Day: 101 | ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၃ | မီးဘေး ကာကွယ်ရေး (Fire Safety) | အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ အဂ္ဂိဘယသုတ် | Fire Safety Engineering
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
ဘုရား၊ တရား၊ သံဃာ ရတနာမြတ်သုံးပါးနဲ့တကွ မိဘဆရာသမားတို့အား ရိုသေမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပူဇော်ပါ၏။ ယနေ့ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁၀ ရက်၊ သာသနာနှစ် ၂၅၆၆ ခုနှစ်၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၄ ခုနှစ်၊ တန်ခူးလပြည့်ကျော် ၆ ရက်နေ့မှာ ကြွရောက်လာကြတဲ့ သူတော်ကောင်းအပေါင်းတို့... ကိုယ်စိတ်နှစ်ဖြာ ကျန်းမာချမ်းသာကြပါစေလို့ ဦးပဉ္ဇင်းက ရှေးဦးစွာ မေတ္တာပို့သလိုက်ပါတယ်နော်။ ဒီနေ့ဟာ မြန်မာ့ရိုးရာ သင်္ကြန်အကြတ်နေ့ (Thingyan Akyat Day) ဖြစ်ပါတယ်။ လူတွေက အတာရေတွေ ပက်ဖျန်းပြီး အေးမြမှုကို ရှာဖွေနေကြတဲ့ ဒီလိုအချိန်အခါသမယမှာ သူတော်ကောင်းတို့ရဲ့ စိတ်နှလုံးသားမှာလည်း ကုသိုလ်ရေစင်တွေ ပက်ဖျန်းနိုင်ပြီး ကုသိုလ်ပွားများနိုင်ပါစေလို့ ဦးပဉ္ဇင်းက ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သလိုက်ပါတယ်။
ဒီနေ့ တရားမဟောခင်မှာ စိတ်ကလေးကို အေးချမ်းသွားအောင်၊ ပူလောင်မှုတွေ ငြိမ်းအေးသွားအောင် တရားတော်ရဲ့ ဂုဏ်တော်ကို အာရုံပြုတဲ့ 'ဓမ္မာနုဿတိ' ကမ္မဋ္ဌာန်းလေးကို အရင်ဆုံး ပွားများကြည့်ကြရအောင်။ မဟာသရဏဂုံတော်ကြီးရဲ့ (၁၀) ပုဒ်မြောက်၊ တရားဂုဏ်တော် (၆) ပါးအနက် ပထမဆုံးဖြစ်တဲ့ "သွာက္ခာတော ဘဂဝတာ ဓမ္မော" (မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတော်မူခဲ့သော တရားတော်သည် ကောင်းခြင်းသုံးဖြာနှင့် ပြည့်စုံတော်မူပါပေ၏) ဆိုတဲ့ ဂုဏ်တော်ကို နှလုံးသွင်းပါ။ ရာသီဥတုက ပူပြင်းသလို၊ ကိလေသာမီးတွေကလည်း ပူလောင်တတ်ပါတယ်။ အဲဒီအပူတွေကို ငြိမ်းသတ်နိုင်တာဟာ "သွာက္ခာတ" လို့ ခေါ်တဲ့ ကောင်းစွာဟောထားတဲ့ ဓမ္မရေစင် တစ်ခုတည်းသာ ရှိပါတယ်။ "ငါ့ဘုရားရဲ့ တရားတော်သည် မီးကိုငြိမ်းစေတတ်၏၊ အပူကို အေးစေတတ်၏" လို့ အာရုံပြုရင်း စိတ်ကို ငြိမ်ငြိမ်လေး ထားလိုက်ကြပါဦး။
ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... သင်္ကြန်ကာလမှာ အပြင်က နေပူရှိန် ဘယ်လောက်ပြင်းပြင်း၊ အိမ်ထဲမှာ ရေအေးအေးလေး သောက်လိုက်ရရင် အမောပြေသွားသလိုပါပဲ။ လောကကြီးမှာ လောဘမီး၊ ဒေါသမီးတွေ တောက်လောင်နေပေမဲ့၊ ကိုယ့်စိတ်ထဲမှာ ဓမ္မအသိလေး ရှိနေရင် အဲဒီမီးတွေက ကိုယ့်ကို မလောင်ကျွမ်းနိုင်ပါဘူး။ "တရားတော်သည်သာလျှင် အကောင်းဆုံး မီးသတ်ဆေးဘူး ဖြစ်သည်" ဆိုတဲ့ အသိနဲ့ ဝင်လေထွက်လေလေးကို မှန်မှန်ရှုပြီး စိတ်ထဲက အပူတွေကို အရင်ဆုံး ငြှိမ်းသတ်လိုက်ကြပါစို့။
စိတ်ကလေး အေးချမ်းတည်ငြိမ်သွားပြီဆိုရင် ဒီနေ့ရဲ့ ခေါင်းစဉ်ဖြစ်တဲ့ "မီးဘေး ကာကွယ်ရေး" ဆိုတဲ့ အကြောင်းအရာကို ခေတ်သစ် မီးဘေးအန္တရာယ် ကာကွယ်ရေး အင်ဂျင်နီယာပညာ (Fire Safety Engineering) ရှုထောင့်ကနေ အရင်ဆုံး လေ့လာကြည့်ကြရအောင်။ သူတော်ကောင်းတို့ရေ... သိပ္ပံပညာမှာ မီးလောင်ဖို့အတွက် အချက် (၃) ချက် ပြည့်စုံဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ အဲဒါကို 'Fire Triangle' (မီးတြိဂံ) လို့ ခေါ်တယ်။ (၁) လောင်စာ (Fuel) - လောင်ကျွမ်းမယ့် ပစ္စည်း၊ (၂) အပူချိန် (Heat) - မီးစွဲလောင်နိုင်တဲ့ အပူချိန်၊ (၃) အောက်ဆီဂျင် (Oxygen) - မီးတောက်ဖို့ လေ။ ဒီသုံးခုထဲက တစ်ခုခုကို ဖယ်ရှားလိုက်ရင် မီးငြိမ်းသွားပါတယ်။
ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... မီးဆိုတာ ဓာတုဗေဒ သဘောတရားအရ 'Exothermic Reaction' လို့ ခေါ်တဲ့ အပူစွမ်းအင်ကို အလျင်အမြန် ထုတ်လွှတ်တဲ့ ဓာတ်ပြုမှုတစ်ခုပါပဲ။ မီးလောင်မှုတစ်ခု စတင်ပြီဆိုရင် သူက ပတ်ဝန်းကျင်ကို အပူတွေ ဖြန့်ဝေပြီး၊ အဲဒီအပူက ဘေးနားက ပစ္စည်းတွေကို ထပ်လောင်ကျွမ်းစေတယ်။ ဒါကို 'Chain Reaction' (ကွင်းဆက် ဓာတ်ပြုမှု) လို့ ခေါ်တယ်။ မီးဘေးကာကွယ်ရေး ပညာရှင်တွေက အဆောက်အဦးတစ်ခု ဆောက်တော့မယ်ဆိုရင် ဒီသဘောတရားတွေကို တွက်ချက်ပြီး 'Fire Compartmentation' လို့ ခေါ်တဲ့ မီးမကူးအောင် အခန်းဖွဲ့တာတွေ၊ မီးသတ်စနစ် (Sprinkler System) တွေ တပ်ဆင်ကြရတာပေါ့။
