Day: 002 | ၂ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ | ဓာတ်တော် ၈ ပြည်ထောင် (Geopolitics) | ဒီဃနိကာယ်၊ မဟာဝဂ်၊ မဟာပရိနိဗ္ဗာနသုတ် | Geopolitics
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။ နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။ နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
သာသနာနှစ် ၂၅၆၇ ခု၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၅ ခု၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၂ ရက်၊ မင်္ဂလာရှိတဲ့ နေ့ခင်း အချိန်အခါသမယမှာ တရားနာလာကြတဲ့ သူတော်ကောင်းများအားလုံး အတိတ်သမိုင်းရဲ့ သင်ခန်းစာတွေကို မှန်ကန်စွာ ရယူသုံးသပ်နိုင်ပြီး ကိုယ်စိတ်နှစ်ဖြာ ငြိမ်းချမ်းကြပါစေလို့ ဦးပဉ္ဇင်း ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သလိုက်ပါတယ်။ လောကကြီးမှာ အတိတ်က အဖြစ်အပျက်တွေဆိုတာ ပစ္စုပ္ပန်အတွက် ကြေးမုံပြင်လိုပါပဲ။ အတိတ်ကို အမှန်အတိုင်း မြင်တတ်မှသာ ပစ္စုပ္ပန်မှာ အမှားကင်းကင်းနဲ့ နေထိုင်နိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဒီနေ့မှာ အင်မတန် စိတ်ဝင်စားစရာကောင်းတဲ့ ဓမ္မနဲ့ လောကီပညာရပ်တွေရဲ့ ဆက်စပ်မှုကို နားဆင်ကြရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ကဲ... တရားစကားတွေ မဟောကြားခင်လေးမှာ စိတ်ကလေးကို ငြိမ်သက်သွားအောင်၊ ဒေါသမာန်မာနတွေ ကင်းစင်သွားအောင် မေတ္တာကမ္မဋ္ဌာန်းလေးကို အရင် ပွားများကြည့်ကြရအောင်။ ကိုယ့်ရဲ့ စိတ်အစဉ်ကို ရင်ဘတ်အလယ်တည့်တည့်က နှလုံးသားဆီမှာ စူးစိုက်ထားလိုက်ပါ။ ပြီးရင် အရပ်ဆယ်မျက်နှာမှာရှိတဲ့ သတ္တဝါတွေအားလုံး ဘေးရန်ကင်းကြပါစေ၊ စိတ်ဆင်းရဲကင်းကြပါစေ၊ ကိုယ်ဆင်းရဲကင်းကြပါစေ၊ ကိုယ့်ဝန်ကိုယ် အေးချမ်းစွာ ရွက်ဆောင်နိုင်ကြပါစေ လို့ စိတ်ထဲကနေ အသံတိတ် ရွတ်ဆိုပြီး မေတ္တာလှိုင်းလေးတွေ ဖြန့်ကြက်ပေးလိုက်ပါ နော်။
