Day 321 Nov 17 ကျောင်းသားလူငယ်နှင့် ပရဟိတစိတ်ဓာတ် (Youth Students and Philanthropic Spirit) ခုဒ္ဒကနိကာယ်၊ သုတ္တနိပါတ်၊ မင်္ဂလသုတ် (မြန်မာပြန် ဆဋ္ဌသံဂါယနာမူ) Youth Volunteerism (Service Learning & Soft Skills) T215 (Volunteer Registration & Conduct Agreement) / Case-V321 Policy 5, Article 5.2 (Voluntary Resource Engagement)
"နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ" (၃) ကြိမ်။
"ဝန္ဒာမိ စေတိယံ သဗ္ဗံ သဗ္ဗဌာနေသု ပတိဋ္ဌိတံ၊ သရီရဓာတု မဟာဗောဓိံ ဗုဒ္ဓရူပံ သဗ္ဗံ သဒါ။"
(အရပ်လေးမျက်နှာ၊ အရပ်တစ်ပါး၌ တည်ရှိကုန်သော စေတီပုထိုး၊ ဓာတ်တော်၊ ဗောဓိညောင်ပင်၊ ရုပ်ပွားတော် အားလုံးတို့ကို အခါခပ်သိမ်း ဘုရားတပည့်တော် ရှိခိုးပါ၏။)
"ဝန္ဒာမိ ဓာတုယော ဣဓ ပတိဋ္ဌိတာ သွာဂတ နာမ ဝိဟာရေ၊ တာသံ ရက္ခဏ-ဂေါပန-ပရိဟာရ-ကရဏံ၊ မယာ ဘိက္ခု ဓမ္မသာမိ သိရိဒန္တမဟာပါလက နာမ သက္ကစ္စံ ပဝတ္တတိ။"
(ဤ သွာဂတ မည်သော ကျောင်းတိုက်၌ တည်ရှိကုန်သော ဓာတ်တော်တို့ကို ဘုရားတပည့်တော် ရှိခိုးပါ၏။ ထိုဓာတ်တော်တို့ကို စောင့်ရှောက်ခြင်း၊ လုံခြုံစေခြင်း၊ သယ်ဆောင်ပူဇော်ခြင်း ကိစ္စရပ်များကို ဘုရားတပည့်တော် အရှင်ဓမ္မသာမိ သိရိဒန္တမဟာပါလက သည် ရိုသေစွာ ဆောင်ရွက်ပါ၏။)
"သဗ္ဗေ ဝန္ဒာမိ တေ အဟံ။"
(ထိုစေတီ၊ ဓာတ်တော်၊ ဗောဓိ၊ ရုပ်ပွားတော် အားလုံးတို့ကို ဘုရားတပည့်တော်သည် ရှိခိုးပါ၏။)
"အနန္တောအနန္တငါးပါးကို အာရုံပြု၍ ညီညာဖြဖြ ကန်တော့ကြပါစို့။"
"နမော ဗုဒ္ဓဿ၊ နမော ဓမ္မဿ၊ နမော သံဃဿ၊ နမော မာတာပိတုဿ၊ နမော အာစရိယဿ"။
ကျောင်းသားများနေ့၊ ပညာရေးနှင့် ကျောင်းသားလှုပ်ရှားမှု သမိုင်းကို ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် ပညာရည်ပြည့်ဝပြီး နှလုံးလှသော လူငယ်လူရွယ်များ ဖြစ်ကြပါစေ။
ယနေ့ ဦးဇင်းတို့ ဟောကြားမည့် တရားခေါင်းစဉ်ကတော့ "ကျောင်းသားလူငယ်နှင့် ပရဟိတစိတ်ဓာတ်" ဖြစ်ပါတယ်။ ယနေ့ကျရောက်တဲ့ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကျောင်းသားများနေ့ (International Students' Day) မှာ လူငယ်တွေအနေနဲ့ စာသင်ခန်းထဲက ပညာကို လောကအကျိုးပြု လုပ်ငန်းတွေမှာ ဘယ်လို အသုံးချမလဲဆိုတာ ဆင်ခြင်စရာ ဖြစ်ပါတယ်။ လူငယ်ဆိုတာ နိုင်ငံနဲ့ သာသနာရဲ့ အနာဂတ် ဖြစ်သလို၊ သူတို့ရဲ့ ထက်သန်တဲ့ စွမ်းအင် (Energy) ကို မှန်ကန်တဲ့ လမ်းကြောင်းပေါ် တင်ပေးဖို့ကလည်း အရေးကြီးပါတယ်။ ဒီအချက်ကို မင်္ဂလာတရားတော်နဲ့ ခေတ်သစ် Volunteerism (စေတနာ့ဝန်ထမ်း) သဘောတရားတို့ ပေါင်းစပ်ပြီး လေ့လာကြည့်ကြရအောင်။