ဒီနေရာမှာ မေးစရာ ရှိတာက "အရှင်ဘုရား... မီးဆိုတာ ပူတာပဲလေ၊ သိပ္ပံပညာနဲ့ ဓမ္မနဲ့ ဘာဆိုင်လို့လဲ" ပေါ့။ ဆိုင်တာပေါ့ ဒကာကြီးရဲ့။ သိပ္ပံပညာက ပြတဲ့ 'Fire Triangle' သဘောတရားဟာ တို့စိတ်ထဲမှာ ဒေါသဖြစ်တဲ့ ဖြစ်စဉ်နဲ့ တစ်ထပ်တည်း တူနေလို့ပါပဲ။ စိတ်ထဲမှာ ဒေါသ မီးတောက်ဖို့အတွက်လည်း တြိဂံ သုံးခု လိုပါတယ်။ (၁) အာရုံ (Object) - ကိုယ်မကြိုက်တဲ့ အဆင်း၊ အသံ၊ (၂) အယောနိသော မနသိကာရ (Unwise Attention) - မသင့်လျော်စွာ နှလုံးသွင်းမှု (ဒါက အောက်ဆီဂျင် လေမှုတ်ပေးသလိုပဲ)၊ (၃) အနုသယ (Latent Tendency) - ကိန်းဝပ်နေတဲ့ ဒေါသဓာတ်ခံ (ဒါက လောင်စာပဲ)။ ဒီသုံးခု ပေါင်းမိရင် "ဒေါသ" ဆိုတဲ့ မီး ဟုန်းခနဲ တောက်တော့တာပဲ။
ဒါကို နောက်ထပ် ဥပမာတစ်ခုနဲ့ ထပ်ပြီး ချဲ့ထွင်ပြရရင်... နွေရာသီမှာ အပူချိန် မြင့်တက်လာတဲ့အခါ တောမီးတွေ (Wildfires) အလွယ်တကူ လောင်တတ်သလိုပါပဲ။ သင်္ကြန်ကာလလို ပူပြင်းတဲ့ ရာသီမှာ လူတွေရဲ့ စိတ် (Temper) တွေကလည်း ပိုပြီး တိုလာတတ်တယ်။ အပူချိန် (Heat) များလာရင် မော်လီကျူးတွေ လှုပ်ရှားမှု မြန်လာသလို၊ စိတ်ထဲမှာ အပူများရင်လည်း စိတ်လှုပ်ရှားမှုတွေ မြန်ဆန်လာပြီး ပေါက်ကွဲလွယ်တယ်။ သိပ္ပံပညာက မီးငြိမ်းသတ်ဖို့အတွက် "အောက်ဆီဂျင် ဖြတ်တောက်ပါ" လို့ ပြောသလို၊ ဘုရားရှင်ကလည်း ဒေါသမီးငြိမ်းဖို့အတွက် "အယောနိသော မနသိကာရကို ဖြတ်တောက်ပါ" လို့ နည်းပေးထားတာ ဖြစ်ပါတယ် သူတော်ကောင်းတို့ရေ။
အခု သိပ္ပံပညာက ပြတဲ့ မီးတြိဂံ သဘောတရားနဲ့ မီးလောင်ကျွမ်းမှု ဖြစ်စဉ်တွေကို နားလည်ထားမှသာလျှင် ဘုရားရှင်ဟောတဲ့ 'အဂ္ဂိဘယ' (မီးဘေး) နဲ့ 'သွာက္ခာတ' ဂုဏ်တော်ရဲ့ အနှစ်သာရကို ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပိုပြီး ထိုးထွင်းသိမြင်နိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ အိမ်မီးလောင်တာထက် ကြောက်စရာကောင်းတဲ့ စိတ်မီးလောင်ပုံကို ပါဠိတော် အနက်ဖွင့်ဆိုချက်တွေနဲ့ ဆက်ပြီး လေ့လာကြည့်ကြရအောင်...။
ကိုင်း... ရှေ့ပိုင်းမှာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ "Fire Safety Engineering" (မီးဘေးအန္တရာယ် ကာကွယ်ရေး အင်ဂျင်နီယာပညာ) အရ မီးတြိဂံ (Fire Triangle) သဘောတရားတွေ၊ ကွင်းဆက် ဓာတ်ပြုမှု (Chain Reaction) တွေကို ရှင်းပြခဲ့ပြီးပြီနော်။ အခု အဲဒီအချက်ကို တို့ဘုရားရှင်ရဲ့ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ သတ္တကနိပါတ်၊ မဟာဝဂ်မှာ လာရှိတဲ့ "အဂ္ဂိဘယသုတ်" (မီးဘေးသုတ္တန်) နဲ့ ချိန်ထိုးပြီး