Day: 104 | ၁၃ ဧပြီ ၂၀၂၃ | သင်္ကြန်အကြို (ဆေးကြောခြင်း) | မဟာဝဂ်၊ အဘိသေက | Cleansing Technology
Day: 104 | ၁၃ ဧပြီ ၂၀၂၃ | သင်္ကြန်အကြို (ဆေးကြောခြင်း) | မဟာဝဂ်၊ အဘိသေက | Cleansing Technology
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
ဘုရား၊ တရား၊ သံဃာ ရတနာမြတ်သုံးပါးနဲ့တကွ မိဘဆရာသမားတို့အား ရိုသေမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပူဇော်ပါ၏။ ယနေ့ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁၃ ရက်၊ သာသနာနှစ် ၂၅၆၆ ခုနှစ်၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၄ ခုနှစ်၊ တန်ခူးလပြည့်ကျော် ၉ ရက်နေ့၊ သင်္ကြန်အကြိုနေ့ (Thingyan Eve) မှာ ကြွရောက်လာကြတဲ့ သူတော်ကောင်းအပေါင်းတို့... ကိုယ်စိတ်နှစ်ဖြာ ကျန်းမာချမ်းသာကြပါစေလို့ ဦးပဉ္ဇင်းက ရှေးဦးစွာ မေတ္တာပို့သလိုက်ပါတယ်နော်။ ဒီနေ့ဟာ မြန်မာတို့ရဲ့ နှစ်သစ်ကူး အတာသင်္ကြန်ပွဲတော် စတင်တဲ့နေ့ ဖြစ်ပါတယ်။ နှစ်ဟောင်းက အညစ်အကြေးတွေကို သင်္ကြန်ရေနဲ့ ဆေးကြောပြီး၊ နှစ်သစ်မှာ ကျက်သရေ မင်္ဂလာအပေါင်းနဲ့ တိုးပွားကြပါစေလို့ ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သလိုက်ပါတယ်။
ဒီနေ့ တရားမဟောခင်မှာ သင်္ကြန်အကြိုနေ့ရဲ့ အနှစ်သာရနဲ့အညီ စိတ်ထဲက အညစ်အကြေးတွေကို ဆေးကြောနိုင်ဖို့ 'သောတဝိညာဉ်' (ကြားသိစိတ်) ကို အသုံးပြုပြီး ကမ္မဋ္ဌာန်းလေး တစ်ခု စီးဖြန်းကြည့်ကြရအောင်။ အပြင်မှာ ကြားနေရတဲ့ သင်္ကြန်သီချင်းသံတွေ၊ ရေပက်သံတွေ၊ အိုးစည်ဗုံမောင်းသံတွေကို "ဆူညံတယ်" လို့ သဘောမထားဘဲ၊ "ကြားတယ်... သိတယ်" ဆိုတဲ့ သတိကလေးနဲ့ လက်ခံကြည့်ပါ။ ရေက ခန္ဓာကိုယ်ကို ဆေးကြောသလို၊ သတိတရားက စိတ်ကို ဆေးကြောပေးမှာပါ။ အသံလှိုင်းတွေ နားထဲ ဝင်လာတိုင်း၊ စိတ်ထဲက အကုသိုလ် အနည်အနှစ်တွေကို တုန်ခါပြီး ဖယ်ရှားပေးနေတယ်လို့ အာရုံပြုလိုက်ပါ။
ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... အဝတ်လျှော်စက်ထဲမှာ ရေတွေ လည်ပတ်ပြီး အဝတ်တွေကို သန့်စင်ပေးသလိုပါပဲ။ သင်္ကြန်ကာလမှာ ကြားရတဲ့ အသံတွေ၊ မြင်ရတဲ့ ရေစင်တွေကို "ဓမ္မရေစင်" အဖြစ် ပြောင်းလဲပြီး ကိုယ့်ရဲ့ စိတ်နှလုံးကို ဆေးကြောရမယ်။ "အတိတ်က အမှားတွေ ဒီရေနဲ့အတူ ပါသွားပါစေ၊ အနာဂတ်အတွက် စိတ်ဓာတ်အသစ်တွေ ဒီရေနဲ့အတူ လန်းဆန်းလာပါစေ" လို့ နှလုံးသွင်းရင်း ငြိမ်ငြိမ်လေး နေကြည့်ကြပါဦး။
