"နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ" (၃) ကြိမ်။
"အနန္တောအနန္တငါးပါးကို အာရုံပြု၍ ညီညာဖြဖြ ကန်တော့ကြပါစို့"
နမော ဗုဒ္ဓဿ - သစ္စာလေးပါး မြတ်တရားကို ပိုင်းခြားထင်ထင် သိမြင် တော်မူသော ရှင်တော် မြတ်စွာဘုရားသခင် ကိုယ်တော်မြတ်ကြီးအား နမော - ရည်ညွှတ် သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာ မြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင် ဘုရား။
နမော ဓမ္မဿ - မဂ်လေးတန်၊ ဖိုလ်လေးတန်၊ နိဗ္ဗာန် ပရိယတ် ဆယ်ပါးသော တရားတော်မြတ်အား။ နမော - ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
နမော သံဃဿ - မဂ်၌တည်သော ပုဂ္ဂိုလ်လေးပါး ဖိုလ်၌တည်သော ပုဂ္ဂိုလ်လေးပါး ဤ ရှစ်ပါးသော အရိယာ သံဃာတော်မြတ်အား။ နမော - ရည်ညွှတ် သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံ မိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
နမော မာတာပိတုဿ - မိဘနှစ်ပါးအား။ နမော - ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာ မြတ်နိုးလက်စုံ မိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
နမော အာစရိယဿ - ဝိပဿနာ ဉာဏ်မျက်စိနှစ်ကွင်း အလင်းရအောင် သစ္စာလေးပါးတရားတော်နှင့် ကုသပေးတော်မူသော ကျေးဇူးတော်ရှင် မိုးကုတ်ဆရာတော် ဘုရား ကြီး နှင့် မုံလယ်ဆရာတော် ဘုရားကြီးအား။ နမော - ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာ ဖြင့် ပန်ထွာ မြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
ယနေ့ ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ (၅) ရက်နေ့ကို ရောက်ရှိလာခဲ့ပါပြီ။ သောကြာနေ့လည်း ဖြစ်တဲ့အတွက် တစ်ပတ်တာ ရုံးလုပ်ငန်း၊ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတွေနဲ့ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်နေကြတဲ့ ဒကာ ဒကာမတွေအတွက် ဒီနေ့ဆွေးနွေးမယ့် ခေါင်းစဉ်က အင်မတန် အံဝင်ခွင်ကျ ဖြစ်လိမ့်မယ်လို့ ဦးဇင်း ယုံကြည်ပါတယ်။ ခေါင်းစဉ်ကတော့ "အလုပ်ခွင်အတွင်း သတိပွားခြင်း" (Mindfulness in the Workplace) သို့မဟုတ် ခေတ်သစ်ဝေါဟာရအရ "Corporate Mindfulness" ဆိုတာပါပဲ။ တော်တော်များများက "သတိပဋ္ဌာန်" ဆိုတာ ဘုရားခန်းထဲမှာ၊ ယောဂီဝတ်စုံနဲ့ မျက်စိမှိတ် ထိုင်နေမှ လုပ်ရတဲ့ အလုပ်လို့ ထင်တတ်ကြတယ်။ တကယ်တော့ မဟုတ်ပါဘူး။ ကွန်ပျူတာ ရှေ့မှာ၊ အစည်းအဝေး ခန်းထဲမှာ၊ ကားမောင်းနေရင်းမှာ "သတိ" (Mindfulness) ရှိနေဖို့က ပိုပြီးတော့တောင် လိုအပ်ပါသေးတယ်။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ အဲဒီအချိန်တွေဟာ အမှား (Error) ဖြစ်နိုင်ခြေ အများဆုံး၊ စိတ်ဖိစီးမှု (Stress) အများဆုံး အချိန်တွေ ဖြစ်နေလို့ပါပဲ။
ဒီအကြောင်းအရာနဲ့ ပတ်သက်ရင် ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရား ဟောကြားခဲ့တဲ့ တရားတော်တွေထဲမှာ အထင်ရှားဆုံး၊ အထိရောက်ဆုံး လမ်းညွှန်ချက်ကတော့ ဓမ္မပဒ၊ အပ္ပမာဒဝဂ် မှာ လာရှိတဲ့ ဂါထာတော်ပါပဲ။ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တိုင်း ရင်းနှီးပြီးသား ဖြစ်ပေမယ့်၊ ဒီဂါထာရဲ့ လုပ်ငန်းခွင် အသုံးချပုံ (Professional Application) ကိုတော့ သတိမထားမိတတ်ကြဘူး။ ဘုရားရှင်က ဟောပါတယ်။
"အပ္ပမာဒေါ အမတပဒံ၊ ပမာဒေါ မစ္စုနော ပဒံ။
အပ္ပမတ္တာ န မီယန္တိ၊ ယေ ပမတ္တာ ယထာ မတာ။"
ဒီဂါထာတော်ရဲ့ အဓိပ္ပာယ်ကို စီးပွားရေးနဲ့ စီမံခန့်ခွဲမှု ရှုထောင့်ကနေ ချဲ့ထွင်ပြီး ကြည့်ကြရအောင်။
အပ္ပမာဒေါ - (သတိတရား လက်ကိုင်ထား၍) မမေ့မလျော့ခြင်းသည်၊ အမတပဒံ - နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်ကြောင်း လမ်းကောင်းလမ်းမှန် ဖြစ်သကဲ့သို့ (လောက၌လည်း ဘေးအန္တရာယ်ကင်းရှင်းခြင်း၏ အကြောင်းရင်း) ဖြစ်ပေ၏။
ပမာဒေါ - (ကာမဂုဏ်အာရုံတို့၌) မေ့လျော့ ပေါ့ဆခြင်းသည်၊ မစ္စုနော ပဒံ - သေခြင်းတရား သို့မဟုတ် (စီးပွားပျက်ခြင်း၊ ဂုဏ်သိက္ခာကျခြင်းဟူသော) ပျက်စီးခြင်း၏ အကြောင်းရင်း ဖြစ်ပေ၏။
ယေ - အကြင်သူတို့သည်၊ ပမတ္တာ - မေ့လျော့ပေါ့ဆ နေကြကုန်၏။ (ထိုသူတို့သည်)၊ ယထာ မတာ - အသက်ရှင်လျက်နှင့် သေသူတို့နှင့် တူကြကုန်၏။