အနှစ်သာရကို ရှာကြည့်ကြရအောင်။ ဘုရားရှင်က "အဂ္ဂိဘယံ၊ ဥဒကဘယံ..." စသည်ဖြင့် ဘေးအန္တရာယ်ကြီး ၇ မျိုးကို ဟောကြားခဲ့ပေမဲ့၊ အဲဒီ အပြင်ဘက်က မီးဘေးထက် ပိုကြောက်စရာကောင်းတာကတော့ အတွင်းမီး (Internal Fire) တွေ ဖြစ်ကြောင်း "အာဒိတ္တပရိယာယသုတ်" မှာ အတိအလင်း မိန့်တော်မူခဲ့ပါတယ်။
ဘုရားရှင်က "သဗ္ဗံ ဘိက္ခဝေ အာဒိတ္တံ" - ချစ်သားရဟန်းတို့... အလုံးစုံသော အရာတို့သည် မီးလောင်နေကုန်၏ တဲ့။ ဘာတွေ လောင်နေတာလဲ။ "ရာဂဂ္ဂိနာ၊ ဒေါသဂ္ဂိနာ၊ မောဟဂ္ဂိနာ" - ရာဂမီး၊ ဒေါသမီး၊ မောဟမီးတွေ လောင်နေတာပါတဲ့။ ဒီနေရာမှာ ပါဠိတော်ရဲ့ အနက်ကို Nissaya ဖွင့်ကြည့်ရအောင်။ 'အဂ္ဂိ' ဆိုတာ လောင်ကျွမ်းစေတတ်၊ ပူလောင်စေတတ်၊ ပြာကျစေတတ်တဲ့ သဘော။ အိမ်ကို မီးလောင်ရင် အိမ်ပဲ ကုန်မယ်။ ဒါပေမဲ့ စိတ်ကို ဒေါသမီး လောင်ရင် ကုသိုလ်တွေအကုန် ပြာကျမယ်၊ ဘဝပေါင်းများစွာ ဆင်းရဲမယ်။ ဒါကြောင့် "အိမ်မီးလောင်တာထက် စိတ်မီးလောင်တာ ပိုဆိုးတယ်" လို့ ပြောရတာပေါ့။
ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... မီးသတ်သမားတွေက မီးငြိမ်းဖို့ ရေကို သုံးကြတယ်။ တို့ဘုရားရှင်ကတော့ ဒီကိလေသာမီးတွေကို ငြိမ်းဖို့အတွက် "သွာက္ခာတော ဘဂဝတာ ဓမ္မော" ဆိုတဲ့ ဂုဏ်တော်နဲ့ ပြည့်စုံတဲ့ ဓမ္မရေအေးကို ပေးသနားတော်မူခဲ့တာ။ မဟာသရဏဂုံတော်ကြီးရဲ့ (၁၀) ပုဒ်မြောက် (Verse 10) မှာ ပါတဲ့ 'သွာက္ခာတ' ဂုဏ်တော်ဆိုတာ "ကောင်းစွာ ဟောကြားထားခြင်း" လို့ အဓိပ္ပာယ်ရတယ်။ မီးဘေးကာကွယ်ရေး စနစ် (Safety Protocol) တစ်ခုဟာ တိကျခိုင်မာမှ လူကို ကယ်နိုင်သလို၊ ဘုရားရှင်ရဲ့ ဓမ္မကာကွယ်ရေး စနစ်ဟာလည်း အင်မတန် တိကျခိုင်မာတဲ့အတွက် (Well-articulated) လောင်နေတဲ့ ဒေါသမီးကို ချက်ချင်း ငြိမ်းစေနိုင်တာပါ။ "သန္ဒိဋ္ဌိကော" - ကိုယ်တိုင်ကျင့်ရင် ကိုယ်တိုင် ငြိမ်းတာကို ချက်ချင်း မြင်ရမယ်လို့ အာမခံထားတဲ့ မီးသတ်နည်းစနစ်ကြီးပါပဲ။
ဒီနေရာမှာ မေးစရာ ရှိတာက "အရှင်ဘုရား... ဒေါသဖြစ်တာက စိတ်လေ၊ ဘာလို့ ပူတယ်လို့ ပြောတာလဲ" ပေါ့။ ဒါဟာ အဘိဓမ္မာနဲ့ သိပ္ပံ ဆုံမှတ်ပါပဲ။ ဒေါသဖြစ်တဲ့အခါ ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ Adrenaline တွေ ထွက်လာတယ်၊ သွေးတိုးလာတယ်၊ နှလုံးခုန် မြန်လာတယ်။ အဲဒါကြောင့် မျက်နှာတွေ နီပြီး ပူထူလာတာ။ အဘိဓမ္မာလို ပြောရင်တော့ ဒေါသစိတ်ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ 'စိတ္တဇရုပ်' တွေမှာ 'တေဇောဓာတ်' (မီးဓာတ်) တွေ လွန်ကဲလာတာ။ ဒါကြောင့် "ဒေါသမီး" ဆိုတာ တင်စားပြောတာ မဟုတ်ဘူး၊ တကယ်ကို ရုပ်ခန္ဓာကိုပါ လောင်ကျွမ်းစေတဲ့ ဓာတ်သဘော ဖြစ်ပါတယ် သူတော်ကောင်းတို့ရေ။
ကိုင်း... အခု ဝိပဿနာ ရှုကွက်ဘက်ကို တိုးကြည့်ကြရအောင်။ ဒီနေ့ရဲ့ အဓိက အာရုံက 'ကာယာယတန' (ကိုယ်အကြည်) ကို အသုံးပြုပြီး အပူဓာတ်ကို ရှုမှတ်ဖို့ပဲ။ သင်္ကြန်ကာလ နေပူချိန်မှာပဲ ဖြစ်ဖြစ်၊ စိတ်တိုလို့ ကိုယ်ပူလာချိန်မှာပဲ ဖြစ်ဖြစ် ဒီနည်းကို သုံးရမယ်။
ရှုကွက်မှာ အဆင့် (၅) ဆင့် ရှိတယ်။ (၁) ဒွါရ - ကာယဒွါရ (ကိုယ်ခန္ဓာ)။ (၂) အာရုံ - ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံ (အပူ၊ အအေး)။ (၃) ဝိညာဉ် - ကာယဝိညာဉ် (ထိသိစိတ်)။ (၄) ဖဿ - မီးဓာတ်နှင့် ထိတွေ့မှု။ (၅) ဒေါသ - မခံမရပ်နိုင် ဖြစ်မှု။
ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ဒေါသဖြစ်လာရင် "ငါ စိတ်တိုနေတယ်" လို့ မကြည့်ပါနဲ့။ သိပ္ပံနည်းကျ "Fire Triangle" (မီးတြိဂံ) ကို ဖြိုခွဲသလို ရှုမှတ်ပါ။
၁။ လောင်စာ (Fuel): ကိုယ့်ကို ဆဲလိုက်တဲ့သူ၊ စိတ်တိုစရာ အာရုံ။
၂။ အောက်ဆီဂျင် (Oxygen): "သူ ငါ့ကို ပြောရမလား" ဆိုပြီး ထပ်ခါထပ်ခါ တွေးနေတဲ့ အယောနိသော မနသိကာရ။
၃။ အပူ (Heat): ရင်ထဲမှာ ပူလောင်လာတဲ့ သဘော။
မီးငြိမ်းချင်ရင် အောက်ဆီဂျင် ဖြတ်ရမယ်။ ဆိုလိုတာက "သူ ပြောတာ၊ ငါ့ကို စော်ကားတာ" ဆိုတဲ့ အတွေးကို ဖြတ်ပြီး၊ ရင်ထဲက ပူနေတဲ့ သဘော (Heat) သက်သက်ကိုပဲ စောင့်ကြည့်လိုက်ပါ။ "ပူတယ်... သိတယ်"၊ "တင်းတယ်... သိတယ်"။ အဲဒီလို ရုပ်သဘောသက်သက် (Sensation) ကိုပဲ ကြည့်လိုက်တဲ့အခါ၊ လောင်စာနဲ့ လေ ပြတ်သွားတဲ့ မီးလိုပဲ ဒေါသဟာ တဖြည်းဖြည်း ငြိမ်းသွားပါလိမ့်မယ်။ ဒါဟာ ကာယကမ္မဋ္ဌာန်းကို သုံးပြီး စိတ်မီးကို ငြှိမ်းသတ်တဲ့ နည်းပညာ (Fire Suppression Technique) ပါပဲ။
ဒိဋ္ဌိဖြုတ်ဟောစဉ်ကို ဆက်ကြည့်ရအောင်။ လူတွေမှာ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ဆိုတာ အမြဲ ကပ်ပါနေတယ်။ "ငါ ပူတယ်၊ ငါ စိတ်တိုတယ်၊ ငါ့အိမ် မီးလောင်တယ်" ဆိုတဲ့ အယူအဆဟာ ဒိဋ္ဌိပဲ။ တကယ်တော့ 'ငါ' လည်း မရှိဘူး၊ 'မီး' ဆိုတာလည်း ဓာတ်ပြုမှု (Reaction) တစ်ခုသာ ဖြစ်တယ်။