စိတ်ကလေး လန်းဆန်းသန့်ရှင်းသွားပြီဆိုရင် ဒီနေ့ရဲ့ ခေါင်းစဉ်ဖြစ်တဲ့ "ဆေးကြောခြင်း (Cleansing)" ဆိုတဲ့ အကြောင်းအရာကို ခေတ်သစ် ဓာတုဗေဒ (Chemistry of Cleaning) နဲ့ သန့်ရှင်းရေး နည်းပညာ ရှုထောင့်ကနေ အရင်ဆုံး လေ့လာကြည့်ကြရအောင်။ သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ရေ (Water) ဆိုတာ သဘာဝရဲ့ အကောင်းဆုံး ဆေးကြောပစ္စည်း (Universal Solvent) ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ရေတစ်မျိုးတည်းနဲ့ အဆီတွေ၊ ဂျီးတွေကို ပြောင်အောင် ဆေးလို့ မရပါဘူး။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ ရေမော်လီကျူးတွေက အချင်းချင်းပဲ တွဲကပ်ချင်ပြီး၊ အဆီကို တွန်းထုတ်တတ်လို့ပါ (Surface Tension)။
ဒါကြောင့် သိပ္ပံပညာမှာ 'Surfactants' (ဆပ်ပြာ သို့မဟုတ် မျက်နှာပြင်ပြင်အား လျှော့ချပစ္စည်း) ကို သုံးရပါတယ်။ ဆပ်ပြာမော်လီကျူးမှာ ခေါင်းနဲ့ အမြီး နှစ်ပိုင်းပါရှိတယ်။ ခေါင်းပိုင်းက ရေကို နှစ်သက်တယ် (Hydrophilic)၊ အမြီးပိုင်းက အဆီကို နှစ်သက်တယ် (Hydrophobic)။ ဆပ်ပြာရည်နဲ့ ဆေးလိုက်တဲ့အခါ၊ အဲဒီ ဆပ်ပြာမော်လီကျူးတွေက အညစ်အကြေး (Dirt/Oil) တွေကို ဝိုင်းပြီး 'Micelle' လို့ ခေါ်တဲ့ အလုံးလေးတွေ ဖွဲ့လိုက်တယ်။ အဲဒီအခါကျမှ ရေက အဲဒီအလုံးလေးတွေကို ဆွဲယူပြီး ဆေးချလိုက်နိုင်တာပါ။ ဒါကို 'Emulsification' လို့ ခေါ်ပါတယ်။
ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... တို့ရဲ့ စိတ်ထဲမှာ ကပ်ငြိနေတဲ့ ကိလေသာ (Kilesa) ဆိုတဲ့ အညစ်အကြေးတွေဟာ "အဆီ" လိုပဲ အင်မတန် စေးကပ်ပါတယ်။ သာမန်ရေ (သာမန်အသိ) လောက်နဲ့ ဆေးလို့ မပြောင်ဘူး။ ဒါကြောင့် ဘုရားရှင်က "ပညာ" (Wisdom) ဆိုတဲ့ ဆပ်ပြာကို သုံးဖို့ ညွှန်ကြားခဲ့တာ။ ပညာက ကိလေသာရဲ့ သဘောကို ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်ပြီး၊ သတိ (Mindfulness) ဆိုတဲ့ ရေနဲ့ တွဲဖက်လိုက်မှသာ အဲဒီ စေးကပ်နေတဲ့ တဏှာအဆီအနှစ်တွေ ကျွတ်ထွက်သွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ သင်္ကြန်မှာ ရေပက်တာဟာ အပေါ်ယံ ခန္ဓာကိုယ်ကိုပဲ အေးမြစေတာပါ။ တကယ့် Deep Cleaning ဖြစ်တဲ့ စိတ်သန့်ရှင်းရေးကိုတော့ ဓမ္မဆပ်ပြာနဲ့မှ ရနိုင်မှာပါ သူတော်ကောင်းတို့ရေ။
