၊ ၁၀ နှစ်နေရင် ကုန်သွားမှာပါ။ ဒါဟာ ရေရှည်တည်တံ့တဲ့ ဒါန (Sustainable Dana) မဟုတ်ပါဘူး။ ဒါကြောင့် ဦးဇင်းတို့က Policy 5, Article 5.4 (Financial Sustainability & Endowment) ကို ကိုင်စွဲပြီး ဆွေးနွေးပါတယ်။ "ဒကာမကြီး... ဒီငွေကို 'Endowment' (မတည်ငွေ) အဖြစ် ထားရှိပါမယ်။ အရင်းကို မသုံးဘဲ၊ အတိုးနဲ့ပဲ နေ့စဉ် ဆွမ်းကပ်ပါမယ်" လို့ ကတိပြုပါတယ်။
ဒါပေမယ့် စကားနဲ့ ကတိပေးရုံနဲ့ မလုံလောက်ပါဘူး။ အနာဂတ်မှာ ငွေကြေးတန်ဖိုး ကျဆင်းနိုင်တဲ့ အန္တရာယ် (Inflation Risk) ရှိပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဦးဇင်းတို့က Template T232 (Risk & Impact Assessment Sheet) ကို ထုတ်သုံးပါတယ်။ T232 မှာ "Financial Risk" (ဘဏ္ဍာရေး အန္တရာယ်) ကို တွက်ချက်ပါတယ်။ "နှစ်စဉ် ငွေကြေးဖောင်းပွမှု ၅% ရှိရင်၊ အတိုးရငွေ ဘယ်လောက်ရှိမှ ရပ်တည်နိုင်မလဲ" ဆိုတာကို ဇယားချပြီး တွက်ပြပါတယ်။ ပြီးတော့ "Spending Rule" (သုံးစွဲမှု စည်းမျဉ်း) ကို သတ်မှတ်လိုက်ပါတယ်။ "နှစ်စဉ် အမြတ်ငွေ၏ ၇၀% ကိုသာ သုံးမည်၊ ၃၀% ကို အရင်းထဲ ပြန်ထည့်မည်" (Reinvestment) ဆိုပြီး T232 မှာ မှတ်တမ်းတင်လိုက်ပါတယ်။
ဒါကို မြင်လိုက်ရတော့ ဒကာမကြီးက မျက်ရည်ကျပါတယ်။ "ဦးဇင်းရယ်... တပည့်တော်မကြီး မရှိတော့လည်း ကုသိုလ်က ရှင်သန်နေမှာပါလား" ဆိုပြီး ဝမ်းသာပီတိ ဖြစ်သွားပါတယ်။ ဒါဟာ ဓနသုတ်မှာလာတဲ့ "သဒ္ဓါဓန" ကို ခေတ်သစ် "Endowment Strategy" နဲ့ ပေါင်းစပ်ပြီး "အမတဒါန" (မသေသော အလှူ) ဖန်တီးလိုက်တာပါပဲ။ ရုပ်ဝတ္ထုငွေကြေး (Material Wealth) ကို ပညာ (Intellectual Wealth) နဲ့ စီမံလိုက်တဲ့အခါ မျိုးဆက်ပေါင်းများစွာ လက်ဆင့်ကမ်းနိုင်တဲ့ အမွေအနှစ် ဖြစ်သွားပါတယ်။
ဒါကြောင့် သူတော်ကောင်းတို့... အလှူဒါနပြုတဲ့အခါ "ပမာဏ" (Amount) ထက် "ရေရှည်တည်တံ့မှု" (Sustainability) ကို ပိုစဉ်းစားပါ။ ငွေသိန်းတစ်ရာ လှူပြီး တစ်လနဲ့ ကုန်သွားတာထက်၊ သိန်းတစ်ဆယ်ကို မတည်ပြီး နှစ်တစ်ရာ အကျိုးပြုနေတာက သာသနာအတွက် ပိုထိရောက်ပါတယ်။ မိမိတို့ရဲ့ စည်းစိမ်ဥစ္စာတွေကို ဓန (၇) ပါးအဖြစ် ပြောင်းလဲပြီး၊ နောင်သံသရာအထိ ပါသွားမယ့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတွေ ပြုလုပ်နိုင်ကြပါစေ။
ယနေ့ ဟောကြားအပ်သော 'ပိုင်ဆိုင်မှုနှင့် ရေရှည်တည်တံ့သော ဒါန' တရားတော်ကို နာယူကြရသော သင်သူတော်ကောင်း အပေါင်းတို့သည် သက်ရှိများကို ညှာတာပြီး အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း စင်ကြယ်ကြပါစေ၊ မိမိတို့၏ ဒါနမျိုးစေ့များကို ရေရှည်ရှင်သန်သော သစ်ပင်ကြီးများအဖြစ် ပျိုးထောင်နိုင်ကြပြီး၊ သံသရာအဆက်ဆက် မကုန်ခမ်းနိုင်သော သူတော်ကောင်းဥစ္စာများကို ပိုင်ဆိုင်နိုင်ကြပါစေကုန်သတည်း။
"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု" (၃) ကြိမ်။
ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက
The Office Of Siridantamahapalaka
The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.
နေ့စွဲ - ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၈ ရက်
ORCID: 0009-0000-0697-4760
သာသနာတော်နှင့် ရှေးဟောင်းသုတေသနဆိုင်ရာ အသိပညာများကို စနစ်တကျ လေ့လာလိုပါက ဦးဇင်းတို့၏ Facebook Group တွင်လည်း ပါဝင်ဆွေးနွေးနိုင်ပါကြောင်း ဖိတ်ကြားအပ်ပါသည်။