သူတော်ကောင်းတို့ရေ... "အသက်ရှင်လျက်နဲ့ သေသူ" ဆိုတာ ဘာကို ပြောတာလဲ။ ခေတ်သစ် စိတ်ပညာမှာတော့ "Autopilot Mode" (အလိုအလျောက် မောင်းနှင်စနစ်) နဲ့ သွားနေတဲ့သူကို ပြောတာပါ။ ရုံးရောက်ရင် ခုံမှာထိုင်တယ်၊ ကွန်ပျူတာဖွင့်တယ်၊ လက်က စာရိုက်နေတယ်၊ ဒါပေမယ့် စိတ်က မနေ့ညက ရန်ဖြစ်ထားတာကို တွေးနေမယ်၊ နေ့လယ်စာ ဘာစားမလဲ တွေးနေမယ်။ ကိုယ်လုပ်နေတဲ့ အလုပ် (Present Moment) ပေါ်မှာ စိတ်မရှိဘူး။ အဲဒါ "ပမာဒ" (မေ့လျော့ခြင်း) ပါပဲ။ အဲဒီလို မေ့လျော့နေတဲ့ အချိန်မှာ အီးမေးလ်မှားပို့မိမယ်၊ ငွေစာရင်း မှားလွှဲမိမယ်၊ စက်ယန္တရား ကိုင်တွယ်သူဆိုရင် လက်ပြတ်ခြေပြတ် ဖြစ်သွားနိုင်တယ်။ ဒါကြောင့် ဘုရားက "မေ့လျော့သူဟာ သေလူနဲ့တူတယ်" လို့ ဟောတာပါ။
ဒီသဘောတရားကို အနောက်နိုင်ငံက ကုမ္ပဏီကြီးတွေ (ဥပမာ- Google, Intel, Apple) က "Corporate Mindfulness" ဆိုပြီး သင်တန်းတွေ ပေးနေကြပါပြီ။ သူတို့က နိဗ္ဗာန်ရောက်ဖို့ သင်ပေးတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ဝန်ထမ်းတွေရဲ့ "Emotional Intelligence" (စိတ်ခံစားမှုဆိုင်ရာ ဉာဏ်ရည်) မြင့်မားလာဖို့၊ စိတ်ဖိစီးမှု လျော့ကျဖို့နဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်တွေ မှန်ကန်ဖို့ (Better Decision Making) အတွက် သင်ပေးတာပါ။ သတိဆိုတာ "ဘာသာရေး" သက်သက် မဟုတ်ဘဲ "Mental Technology" (စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ နည်းပညာ) တစ်ခု ဖြစ်လာပါပြီ။
ဒီနေရာမှာ ဦးဇင်းတို့ သွာဂတပြတိုက်မှာ လက်တွေ့ ကြုံခဲ့ရတဲ့ Case-M217 (Mindfulness Failure Incident) လေးတစ်ခုကို ပြောပြချင်ပါတယ်။ ၂၀၂၂ ခုနှစ် အစောပိုင်းတုန်းက ဖြစ်ခဲ့တာပါ။ Finance ဌာနက ဝန်ထမ်းမလေး တစ်ယောက် ရှိတယ်။ သူက အလုပ်အရမ်းကြိုးစားတယ်။ ဒါပေမယ့် တစ်ရက်မှာ သူ့အိမ်မှာ မိသားစု ပြဿနာ နည်းနည်း ရှိနေတယ်။ ရုံးရောက်တော့ သူက "အလုပ်လုပ်လိုက်ရင် မေ့သွားမှာပါ" ဆိုပြီး အနားမယူဘဲ ဆက်တိုက် အလုပ်လုပ်တယ်။ နေ့လယ် ၃ နာရီလောက် ရောက်တော့ လူက ပင်ပန်းလာပြီ (Fatigue)။ စိတ်က အိမ်ရောက်နေတယ်။ အဲဒီအချိန်မှာ အလှူရှင်တစ်ယောက်ဆီကို "Receipt" (ပြေစာ) ပို့ရမယ့်အစား၊ ပြတိုက်ရဲ့ အတွင်းရေး "Budget Plan" ဖိုင်ကို မှားပြီး ပို့လိုက်မိတယ်။
ကံကောင်းလို့ ချက်ချင်း သိလိုက်ပြီး "Recall Message" လုပ်လိုက်နိုင်ပေမယ့်၊ ဒါဟာ အင်မတန် အန္တရာယ်များတဲ့ Data Breach (အချက်အလက် ပေါက်ကြားမှု) ဖြစ်လုနီးပါးပါပဲ။ ဒီကိစ္စကို စိစစ်လိုက်တဲ့အခါ ဝန်ထမ်းမလေးမှာ "စေတနာ" မရှိတာ မဟုတ်ပါဘူး။ "သတိ" လွတ်သွားတာပါ။ ပိုပြီး တိတိကျကျ ပြောရရင် "Stop-Pause-Go" ဆိုတဲ့ လုပ်ငန်းစဉ် မရှိခဲ့တာပါ။
