နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
အနန္တောအနန္တငါးပါးကို အာရုံပြု၍ ညီညာဖြဖြ ကန်တော့ကြပါစို့ -
နမော ဗုဒ္ဓဿ - သစ္စာလေးပါး မြတ်တရားကို ပိုင်းခြားထင်ထင် သိမြင် တော်မူသော ရှင်တော် မြတ်စွာဘုရားသခင် ကိုယ်တော်မြတ်ကြီးအား ရည်ညွှတ် သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာ မြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင် ဘုရား။
နမော ဓမ္မဿ - မဂ်လေးတန်၊ ဖိုလ်လေးတန်၊ နိဗ္ဗာန် ပရိယတ် ဆယ်ပါးသော တရားတော်မြတ်အား ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
နမော သံဃဿ - မဂ်၌တည်သော ပုဂ္ဂိုလ်လေးပါး ဖိုလ်၌တည်သော ပုဂ္ဂိုလ်လေးပါး ဤ ရှစ်ပါးသော အရိယာ သံဃာတော်မြတ်အား ရည်ညွှတ် သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံ မိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
နမော မာတာပိတုဿ - မိဘနှစ်ပါးအား ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာ မြတ်နိုးလက်စုံ မိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
နမော အာစရိယဿ - ဝိပဿနာ ဉာဏ်မျက်စိနှစ်ကွင်း အလင်းရအောင် သစ္စာလေးပါးတရားတော်နှင့် ကုသပေးတော်မူသော ကျေးဇူးတော်ရှင် မိုးကုတ်ဆရာတော် ဘုရား ကြီး နှင့် မုံလယ်ဆရာတော် ဘုရားကြီးအား ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာ ဖြင့် ပန်ထွာ မြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
အပိုင်း (၁) အတိတ်ကို ဆေးကြောခြင်း နိဒါန်း
ယနေ့ သာသနာနှစ် ၂၅၆၅ ခုနှစ်၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ ခုနှစ်၊ တန်ခူးလဆန်း ၁၃ ရက်၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁၃ ရက်နေ့ဟာ မြန်မာတို့ရဲ့ ရိုးရာအတာသင်္ကြန် အကြိုနေ့ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီနေ့မှာ ဦးဇင်းအနေနဲ့ "အတိတ်ကို ဆေးကြောခြင်း" ဆိုတဲ့ ခေါင်းစဉ်နဲ့ မဇ္ဈိမနိကာယ်လာ ဘဒ္ဒေကရတ္တသုတ်ကို အခြေခံပြီး Mindfulness ခေါ်တဲ့ ပစ္စုပ္ပန်တည့်တည့်မှာ နေထိုင်ခြင်းအကြောင်း ဟောကြားပေးသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
