Day: 100 | ၉ ဧပြီ ၂၀၂၃ | သမိုင်းစာမျက်နှာသစ် (New History) | အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ ဘဝသစ် | Future Studies
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
ဘုရား၊ တရား၊ သံဃာ ရတနာမြတ်သုံးပါးနဲ့တကွ မိဘဆရာသမားတို့အား ရိုသေမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပူဇော်ပါ၏။ ယနေ့ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၉ ရက်၊ သာသနာနှစ် ၂၅၆၆ ခုနှစ်၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၄ ခုနှစ်၊ တန်ခူးလပြည့်ကျော် ၅ ရက်နေ့မှာ ကြွရောက်လာကြတဲ့ သူတော်ကောင်းအပေါင်းတို့... ကိုယ်စိတ်နှစ်ဖြာ ကျန်းမာချမ်းသာကြပါစေလို့ ဦးပဉ္ဇင်းက ရှေးဦးစွာ မေတ္တာပို့သလိုက်ပါတယ်နော်။ ဒီနေ့ဟာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ရဲ့ နေ့စဉ် ဓမ္မဟောကြားခြင်း အစီအစဉ်ရဲ့ ရက်ပေါင်း (၁၀၀) ပြည့်မြောက်တဲ့ "သမိုင်းမှတ်တိုင်" နေ့ထူးနေ့မြတ် ဖြစ်သလို၊ သင်္ကြန်အကျနေ့လည်း နီးကပ်လာပြီ ဖြစ်ပါတယ်။ ရာသီဥတုက ပူပြင်းပေမဲ့ သူတော်ကောင်းတို့ရဲ့ စိတ်နှလုံးသားတွေကတော့ သင်္ကြန်ရေလို အေးမြပြီး၊ အပူဟူသမျှ ငြိမ်းအေးကြပါစေလို့ ဦးပဉ္ဇင်းက ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သလိုက်ပါတယ်။
ဒီနေ့ တရားမဟောခင်မှာ ရက်ပေါင်း (၁၀၀) ပြည့် အထိမ်းအမှတ်အနေနဲ့၊ ပြီးခဲ့တဲ့ အတိတ်သမိုင်းကို သင်ခန်းစာယူပြီး သမိုင်းသစ်တစ်ခု စတင်နိုင်ဖို့အတွက် မဟာသရဏဂုံတော်ကြီးရဲ့ နဝမမြောက်ပုဒ်ဖြစ်တဲ့ "ဘဂဝါ" ဂုဏ်တော်ကို အာရုံပြုတဲ့ 'ဗုဒ္ဓါနုဿတိ' ကမ္မဋ္ဌာန်းလေးကို အရင်ဆုံး ပွားများကြည့်ကြရအောင်။ "ဘဂဝါ" ဆိုတာ ဘုန်းတော်ခြောက်ပါးနဲ့ ပြည့်စုံတော်မူတဲ့အပြင် "ဘဝ" ဆိုတဲ့ သံသရာစက်ဝန်းကို ချိုးဖျက်တော်မူပြီးသူ၊ သမိုင်းဟောင်းကို အဆုံးသတ်ပြီး နိဗ္ဗာန်ဆိုတဲ့ သမိုင်းသစ်ကို တည်ထောင်တော်မူခဲ့သူလို့ အဓိပ္ပာယ်ရပါတယ်။ "ငါ့မြတ်စွာဘုရားသည် ဘဝတည်းဟူသော သံသရာကို ပယ်ဖျက်တော်မူပြီးပြီ" လို့ နှလုံးသွင်းရင်း၊ ကိုယ့်ရဲ့ အတိတ်က အမှားတွေကို ဒီနေရာမှာတင် ထားခဲ့ဖို့ စိတ်ကို ပြင်ဆင်လိုက်ကြပါဦး။
ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... စာအုပ်တစ်အုပ်ကို ဖတ်နေသလိုပါပဲ။ စာမျက်နှာဟောင်းတွေက ပြီးသွားပါပြီ။ အဲဒီ စာမျက်နှာတွေပေါ်မှာ မင်အနီတွေ စွန်းခဲ့တာ၊ စာလုံးပေါင်း မှားခဲ့တာတွေ ရှိကောင်း ရှိနိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အခု ဒီကနေ့၊ ဒီအချိန်၊ ဒီစက္ကန့်ဟာ "စာမျက်နှာသစ်" ပါ။ ဘုရားရှင်ရဲ့ "ဘဂဝါ" ဂုဏ်တော်ကို အာရုံပြုလိုက်တာနဲ့ တပြိုင်နက် တို့ရဲ့ စိတ်ထဲမှာ ရှိနေတဲ့ အတိတ်က အရိပ်မည်းတွေ၊ နောင်တတွေ လွင့်စင်သွားပြီး၊ စာမျက်နှာသစ်တစ်ခုကို ဖွင့်လှစ်လိုက်သလို ကြည်လင်လန်းဆန်းမှုကို ခံစားရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ခဏလောက် ငြိမ်ငြိမ်လေး နှလုံးသွင်းကြည့်လိုက်ကြပါဦး။
စိတ်ကလေး ကြည်လင်သန့်ရှင်းသွားပြီဆိုရင် ဒီနေ့ရဲ့ ခေါင်းစဉ်ဖြစ်တဲ့ "သမိုင်းစာမျက်နှာသစ်" ဆိုတဲ့ အကြောင်းအရာကို ခေတ်သစ်ပညာရပ်ဖြစ်တဲ့ "အနာဂတ်လေ့လာရေးပညာ" (Future Studies / Futurology) ရှုထောင့်ကနေ အရင်ဆုံး လေ့လာကြည့်ကြရအောင်။ သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ရှေးတုန်းကတော့ အနာဂတ်ကို သိချင်ရင် ဗေဒင်မေးကြတယ်၊ နိမိတ်ဖတ်ကြတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒီကနေ့ခေတ် သိပ္ပံပညာမှာတော့ 'Future Studies' ဆိုတာ အချက်အလက် (Data) တွေကို သုံးသပ်ပြီး ဖြစ်လာနိုင်ခြေရှိတဲ့ အနာဂတ်ပုံစံ (Scenarios) တွေကို စနစ်တကျ တွက်ချက်တဲ့ ပညာရပ်ကြီး ဖြစ်နေပါပြီ။
Future Studies မှာ အဓိက သဘောတရားတစ်ခုကတော့ "The future is not fixed" (အနာဂတ်သည် ပုံသေမဟုတ်) ဆိုတာပါပဲ။ အနာဂတ်ဆိုတာ ကြိုတင်ရေးသားထားတဲ့ ဇာတ်ညွှန်းမဟုတ်ဘဲ၊ လက်ရှိ ပစ္စုပ္ပန်မှာ တို့လုပ်ဆောင်လိုက်တဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက် (Decisions) တွေအပေါ် မူတည်ပြီး အချိန်မရွေး ပြောင်းလဲသွားနိုင်တဲ့ အရာတစ်ခုပါ။ ဒါကို သိပ္ပံပညာရှင်တွေက 'Butterfly Effect' (လိပ်ပြာတောင်ပံခတ်မှု သက်ရောက်ခြင်း) လို့ တင်စားခေါ်ဝေါ်ကြတယ်။ လိပ်ပြာလေးတစ်ကောင်က တောင်ပံခတ်လိုက်တဲ့ လေဖိအား အပြောင်းအလဲလေးဟာ ကမ္ဘာ့တစ်ဖက်ခြမ်းမှာ မုန်တိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သွားစေနိုင်သလိုမျိုး၊ ဒီနေ့ တို့လုပ်လိုက်တဲ့ သေးငယ်တဲ့ အပြောင်းအလဲလေးတစ်ခုဟာ တို့ရဲ့ သမိုင်းစာမျက်နှာသစ်ကို လုံးဝ ပြောင်းလဲသွားစေနိုင်ပါတယ်။
ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... ကွန်ပျူတာ ဂိမ်းတစ်ခု ဆော့နေသလိုပါပဲ။ ဂိမ်းထဲမှာ လမ်းခွဲတွေ အများကြီး ရှိတယ်။ ဘယ်လမ်းကို ရွေးမလဲဆိုတာ ကစားသူရဲ့ လက်ထဲမှာ ရှိတယ်။ Future Studies ပညာရှင်တွေက "Backcasting" ဆိုတဲ့ နည်းစနစ်ကို သုံးကြတယ်။ လိုချင်တဲ့ အနာဂတ် (ဥပမာ- ငြိမ်းချမ်းသာယာတဲ့ ၂၀၃၀) ကို အရင် ပုံဖော်လိုက်တယ်။ ပြီးတော့မှ အဲဒီ အနာဂတ်ကို ရောက်ဖို့ ဒီနေ့ ဘာလုပ်ရမလဲဆိုတာကို ပြန်တွက်ချက်ကြတာ။ ဆိုလိုတာက သမိုင်းဆိုတာ အတိတ်ကနေ အနာဂတ်ကို စီးဆင်းတာ မဟုတ်ဘဲ၊ အနာဂတ်မျှော်မှန်းချက်ကနေ ပစ္စုပ္ပန်လုပ်ရပ်တွေကို ပုံဖော်ပေးတာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီနေရာမှာ မေးစရာ ရှိတာက "အရှင်ဘုရား... အတိတ်က ကံတွေကို ပြင်လို့မရဘူး မဟုတ်လား" ပေါ့။ မှန်ပါတယ်... အတိတ်က ပြုခဲ့တဲ့ ကံ (Past Kamma) ကို ပြင်လို့ မရပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီ ကံရဲ့ အကျိုးပေးကို လက်ရှိ ပစ္စုပ္ပန်မှာ တို့ရဲ့ တုံ့ပြန်ပုံ (Response) နဲ့ ပြောင်းလဲပစ်လို့ ရပါတယ်။ သိပ္ပံပညာမှာ 'Trend Projection' (လမ်းကြောင်း ခန့်မှန်းခြင်း) ရှိတယ်။ လက်ရှိအတိုင်း သွားရင် ဘာဖြစ်မလဲ၊ လမ်းကြောင်းပြောင်းလိုက်ရင် (Intervention) ဘာဖြစ်မလဲဆိုတာ တွက်ချက်လို့ ရသလိုပဲ၊ တို့ဘဝမှာလည်း အတိတ်က လမ်းကြောင်းအတိုင်း ဆက်သွားမလား၊ ဒါမှမဟုတ် ဒီနေ့ ရက် (၁၀၀) ပြည့်မှာ လမ်းကြောင်းသစ် (New Trajectory) ဖောက်မလားဆိုတာ တို့ရဲ့ ရွေးချယ်မှုပါပဲ။
အခု သိပ္ပံပညာက ပြတဲ့ အနာဂတ်ကို ပုံဖော်ခြင်းနဲ့ လိပ်ပြာတောင်ပံခတ်မှု သက်ရောက်ခြင်း သဘောတရားတွေကို နားလည်ထားမှသာလျှင် ဘုရားရှင်ဟောတဲ့ 'ဘဝ' (Becoming) နဲ့ 'ဇိဝှါယတန' (လျှာ) ကို ရှုမှတ်ရမယ့် နည်းစနစ်တွေကို ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပိုပြီး ထိုးထွင်းသိမြင်နိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဘဝသစ်၊ သမိုင်းသစ်ဆိုတာ ဘယ်လို စတင်သလဲဆိုတာကို ပါဠိတော် အနက်ဖွင့်ဆိုချက်တွေနဲ့ ဆက်ပြီး လေ့လာကြည့်ကြရအောင်...။