ဒီနေရာမှာ "အရှင်ဘုရား... တစ်နှစ်တစ်ခါ သင်္ကြန်မှာ ခေါင်းဆေးမင်္ဂလာ လုပ်ကြတယ်လေ၊ အဲဒါကော အကျိုးမရှိဘူးလား" ပေါ့။ ရှိပါတယ် ဒကာကြီး။ အဲဒါက ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုအရ 'Physical Hygiene' (ကိုယ်ခန္ဓာ သန့်ရှင်းရေး) နဲ့ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ 'Symbolic Cleansing' (အထိမ်းအမှတ် ဆေးကြောခြင်း) ပါ။ သိပ္ပံပညာမှာ 'Sterilization' (ပိုးသတ်ခြင်း) ဆိုတာ ရှိတယ်။ ရိုးရိုးဆေးရုံနဲ့ မရဘူး၊ ပိုးပါ သေအောင် ဆေးမှ စိတ်ချရတာ။ ဒီလိုပါပဲ... ရိုးရိုးခေါင်းဆေးရုံနဲ့ ကိလေသာပိုးတွေ မသေဘူး။ "ဧဟိပဿိကော" ဆိုတဲ့ လက်တွေ့လာကြည့်ပါလို့ စိန်ခေါ်နိုင်လောက်တဲ့ ဓမ္မနည်းကျ ဆေးကြောမှု (Spiritual Sterilization) ကိုပါ တွဲလုပ်မှ ပြီးပြည့်စုံမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
အခု သိပ္ပံပညာက ပြတဲ့ Surfactant နဲ့ Deep Cleaning သဘောတရားတွေကို နားလည်ထားမှသာလျှင် ဘုရားရှင်ဟောတဲ့ 'အဘိသေက' (သွန်းလောင်းခြင်း/ဘိသိက်မြှောက်ခြင်း) နဲ့ 'ဧဟိပဿိက' ဂုဏ်တော်ရဲ့ အနှစ်သာရကို ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပိုပြီး ထိုးထွင်းသိမြင်နိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ရေနဲ့ ဆေးတာနဲ့ တရားနဲ့ ဆေးတာ ဘယ်လိုကွာသလဲ ဆိုတာကို ပါဠိတော် အနက်ဖွင့်ဆိုချက်တွေနဲ့ ဆက်ပြီး လေ့လာကြည့်ကြရအောင်...။
ကိုင်း... ရှေ့မှာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ "Chemistry of Cleaning" (သန့်ရှင်းရေး ဓာတုဗေဒ) အရ ရေနဲ့ ဆပ်ပြာ (Surfactant) ပေါင်းစပ်ပြီး အညစ်အကြေးကို ဆေးကြောပုံတွေကို ပြောခဲ့ပြီးပြီနော်။ အခု အဲဒီအချက်ကို တို့ဘုရားရှင်ရဲ့ မဟာဝဂ်ပါဠိတော်၊ 'အဘိသေက' (Abhiseka - သွန်းလောင်းခြင်း/ဘိသိက်မြှောက်ခြင်း) သဘောတရားနဲ့ ချိန်ထိုးပြီး အနှစ်သာရကို ရှာကြည့်ကြရအောင်။ ရှေးဘုရင်တွေ နန်းတက်ရင် ရေစင်သွန်းလောင်းပြီး "အဘိသေက" မင်္ဂလာ ယူကြတယ်။ ဒါဟာ ရေနဲ့ အညစ်အကြေးကို ဆေးပြီး အသစ်တဖန် မွေးဖွားခြင်း (Rebirth/Renewal) ကို ကိုယ်စားပြုတာပါ။