ဒီအတွက် အခြေခံရမယ့် ပါဠိတော်ကတော့ ခုဒ္ဒကနိကာယ်၊ သုတ္တနိပါတ်၊ မင်္ဂလသုတ်တော်ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဘုရားရှင်က (၃၈) ဖြာ မင်္ဂလာတရားကို ဟောကြားရာမှာ လူငယ်တွေအတွက် အထူးသင့်လျော်တဲ့ မင်္ဂလာတစ်ပါး ပါရှိပါတယ်။ အဲဒါကတော့ "အတ္တသမ္မာပဏိဓိ စ၊ ဧတံ မင်္ဂလမုတ္တမံ" ဆိုတဲ့ အချက်ပါပဲ။ ပါဠိစာသားကို တစ်လုံးချင်း အနက်ဖွင့်ကြည့်ရအောင်။ "အတ္တသမ္မာပဏိဓိ စ - မိမိကိုယ်ကို ကောင်းစွာ ဆောက်တည်ထားခြင်းသည် လည်းကောင်း၊ (ဝါ) မိမိ၏ စိတ်ဓာတ်နှင့် ရည်မှန်းချက်ကို မှန်ကန်သော လမ်းကြောင်း၌ ချထားခြင်းသည် လည်းကောင်း၊ ဧတံ - ဤသို့ မိမိကိုယ်ကို ကောင်းစွာ ထိန်းကျောင်းခြင်းသည်၊ မင်္ဂလမုတ္တမံ - မြတ်သော မင်္ဂလာ မည်၏။"
ဒီနေရာမှာ "အတ္တ" ဆိုတာ မိမိဘဝကို ဆိုလိုပြီး၊ "သမ္မာပဏိဓိ" ဆိုတာ မှန်ကန်စွာ တည်ဆောက်ခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ ကျောင်းသားအရွယ်မှာ ပညာသင်နေတုန်း "ငါ ဒီပညာနဲ့ ကိုယ်ကျိုးပဲ ရှာမယ်" လို့ တွေးရင် မိစ္ဆာပဏိဓိ (မှားယွင်းသော တည်ဆောက်မှု) ဖြစ်သွားပါမယ်။ "ငါတတ်ထားတဲ့ ပညာနဲ့ သူတပါးအကျိုး၊ သာသနာ့အကျိုးကို သယ်ပိုးမယ်" လို့ တွေးမှသာ သမ္မာပဏိဓိ ဖြစ်ပြီး၊ ပရဟိတစိတ်ဓာတ်ရဲ့ အခြေခံအုတ်မြစ် ဖြစ်လာမှာပါ။
ဒီအချက်ကို ခေတ်သစ်ပညာရေးနဲ့ လူမှုရေးသိပ္ပံ (Social Science) ရှုထောင့်ကနေ ကြည့်လိုက်ရင် "Service Learning" (အလုပ်ဖြင့် သင်ယူခြင်း) သို့မဟုတ် "Volunteerism" (စေတနာ့ဝန်ထမ်း စိတ်ဓာတ်) နဲ့ ဆက်စပ်နေပါတယ်။ ခေတ်သစ်ပညာရေးမှာ စာအုပ်ထဲက သင်တာကို "Hard Skills" လို့ ခေါ်ပြီး၊ လုပ်ငန်းခွင်မှာ လူတွေနဲ့ ပေါင်းသင်းဆက်ဆံတာ၊ စာနာနားလည်တာ၊ ပြဿနာဖြေရှင်းတာတွေကို "Soft Skills" လို့ ခေါ်ပါတယ်။ Volunteer လုပ်ခြင်းဟာ ကျောင်းသားတွေကို Soft Skills ဖွံ့ဖြိုးစေပါတယ်။ စာသင်ခန်းထဲမှာ အမှတ် (Grades) ရဖို့ ပြိုင်ဆိုင်ရပေမယ့်၊ ပရဟိတလုပ်ငန်းခွင်မှာတော့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု (Collaboration) ကို သင်ယူရပါတယ်။ ဒါဟာ လူငယ်တစ်ယောက်ရဲ့ Personality (ကိုယ်ရည်ကိုယ်သွေး) ကို "အတ္တသမ္မာပဏိဓိ" ဖြစ်အောင် ပုံဖော်ပေးတဲ့ အကောင်းဆုံး နည်းလမ်းပါပဲ။