ဒီလို မေတ္တာပို့တဲ့အခါ ကိုယ့်ရဲ့ စိတ်ထဲမှာ အေးမြတဲ့ ခံစားမှုလေး ဖြစ်ပေါ်လာတာကို သတိလေးနဲ့ ကပ်ပြီး သိနေပါမယ်။ ဒေါသဆိုတဲ့ ပူလောင်မှုတွေ၊ လောဘဆိုတဲ့ လိုချင်တပ်မက်မှုတွေ ခဏတာ ငြိမ်သက်သွားပြီး၊ စိတ်ကလေးဟာ ကြည်လင်အေးမြလာပါလိမ့်မယ်။ အတ္တတွေ၊ မာနတွေ ကင်းစင်ပြီး အားလုံးအပေါ် တန်းတူညီမျှ မေတ္တာထားနိုင်တဲ့ အခြေအနေဟာ တရားဓမ္မကို နာယူဖို့ အကောင်းဆုံး အချိန်ပါပဲ။ စိတ်ကလေး အေးချမ်းသွားပြီဆိုရင်တော့ တရားတော်ကို အေးအေးဆေးဆေး နာယူမှတ်သားနိုင်ပါပြီ။ ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... လောကကြီးမှာ နိုင်ငံတွေ၊ လူမျိုးတွေကြားက ဆက်ဆံရေးကို ဒီနေ့ခေတ် သိပ္ပံပညာနဲ့ ပညာရပ်ဝန်းတွေမှာ ဘယ်လို ရှုမြင်ကြသလဲ ဆိုတာကနေ စပြီး ကြည့်ကြရအောင်။
ဒီနေ့ခေတ် လောကီပညာရပ်တွေထဲမှာ အလွန် အရေးပါတဲ့ 'Geopolitics' ဆိုတဲ့ ပထဝီနိုင်ငံရေး ပညာရပ်ဆိုတာ ရှိပါတယ်။ ဒီပညာရပ်ဟာ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံရဲ့ ပထဝီဝင် အနေအထား၊ မြေမျက်နှာသွင်ပြင်၊ သယံဇာတ အရင်းအမြစ်တွေက အဲဒီနိုင်ငံရဲ့ နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေးနဲ့ နိုင်ငံတကာ ဆက်ဆံရေးအပေါ် ဘယ်လို လွှမ်းမိုးနေသလဲ ဆိုတာကို လေ့လာတဲ့ ပညာရပ် ဖြစ်ပါတယ်။ နိုင်ငံတွေဟာ ကိုယ့်ရဲ့ လုံခြုံရေး၊ ကိုယ့်ရဲ့ အကျိုးစီးပွားအတွက် ပထဝီဝင် အနေအထားတွေကို အသုံးချပြီး အားပြိုင်ကြပါတယ်။ ဥပမာ - ပင်လယ်ထွက်ပေါက် ရှိတဲ့နိုင်ငံ၊ တောင်တန်းတွေ ကာရံထားတဲ့နိုင်ငံ၊ ရေနံလို သယံဇာတ ပေါများတဲ့နိုင်ငံတွေဟာ ကမ္ဘာ့စင်မြင့်မှာ နေရာယူပုံချင်း မတူညီကြပါဘူး။
ဒီပညာရပ်မှာ အရေးအကြီးဆုံး အချက်ကတော့ "ပိုင်ဆိုင်မှုနဲ့ လွှမ်းမိုးမှု" (Ownership and Hegemony) ပါပဲ။ နိုင်ငံခေါင်းဆောင်တွေဟာ မြေပုံပေါ်က မျဉ်းကြောင်းလေး တစ်ကြောင်းအတွက်၊ ကျွန်းငယ်လေး တစ်ကျွန်းအတွက်၊ ဒါမှမဟုတ် သမိုင်းဝင် အမွေအနှစ် နေရာတစ်ခုအတွက် အပြင်းအထန် ငြင်းခုံကြတယ်၊ လုယက်ကြတယ်၊ တချို့ဆို စစ်တောင် တိုက်ကြပါတယ်။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ အဲဒီနေရာတွေကို ပိုင်ဆိုင်ခြင်းဟာ သူတို့ရဲ့ အာဏာ၊ ဂုဏ်သိက္ခာနဲ့ နိုင်ငံရေး ဩဇာတိက္ကမကို ပြသရာ ရောက်နေလို့ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... နိုင်ငံရေးသမားတွေဟာ သာမန် ကျောက်တုံးတစ်တုံး၊ သာမန် တောင်ကုန်းတစ်ခုကို လုနေကြတာ မဟုတ်ပါဘူး။ အဲဒီကျောက်တုံး၊ အဲဒီတောင်ကုန်းမှာ ကပ်ငြိနေတဲ့ "ငါတို့လူမျိုးရဲ့ သမိုင်း၊ ငါတို့ရဲ့ အမွေအနှစ်၊ ငါတို့ရဲ့ အမှတ်အသား" ဆိုတဲ့ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ တန်ဖိုးတွေကို လုနေကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီအရာတွေကို ပိုင်ဆိုင်မှသာ မိမိတို့ လူမျိုးဟာ သာလွန်မြင့်မြတ်တယ်၊ တန်ခိုးဩဇာ ရှိတယ်လို့ ယုံကြည်ထားကြလို့ ဖြစ်ပါတယ်။ Geopolitics ဆိုတာ အပြင်ပန်းကြည့်ရင် မြေပြင်၊ ရေပြင်တွေကို ခွဲဝေတဲ့ ပညာရပ်လို့ ထင်ရပေမယ့်၊ တကယ်တမ်း အတွင်းကျကျ လေ့လာကြည့်ရင် လူသားတွေရဲ့ လောဘ၊ ဒေါသ၊ မာန ဆိုတဲ့ ကိလေသာတွေကို မြေပုံပေါ်မှာ ပုံဖော်ထားတာ သက်သက်ပါပဲ။
ဒီနေရာမှာ ဒကာကြီးတစ်ယောက်က မေးစရာ ရှိတာက 'အရှင်ဘုရား၊ ပထဝီနိုင်ငံရေးဆိုတာ ခေတ်သစ်မှ ပေါ်လာတာ မဟုတ်ဘူးလား' တဲ့။ မဟုတ်ပါဘူး သူတော်ကောင်းတို့ရေ။ ဒီ "ငါ့မြေ၊ ငါ့ရေ၊ ငါ့အမွေအနှစ်" ဆိုတဲ့ ပိုင်ဆိုင်လိုမှု အားပြိုင်ပွဲကြီးဟာ လူသားတွေ စတင် ပေါ်ပေါက်လာကတည်းက ရှိခဲ့တာပါ။ အထူးသဖြင့် အလွန် မြင့်မြတ်တဲ့ အရာဝတ္ထုတွေ၊ ဘာသာရေးဆိုင်ရာ အမွေအနှစ်တွေနဲ့ ပတ်သက်လာရင် ဒီအားပြိုင်မှုဟာ ပိုပြီးတော့တောင် ပြင်းထန်လာတတ်ပါတယ်။ အားလုံးက ကိုယ်စီကိုယ်စီ ပိုင်ဆိုင်ချင်ကြတယ်၊ အဲဒီအရာကို ပိုင်ဆိုင်ခြင်းအားဖြင့် မိမိတို့ရဲ့ နိုင်ငံတော်ဟာ ပိုပြီး တန်ခိုးကြီးလာမယ်လို့ ယုံကြည်ကြလို့ ဖြစ်ပါတယ်။
ကဲ... ဆက်လက်ပြီးတော့ ဘုရားရှင်ရဲ့ ပါဠိတော်နဲ့ ချိန်ထိုးကြည့်ကြရအောင်။ ဘုရားရှင် ပရိနိဗ္ဗာန် စံလွန်တော်မူပြီးတဲ့ အချိန်မှာ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့တဲ့ အဖြစ်အပျက်လေးကို ဒီဃနိကာယ်၊ မဟာဝဂ်၊ မဟာပရိနိဗ္ဗာနသုတ် (စာမျက်နှာ-၁၃၅) မှာ အတိအကျ ဟောကြား မှတ်တမ်းတင်ထားတာ ရှိပါတယ်။ ဘုရားရှင်ရဲ့ ရုပ်ကလာပ်တော်ကို တေဇောဓာတ် လောင်ကျွမ်းပြီးတဲ့နောက်၊ ကြွင်းကျန်ရစ်တဲ့ မွေတော်၊ ဓာတ်တော်တွေကို ပိုင်ဆိုင်ချင်တဲ့အတွက် အဇာတသတ်မင်း အပါအဝင် တိုင်းပြည်ကြီး ၈ ပြည်ထောင်က မင်းတွေဟာ စစ်တပ်ကြီးတွေ အသီးသီး ချီတက်လာကြပါတယ်။ သူတို့အားလုံးရဲ့ ရည်ရွယ်ချက်က တစ်ခုတည်းပါပဲ၊ "မြတ်စွာဘုရားရဲ့ ဓာတ်တော်တွေကို ငါတို့ ရယူမယ်" ဆိုတာပါပဲ။