ဒီနေရာမှာ မဟာသရဏဂုံတော်ကြီးရဲ့ (၁၃) ပုဒ်မြောက် (Verse 13) ဖြစ်တဲ့ တရားဂုဏ်တော် "ဧဟိပဿိကော" (လာလှည့် ရှုလှည့်ဟု ဖိတ်ခေါ်ထိုက်သော၊ လက်တွေ့ပြသနိုင်သော) ဆိုတဲ့ ဂုဏ်တော်နဲ့ သင်္ကြန်အကြိုနေ့ကို ချိတ်ဆက်ကြည့်ရအောင်။ သင်္ကြန်ကာလမှာ "ရေပက်ခံ ထွက်ကြပါ၊ လာကြပါ" လို့ ဖိတ်ခေါ်ကြသလိုပဲ၊ တို့ဘုရားရှင်ရဲ့ တရားတော်ကလည်း "ကိလေသာအပူတွေ ငြိမ်းချင်ရင်၊ စိတ်အညစ်အကြေးတွေ စင်ကြယ်ချင်ရင် ငါ့တရားကို လာပြီး လက်တွေ့ကျင့်ကြပါ" လို့ "ဧဟိပဿိက" ဂုဏ်တော်နဲ့ ဖိတ်ခေါ်နေတာပါ။
ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... သင်္ကြန်ရေဆိုတာ အသားအရေကိုပဲ အေးမြစေတာပါ။ ဒါပေမဲ့ 'ဧဟိပဿိက' ဆိုတဲ့ ဓမ္မရေစင်ကတော့ ရင်ထဲက အပူကိုပါ ငြိမ်းစေတယ်။ သိပ္ပံပညာမှာ 'Visual Inspection' (မျက်မြင်စစ်ဆေးခြင်း) ဆိုတာ ရှိတယ်။ ပစ္စည်းတစ်ခု သန့်မသန့်ကို မျက်စိနဲ့ ကြည့်ပြီး စစ်ဆေးသလိုမျိုး၊ တို့တရားတော်ဟာလည်း ကျင့်လိုက်တာနဲ့ စိတ်တွေ သန့်ရှင်းသွားတာကို ကိုယ်တိုင် (Self-inspection) ချက်ချင်း မြင်နိုင်တဲ့ တရားဖြစ်ပါတယ်။ "ရေဖြင့် အညစ်အကြေး ဆေးကြောသလို တရားဖြင့် စိတ်ဆေး" ဆိုတာ ဒါကို ပြောတာပါ။ အပြင်ပန်း သင်္ကြန်ရေကို ပျော်ရွှင်စွာ ကစားရင်း၊ အတွင်းစိတ်မှာလည်း ဓမ္မရေစင်နဲ့ 'အဘိသေက' သွန်းလောင်းကြဖို့ လိုပါတယ်နော်။
ကိုင်း... အခု ဝိပဿနာ ရှုကွက်ဘက်ကို တိုးကြည့်ကြရအောင်။ ဒီနေ့ရဲ့ အဓိက အာရုံက 'သဒ္ဒါရုံ' (အသံ) ကို အသုံးပြုပြီး စိတ်ဆေးကြောခြင်း (Mind Cleansing) လုပ်ဖို့ပဲ။ သင်္ကြန်အကြိုနေ့ဆိုတော့ သီချင်းသံတွေ၊ အော်ဟစ်သံတွေ၊ ရေပက်သံတွေ ဆူညံနေမှာပဲ။ အဲဒီ "ဆူညံသံ" ကိုပဲ တရားမှတ်စရာ အာရုံအဖြစ် ပြောင်းလဲလိုက်ကြစို့။
ရှုကွက်မှာ အဆင့် (၅) ဆင့် ရှိတယ်။ (၁) ဒွါရ - သောတဒွါရ (နား)။ (၂) အာရုံ - သဒ္ဒါရုံ (သင်္ကြန်သီချင်းသံ/ရေပက်သံ)။ (၃) ဝိညာဉ် - သောတဝိညာဉ် (ကြားသိစိတ်)။ (၄) ဖဿ - အသံလှိုင်းနှင့် နား ထိတွေ့မှု။ (၅) ဝေဒနာ - ကြားရလို့ ခံစားမှု (နားငြီးခြင်း/ပျော်ခြင်း)။
ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... အသံတစ်ခု ကြားလိုက်တိုင်း "ဆူညံလိုက်တာ" လို့ ဒေါသ မဖြစ်ပါနဲ့။ "ပျော်စရာကြီး" လို့ လောဘ မဖြစ်ပါနဲ့။ သိပ္ပံနည်းကျ ကြည့်ရင် အသံဆိုတာ လေထုတုန်ခါမှု (Vibration) သက်သက်ပါ။ အဲဒီ တုန်ခါမှုလှိုင်းတွေက နားစည်ကို လာရိုက်ခတ်တာ။
ရှုမှတ်ပုံကတော့ - အသံကြားတိုင်း "ကြားတယ်... သိတယ်"။ ရေပိုက်နဲ့ ထိုးပြီး ဂျီးတွေ ချွတ်သလိုပဲ၊ နားထဲကို ဝင်လာတဲ့ အသံလှိုင်းတွေကို "သတိ" (Mindfulness) ဆိုတဲ့ ရေပိုက်ခေါင်းနဲ့ ချိန်ပြီး၊ စိတ်ထဲက "ငါ့အိမ်၊ ငါ့ရပ်ကွက်၊ ငါ့နား" ဆိုတဲ့ အစွဲအညစ်အကြေးတွေကို တိုက်ချွတ်ပစ်လိုက်ပါ။ "အသံသည် မမြဲ၊ ကြားစိတ်သည် မမြဲ"။ အသံက လာပြီး ပျောက်သွားသလို၊ စိတ်ညစ်စရာတွေလည်း လာပြီး ပျောက်သွားမှာပဲလို့ နှလုံးသွင်းပါ။
ဒီနေရာမှာ "အရှင်ဘုရား... သင်္ကြန်သီချင်း ကြားရင် ကခုန်ချင်စိတ် ပေါက်တယ်၊ အဲဒါ ဘယ်လိုလုပ်မလဲ" ပေါ့။ အဲဒီ "ကချင်စိတ်" ကို ပြန်ရှုပါ ဒကာကြီး။ "ကချင်စိတ် ပေါ်လာတယ်... သိတယ်"။ အဲဒါဟာ 'တဏှာ' (Craving) ဆိုတဲ့ အညစ်အကြေးပဲ။ ရေနဲ့ ဆေးချလိုက်ပါ။ "ဒါဟာ အသံလှိုင်း (Sound Wave) တွေက ဦးနှောက်ကို လှုံ့ဆော်တာ (Stimulation) သက်သက်ပဲ၊ ငါ မဟုတ်ဘူး" လို့ ဆင်ခြင်လိုက်ရင် ကချင်စိတ်၊ ရူးသွပ်ချင်စိတ်တွေ ငြိမ်ကျသွားပါလိမ့်မယ်။
ဒိဋ္ဌိဖြုတ်ဟောစဉ်ကို ဆက်ကြည့်ရအောင်။ လူတွေမှာ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ဆိုတာ အမြဲ ကပ်ပါနေတယ်။ "ငါ ကြားတယ်၊ ငါ နားငြီးတယ်" ဆိုတဲ့ အယူအဆဟာ ဒိဋ္ဌိပဲ။ တကယ်တော့ 'ငါ' လည်း မရှိဘူး၊ 'ဆူညံသံ' လည်း မရှိဘူး။ ရှိတာက လေထုတုန်ခါမှု (ရုပ်) နဲ့ ကြားသိစိတ် (နာမ်) တို့ရဲ့ ထိတွေ့မှု ဖြစ်စဉ် (Process) သက်သက်ပဲ။
မျက်လှည့်ပြသူရဲ့ ဥပမာကို သုံးကြည့်စို့။ မျက်လှည့်ဆရာက အရုပ်ကလေးကို စကားပြောသံ ထွက်အောင် လုပ်ပြသလိုမျိုး (Ventriloquism)၊ 'သဒ္ဒါရုံ' (အသံ) ကလည်း "ဒါ သီချင်းပဲ၊ ဒါ ဆဲသံပဲ" လို့ အဓိပ္ပာယ်တွေ ဖော်ပြီး လှည့်စားနေတာ။ တကယ်တော့ ပရမတ်သဘောအရ "အသံ" ဆိုတာ တုန်ခါမှု (Vibration) မျှသာ။ ရေဒီယို လိုင်းဖမ်းသလိုပါပဲ။ လိုင်းပိတ်လိုက်ရင် အသံပျောက်သွားသလို၊ သတိနဲ့ ဖြတ်လိုက်ရင် အသံရဲ့ အနှောင်အဖွဲ့ ပျောက်သွားတာပါပဲ။ ဒါကို သိရင် သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ပြုတ်ပါတယ်။