သင်္ကြန်ဆိုတာ "သင်္ကန္တ" ဆိုတဲ့ ပါဠိကနေ ဆင်းသက်လာတာဖြစ်ပြီး "ကူးပြောင်းခြင်း" လို့ အဓိပ္ပာယ်ရပါတယ်။ နှစ်ဟောင်းက အညစ်အကြေးတွေကို ရေနဲ့ဆေးကြောကြသလိုပဲ၊ တို့ရဲ့ စိတ်ထဲမှာ ကပ်ငြိနေတဲ့ အတိတ်က အကုသိုလ်အညစ်အကြေးတွေကိုလည်း "ဓမ္မရေစင်" နဲ့ ဆေးကြောဖို့ အချိန်တန်ပါပြီ။ အပြင်ပန်း ရေပက်တာက ကိုယ်ခန္ဓာကိုပဲ အေးမြစေနိုင်ပေမယ့်၊ ဘဒ္ဒေကရတ္တသုတ်လာ ကျင့်စဉ်ကတော့ တို့ရဲ့ သံသရာတစ်လျှောက်လုံးကို စင်ကြယ်အေးမြစေမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
အပိုင်း (၂) ဘဒ္ဒေကရတ္တသုတ်နှင့် ပစ္စုပ္ပန်၏ တန်ဖိုး
မဇ္ဈိမနိကာယ်၊ ဥပရိပဏ္ဏာသပါဠိတော်၊ ဝိဘင်္ဂဝဂ်၊ ဘဒ္ဒေကရတ္တသုတ် (မြန်မာပြန် ဆဋ္ဌသံဂါယနာမူ၊ စာမျက်နှာ ၂၁၉ ခန့်) မှာ မြတ်စွာဘုရားရှင်က အင်မတန် ကျော်ကြားတဲ့ ဂါထာတော်ကို ဟောကြားခဲ့ပါတယ်။ "အတီတံ နာနွာဂမေယျ၊ နပ္ပဋိကင်္ခေ အနာဂတံ" - အတိတ်ကိုလည်း ပြန်ပြီး တမ်းတမနေနဲ့၊ အနာဂတ်ကိုလည်း ကြိုတင်ပြီး ပူပန်မနေနဲ့လို့ မိန့်ကြားတာပါ။
"အတီတံ ပဟီနံ" - အတိတ်ဆိုတာ ချုပ်ပျောက်သွားပြီ၊ "အပ္ပတ္တဉ္စ အနာဂတံ" - အနာဂတ်ဆိုတာလည်း ရောက်မလာသေးဘူး။ ဒီတော့ တို့တွေ ပိုင်ဆိုင်တာဟာ "ပစ္စုပ္ပန်" တစ်ခုတည်းပါပဲ။ ဒီသင်္ကြန်ကာလမှာ အတိတ်က အမှားတွေကို နောင်တရနေတာ၊ ဒါမှမဟုတ် အတိတ်က အောင်မြင်မှုတွေကို သာယာနေတာဟာ လက်ရှိ ပစ္စုပ္ပန်ရဲ့ ငြိမ်းချမ်းမှုကို ဖျက်ဆီးလိုက်တာနဲ့ တူတူပါပဲ။ ဒါကို Mindfulness သိပ္ပံအရပြောရင် 'Present-moment Awareness' လို့ ခေါ်ပါတယ်။
အပိုင်း (၃) စိတ်၏ အညစ်အကြေးများကို ဆေးကြောခြင်း (Data Purging)
ဦးဇင်းတို့ Hswagata (သွာဂတ) ပြတိုက်မှာ ဓာတ်တော်မြတ်တွေကို ထိန်းသိမ်းတဲ့အခါ ခြောက်လတစ်ကြိမ် သို့မဟုတ် တစ်နှစ်တစ်ကြိမ် အညစ်အကြေးတွေကို သန့်စင်ရပါတယ်။ ဒါကို IT နယ်ပယ်မှာ 'Data Purging' လို့ ခေါ်သလိုမျိုးပေါ့။ Registry T125 (Relic Cleansing Log) မှာ ဓာတ်တော်ကြုတ်တွေကို ဘယ်လို သန့်စင်ခဲ့တယ်ဆိုတာ မှတ်တမ်းတင်ရပါတယ်။
အဲဒီလိုပဲ တို့ရဲ့ စိတ်အိမ်မှာလည်း အတိတ်က စွဲလမ်းမှုတွေ၊ အမုန်းတရားတွေဆိုတဲ့ "Temporary Files" တွေ ပြည့်နေတတ်ပါတယ်။ ဒီသင်္ကြန်အကြိုနေ့မှာ Policy 10, Art 10.1 အရ 'Emergency Soul Cleansing' ကို လုပ်ဆောင်သင့်ပါတယ်။ Case-N103 အရ ဝန်ထမ်းတစ်ယောက်ဟာ အတိတ်က အဆင်မပြေမှုတွေကို စွဲကိုင်ထားတဲ့အတွက် လက်ရှိအလုပ်မှာ အမှားများနေခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဘဒ္ဒေကရတ္တသုတ်လာအတိုင်း အတိတ်ကို လွှတ်ချလိုက်တဲ့အခါ (Purging the past) စိတ်ဟာ ပေါ့ပါးသွားပြီး စွမ်းဆောင်ရည် ပြန်တက်လာတာကို တွေ့ရပါတယ်။