ဒီပါဠိတော်လာ အဖြစ်အပျက်ကို Geopolitics အမြင်နဲ့ သေချာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာကြည့်ကြစို့။ မလ္လမင်းတွေက "ငါတို့တိုင်းပြည်ထဲမှာ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုတာဖြစ်လို့ ငါတို့ပဲ အကုန်ပိုင်တယ်" လို့ ပထဝီဝင် အနေအထားကို အကြောင်းပြတယ်။ အဇာတသတ်မင်းကကျတော့ "ဘုရားရှင်ကလည်း မင်းမျိုး၊ ငါကလည်း မင်းမျိုး၊ ဒါကြောင့် ငါရထိုက်တယ်" လို့ အမျိုးအနွယ်ကို အကြောင်းပြတယ်။ အခြားမင်းတွေကလည်း ကိုယ့်အကြောင်းပြချက်နဲ့ကိုယ် အသီးသီး ကြွေးကြော်ပြီး၊ မရရင် စစ်တိုက်ပြီး လုယူမယ် ဆိုတဲ့အထိ အခြေအနေတွေက တင်းမာလာခဲ့ပါတယ်။ ကြည့်စမ်း... လောကမှာ အငြိမ်းချမ်းဆုံး၊ မေတ္တာအကြီးမားဆုံးသော ဘုရားရှင်ရဲ့ အရိုးဓာတ်တော်တွေကို အကြောင်းပြုပြီး၊ လူတွေဟာ အကြမ်းတမ်းဆုံးသော စစ်မီးကို မွှေးဖို့ ပြင်ဆင်နေကြတာ အင်မတန် အံ့သြစရာ ကောင်းလှပါတယ်။
ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... ဓာတ်တော်ဆိုတာ အလွန် မြင့်မြတ်တဲ့ အရာပါ။ ဒါပေမယ့် အဲဒီ မြင့်မြတ်တဲ့ အရာကို လိုချင်တဲ့ စိတ်ကတော့ "လောဘ" သက်သက်ပါပဲ။ "ငါတို့ ပိုင်ရမယ်၊ ငါတို့နိုင်ငံမှာ ထားရမယ်" ဆိုတဲ့ အတ္တနဲ့ ဒိဋ္ဌိတွေ အခြေခံထားတဲ့ လောဘပါ။ ဒေါနပုဏ္ဏားကြီး ဝင်ရောက် ဖြန်ဖြေပေးလို့သာ ဓာတ်တော်တွေကို ၈ စု ခွဲဝေယူကြပြီး စစ်ပွဲကြီး မဖြစ်ခဲ့တာပါ။ အကယ်၍သာ ဒေါနပုဏ္ဏားကြီး မပါခဲ့ရင်၊ ဘုရားရှင်ရဲ့ ဓာတ်တော်တွေကို လုရင်းနဲ့ သွေးချောင်းစီးတဲ့ ပထဝီနိုင်ငံရေး စစ်ပွဲကြီး ဖြစ်သွားမှာ အသေအချာပါပဲ။ ဟုတ်လား သူတော်ကောင်းတို့ရေ။ အရာဝတ္ထုက ဘယ်လောက်ပဲ မြတ်မြတ်၊ ပုထုဇဉ်တွေရဲ့ ရင်ထဲက ကိလေသာကတော့ အရောင်ဆိုးဖို့ အမြဲ အသင့်ရှိနေတတ်ပါတယ်။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... အခု ဖြစ်စဉ်ကြီးကို ဝိပဿနာဉာဏ်နဲ့ ဘယ်လို ရှုမှတ်မလဲဆိုတာ ဆက်ကြည့်ရအောင်။ မင်းကြီးတွေရဲ့ သန္တာန်မှာ "ဘုရားရှင် ပရိနိဗ္ဗာန် စံပြီ၊ ဓာတ်တော်တွေ ကျန်ခဲ့တယ်" ဆိုတဲ့ သတင်းစကားကို နားကနေ ကြားလိုက်ရတယ်။ နား (သောတဒွါရ) နဲ့ အသံ (သဒ္ဒါရုံ) တိုက်ခိုက်လိုက်တဲ့အခါ ကြားသိစိတ် (သောတဝိညာဉ်) ပေါ်လာပါတယ်။ အဲဒီ နားရယ်၊ အသံရယ်၊ ကြားသိစိတ်ရယ် ဒီသုံးပါး ဆုံမိတာကို 'ဖဿ' လို့ ခေါ်ပါတယ်။ ဖဿဖြစ်လာတာနဲ့ တစ်ပြိုင်နက် "ဒီဓာတ်တော်တွေကို ငါတို့ လိုချင်တယ်" ဆိုတဲ့ သာယာမှု (သုခဝေဒနာ) နဲ့ တပ်မက်မှု (တဏှာ) တွေ ချက်ချင်း ပေါ်လာပါတယ်။