သဿတဒိဋ္ဌိ ဆိုတာကတော့ "ဒီအသံဆိုးကြီးက အမြဲတမ်း နှောင့်ယှက်နေတော့မှာ" လို့ ထင်တာ။ သင်္ကြန်ရက် ပြီးသွားရင် ဒီအသံတွေ တိတ်သွားမှာပဲ။ အရာရာဟာ မမြဲဘူး (Anicca)။ မမြဲတဲ့ သဘောကို မြင်ရင် သဿတဒိဋ္ဌိ ပြုတ်ပါတယ်။ ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ ဆိုတာကတော့ "သင်္ကြန်တွင်းပဲကွာ... ကြိုက်သလို အော်မယ်၊ ကြိုက်သလို ဆဲမယ်၊ ပြီးရင် ပြီးတာပဲ" လို့ ယူတာ။ မဟုတ်ဘူး... ပါးစပ်က ထွက်လိုက်တဲ့ "ဝစီကံ" (Verbal Kamma) အညစ်အကြေးတွေက ကိုယ့်သန္တာန်မှာ စွဲကျန်ရစ်ခဲ့မှာ။ ရေနဲ့ ဆေးလို့ မရတဲ့ အကုသိုလ်အမည်းကွက်တွေ ဖြစ်ကျန်ခဲ့မှာ။ အကြောင်းအကျိုးကို သိရင် ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ ပြုတ်ပါတယ် သူတော်ကောင်းတို့ရေ။
အလုပ်ပေး ရှုကွက်အနေနဲ့ ပြောရရင်... သင်္ကြန်အကြိုနေ့မှာ ရေကစားရင်း၊ သို့မဟုတ် ရေပက်ခံရရင်း "ရေဖြင့် အညစ်အကြေး ဆေးကြောသလို တရားဖြင့် စိတ်ဆေးမည်" လို့ အဓိဋ္ဌာန်ပြုပါ။ ရေအေးအေးလေး ထိတိုင်း "အေးတယ်... သိတယ်၊ စိတ်အပူတွေ ငြိမ်းပါစေ"။ အသံကြားတိုင်း "ကြားတယ်... သိတယ်၊ စိတ်အရှုပ်တွေ ရှင်းပါစေ"။ "ကိုယ်ခန္ဓာ သန့်ရှင်းရေးက အစ၊ စိတ်သန့်ရှင်းရေး အဆုံး" ဆိုတဲ့အတိုင်း နှစ်သစ်ကို ဖြူစင်သန့်ရှင်းစွာ ကြိုဆိုနိုင်ကြပါစေ။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... အခု ဦးပဉ္ဇင်း ဟောခဲ့တဲ့ 'ဆေးကြောခြင်း' (Cleansing) သဘောတရား၊ ရေနဲ့ ဓမ္မ ကွာခြားပုံတွေကို လက်တွေ့ဘဝမှာ ဘယ်လို အသုံးချရမလဲဆိုတာ ပိုပြီး မျက်စိထဲ မြင်သွားအောင် တို့ Hswagata ပြတိုက်ရဲ့ သင်္ကြန်အကြိုနေ့ မှတ်တမ်းတစ်ခုဖြစ်တဲ့ Case-2504 (Template T190) လေးကို ပြောပြချင်ပါတယ်။ ဒါကတော့ ပြတိုက်ရဲ့ "မဟာသန့်ရှင်းရေးနေ့" (Grand Cleaning Day) မှာ ဖြစ်ပွားခဲ့တဲ့ စိတ်ဝင်စားစရာ အဖြစ်အပျက်လေးပေါ့။
ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... သင်္ကြန်အကြိုနေ့ဆိုတော့ ပြတိုက်တစ်ခုလုံးကို ဆေးကြောသန့်စင်ဖို့ ဝန်ထမ်းတွေ၊ စေတနာ့ဝန်ထမ်းတွေ စုရုံးရောက်ရှိနေကြတယ်။ အားလုံးက ပျော်ပျော်ပါးပါးနဲ့ ရေတွေပက်၊ ကြမ်းတိုက်၊ ဘုရားစင်တွေ ဆေးကြောနေကြတာပေါ့။ ဒါပေမဲ့ ပြဿနာက "ရေဆေးဆောင်" (Wash Area) မှာ စတက်တယ်။ ဝန်ထမ်းလူငယ် နှစ်ယောက်၊ နာမည်ကို မောင်ဖြူနဲ့ မောင်မဲ ဆိုပါစို့။ သူတို့နှစ်ယောက် ရေပိုက်လုရင်း စနောက်ရာကနေ အချင်းချင်း စိတ်ဆိုးပြီး ရန်ဖြစ်ကြတော့တာပဲ။ "မင်း ငါ့ကို ရေနဲ့ ပက်တယ်၊ ငါ့အင်္ကျီ စိုသွားပြီ" ဆိုပြီး ဒေါသတွေ ထွက်၊ အော်ဟစ် ဆဲဆိုကုန်ကြတယ်။