ကိုင်း... ရှေ့မှာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ "Future Studies" (အနာဂတ်လေ့လာရေးပညာ) အရ အနာဂတ်ဆိုတာ ပုံသေမဟုတ်ဘဲ ပြောင်းလဲလို့ရတဲ့အရာ၊ လိပ်ပြာတောင်ပံခတ်သလို သေးငယ်တဲ့ အပြောင်းအလဲကနေ ကြီးမားတဲ့ ရလဒ်တွေ ထွက်လာနိုင်တယ်ဆိုတာကို ပြောခဲ့ပြီးပြီနော်။ အခု အဲဒီအချက်ကို တို့ဘုရားရှင်ရဲ့ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ တိကနိပါတ်၊ ဘဝသုတ်တော်နဲ့ ချိန်ထိုးပြီး အနှစ်သာရကို ရှာကြည့်ကြရအောင်။ ဘုရားရှင်က "ကမ္မံ ခေတ္တံ၊ ဝိညာဏံ ဗီဇံ၊ တဏှာ သနေဟော" လို့ ဟောကြားခဲ့ပါတယ်။ အနက်ဖွင့်ရရင်တော့ "ကံသည် လယ်ယာမြေ၊ ဝိညာဉ်သည် မျိုးစေ့၊ တဏှာသည် ရေ" တဲ့။
ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... "သမိုင်းစာမျက်နှာသစ်" ဖွင့်တယ်ဆိုတာ စာအုပ်ထဲမှာ ရေးရုံနဲ့ မရဘူး။ ကိုယ့်ရဲ့ "ဘဝ" ဆိုတဲ့ လယ်ကွင်းထဲမှာ မျိုးစေ့အသစ်တွေ ချပေးမှ ရမှာ။ သိပ္ပံပညာက ပြောတဲ့ 'Butterfly Effect' ဆိုတာ ဘုရားရှင်ဟောတဲ့ 'ကံ' (Kamma) သဘောတရားနဲ့ အတူတူပါပဲ။ ဒီနေ့ စိုက်လိုက်တဲ့ မျိုးစေ့ (Present Action) ဟာ သေးငယ်ပေမဲ့၊ နောင်တစ်ချိန်မှာ အပင်ကြီး ဖြစ်လာမယ့် အလားအလာ (Potential) ရှိတယ်။ အတိတ်က စိုက်ခဲ့တဲ့ မျိုးစေ့ဟောင်းတွေ (Old History) ကို တို့ ပြင်လို့ မရတော့ဘူး။ ဒါပေမဲ့ ဒီနေ့ ရက် (၁၀၀) ပြည့်တဲ့ နေ့မှာ မျိုးစေ့အသစ် (New Seed) ကို ပြောင်းစိုက်လိုက်ရင် အနာဂတ် ရာသီဥတု (Future Scenario) ကြီးတစ်ခုလုံး ပြောင်းလဲသွားမှာ အမှန်ပါပဲ။
ဒီနေရာမှာ မဟာသရဏဂုံတော်ကြီးရဲ့ နဝမမြောက်ပုဒ် (Verse 9) ဖြစ်တဲ့ "ဘဂဝါ" ဂုဏ်တော်နဲ့ 'ဇိဝှါယတန' (လျှာ) ကို ချိတ်ဆက်ပြီး ကြည်ညိုကြည့်ရအောင်။ 'ဘဂဝါ' ဆိုတာ ဘုန်းတော်ကြီးမြတ်ခြင်းလို့ အဓိပ္ပာယ်ရသလို၊ "ဘဝဂမိ" (ဘဝကို ဖျက်ဆီးပြီးသူ/ သံသရာကို အဆုံးသတ်သူ) လို့လည်း အဓိပ္ပာယ်ရတယ်။ ဘုရားရှင်ဟာ အတိတ်က ပါလာတဲ့ သံသရာသမိုင်းဆိုးကြီးကို အရဟတ္တမဂ်ဉာဏ်နဲ့ ဖြတ်တောက်ပြီး၊ နိဗ္ဗာန်ဆိုတဲ့ သမိုင်းသစ်ကို တည်ထောင်ခဲ့တာ။ တို့တွေလည်း "ဘဂဝါ" ဂုဏ်တော်ကို အာရုံပြုပြီး "ငါ့ရဲ့ မကောင်းတဲ့ အကျင့်ဟောင်းတွေ၊ သမိုင်းဟောင်းတွေကို ဒီနေ့ကစပြီး အဆုံးသတ်မယ်" လို့ ဆုံးဖြတ်ချက်ချရမှာ ဖြစ်ပါတယ် သူတော်ကောင်းတို့ရေ။
ဒါကို နောက်ထပ် ဥပမာတစ်ခုနဲ့ ထပ်ပြီး ချဲ့ထွင်ပြရရင်... ကွန်ပျူတာ ပရိုဂရမ်တစ်ခုကို 'Update' လုပ်လိုက်သလိုပါပဲ။ Version အဟောင်းမှာ bug တွေ၊ error တွေ ရှိကောင်းရှိမယ်။ ဒါပေမဲ့ Version အသစ် (New History) တင်လိုက်တဲ့အခါ စနစ်တစ်ခုလုံး ပိုကောင်းသွားသလိုမျိုး၊ တို့ရဲ့ စိတ်အစဉ် (Mindstream) မှာလည်း 'ဘဂဝါ' ဂုဏ်တော်ကို အာရုံပြုပြီး 'Update' လုပ်လိုက်ရင် အကုသိုလ် Bug တွေ ပျောက်ပြီး ကုသိုလ် Feature အသစ်တွေ ပေါ်လာမှာပါ။ ဒါဟာ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်က ပေးတဲ့ "ဘဝသစ်" တည်ဆောက်နည်းပဲ မဟုတ်လား။