ဒီဖြစ်စဉ်ကို ခန္ဓာဖွဲ့ကြည့်ရင်၊ အသံနဲ့ နားက ရူပက္ခန္ဓာ၊ ကြားသိစိတ်က ဝိညာဏက္ခန္ဓာ၊ ခံစားမှုက ဝေဒနာက္ခန္ဓာ၊ ဓာတ်တော်လို့ မှတ်သားတာက သညာက္ခန္ဓာ၊ "သွားလုမယ်၊ စစ်တပ်ပြင်" လို့ စီရင်တာက သင်္ခါရက္ခန္ဓာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဓာတ်တော်ဆိုတဲ့ အာရုံလေး တစ်ခုကြောင့် ခန္ဓာငါးပါး ယန္တရားကြီး တစ်ခဏချင်း အလုပ်လုပ်သွားတာပါ။ ဒီနေရာမှာ အလွန် အရေးကြီးတဲ့ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် အကြောင်းအကျိုးကို တွေ့ရပါမယ်။ မဟာသရဏဂုံတော်ကြီးမှာ လာရှိတဲ့အတိုင်း "အဝိဇ္ဇာ ဒုက္ခပရိညာ" လို့ ရှုမှတ်ရပါမယ်။ အဝိဇ္ဇာဆိုတဲ့ အမှန်ကို မသိမှုကြောင့် ဒီပြဿနာတွေ စတာပါ။ "ဒီဓာတ်တော်ဟာ ရုပ်တရား သက်သက်ပဲ၊ ခိုင်မာတဲ့ အကောင်အထည် မဟုတ်ဘူး" လို့ မသိတဲ့ အဝိဇ္ဇာ ဖုံးလွှမ်းသွားတဲ့အခါ၊ "ငါတို့ ပိုင်ရမယ်" ဆိုတဲ့ သင်္ခါရတွေ ဖြစ်လာပြီး၊ တဏှာ ဥပါဒါန်တွေ အဆင့်ဆင့် ဖြစ်ကာ စစ်ပွဲဆိုတဲ့ ဘဝ (ကမ္မဘဝ) ကို ရောက်သွားတာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီနေရာမှာ ဒိဋ္ဌိသုံးမျိုးကို ဘယ်လိုဖြုတ်မလဲ။ မျက်လှည့်ပြသူရဲ့ ဥပမာကို ပြန်စဉ်းစားကြည့်ပါ။ မျက်လှည့်ဆရာက ကြိုးကို မြွေဖြစ်အောင် လုပ်ပြတဲ့အခါ အမှန်ကို မသိသူက တကယ့် မြွေကြီးလို့ ထင်ပါတယ်။ အဲဒီလိုပဲ ပုထုဇဉ်တွေဟာ ဓာတ်တော်တွေအပေါ်မှာ "ငါ့ဓာတ်တော်၊ ငါတို့နိုင်ငံရဲ့ အပိုင်အဆိုင်" လို့ ထင်နေတာဟာ "သက္ကာယဒိဋ္ဌိ" အစစ်ပါပဲ။ ခန္ဓာငါးပါးကို အကောင်အထည် "ငါ" လို့ ယူလိုက်တာပါ။ အဲဒီ "ငါ့အပိုင်" ဆိုတဲ့ အရာကြီးက အမြဲတမ်း တည်တံ့နေမယ်လို့ ထင်တာက "သဿတဒိဋ္ဌိ" ပါ။ ပြီးတော့ မရရင် သေပါစေ ဆိုပြီး အပြတ်ယူတာက "ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ" ပါ။
တကယ်တမ်း ဝိပဿနာဉာဏ်နဲ့ ရှုမှတ်ကြည့်လိုက်ရင် ဓာတ်တော်ဆိုတာ 'ရူပဓာတ်' သက်သက်ပါပဲ။ ပူဇော်ချင်တဲ့ စိတ်ဆိုတာကလည်း 'နာမ်တရား' သက်သက်ပါပဲ။ "ငါ" ဆိုတဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်သတ္တဝါ မပါပါဘူး။ ဓာတ်တော်ဟာလည်း သမုတိသစ္စာအရ အလွန် အလေးအမြတ်ထားရမယ့် အရာဖြစ်ပေမယ့်၊ ပရမတ္ထသစ္စာအရ ကြည့်ရင်တော့ ရုပ်တရား အစုအဝေး မျှသာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... လက်ထဲမှာ ပန်းသီးတစ်လုံး ကိုင်ထားတဲ့အခါ "ငါ့ပန်းသီး" လို့ မမှတ်ဘဲ၊ "အဆင်း၊ အနံ့၊ အရသာ၊ အတွေ့အထိ ဆိုတဲ့ ရုပ်တရားလေးတွေ ပေါင်းစုနေတာပဲ... သိတယ်" လို့ ရှုရပါမယ်။