အပိုင်း (၄) အတိတ်ကို ပြန်မတမ်းတခြင်း (Non-Rumination)
"ဒီနေရာမှာ ဒကာကြီးတစ်ယောက်က မေးဦးမယ်... အရှင်ဘုရား... အတိတ်ကို ပြန်စဉ်းစားပြီး သင်ခန်းစာယူတာကော မကောင်းဘူးလား" လို့။ အေး... သင်ခန်းစာယူတာက ပညာ (Wisdom) ပါ၊ ဒါပေမဲ့ အတိတ်ထဲမှာ နစ်မျောနေတာကတော့ တဏှာနဲ့ မောဟပါ။ မြတ်စွာဘုရားက "နာနွာဂမေယျ" လို့ သုံးထားတာဟာ အတိတ်နောက်ကို စိတ်က လိုက်မသွားဖို့ ပြောတာပါ။
"အေး... အဲဒါကို သိပ္ပံနည်းကျ ကြည့်ရင်..." Rumination လို့ ခေါ်တဲ့ အတိတ်က အမှားတွေကို ထပ်ခါတလဲလဲ တွေးနေခြင်းဟာ Depression (စိတ်ဓာတ်ကျရောဂါ) ရဲ့ အဓိက အကြောင်းရင်းပါပဲ။ သွာဂတရဲ့ Template-T125 မှာ ဓာတ်တော်တွေကို သန့်စင်တဲ့အခါ အညစ်အကြေးတွေကို ဖယ်ရုံပဲဖယ်ရတယ်၊ အဲဒီအညစ်အကြေးတွေကို ပြန်ပြီး နှိုက်မနေရဘူး။ အဲဒီလိုပဲ အတိတ်က အမှားကို သိလိုက်ပါ၊ သင်ခန်းစာယူပါ၊ ပြီးရင် "ပစ္စုပ္ပန္နဉ္စ ယော ဓမ္မံ၊ တတ္ထ တတ္ထ ဝိပဿတိ" ဆိုတဲ့အတိုင်း လက်ရှိဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ တရားကိုပဲ ရှုမှတ်ပါတော့။
အပိုင်း (၅) အနာဂတ်ကို ပူပန်မှုကင်းခြင်း (The Strategic Now)
အနာဂတ်ကို ကြိုတင်ပူပန်ခြင်းဟာလည်း စွမ်းအင်တွေကို ဖြုန်းတီးတာပါပဲ။ သင်္ကြန်ပြီးရင် ဘာလုပ်မယ်၊ ဘာဖြစ်မယ်ဆိုတာတွေကို ကြိုတင် စိုးရိမ်နေခြင်းဟာ လက်ရှိ ရေကစားရတဲ့ ပျော်ရွှင်မှုကို ဖျက်ဆီးသလိုမျိုးပေါ့။ ဓမ္မပဒမှာ ပါတဲ့အတိုင်း "အနာဂတံ နပ္ပဋိကင်္ခေ" - ရောက်မလာသေးတဲ့ အနာဂတ်အတွက် ပူဆွေးမနေပါနဲ့။
ဦးဇင်းတို့ သွာဂတပြတိုက်ရဲ့ Strategic Vision (T245) မှာ အနာဂတ်အတွက် စီမံကိန်းတွေ ဆွဲထားပေမယ့်၊ လက်တွေ့ အကောင်အထည်ဖော်တာကတော့ "ယနေ့" (Today's Operations) ပါပဲ။ အနာဂတ်ဆိုတာ ပစ္စုပ္ပန်တွေရဲ့ စုစည်းမှုပဲ မဟုတ်လား။ ယနေ့ ပစ္စုပ္ပန်မှာ Mindfulness ရှိနေရင် အနာဂတ်ဟာ အလိုလို ကောင်းမွန်လာပါလိမ့်မယ်။ ဒါဟာ Policy 10 ရဲ့ အနှစ်သာရဖြစ်တဲ့ "Stability through Awareness" ပါပဲ။