ကြည့်စမ်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... သူတို့ လက်ထဲမှာ ကိုင်ထားတာက သန့်ရှင်းရေးလုပ်တဲ့ ရေပိုက်၊ ဒါပေမဲ့ သူတို့ နှလုံးသားထဲမှာတော့ ဒေါသအညစ်အကြေးတွေ ပေကျံနေပြီ။ ပြတိုက်ကြမ်းပြင်ကို ပြောင်အောင် တိုက်နေပေမဲ့၊ ကိုယ့်စိတ်ကိုတော့ မဲညစ်အောင် လုပ်နေကြတာ။ ဒါဟာ "အပြင်သန့်ပြီး အတွင်းညစ်" (External Cleanliness vs Internal Pollution) ဖြစ်နေတဲ့ အခြေအနေပါပဲ။
ဒီနေရာမှာ တို့ပြတိုက်ရဲ့ Policy 15 (Maintenance & Hygiene) နဲ့ Article 15.2 ဖြစ်တဲ့ "သန့်ရှင်းရေး လုပ်ဆောင်ရာတွင် ထားရှိရမည့် စိတ်ထားနှင့် ကျင့်ဝတ်" (Ethical Standards in Cleaning Protocols) ကို အသက်သွင်းရမယ့် အချိန်ပဲ။ ဦးပဉ္ဇင်းက အဲဒီနေရာကို ရောက်သွားပြီး သူတို့နှစ်ယောက်ကို တားလိုက်တယ်။ "ဟေ့... ဒကာတို့၊ ရပ်လိုက်ကြစမ်း။ မင်းတို့ အခု ဘာလုပ်နေကြတာလဲ။ ဘုရားကျောင်းဆောင်ကို သန့်ရှင်းရေး လုပ်နေတာလား၊ ဒါမှမဟုတ် ကိလေသာ အမှိုက်တွေ လာပုံနေတာလား" လို့ မေးခွန်းထုတ်လိုက်တယ်။
ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... ဦးပဉ္ဇင်းက ဆက်ပြီး "ရေဆိုတာ အေးမြစေတဲ့ သဘော ရှိတယ်။ မင်းတို့က ရေကိုကိုင်ပြီး ဘာလို့ ပူလောင်နေကြတာလဲ။ ဒါဟာ မင်းတို့မှာ 'ပညာ' ဆိုတဲ့ ဆပ်ပြာ (Surfactant) မပါလို့ပဲ။ ရေသက်သက်နဲ့ အကုသိုလ်အဆီတွေကို ဆေးလို့ မရဘူး" လို့ ဆုံးမလိုက်တယ်။ ပြီးတော့ သူတို့နှစ်ယောက်ကို ရေပုံးထဲက ရေကြည်ကြည်လေးတွေကို ကြည့်ခိုင်းပြီး၊ "ဒီရေလိုပဲ မင်းတို့စိတ်ကို ကြည်အောင် အရင်လုပ်ပါ။ စိတ်ကြည်မှ မင်းတို့လုပ်တဲ့ သန့်ရှင်းရေးက ကုသိုလ်ဖြစ်မှာ" လို့ ပြောပြလိုက်တယ်။
အဲဒီအခါကျမှ မောင်ဖြူနဲ့ မောင်မဲလည်း သတိဝင်လာပြီး၊ "မှန်ပါဘုရား... တပည့်တော်တို့ အပြင်အမြင် (Visual Cleanliness) ကိုပဲ အာရုံစိုက်ပြီး၊ အတွင်းသတိ (Inner Awareness) လွတ်သွားပါတယ်" လို့ ဝန်ခံတောင်းပန်ကြတယ်။ ပြီးတော့ သူတို့နှစ်ယောက် ပြုံးပြုံးရွှင်ရွှင်နဲ့ တစ်ယောက်ကို တစ်ယောက် ရေလောင်းပြီး၊ စိတ်ထဲက ဒေါသတွေကိုပါ အရင် ဆေးကြောပစ်လိုက်ကြတယ်။ ပြီးမှ ပြတိုက်သန့်ရှင်းရေးကို ဆက်လုပ်ကြတာပေါ့။ ဒါဟာ "ဧဟိပဿိက" (လက်တွေ့မြင်ရသော) ဓမ္မဆေးကြောခြင်းရဲ့ အကျိုးကျေးဇူးပါပဲ။