အဲဒီလိုပဲ ဓာတ်တော်ကို ဖူးမြင်တဲ့အခါ၊ ဒါမှမဟုတ် သမိုင်းဝင် ပစ္စည်းတစ်ခုကို တွေ့တဲ့အခါ "ငါတို့ ပိုင်တာ" လို့ မမှတ်ပါနဲ့။ "ရုပ်တရားလေး ပေါ်လာတယ်... သိတယ်" လို့ပဲ မှတ်ပါ။ အဲဒီလို မှတ်လိုက်တာနဲ့ "ငါ" ဆိုတဲ့ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ချက်ချင်း ပြုတ်ပါတယ်။ ရုပ်တရားဟာ အကြောင်းတိုက်ဆိုင်လို့ ပေါ်လာပြီး ပြန်ပျက်သွားမယ့် သဘောမို့ "ခိုင်တယ်" ထင်တဲ့ သဿတဒိဋ္ဌိ ပြုတ်ပါတယ်။ ပျက်သွားပေမယ့် အကြောင်းရှိရင် ထပ်ဖြစ်ဦးမှာမို့ ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိလည်း ပြုတ်ပါတယ်။ ဓာတ်တော်က မြတ်ပေမယ့်၊ လုယူချင်တဲ့ စိတ်ကတော့ လောဘအစစ် ဖြစ်တယ်ဆိုတာကို ဉာဏ်နဲ့ ထိုးထွင်း သိမြင်ရပါမယ်။ ဟုတ်လား သူတော်ကောင်းတို့ရေ။
ဒီသဘောတရားကို လက်တွေ့ဘဝမှာ ဘယ်လို အသုံးချမလဲဆိုတာကို ဇာတ်လမ်းလေး တစ်ပုဒ်နဲ့ ပြောပြချင်ပါတယ်။ အခု သူတော်ကောင်းတို့ စဉ်းစားကြည့်ပါ၊ ကိုယ်တိုင်သာ ပြတိုက်မှူး တစ်ယောက် နေရာမှာ ရောက်နေတယ် ဆိုပါစို့။ အချိန်ကတော့ အေးမြတဲ့ ဆောင်းရာသီ မနက်ခင်းတစ်ခုပါ။ ပြတိုက်ရဲ့ အစည်းအဝေးခန်းမထဲမှာ တင်းမာတဲ့ လေထုကြီး တစ်ခု ဖုံးလွှမ်းနေပါတယ်။ အကြောင်းကတော့ နယ်စပ်မျဉ်းနားက ရှေးဟောင်း စေတီပျက် တစ်ဆူကနေ ဓာတ်တော်တွေနဲ့ ရှေးဟောင်းပစ္စည်းတွေ (Case-2402) အသစ် ထပ်မံ တူးဖော်တွေ့ရှိလို့ပါပဲ။
ပြဿနာက အဲဒီစေတီပျက်လေးဟာ 'က' မြို့နယ်နဲ့ 'ခ' မြို့နယ် နှစ်ခုရဲ့ ကြားတည့်တည့်မှာ ရှိနေတာပါ။ 'က' မြို့နယ်က လူကြီးတွေက "ဒါ ငါတို့ နယ်မြေထဲက ထွက်တာ၊ ငါတို့ ပြတိုက်မှာပဲ ထားရမယ်" လို့ အပြင်းအထန် တောင်းဆိုပါတယ်။ 'ခ' မြို့နယ်က လူကြီးတွေကလည်း "ရှေးတုန်းက ဒီစေတီကို တည်ခဲ့တာ ငါတို့ ဘိုးဘေးတွေ၊ ဒါကြောင့် ငါတို့ အမွေအနှစ်ပဲ" လို့ ဒေါသတကြီးနဲ့ ငြင်းခုံနေကြပါတယ်။ နှစ်ဖက်စလုံးက နောက်ဆုတ်မပေးကြပါဘူး။ ဒါဟာ အသေးစား Geopolitics ပထဝီနိုင်ငံရေး အားပြိုင်ပွဲလေး တစ်ခုပါပဲ။