အပိုင်း (၆) ယနေ့သာလျှင် ကြိုးစားအပ်သောနေ့ (အဇ္ဇေဝ ကိစ္စမာတပ္ပံ)
ဘဒ္ဒေကရတ္တသုတ်ရဲ့ အရေးကြီးဆုံး လှုံ့ဆော်ချက်က "အဇ္ဇေဝ ကိစ္စမာတပ္ပံ၊ ကော ဇညာ မရဏံ သုဝေ" - မနက်ဖြန် သေမလား၊ ဘယ်သူမှ မသိနိုင်ဘူး၊ ဒါကြောင့် ယနေ့သာလျှင် ကိစ္စအဝဝကို ကြိုးစားအားထုတ်ရမယ်လို့ ဆိုတာပါ။ သင်္ကြန်ရေနဲ့ ကိုယ်ကို ဆေးကြောဖို့ မနက်ဖြန်ထိ စောင့်လို့ရပေမယ့်၊ စိတ်ကို ဆေးကြောဖို့ကတော့ အခုချက်ချင်း လုပ်ရမှာပါ။
"ဒီနေရာမှာ ဒကာမကြီးတစ်ယောက်က မေးဦးမယ်... အရှင်ဘုရား... သင်္ကြန်မှာ ပျော်ပျော်ပါးပါး ကခုန်တာကော မကောင်းဘူးလား" လို့။ အေး... ပျော်တာကို မတားပါဘူး၊ ဒါပေမဲ့ "သတိ" နဲ့ ပျော်ဖို့ပါပဲ။ အပျော်လွန်ပြီး အတိတ်က ရန်ငြိုးတွေ ပြန်ဖော်တာ၊ အနာဂတ်အတွက် မလိုအပ်တဲ့ ပြဿနာတွေ ဖန်တီးတာမျိုး မဖြစ်ဖို့ လိုပါတယ်။ "ပစ္စုပ္ပန္နုပ္ပန္နံ ဓမ္မံ" - အခု ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ အပျော်ကလေးကို အသိနဲ့ ယှဉ်ပြီး ခံစားမယ်ဆိုရင် အဲဒါဟာ "သန့်စင်တဲ့ အပျော်" ဖြစ်သွားပါပြီ။
အပိုင်း (၇) ဓာတ်တော်မြတ်များ၏ သွန်သင်ချက်နှင့် သင်္ကြန်
ဓာတ်တော်မြတ်တွေကို ဖူးမြော်တဲ့အခါ ဓာတ်တော်တွေဟာ တို့ကို "အနိစ္စ" တရား ဟောနေတာပါ။ ဘုရားရှင်ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်တော်ကြီးတောင်မှ ဓာတ်တော်ကြွင်းရတဲ့အထိ ပျက်စီးသွားတယ်ဆိုရင် တို့ရဲ့ အတိတ်က အာဃာတတွေ၊ အနာဂတ်က မျှော်လင့်ချက်တွေဟာ ဘယ်လောက်တောင် အနှစ်မဲ့သလဲဆိုတာ ဆင်ခြင်ကြည့်ပါ။
သွာဂတပြတိုက်မှာ ဓာတ်တော်တွေကို Registry T125 အရ သန့်စင်တိုင်းမှာ ဦးဇင်းတို့ဟာ "နိဗ္ဗာန်" ကို အာရုံပြုပါတယ်။ ဓာတ်တော်တွေဟာ နှစ်ပေါင်း ၂၅၀၀ ကျော်တိုင်အောင် အတိတ်ကို သယ်ဆောင်မလာဘဲ ပစ္စုပ္ပန်မှာ တည်ငြိမ်စွာ ရှိနေသလိုမျိုး၊ တို့ရဲ့ စိတ်ကိုလည်း အတိတ်ရဲ့ ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးတွေကနေ လွှတ်ချပေးရပါမယ်။ သင်္ကြန်ရေစင်ဟာ အဲဒီ "လွှတ်ချခြင်း" (Letting Go) ရဲ့ သင်္ကေတ ဖြစ်ပါစေ။
အပိုင်း (၈) သင်္ကြန်ကာလအတွင်း ကျင့်သုံးရန် Feedback
ဒကာ၊ ဒကာမတို့လည်း ဒီနှစ်သင်္ကြန်မှာ အတိတ်ကို ဆေးကြောဖို့ အောက်ပါအတိုင်း ကျင့်သုံးကြည့်ကြပါ -