အဲဒီဖြစ်စဉ် ပြီးတဲ့နောက်မှာ ဦးဇင်းတို့ သွာဂတပြတိုက်မှာ Policy 7 (Staff Wellbeing & Mental Health) ရဲ့ Article 7.1 (The Right to Mindful Pause) ကို အလေးထား ကျင့်သုံးလာခဲ့ပါတယ်။ ဒီမူဝါဒမှာ ဘာပါလဲဆိုတော့ -
"ဝန်ထမ်း မည်သူမဆို စိတ်ဖိစီးမှု များနေသည်ဟု ခံစားရပါက၊ သို့မဟုတ် အာရုံစူးစိုက်မှု လျော့ကျနေပါက အလုပ်ခွင်မှ (၅) မိနစ်မှ (၁၀) မိနစ် ခေတ္တ ခွာခွင့် ရှိသည်။ ၎င်းကို အပျင်းကြီးခြင်း (Laziness) ဟု မသတ်မှတ်ဘဲ၊ လုပ်ငန်းခွင် ဘေးကင်းရေး လိုအပ်ချက် (Safety Requirement) ဟု သတ်မှတ်သည်" လို့ ပါရှိပါတယ်။
ဒါ့အပြင် နေ့စဉ် လုပ်ငန်းဆောင်တာတွေမှာ သတိကပ်နိုင်ဖို့အတွက် Template T220 (Daily Mindfulness & Focus Log) ကို မိတ်ဆက်ပေးခဲ့ပါတယ်။ ဒီ T220 ဆိုတာ ဒိုင်ယာရီကြီးလို အရှည်ကြီး ရေးရတာ မဟုတ်ပါဘူး။ မနက် ရုံးရောက်တာနဲ့ ဖြည့်ရတဲ့ ဇယားကွက်လေး (၃) ခု ပါ။
၁။ Current State: "အခု ငါ့စိတ် ဘယ်လို ရှိလဲ?" (ဥပမာ - စိတ်ကြည်တယ်၊ စိတ်ရှုပ်နေတယ်၊ အိပ်ချင်နေတယ်)။
၂။ Intention: "ဒီနေ့ ငါ့ရဲ့ အဓိက ရည်ရွယ်ချက်က ဘာလဲ?" (ဥပမာ - အလုပ်ပြီးဖို့လား၊ စိတ်ရှည်ဖို့လား)။
၃။ Distraction Check: "ငါ့ကို ဒီနေ့ ဘာတွေက နှောင့်ယှက်နိုင်လဲ?" (ဥပမာ - ဖုန်း၊ အစည်းအဝေးများ)။
ဒီ T220 လေးကို မနက်ခင်း (၅) မိနစ်လောက် အချိန်ပေးပြီး ဖြည့်လိုက်တာနဲ့၊ ကိုယ့်စိတ်ကိုယ် "Scan" ဖတ်ပြီးသား ဖြစ်သွားတယ်။ "ဩော်... ငါ ဒီနေ့ နည်းနည်း စိတ်တိုလွယ်နေပါလား၊ ဒါဆို စကားပြော ဆင်ခြင်မှ ဖြစ်မယ်" ဆိုတဲ့ "သမ္ပဇဉ်" (Self-Awareness) ဝင်လာတယ်။ အဲဒီ သတိလေး ဝင်လာတာနဲ့ တပြိုင်နက် "အပ္ပမာဒ" ဖြစ်သွားပြီ။ အမှားတွေ နည်းသွားပြီ။
ဒကာကြီးတစ်ယောက်က မေးလာနိုင်တယ်။ "အရှင်ဘုရား... အလုပ်တွေက ပုံနေတာ၊ အဲဒီလို စာရွက်စာတမ်းတွေ ဖြည့်ဖို့ အချိန်မရှိပါဘူး" တဲ့။ ဦးဇင်း ပြန်ပြောချင်တာက "ပုဆိန် တုံးနေရင် သစ်ပင်ခုတ်ရတာ ပိုကြာတယ် ဒကာကြီး" လို့။ သတိမရှိတဲ့ စိတ်ဟာ တုံးနေတဲ့ ပုဆိန်နဲ့ တူတယ်။ အားစိုက်သလောက် အလုပ်မတွင်ဘူး။ သတိထားလိုက်တဲ့ စိတ်ကတော့ သွေးပြီးစ ပုဆိန်လို ထက်မြက်တယ်။ (၅) မိနစ်လောက် အချိန်ပေးပြီး "Mindful Check-in" လုပ်လိုက်တာဟာ နောက်ဆက်တွဲ (၅) နာရီစာ အလုပ်ကို ပိုပြီး တွင်ကျယ်စေပါတယ်။