ဒီသဘောတရားကို လက်တွေ့ဖြစ်ရပ်နဲ့ ယှဉ်ပြီး စဉ်းစားကြည့်ရအောင်။ ဦးဇင်းတို့ သွာဂတပြတိုက်မှာ ကြုံတွေ့ခဲ့ရတဲ့ Case-V321 ဖြစ်ရပ်လေးတစ်ခု ရှိပါတယ်။ ကျောင်းသားများနေ့ အထိမ်းအမှတ်အနေနဲ့ တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားအဖွဲ့တစ်ဖွဲ့က ပြတိုက်မှာ "သန့်ရှင်းရေး ကုသိုလ်ပြုချင်ပါတယ်" ဆိုပြီး ရောက်လာကြပါတယ်။ စေတနာကတော့ သိပ်ကောင်းပါတယ်။ ဒါပေမယ့် သူတို့မှာ စနစ်မရှိဘူး။ ရောက်တာနဲ့ သီချင်းတွေ အကျယ်ကြီးဖွင့်၊ ဆယ်လ်ဖီ (Selfie) တွေ ဆွဲ၊ တံမြက်စည်းလှည်းတာထက် ဆော့ကစားတာက များနေပါတယ်။ ဘုရားဖူးတွေကလည်း စိတ်အနှောင့်အယှက် ဖြစ်၊ ဓာတ်တော်တိုက်ထဲမှာလည်း ဆူညံပွက်လောရိုက်ကုန်တာပေါ့။
အဲဒီအချိန်မှာ ဦးဇင်းတို့က သူတို့ကို မောင်းထုတ်လိုက်ရင် သူတို့ရဲ့ ပရဟိတစိတ်ဓာတ် ရိုက်ချိုးသလို ဖြစ်သွားမယ်။ ဒါပေမယ့် ဒီအတိုင်းလွှတ်ထားရင်လည်း ပြတိုက်ရဲ့ ဂုဏ်သိက္ခာ (Sanctity) ထိခိုက်မယ်။ ဒါကြောင့် ဦးဇင်းတို့က Policy 5, Article 5.2 (Voluntary Resource Engagement) ကို ကိုင်စွဲပြီး စီမံခန့်ခွဲလိုက်ပါတယ်။ ဒီမူဝါဒမှာ "စေတနာ့ဝန်ထမ်းများသည် ပြတိုက်၏ စည်းကမ်းနှင့် ကျင့်ဝတ်ကို လိုက်နာရန် တာဝန်ရှိသည်" လို့ ပါရှိပါတယ်။
ဦးဇင်းက ကျောင်းသားခေါင်းဆောင်တွေကို ခေါ်ပြီး Template T215 (Volunteer Registration & Conduct Agreement) ကို ထုတ်ပေးလိုက်ပါတယ်။ ဒီ Template ဟာ သာမန် နာမည်စာရင်းသွင်းတာ မဟုတ်ပါဘူး။ "Code of Conduct" (လိုက်နာရမယ့် ကျင့်ဝတ်) တွေကို လက်မှတ်ထိုး ဝန်ခံခိုင်းတာပါ။ T215 ထဲမှာ "အသံတိတ် ဧရိယာများကို လေးစားပါ"၊ "ဧည့်သည်များကို မနှောင့်ယှက်ရ"၊ "အလုပ်ချိန်နှင့် နားချိန်ကို ခွဲခြားပါ" ဆိုတဲ့ အချက်တွေ ပါပါတယ်။ ကျောင်းသားတွေက ဒီစာရွက်ကို ဖတ်လိုက်တော့မှ "ဪ... ပရဟိတဆိုတာ ပျော်ပွဲစားထွက်တာ မဟုတ်ဘူး၊ တာဝန်ယူမှု (Responsibility) ပါလား" ဆိုတာ သဘောပေါက်သွားကြပါတယ်။
လက်မှတ်ထိုးပြီးတဲ့နောက်မှာတော့ သူတို့ရဲ့ လုပ်ပုံကိုင်ပုံ ပြောင်းလဲသွားပါတယ်။ အဖွဲ့လိုက် စနစ်တကျ ခွဲဝေပြီး တိတ်တဆိတ် သန့်ရှင်းရေး လုပ်ကြတယ်။ ပြီးတော့မှ သတ်မှတ်ထားတဲ့ နေရာမှာ ဓာတ်ပုံရိုက်၊ နားနေကြတယ်။ အဲဒီလို စည်းကမ်းရှိရှိ လုပ်လိုက်တဲ့အခါ ဘုရားဖူးတွေကလည်း "သာဓု" ခေါ်ကြသလို၊ ကျောင်းသားတွေ ကိုယ်တိုင်လည်း "ငါတို့ တကယ့်အလုပ်တစ်ခုကို ပြီးမြောက်အောင် လုပ်နိုင်ခဲ့ပြီ" ဆိုတဲ့ ယုံကြည်မှု (Self-efficacy) ကို ရရှိသွားကြပါတယ်။ ဒါဟာ "Wild Energy" (အရိုင်းသက်သက် စွမ်းအင်) ကို "Disciplined Power" (စနစ်ကျသော စွမ်းအား) အဖြစ် ပြောင်းလဲပေးလိုက်တာပါပဲ။