ဒီဖြစ်ရပ်ကနေ တို့ ဘာသင်ခန်းစာ ရသလဲဆိုတော့... "ကိုယ်ခန္ဓာ သန့်ရှင်းရေးက အစ၊ စိတ်သန့်ရှင်းရေး အဆုံး" ဆိုတာပါပဲ။ သင်္ကြန်မှာ ရေကစားတာ၊ ဘုရားရေသပ္ပာယ်တာတွေ လုပ်တဲ့အခါ "ငါ့စိတ်ကိုလည်း ဒီရေနဲ့အတူ ဖြူစင်အောင် ဆေးကြောမယ်" ဆိုတဲ့ ရည်ရွယ်ချက် (Intention) ပါမှသာ ပြည့်စုံတဲ့ သင်္ကြန်အကြို ဖြစ်မှာပါ။ ရေပိုက်ခေါင်း ဖွင့်လိုက်တာနဲ့ ကုသိုလ်စီးဆင်းလာအောင် စိတ်ကို ပြင်ဆင်ထားကြပါ သူတော်ကောင်းတို့ရေ။
ကိုင်း... ဒီနေ့ ဟောကြားခဲ့တဲ့ တရားတော်ကို သစ္စာလေးပါးနဲ့ ပြန်ပြီး ခြုံငုံကြည့်ကြရအောင်။
ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ ညစ်နွမ်းမှု၊ စိတ်ရဲ့ ပူလောင်မှု၊ ဒေါသကြောင့် ဖြစ်ရတဲ့ ဆင်းရဲခြင်းတွေဟာ 'ဒုက္ခသစ္စာ' ပဲ။
အဲဒီ ပူလောင်မှုကို ဖြစ်စေတဲ့ ဒေါသ၊ မာန၊ "ငါ့ကို ထိရမလား" ဆိုတဲ့ စွဲလမ်းမှု အညစ်အကြေးတွေဟာ 'သမုဒယသစ္စာ' ပဲ။
စိတ်ရောကိုယ်ပါ အေးမြသန့်ရှင်းပြီး၊ ကိလေသာအပူတွေ ငြိမ်းအေးသွားတဲ့ နိဗ္ဗာန်ဓာတ်ဟာ 'နိရောဓသစ္စာ' ပေါ့။
အဲဒီ သန့်ရှင်းစင်ကြယ်မှုကို ရဖို့အတွက် သတိ (Mindfulness) နဲ့ ဆေးကြောခြင်း၊ ပညာ (Wisdom) နဲ့ တိုက်ချွတ်ခြင်း ဆိုတဲ့ မဂ္ဂင်လမ်းစဉ်ဟာ 'မဂ္ဂသစ္စာ' ပဲ ဖြစ်ပါတယ် သူတော်ကောင်းတို့ရေ။
ဒါကြောင့် သူတော်ကောင်းတို့လည်း သင်္ကြန်အကြိုနေ့မှာ နှစ်ဟောင်းက ပါလာတဲ့ စိတ်အညစ်အကြေး၊ အကုသိုလ် ဂျီးတွေကို ဒီနေ့ပဲ အပြတ်ရှင်းလင်းလိုက်ကြပါ။ "အတိတ်က မကောင်းတာတွေ ရေနဲ့ မျှောပါစေ၊ နှစ်သစ်မှာ မင်္ဂလာတရားတွေ ရေလို အေးပါစေ" လို့ ဆုတောင်းရင်း၊ ကိုယ့်စိတ်ကို ဓမ္မရေစင်နဲ့ 'Deep Cleaning' လုပ်နိုင်ကြပါစေ။
ဒီနေ့ ဟောကြားခဲ့တဲ့ ဓမ္မအလျှောက် အားလုံးပဲ ကိုယ်စိတ်နှစ်ဖြာ သန့်ရှင်းစင်ကြယ်ကြပါစေ။ သင်္ကြန်အကြိုမှာ ကုသိုလ်ထူးများ ရရှိပြီး၊ နိဗ္ဗာန်ရွှေပြည်သို့ မျက်မှောက်ပြုနိုင်ကြပါစေကုန်သတည်း။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက
The Office Of Siridantamahapalaka
The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.
နေ့စွဲ - ၁၃ ဧပြီ ၂၀၂၃
ORCID: 0009-0000-0697-4760
Website: www.siridantamahapalaka.com
Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.