ဒီနေရာမှာ ပြတိုက်မှူး ဖြစ်တဲ့ သူတော်ကောင်းတို့ အနေနဲ့ ဘယ်လို ဆုံးဖြတ်မလဲ။ ဟိုဘက် ပေးလိုက်ရင် ဒီဘက်က မကျေနပ်၊ ဒီဘက် ပေးလိုက်ရင် ဟိုဘက်က မကျေနပ် ဖြစ်မှာပါ။ အဲဒီအချိန်မှာ ပြတိုက်မှူးကြီး ဦးစံလင်းက ပြတိုက်ရဲ့ ပထဝီဝင် နယ်နိမိတ်ဆိုင်ရာ မူဝါဒ (Policy 9) ကို ထုတ်ယူလိုက်ပါတယ်။ ပြီးတော့ တည်ငြိမ်တဲ့ အသံနဲ့ နှစ်ဖက်စလုံးကို ပြောလိုက်တယ်။ "လူကြီးမင်းတို့... ဒီဓာတ်တော်တွေ၊ အမွေအနှစ်တွေဟာ ဘယ်သူက ပိုင်တယ်ဆိုတာထက်၊ လူသားအားလုံး ကိုးကွယ်ဖို့၊ လေ့လာဖို့ ချန်ထားခဲ့တာပါ။ ကျွန်တော်တို့က 'ငါတို့ပိုင်တယ်' ဆိုတဲ့ အစွဲအလမ်း သက္ကာယဒိဋ္ဌိနဲ့ ငြင်းခုံနေသမျှ ကာလပတ်လုံး၊ ဒီအမွေအနှစ်တွေဟာ တန်ဖိုးရှိမှာ မဟုတ်တော့ပါဘူး"။
ပြီးတော့ ဦးစံလင်းက ဆက်ပြောပါတယ်။ "ဒါကြောင့် အပိုဒ် ၉.၁ (Art 9.1: Conflict resolution via shared heritage) အရ၊ ကျွန်တော်တို့ Template T105 ကို အသုံးပြုပြီး ဒီအမွေအနှစ်တွေကို ပူးတွဲ ထိန်းသိမ်းကြပါမယ်။ ပြတိုက်မှာ သီးသန့် အခန်းတစ်ခု ဖန်တီးပြီး၊ 'က' မြို့နယ်ရော၊ 'ခ' မြို့နယ်ကပါ ကိုယ်စားလှယ်တွေ ပါဝင်တဲ့ ကော်မတီနဲ့ အတူတကွ စောင့်ရှောက်ကြမယ်။ ဓာတ်တော်တွေကို အလှည့်ကျ အပူဇော်ခံ ထွက်ကြမယ်" လို့ အဖြေရှာပေးလိုက်ပါတယ်။ ဒီအခါမှာ နှစ်ဖက်စလုံးက သူတို့ရဲ့ "ငါ့အပိုင်" ဆိုတဲ့ လောဘနဲ့ မာနတွေကို လျှော့ချလိုက်ပြီး၊ ဓမ္မရဲ့ လမ်းစဉ်အတိုင်း သဘောတူလိုက်ကြပါတယ်။
ကြည့်စမ်း သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ပထဝီနိုင်ငံရေးအရ ပိုင်ဆိုင်မှု ငြင်းခုံနေတာကို၊ ဓမ္မအသိနဲ့ ပေါင်းစပ်ပြီး ဖြေရှင်းလိုက်တဲ့အခါ ဘယ်လောက် အေးချမ်းသွားသလဲ။ ဓာတ်တော်တွေကို ခွဲဝေယူခဲ့ကြတဲ့ ၈ ပြည်ထောင် မင်းတွေလိုပဲ၊ အတ္တတွေကို ခဝါချပြီး အများအကျိုးအတွက် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်လိုက်တာဟာ အဝိဇ္ဇာကို ဉာဏ်နဲ့ ပယ်ဖျက်လိုက်တာပါပဲ။ ဓာတ်တော်က မြတ်ပေမယ့် လုယူချင်တဲ့စိတ်က လောဘဆိုတာကို သိသွားတဲ့အတွက်၊ လောဘကို ခွာပြီး မေတ္တာနဲ့ ပူးပေါင်းလိုက်ကြတာဟာ အင်မတန် မွန်မြတ်လှပါတယ်။ ဟုတ်လား သူတော်ကောင်းတို့ရေ။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... အခုဟောခဲ့တဲ့ အကြောင်းအရာတွေကို သစ္စာလေးပါးနဲ့ တိုက်ဆိုင်စစ်ဆေး ကြည့်ကြစို့။ လောကမှာ ပထဝီနိုင်ငံရေး အားပြိုင်မှုတွေ၊ နယ်မြေလုမှုတွေ၊ "ငါ့အမွေအနှစ်၊ ငါ့ဓာတ်တော်" ဆိုပြီး ငြင်းခုံနေရတဲ့ ခန္ဓာငါးပါးရဲ့ ဖြစ်စဉ်တွေဟာ အမှန်တကယ်တော့ ဖောက်ပြန်ပျက်စီးတတ်တဲ့ ဒုက္ခသစ္စာကြီး ဖြစ်နေပါတယ်။