ကိုင်း... အခု ဝိပဿနာ ရှုကွက်ဘက်ကို တိုးကြည့်ကြရအောင်။ ဒီနေ့ရဲ့ အဓိက အာရုံက 'ဇိဝှါယတန' (လျှာအကြည်) ကို အသုံးပြုပြီး ပစ္စုပ္ပန်တည့်တည့်ကို ရှုမှတ်ဖို့ပဲ။ ဘာဖြစ်လို့ လျှာ (Tongue) ကို ရွေးရသလဲဆိုရင်... အရသာဆိုတာ "စားနေတုန်း ခဏ" မှာပဲ ပေါ်တာပါ။ မနေ့က စားခဲ့တဲ့ အရသာ မရှိတော့ဘူး။ မနက်ဖြန် စားမယ့် အရသာလည်း မရောက်သေးဘူး။ လျှာပေါ်မှာ အစာလေး တင်လိုက်တဲ့ အချိန်လေးသည်သာလျှင် "အသစ်" စစ်စစ် ဖြစ်ပါတယ်။
ရှုကွက်မှာ အဆင့် (၅) ဆင့် ရှိတယ်။ (၁) ဒွါရ - ဇိဝှါဒွါရ (လျှာ)။ (၂) အာရုံ - ရသအာရုံ (ချို၊ ချဉ်၊ ဖန်၊ ငန်)။ (၃) ဝိညာဉ် - ဇိဝှါဝိညာဉ် (လျက်သိစိတ်)။ (၄) ဖဿ - တွေ့ထိမှု။ (၅) ဝေဒနာ - အရသာကို ခံစားမှု။
ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... သင်္ကြန်ကာလဆိုတော့ မုန့်လုံးရေပေါ်လေးတွေ စားကြမယ်၊ သင်္ကြန်ထမင်းတွေ စားကြမယ်။ အဲဒီအခါ "စားတယ်... သိတယ်"၊ "ချိုတယ်... သိတယ်" လို့ မှတ်ပါ။ လျှာနဲ့ အရသာ ထိလိုက်တဲ့ စက္ကန့်ပိုင်းလေးဟာ "သမိုင်းစာမျက်နှာသစ်" ပါပဲ။ အဲဒီအချိန်မှာ "ကောင်းလိုက်တာ" ဆိုပြီး လောဘနဲ့ စားရင် သမိုင်းဟောင်း (Old Habit) ကို ပြန်ရေးတာ။ "မကောင်းဘူး" ဆိုပြီး ဒေါသနဲ့ စားရင်လည်း သမိုင်းဟောင်းပဲ။ "ဒါဟာ ဓာတ်သဘောမျှသာပဲ" လို့ ဥပေက္ခာနဲ့ စားနိုင်ရင်တော့၊ အဲဒါဟာ ကံအသစ်၊ သမိုင်းအသစ် (New Kamma) ကို စတင်လိုက်တာပါပဲ။
ဒီနေရာမှာ မေးစရာ ရှိတာက "အရှင်ဘုရား... အနာဂတ်ကို ပုံဖော်မယ်ဆိုပြီး၊ ဘာလို့ လက်ရှိ စားနေတာကို ရှုခိုင်းတာလဲ" ပေါ့။ အနာဂတ်ဆိုတာ လက်ရှိ ပစ္စုပ္ပန်ရဲ့ အကျိုးဆက်မို့လို့ပါ ဒကာကြီးရဲ့။ လက်ရှိ လျှာပေါ်မှာ ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ တပ်မက်မှု (တဏှာ) ကို မထိန်းနိုင်ရင်၊ အနာဂတ်မှာ ဖြစ်လာမယ့် ဘဝကလည်း တဏှာရဲ့ ကျွန်ဘဝပဲ ဖြစ်နေမှာ။ လက်ရှိ စားနေတဲ့ အလုပ်ကလေးမှာ သတိ (Sati) နဲ့ အသစ် မွမ်းမံနိုင်မှသာ၊ အနာဂတ် သမိုင်းစာမျက်နှာတွေက သန့်ရှင်းစင်ကြယ်မှာ ဖြစ်ပါတယ် သူတော်ကောင်းတို့ရေ။