မျက်လှည့်ပြသူရဲ့ ဥပမာကို သုံးကြည့်စို့။ မျက်လှည့်ဆရာက ပါးစပ်ထဲက မီးတွေ မှုတ်ထုတ်ပြသလိုမျိုး၊ 'တေဇောဓာတ်' (မီး) ကလည်း ခန္ဓာကိုယ်ကို ပူလောင်အောင် လုပ်ပြပြီး "ဒါ ငါ့ရဲ့ ဒေါသပဲ" လို့ လှည့်စားနေတာ။ တကယ်တော့ မီးစာကုန်ရင် မီးငြိမ်းသွားသလိုပဲ၊ အကြောင်းတရား ကုန်ရင် ဒေါသလည်း ချုပ်တာပါပဲ။ အဲဒီ ဖြစ်ပျက်နေတဲ့ သဘောကို မြင်ရင် "ငါ ဒေါသကြီးတဲ့သူ" ဆိုတဲ့ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ပြုတ်သွားမှာပါ။
သဿတဒိဋ္ဌိ ဆိုတာကတော့ "ဒီဒေါသကြီးက မပျောက်နိုင်တော့ဘူး၊ ငါက အမြဲတမ်း ဒီလိုပဲ" လို့ စွဲလမ်းတာ။ ဒါပေမဲ့ မီးတောက်ကို သေချာကြည့်ပါ။ မီးတောက်ရဲ့ ပုံသဏ္ဌာန်ဟာ တစ်စက္ကန့်မှ မငြိမ်ဘူး။ ပြောင်းလဲနေတာ။ ဒေါသစိတ်ဟာလည်း ဒီလိုပဲ။ ပူလိုက်၊ လျော့လိုက်၊ ပျောက်လိုက် ဖြစ်နေတာ။ မမြဲတဲ့ သဘော (Impermanence) ကို မြင်ရင် သဿတဒိဋ္ဌိ ပြုတ်ပါတယ်။ ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ ဆိုတာကတော့ "စိတ်တိုချင် တိုမယ်၊ ဘာဖြစ်လဲ၊ သေရင် ပြီးတာပဲ" လို့ ယူတာ။ မဟုတ်ဘူး... အခု လောင်လိုက်တဲ့ ဒေါသမီးရဲ့ အရှိန် (Heat residue) က ဝိညာဉ်အစဉ်ကို လောင်ကျွမ်းစေပြီး အပါယ်လေးဘုံအထိ တွန်းပို့နိုင်တယ်။ အကြောင်းအကျိုးကို သိရင် ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ ပြုတ်ပါတယ် သူတော်ကောင်းတို့ရေ။
အလုပ်ပေး ရှုကွက်အနေနဲ့ ပြောရရင်... "မီးလောင်မှုကို ဒေါသအန္တရာယ်နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါ"။ မီးခြစ်ဆံလေး တစ်ချောင်းကနေ တောမီးလောင်နိုင်သလို၊ စိတ်တိုစရာ အသေးအဖွဲလေးကနေ သံသရာမီး လောင်နိုင်တယ်။ သင်္ကြန်ကာလမှာ ရေပက်ခံရလို့ စိတ်တိုရင် "အော်... ရေအေးပေမဲ့ ငါ့စိတ်က ပူနေပါလား၊ ဒါ ဒေါသဓာတ် (Fire Element) ပါလား" လို့ ချက်ချင်း ရှုမှတ်ပါ။ သတိရေအေးနဲ့ ချက်ချင်း ငြှိမ်းသတ်ပါ။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... အခု ဦးပဉ္ဇင်း ဟောခဲ့တဲ့ မီးဘေးကာကွယ်ရေးနဲ့ ဒေါသမီးငြိမ်းသတ်ရေး တရားတွေကို လက်တွေ့ဘဝမှာ ဘယ်လို အသုံးချရမလဲဆိုတာ ပိုပြီး မျက်စိထဲ မြင်သွားအောင် တို့ Hswagata ပြတိုက်ရဲ့ မှတ်တမ်းတစ်ခုဖြစ်တဲ့ Case-2501 (Template T116) လေးကို ပြောပြချင်ပါတယ်။ ဒါကတော့ သင်္ကြန်အကြတ်နေ့ နေ့လယ်ခင်း ပူပူပြင်းပြင်း အချိန်မှာ ဖြစ်ခဲ့တဲ့ အဖြစ်အပျက်လေးပေါ့။
ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... အဲဒီနေ့က နေကလည်း ပူ၊ လူတွေကလည်း များနေတဲ့အချိန် ပြတိုက်ရဲ့ မီးစက်ခန်း (Generator Room) နားမှာ ဝါယာရှော့ (Short Circuit) ဖြစ်ပြီး မီးခိုးတွေ ထွက်လာတယ်။ ဒါကို မြင်လိုက်တဲ့ ဝန်ထမ်းတစ်ယောက်က "မီးလောင်ပြီဟေ့" လို့ အော်လိုက်တော့၊ လူတွေက ထိတ်လန့်ပြီး ပြေးကြ၊ လွှားကြနဲ့ ရုတ်ရုတ်သဲသဲ ဖြစ်ကုန်ရော။ အဲဒီအချိန်မှာ တာဝန်ကျနေတဲ့ မန်နေဂျာ ဒကာကြီးက စိတ်တိုပြီး "ဘယ်သူ့တာဝန်လဲ၊ ဘယ်သူ့ပေါ့ဆမှုလဲ" ဆိုပြီး ဝန်ထမ်းတွေကို အော်ဟစ်ဆဲဆို (Blaming) နေတော့တာပဲ။
ကြည့်စမ်း... အပြင်က မီးက ဝါယာရှော့လောက်ပဲ ရှိသေးတယ်၊ သေးသေးလေး။ ဒါပေမဲ့ မန်နေဂျာရဲ့ ရင်ထဲက "ဒေါသမီး" ကတော့ ဟုန်းခနဲ တောက်လောင်နေပြီ။ သူ့ရဲ့ ဒေါသကြောင့် ဝန်ထမ်းတွေက ကြောက်ပြီး မီးသတ်ဆေးဘူး သွားယူရမယ့်အစား ကြောင်ပြီး ရပ်နေကြတယ်။ ဒါဟာ "မီးလောင်ရာ လေပင့်" ဆိုသလို အခြေအနေကို ပိုဆိုးသွားစေတာပေါ့။
ဒီနေရာမှာ တို့ပြတိုက်ရဲ့ Policy 20 (Emergency & Crisis Management) နဲ့ Article 20.1 ဖြစ်တဲ့ "မီးဘေးအန္တရာယ် ကာကွယ်ရေးနှင့် တည်ငြိမ်စွာ တုံ့ပြန်ခြင်း" (Fire Safety & Calm Response Protocol) ကို အသက်သွင်းရမယ့် အချိန်ပဲ။ ဦးပဉ္ဇင်းက အဲဒီနေရာကို ရောက်သွားပြီး မန်နေဂျာကို လက်ကာပြလိုက်တယ်။ "ဒကာကြီး... ရပ်လိုက်ပါ။ အခု အော်ရမယ့်အချိန် မဟုတ်ဘူး။ ဒကာကြီးရဲ့ ဒေါသမီးကို အရင်သတ်လိုက်ပါ။ ဒကာကြီး စိတ်ငြိမ်မှ လက်တွေ့မီးကို ငြိမ်းလို့ရမှာ" လို့ သတိပေးလိုက်တယ်။
ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... ဦးပဉ္ဇင်းရဲ့ စကားကြားတော့မှ မန်နေဂျာက သတိဝင်လာတယ်။ သူ ချက်ချင်းပဲ အသက်ပြင်းပြင်း ရှူလိုက်ပြီး (ကာယကမ္မဋ္ဌာန်း)၊ သူ့ရဲ့ ဒေါသကို ထိန်းလိုက်တယ်။ ပြီးတော့မှ "ကဲ... မောင်ဖြူ မီးသတ်ဆေးဘူး ယူခဲ့၊ မောင်မယ် လူတွေကို လမ်းရှင်းပေး" ဆိုပြီး တည်တည်ငြိမ်ငြိမ် ညွှန်ကြားတော့တာပဲ။ စိတ်မီးငြိမ်းသွားတော့ ဉာဏ်အလင်း ပွင့်လာတယ်။ ၅ မိနစ်အတွင်းမှာပဲ ဝါယာရှော့မီးကို ငြိမ်းသတ်နိုင်ခဲ့တယ်။ အကယ်၍သာ သူ ဆက်ပြီး ဒေါသထွက်နေရင် အပြင်မီးကပါ အကြီးအကျယ် လောင်သွားနိုင်တယ်။