ဒီရုပ်နာမ် အာရုံတွေပေါ်မှာ "ငါပိုင်ချင်တယ်၊ ငါတို့နိုင်ငံက ရရမယ်" ဆိုပြီး တပ်မက်စွဲလမ်းနေတာ၊ အဝိဇ္ဇာနဲ့ လောဘတွေဟာ ဒုက္ခကို ဖြစ်စေတဲ့ သမုဒယသစ္စာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလို တဏှာအစွဲတွေ၊ ပိုင်ဆိုင်လိုမှု ဒိဋ္ဌိအစွဲတွေ လုံးဝ ချုပ်ငြိမ်းသွားတဲ့ အခြေအနေ၊ "ငါ" မဟုတ်ဘဲ ဓာတ်သဘောသက်သက်လို့ မြင်ပြီး ငြိမ်းအေးသွားတဲ့ အခြေအနေဟာ နိရောဓသစ္စာ ဖြစ်ပါတယ်။
အဲဒီလို ချုပ်ငြိမ်းဖို့အတွက် အကြောင်းအကျိုး ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ကို ပိုင်းခြားသိမြင်ပြီး၊ အာရုံပေါ်လာတိုင်း "ငါ" လို့ မစွဲဘဲ၊ ရုပ်နာမ်ဖြစ်စဉ် သက်သက်သာ ဖြစ်တယ်လို့ သတိပဋ္ဌာန်နဲ့ အစဉ်မပြတ် ရှုမှတ်နေတဲ့ ကျင့်စဉ်ဟာ မဂ္ဂသစ္စာ လမ်းစဉ်ကို လိုက်နာကျင့်သုံးနေတာပဲ ဖြစ်ပါတယ် ဆိုတာ အလွန်ပဲ ပေါ်လွင်နေပါတယ်။ ဟုတ်လား သူတော်ကောင်းတို့ရေ။
ဒီနေ့ ဟောခဲ့တဲ့ ဓမ္မအလျှောက် အားလုံးပဲ အတိတ်သမိုင်းရဲ့ သင်ခန်းစာတွေကို ရယူပြီး၊ လောဘ ဒေါသ မာနတွေကို ပယ်ခွာနိုင်ကြပါစေ၊ ခန္ဓာရဲ့ အကြောင်းအကျိုး ဖြစ်စဉ်ကို ပိုင်းခြားသိမြင်နိုင်ကြပါစေ၊ ပိုင်ဆိုင်လိုမှု အတ္တတွေကို စွန့်လွှတ်ပြီး မေတ္တာတရားဖြင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်နိုင်ကြပါစေ၊ ထိုသို့ ဓမ္မလမ်းစဉ်အတိုင်း နေထိုင်ခြင်းဖြင့် ပစ္စုပ္ပန်ဘဝမှာ ကောင်းမွန် ငြိမ်းချမ်းကြပါစေ၊ ပညာရှိမှု တိုးပွားကြပါစေ၊ ဒုက္ခချုပ်ငြိမ်းရာ နိဗ္ဗာန်သို့ အမြန်ဆုံး မျက်မှောက်ပြုနိုင်ကြပါစေ လို့ ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သလိုက်ပါတယ်။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက
The Office Of Siridantamahapalaka
The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.
နေ့စွဲ - ၂ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄
ORCID: 0009-0000-0697-4760
Website: www.siridantamahapalaka.com
Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.
.jpeg)