ဒိဋ္ဌိဖြုတ်ဟောစဉ်ကို ဆက်ကြည့်ရအောင်။ လူတွေမှာ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ဆိုတာ အမြဲ ကပ်ပါနေတယ်။ "ငါ့ဘဝ၊ ငါ့သမိုင်း၊ ငါ ခံစားရတယ်" ဆိုတဲ့ အယူအဆဟာ ဒိဋ္ဌိပဲ။ တကယ်တော့ 'ငါ' လည်း မရှိဘူး၊ 'သမိုင်း' ဆိုတာလည်း မှတ်တမ်း (Record) မျှသာ။ ရှိတာက လျှာနဲ့ အရသာ တိုက်ဆိုင်လို့ ပေါ်လာတဲ့ ဝိညာဉ်စိတ်ကလေးတွေ အသစ်အသစ် ဖြစ်နေတာပဲ။
မျက်လှည့်ပြသူရဲ့ ဥပမာကို သုံးကြည့်စို့။ မျက်လှည့်ဆရာက စာအုပ်အလွတ်ကြီးကို ပြပြီး ရုတ်တရက် ပုံတွေ ပေါ်လာအောင် လုပ်ပြသလိုမျိုး၊ 'ဇိဝှါယတန' ကလည်း အရသာအမျိုးမျိုးကို ဖန်တီးပြပြီး "ငါ ကောင်းကောင်း စားရတယ်" လို့ လှည့်စားနေတာ။ တကယ်တော့ အရသာဆိုတာ လည်ချောင်းထဲ ရောက်သွားရင် ပျောက်သွားတာပဲ။ အဲဒီ လှည့်စားမှုကို ကျော်ပြီး "ဒါဟာ ရုပ်နာမ် ဖြစ်စဉ်အသစ်တွေ (New Processes) ဆက်တိုက် ဖြစ်နေတာပါလား" လို့ သိလိုက်ရင် 'ငါ' ဆိုတဲ့ အစွဲ ပြုတ်သွားမှာပါ။
သဿတဒိဋ္ဌိ ဆိုတာကတော့ "ငါ့ရဲ့ အတိတ်က အမှားတွေက ငါ့ကို အမြဲ ခြောက်လှန့်နေတော့မှာ" လို့ စွဲလမ်းတာ။ ဒါပေမဲ့ အရသာကို ကြည့်ပါ၊ ချိုတာလေး ပျောက်သွားရင် ဖန်တာလေး ဝင်လာလို့ ရတယ်။ အရာရာဟာ အစားထိုးလို့ ရတယ် (Replaceable)။ အတိတ်က မကောင်းခဲ့ရင်တောင်၊ အခု ကောင်းအောင် နေလိုက်ရင် အစားထိုးသွားမှာပဲ။ မမြဲတဲ့ သဘောကို မြင်ရင် သဿတဒိဋ္ဌိ ပြုတ်ပါတယ်။ ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ ဆိုတာကတော့ "သမိုင်းသစ်လည်း မလိုပါဘူး၊ ဖြစ်သလို နေမှာပါ" ဆိုပြီး ပေါ့ပေါ့နေတာ။ မဟုတ်ဘူး... ဒီနေ့ ရက် (၁၀၀) ပြည့်မှာ ပြုလုပ်လိုက်တဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက် (Adhitthana) ဟာ နောင်နှစ်ပေါင်းများစွာကို အကျိုးသက်ရောက်စေမှာ။ အကြောင်းအကျိုးကို သိရင် ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ ပြုတ်ပါတယ် သူတော်ကောင်းတို့ရေ။
အလုပ်ပေး ရှုကွက်အနေနဲ့ ပြောရရင်... "မနေ့က ပြီးသွားပြီ၊ ဒီနေ့က အသစ်စတာ" လို့ မန္တန်လို ရွတ်ပါ။ အစားစားတိုင်း၊ စကားပြောတိုင်း (ဇိဝှါယတန အလုပ်လုပ်တိုင်း) "ဒါဟာ သမိုင်းသစ် ရေးနေတာ" လို့ သတိကပ်ပါ။ လျှာကို မကောင်းတဲ့ စကားတွေ၊ မကောင်းတဲ့ အရသာတွေအတွက် မသုံးဘဲ၊ ဓမ္မစကားတွေ၊ ဓမ္မအရသာတွေအတွက်ပဲ သုံးမယ်လို့ အဓိဋ္ဌာန်ပြုပါ။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... အခု ဦးပဉ္ဇင်း ဟောခဲ့တဲ့ သမိုင်းစာမျက်နှာသစ် ဖွင့်ခြင်းအကြောင်းကို