ဒီနေရာမှာ ဒကာကြီးတစ်ယောက်က မေးစရာရှိလာမယ်။ "ဦးဇင်းဘုရား... လူငယ်သဘာဝ ပျော်ချင်ပါးချင်တာကို ဒီလောက်ကြီး စည်းကမ်းတင်းကျပ်ရင် သူတို့ လာချင်ပါဦးမလား" လို့။ အေး... ဒီမေးခွန်းက စိတ်ဝင်စားဖို့ ကောင်းပါတယ်။ တကယ်တော့ လူငယ်တွေဟာ စည်းကမ်းကို မုန်းတာ မဟုတ်ပါဘူး။ အဓိပ္ပာယ်မဲ့တဲ့ အမိန့်တွေကိုသာ မုန်းတာပါ။ T215 လိုမျိုး "ဘာကြောင့် ဒီစည်းကမ်း ထားရသလဲ" ဆိုတာကို ရှင်းပြပြီး၊ သူတို့ရဲ့ လုပ်ရပ်က ဘယ်လောက် တန်ဖိုးရှိသလဲဆိုတာ ပြသလိုက်ရင် သူတို့က ပိုပြီးတောင် ဂုဏ်ယူကြပါသေးတယ်။ မင်္ဂလာသုတ်မှာ "အတ္တသမ္မာပဏိဓိ" (မိမိကိုယ်ကို ကောင်းစွာထားခြင်း) ဆိုတာ အဲဒါပါပဲ။ စည်းကမ်းဆိုတာ အတားအဆီး မဟုတ်ဘဲ၊ ကိုယ့်ရဲ့ တန်ဖိုးကို မြှင့်တင်ပေးတဲ့ ဘောင်တစ်ခု ဖြစ်တယ်ဆိုတာ သူတို့ နားလည်သွားရင် ပိုပြီး ရင့်ကျက်လာပါတယ်။
ဒါကြောင့် ဒီနေ့ ကျောင်းသားများနေ့မှာ လူငယ်မောင်မယ်တို့ကို မှာချင်ပါတယ်။ ပညာသင်တယ်ဆိုတာ စာမေးပွဲအောင်ရုံနဲ့ မပြီးပါဘူး။ ကိုယ့်တတ်ထားတဲ့ ပညာ၊ ကိုယ့်မှာရှိတဲ့ ခွန်အားကို အများအကျိုးအတွက် ဘယ်လို အသုံးချမလဲဆိုတာ အမြဲစဉ်းစားပါ။ ပရဟိတ လုပ်တဲ့အခါမှာလည်း "စေတနာရှိရင် ပြီးရော" လို့ မတွေးဘဲ၊ "စေတနာကို ပညာ၊ စည်းကမ်းနဲ့ ယှဉ်မှ အကျိုးကြီးမယ်" လို့ ခံယူပါ။ Volunteer လုပ်ခြင်းဟာ သူတပါးကို ကူညီတာ ဖြစ်သလို၊ ကိုယ့်ကိုယ်ကို ပြန်လည်မွမ်းမံခြင်း (Self-improvement) လည်း ဖြစ်ပါတယ်။
ယနေ့ ဟောကြားအပ်သော 'ကျောင်းသားလူငယ်နှင့် ပရဟိတစိတ်ဓာတ်' တရားတော်ကို နာယူကြရသော သင်သူတော်ကောင်း အပေါင်းတို့သည် မင်္ဂလာသုတ်လာ အတ္တသမ္မာပဏိဓိ မင်္ဂလာနှင့်အညီ မိမိတို့၏ ဘဝလမ်းကြောင်းကို မှန်ကန်စွာ တည်ဆောက်နိုင်ကြပါစေ၊ နိုင်ငံအတွက်၊ သာသနာအတွက် အားထားရသော ကျောင်းသားလူငယ်များ ဖြစ်ကြပါစေ၊ ပရဟိတ ကောင်းမှုများဖြင့် လောကကို အလှဆင်နိုင်ကြပါစေကုန်သတည်း။
"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု" (၃) ကြိမ်။
ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက
The Office Of Siridantamahapalaka
The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.
နေ့စွဲ - ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၇ ရက်
ORCID: 0009-0000-0697-4760
သာသနာတော်နှင့် ရှေးဟောင်းသုတေသနဆိုင်ရာ အသိပညာများကို စနစ်တကျ လေ့လာလိုပါက ဦးဇင်းတို့၏ Facebook Group တွင်လည်း ပါဝင်ဆွေးနွေးနိုင်ပါကြောင်း ဖိတ်ကြားအပ်ပါသည်။