၁။ "အတိတ် Purge လုပ်ပါ" - စိတ်ထဲမှာ တစ်ဦးဦးအပေါ် ရှိနေတဲ့ အာဃာတတွေကို ရေနဲ့အတူ မျောပါသွားပါစေလို့ ဆုတောင်းပြီး ခွင့်လွှတ်လိုက်ပါ (T125 Style)။
၂။ "ပစ္စုပ္ပန်မှာ နေပါ" - ရေစိုတဲ့အခါ "စိုတယ်" လို့ သိပါ၊ အေးတဲ့အခါ "အေးတယ်" လို့ သိပါ၊ သတိကလေးနဲ့ နေကြည့်ပါ (Mindfulness)။
၃။ "အနာဂတ်ကို လွှတ်ထားပါ" - သင်္ကြန်အပြီး အလုပ်ကိစ္စတွေကို ခဏမေ့ထားပြီး ဒီနေ့ ဒီအချိန်ရဲ့ ငြိမ်းချမ်းမှုကိုပဲ ခံစားပါ (Living in Now)။
ဒါဟာ Policy 10, Art 10.1 အရ တို့ရဲ့ စိတ်ကို 'System Restore' လုပ်လိုက်တာပါပဲ။ နှစ်ဟောင်းက အမှားတွေကို ဖျက်ထုတ်ပြီး (Cleansing)၊ နှစ်သစ်အတွက် စင်ကြယ်တဲ့ စိတ်ဓာတ် (Clean Data) နဲ့ စတင်ဖို့ အကောင်းဆုံး အခွင့်အရေးပါပဲ။
အပိုင်း (၉) နိဂုံးချုပ်နှင့် သာဓုအနုမောဒနာ
ဒီနေ့ ဟောကြားခဲ့တဲ့ "အတိတ်ကို ဆေးကြောခြင်း" တရားတော်ရဲ့ အနှစ်ချုပ်ကတော့ - ဘဒ္ဒေကရတ္တသုတ်လာအတိုင်း အတိတ်ကို မတမ်းတ၊ အနာဂတ်ကို မမျှော်ကိုးဘဲ ပစ္စုပ္ပန်တည့်တည့်မှာ သတိနဲ့ နေထိုင်ခြင်းဟာ အကောင်းဆုံးသော သင်္ကြန်အကြို ကုသိုလ်ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ သင်္ကြန်ရေက တို့ရဲ့ ကိုယ်ကို သန့်စင်စေသလို၊ ဓမ္မရေစင်ကလည်း တို့ရဲ့ စိတ်ကို သန့်စင်စေပါစေ။
ဒကာ၊ ဒကာမ အပေါင်း သူတော်ကောင်းတို့လည်း အတိတ်၏ အနှောင်အဖွဲ့ဟူသမျှမှ ကင်းဝေးကာ၊ လွတ်လပ်ပေါ့ပါးသော ပစ္စုပ္ပန်စိတ်ဖြင့် နှစ်သစ်ကို မင်္ဂလာအပေါင်းနဲ့ ပြည့်စုံစွာ ကူးပြောင်းနိုင်ကြပါစေကုန်သတည်း။
ယနေ့ ဟောကြားအပ်သော ဓမ္မဒါန ကုသိုလ်ကမ္မ၊ နာယူကြသော ဓမ္မဿဝန ကုသိုလ်ကမ္မ အစုစုတို့ကြောင့် မိမိတို့ လိုလားတောင့်တအပ်သော မဂ်ဉာဏ်၊ ဖိုလ်ဉာဏ်၊ နိဗ္ဗာန်မြတ်ကို လွယ်ကူသော အကျင့်၊ လျင်မြန်သော အသိဉာဏ်တို့ဖြင့် ရရှိပိုင်ဆိုင်နိုင်ကြပါစေကုန်သတည်း။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဌတု
ဗုဒ္ဓသာသနံ - မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမ သာသနာတော်သည်
စိရံ - ကြာမြင့်စွာသော ကာလပတ်လုံး
တိဌတု - တည်ပါစေသတည်း။
သာဓု... သာဓု... သာဓု။
ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက
The Office Of Siridantamahapalaka
နေ့စွဲ - ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁၃ ရက် (Day 103)