လက်တွေ့ဘဝမှာ ဘယ်လို အသုံးချရမလဲဆိုတာ ပိုပြီး မျက်စိထဲ မြင်သွားအောင် တို့ Hswagata ပြတိုက်ရဲ့ ရက် (၁၀၀) ပြည့် မှတ်တမ်းတစ်ခုဖြစ်တဲ့ Case-2500 (Template T245) လေးကို ပြောပြချင်ပါတယ်။ ဒါကတော့ တို့ပြတိုက်ရဲ့ အနာဂတ် (၅) နှစ်စာ မဟာဗျူဟာ (Strategic Plan) ရေးဆွဲတဲ့ နေ့ရက်မှာ ဖြစ်ခဲ့တဲ့ အဖြစ်အပျက်လေးပေါ့။
ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... အဲဒီနေ့က ရက်ပေါင်း (၁၀၀) ပြည့် အထိမ်းအမှတ် အစည်းအဝေးမှာ ဝန်ထမ်းတွေကြားထဲမှာ အမြင်မတူမှုတွေ ဖြစ်နေကြတယ်။ ဝန်ထမ်းအဟောင်းကြီးတွေက "အရင်တုန်းက ဒီလိုပဲ လုပ်ခဲ့တာ၊ ဒီအတိုင်းပဲ ဆက်သွားမယ်" ဆိုပြီး "အတိတ်သမိုင်း" (Past History) ကိုပဲ ဖက်တွယ်ထားကြတယ်။ လူငယ်ဝန်ထမ်းတွေကကျတော့ "မဟုတ်ဘူး... အကုန်ပြောင်းမှ ရမယ်၊ အသစ်တွေ လုပ်ချင်တယ်" ဆိုပြီး အနာဂတ်ကိုပဲ စိတ်ကူးယဉ်နေကြတယ်။ အခန်းထဲမှာ လေထုက တင်းမာနေတာပေါ့။
ဒီနေရာမှာ တို့ပြတိုက်ရဲ့ Policy 27 (Strategic Planning & Legacy) နဲ့ Article 27.4 ဖြစ်တဲ့ "အတိတ်သင်ခန်းစာယူ၍ ဆန်းသစ်တီထွင်ခြင်း" (Innovation through Lessons Learned) ဆိုတဲ့ မူဝါဒကို အသက်သွင်းရမယ့် အချိန်ပဲ။ ဦးပဉ္ဇင်းက အားလုံးကို မေးခွန်းတစ်ခု မေးလိုက်တယ်။ "ဒကာတို့... တို့ပြတိုက်ရဲ့ သမိုင်းကို ဘယ်သူ ရေးတာလဲ" လို့။ အားလုံးက ငြိမ်နေကြတယ်။ ဦးပဉ္ဇင်းက ဆက်ပြောတယ် "သမိုင်းဆိုတာ အတိတ်က လူတွေ ရေးခဲ့တာ ပြီးသွားပြီ။ အခု သမိုင်းသစ်ကို ရေးမှာက ဒီအခန်းထဲမှာ ရှိတဲ့ မင်းတို့ လက်တွေ၊ မင်းတို့ လျှာတွေ (Speech) ပဲ။ အတိတ်ကို ပစ်ပယ်စရာ မလိုသလို၊ အတိတ်မှာ လမ်းဆုံးနေစရာလည်း မလိုဘူး"။
ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... ဦးပဉ္ဇင်းက T245 (Strategic Roadmap) ပုံစံကို ထုတ်ပြီး "Backcasting" နည်းနဲ့ ဆွေးနွေးခိုင်းလိုက်တယ်။ "နောင် ၅ နှစ်နေရင် တို့ပြတိုက်ကို ဘယ်လို ဖြစ်စေချင်လဲ" လို့ အရင်မေးတယ်။ ပြီးတော့မှ "အဲဒီလို ဖြစ်ဖို့ ဒီနေ့ ရက် (၁၀၀) ပြည့်မှာ ဘာစလုပ်မလဲ" လို့ ပြန်ဆွဲခိုင်းလိုက်တယ်။ အဲဒီအခါကျမှ လူကြီးတွေရဲ့ အတွေ့အကြုံ (Past Wisdom) နဲ့ လူငယ်တွေရဲ့ အကြံဉာဏ်သစ် (Future Vision) တွေ ပေါင်းစပ်ပြီး "Hswagata 2028" ဆိုတဲ့ သမိုင်းစာမျက်နှာသစ်ကို ဖွင့်လှစ်နိုင်ခဲ့ကြတယ်။