ဒီဖြစ်ရပ်ကနေ တို့ ဘာသင်ခန်းစာ ရသလဲဆိုတော့... အရေးပေါ် အခြေအနေ (Emergency) ကြုံလာရင် အပြင်မီးကို ငြိမ်းဖို့ထက်၊ ခေါင်းဆောင်လုပ်သူရဲ့ အတွင်းမီး (Panic & Anger) ကို ငြိမ်းဖို့က ပိုအရေးကြီးတယ် ဆိုတာပါပဲ။ မီးဘေးကာကွယ်ရေး (Fire Safety) ဆိုတာ မီးသတ်ဆေးဘူး ထားရုံနဲ့ မပြီးပါဘူး။ "သတိ" နဲ့ "သည်းခံခြင်း" (Khanti) ဆိုတဲ့ ဓမ္မမီးသတ်ဆေးဘူးတွေကိုပါ နှလုံးသားထဲမှာ အမြဲ ဆောင်ထားမှသာ ပြီးပြည့်စုံတဲ့ လုံခြုံရေး ဖြစ်မှာပါ သူတော်ကောင်းတို့ရေ။
ကိုင်း... ဒီနေ့ ဟောကြားခဲ့တဲ့ တရားတော်ကို သစ္စာလေးပါးနဲ့ ပြန်ပြီး ခြုံငုံကြည့်ကြရအောင်။
ပူလောင်ခြင်း၊ ပျက်စီးခြင်း၊ ဒေါသကြောင့် စိတ်ဆင်းရဲခြင်းတွေဟာ 'ဒုက္ခသစ္စာ' ပဲ။
အဲဒီ ဒေါသကို ဖြစ်စေတဲ့ အာရုံတွေကို လက်မခံနိုင်မှု၊ ကိုယ့်အလိုအတိုင်း ဖြစ်ချင်တဲ့ တပ်မက်မှုတွေဟာ 'သမုဒယသစ္စာ' ပဲ။
ဒေါသမီး၊ ကိလေသာမီးတွေ အကုန်ငြိမ်းပြီး အေးမြသွားတဲ့ နိဗ္ဗာန်ဓာတ်ဟာ 'နိရောဓသစ္စာ' ပေါ့။
အဲဒီ ငြိမ်းအေးမှုကို ရဖို့အတွက် သတိထားခြင်း၊ ဝီရိယစိုက်ခြင်း၊ ဒေါသကို ရှုမှတ်ခြင်း ဆိုတဲ့ မဂ္ဂင်လမ်းစဉ်ဟာ 'မဂ္ဂသစ္စာ' ပဲ ဖြစ်ပါတယ် သူတော်ကောင်းတို့ရေ။
ဒါကြောင့် သူတော်ကောင်းတို့လည်း သင်္ကြန်အကြတ်နေ့မှာ အိမ်မီး၊ ခြံမီး မလောင်အောင် ဂရုစိုက်သလို၊ ကိုယ့်နှလုံးအိမ်မှာ ဒေါသမီး မလောင်အောင် ပိုပြီး ဂရုစိုက်ကြပါ။ "သွာက္ခာတ" ဂုဏ်တော်ကို ပွားများပြီး၊ ဓမ္မရေစင်နဲ့ ကိလေသာအပူတွေကို ဆေးကြောနိုင်ကြပါစေ။
ဒီနေ့ ဟောကြားခဲ့တဲ့ ဓမ္မအလျှောက် အားလုံးပဲ မီးဘေးအန္တရာယ်မှ ကင်းဝေးကြပါစေ။ အတွင်းမီး၊ အပြင်မီး နှစ်လီ ငြိမ်းအေးပြီး ကုသိုလ်တရားများ ပွားများနိုင်ကြပါစေကုန်သတည်း။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက
The Office Of Siridantamahapalaka
The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.
နေ့စွဲ - ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၃
ORCID: 0009-0000-0697-4760
Website: www.siridantamahapalaka.com
Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.