လက်တွေ့ အလုပ်ခွင်မှာ ကျင့်သုံးဖို့ ရိုးရှင်းတဲ့ နည်းလမ်းလေး (Micro-practices) တွေကိုလည်း မျှဝေချင်ပါတယ်။
၁။ The 3-Breath Rule: ဖုန်းမြည်လာရင် ချက်ချင်း ကောက်မကိုင်ပါနဲ့။ ဝင်လေထွက်လေ (၃) ချက်လောက် ရှူလိုက်ပါ။ ပြီးမှ ကိုင်ပါ။ ဒီ (၃) စက္ကန့်လေးက "Reactive" (တုံ့ပြန်မှုသက်သက်) ဖြစ်နေတဲ့ စိတ်ကို "Responsive" (စဉ်းစားချင့်ချိန်မှု) ဖြစ်အောင် ပြောင်းပေးနိုင်ပါတယ်။
၂။ Transitions (အကူးအပြောင်း): အစည်းအဝေး တစ်ခုပြီးလို့ နောက်တစ်ခု မစခင်၊ သို့မဟုတ် အလုပ်တစ်ခု ပြီးလို့ နောက်တစ်ခု မပြောင်းခင်မှာ ရေတစ်ခွက် သောက်လိုက်ပါ။ ခြေလှမ်း (၁၀) လှမ်းလောက် လျှောက်လိုက်ပါ။ စိတ်ကို Reset ချလိုက်ပါ။
၃။ Mindful Typing: ကွန်ပျူတာ ရိုက်တဲ့အခါ လက်ချောင်းလေးတွေနဲ့ ကီးဘုတ် ထိတွေ့မှုကို သတိထားကြည့်ပါ။ ဒါဟာ "ကာယဂတာသတိ" (ကိုယ်၌ ဖြစ်သော သတိ) တစ်မျိုးပါပဲ။
နိဂုံးချုပ်အနေနဲ့ ပြောရရင်... မြတ်စွာဘုရားရှင် ဟောကြားခဲ့တဲ့ "အပ္ပမာဒ" ဆိုတာ လူသားတိုင်းအတွက် "Life Insurance" (ဘဝအာမခံ) ပါပဲ။ သတိရှိရင် မမှားဘူး။ မမှားရင် ဘေးကင်းတယ်။ ဘေးကင်းရင် စိတ်ချမ်းသာတယ်။ ဦးဇင်းတို့ သွာဂတပြတိုက်ရဲ့ Policy 7.1 နဲ့ Template T220 တို့ဟာ ဒီအပ္ပမာဒ တရားကို ခေတ်လူတွေနဲ့ ကိုက်ညီအောင် ပုံဖော်ထားခြင်းသာ ဖြစ်ပါတယ်။ ယနေ့ သောကြာနေ့၊ သီတင်းပတ်ရဲ့ နောက်ဆုံးရုံးဖွင့်ရက်မှာ မိမိတို့ရဲ့ စိတ်ကို အမောဖြေရင်း၊ "သတိ" ဆိုတဲ့ မိတ်ဆွေကောင်းကို လက်တွဲခေါ်ပြီး အလုပ်ခွင်ကနေ အိမ်အပြန်ခရီးအထိ ဘေးကင်းလုံခြုံစွာ လျှောက်လှမ်းနိုင်ကြပါစေကုန် သတည်း။
"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဌတု"
"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဌတု"
"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဌတု"
သာဓု... သာဓု... သာဓု။
ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက
The Office Of Siridantamahapalaka
နေ့စွဲ - ၅ ဩဂုတ်လ ၂၀၂၂