ဒီဖြစ်ရပ်ကနေ တို့ ဘာသင်ခန်းစာ ရသလဲဆိုတော့... "အတိတ်ကို သင်ခန်းစာယူ၊ အနာဂတ်ကို ပုံဖော်" ဆိုတာပါပဲ။ ရက် (၁၀၀) ခရီးကို ဖြတ်သန်းခဲ့ပြီးပြီ။ အမှားတွေ ရှိခဲ့ရင်လည်း သင်ခန်းစာယူလိုက်ပါ။ အောင်မြင်မှုတွေ ရှိခဲ့ရင်လည်း မာနမတက်ဘဲ ခြေနင်းတိုင် လုပ်လိုက်ပါ။ အရေးကြီးဆုံးက ဒီနေ့၊ ဒီအချိန်၊ ဒီစက္ကန့်မှာ "ငါ ဘာလုပ်မလဲ" ဆိုတဲ့ မေးခွန်းပါပဲ။ သမိုင်းသစ်ဆိုတာ အဝေးကြီးမှာ မဟုတ်ဘူး၊ သူတော်ကောင်းတို့ရဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက် (Decision) တစ်ခုချင်းစီတိုင်းမှာ ရှိနေပါတယ်နော်။
ကိုင်း... ဒီနေ့ ဟောကြားခဲ့တဲ့ တရားတော်ကို သစ္စာလေးပါးနဲ့ ပြန်ပြီး ခြုံငုံကြည့်ကြရအောင်။
အတိတ်က အမှားတွေ၊ နောင်တတွေ၊ မရေရာတဲ့ အနာဂတ်အတွက် စိုးရိမ်မှုတွေဟာ 'ဒုက္ခသစ္စာ' ပဲ။
အဲဒီ အတိတ်ကို ပြန်လိုချင်တဲ့၊ အနာဂတ်ကို စိတ်ကူးယဉ်ပြီး လက်ရှိကို မကျေနပ်တဲ့ တဏှာတွေဟာ 'သမုဒယသစ္စာ' ပဲ။
အတိတ်၊ အနာဂတ် အစွဲတွေ ကင်းပြီး၊ ပစ္စုပ္ပန်တည့်တည့်မှာ သမိုင်းသစ်ကို အေးချမ်းစွာ တည်ဆောက်နိုင်တာ၊ နိဗ္ဗာန်ကို မျက်မှောက်ပြုတာကတော့ 'နိရောဓသစ္စာ' ပေါ့။
အဲဒီလို သမိုင်းသစ်ကို တည်ဆောက်နိုင်ဖို့ 'ဘဂဝါ' ဂုဏ်တော်ကို အာရုံပြု၊ 'ဇိဝှါယတန' ကို စောင့်ထိန်းပြီး သတိနဲ့ နေထိုင်တဲ့ လမ်းစဉ်ဟာ 'မဂ္ဂသစ္စာ' ပဲ ဖြစ်ပါတယ် သူတော်ကောင်းတို့ရေ။
ဒါကြောင့် သူတော်ကောင်းတို့လည်း ရက် (၁၀၀) ပြည့်၊ သမိုင်းမှတ်တိုင်သစ် စိုက်ထူတဲ့ နေ့ရက်မှာ ကိုယ့်ဘဝအတွက် သမိုင်းစာမျက်နှာသစ်တစ်ခုကို ရဲရဲဝံ့ဝံ့ ဖွင့်လှစ်လိုက်ကြပါ။ သင်္ကြန်မိုးနဲ့အတူ အတိတ်က အညစ်အကြေးတွေကို ဆေးကြောပြီး၊ အနာဂတ်အတွက် မျိုးစေ့ကောင်းတွေကို ဒီနေ့ပဲ စိုက်ပျိုးလိုက်ကြပါ။
ဒီနေ့ ဟောကြားခဲ့တဲ့ ဓမ္မအလျှောက် အားလုံးပဲ အတိတ်ဝဋ်ကြွေးများမှ ကင်းလွတ်ကြပါစေ။ မင်္ဂလာရှိသော သမိုင်းသစ်ကို တည်ဆောက်နိုင်ကြပါစေ။ သင်္ကြန်ကာလမှာ အပူဟူသမျှ ငြိမ်းအေးပြီး၊ နိဗ္ဗာန်ချမ်းသာကို မျက်မှောက်ပြုနိုင်ကြပါစေကုန်သတည်း။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက
The Office Of Siridantamahapalaka
The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.
နေ့စွဲ - ၉ ဧပြီ ၂၀၂၃
ORCID: 0009-0000-0697-4760
Website: www.siridantamahapalaka.com
Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.
