Day: 105 | ၁၄ ဧပြီ ၂၀၂၃ | သင်္ကြန်အကျ (ကူးပြောင်းခြင်း) | အဘိဓမ္မ၊ သင်္ကန္တ | Transition Management
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
ဘုရား၊ တရား၊ သံဃာ ရတနာမြတ်သုံးပါးနဲ့တကွ မိဘဆရာသမားတို့အား ရိုသေမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပူဇော်ပါ၏။ ယနေ့ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁၄ ရက်၊ သာသနာနှစ် ၂၅၆၆ ခုနှစ်၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၄ ခုနှစ်၊ တန်ခူးလပြည့်ကျော် ၁၀ ရက်၊ သင်္ကြန်အကျနေ့ (Thingyan Akya Day) မှာ ကြွရောက်လာကြတဲ့ သူတော်ကောင်းအပေါင်းတို့... ကိုယ်စိတ်နှစ်ဖြာ ကျန်းမာချမ်းသာကြပါစေလို့ ဦးပဉ္ဇင်းက ရှေးဦးစွာ မေတ္တာပို့သလိုက်ပါတယ်နော်။ ဒီနေ့ဟာ ကမ္ဘာ့အနုပညာနေ့ (World Art Day) အကြိုကာလလည်း ဖြစ်တဲ့အတွက်၊ သူတော်ကောင်းတို့ရဲ့ ဘဝကို ဖန်တီးမှုစွမ်းအားတွေနဲ့ အလှဆင်နိုင်ကြပါစေ၊ မင်္ဂလာရှိသော ကူးပြောင်းခြင်း ဖြစ်ပါစေလို့ ဦးပဉ္ဇင်းက ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သလိုက်ပါတယ်။
ဒီနေ့ တရားမဟောခင်မှာ "ကူးပြောင်းခြင်း" (Transition) ဆိုတဲ့ သဘောတရားကို ပိုပြီး ထိထိမိမိ ခံစားရအောင်၊ သင်္ကြန်ကာလရဲ့ အမှတ်အသားဖြစ်တဲ့ "ပိတောက်နံ့" သို့မဟုတ် "မြေနံ့" လေးကို အာရုံပြုပြီး 'ဂန္ဓာနုဿတိ' (Smell Meditation) လေးကို အရင်ဆုံး ပွားများကြည့်ကြရအောင်။ မျက်စိကို မှိတ်၊ နှာခေါင်းကို ဖွင့်ထားပါ။ လေကို ဖြည်းဖြည်းချင်း ရှူသွင်းလိုက်တဲ့အခါ ပါလာတဲ့ ရနံ့လေးကို သတိထားကြည့်ပါ။ "ဒီအနံ့ဟာ ဘယ်က လာသလဲ၊ ဘယ်ကို သွားသလဲ"။ အနံ့ဆိုတာ လေထဲမှာ လွင့်ပျောက်သွားသလိုပဲ၊ နှစ်ဟောင်းက အချိန်တွေဟာလည်း လေထဲမှာ လွင့်ပျောက်သွားခဲ့ပြီ။ အသစ်ဝင်လာမယ့် နှစ်သစ်ရဲ့ ရနံ့ကို "အနိစ္စ" (မမြဲခြင်း) သဘောနဲ့ လက်ခံဖို့ စိတ်ကို ပြင်ဆင်လိုက်ကြပါဦး။
ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... တံတားတစ်စင်းပေါ်မှာ လမ်းလျှောက်နေသလိုပါပဲ။ ဟိုဘက်ကမ်း (နှစ်ဟောင်း) ကနေ ဒီဘက်ကမ်း (နှစ်သစ်) ကို ကူးနေတဲ့ အချိန်၊ အလယ်တည့်တည့် (Transition Point) မှာ ရောက်နေတာပါ။ အဲဒီနေရာမှာ ရပ်မနေဘဲ ဆက်သွားရမယ်။ "အရာရာ ပြောင်းလဲနေတယ်၊ ဘာမှ မမြဲဘူး" ဆိုတဲ့ အသိစိတ်ကလေးနဲ့ ဝင်လေထွက်လေကို မှန်မှန်ရှုပြီး၊ ကူးပြောင်းချိန်မှာ ဖြစ်တတ်တဲ့ စိတ်လှုပ်ရှားမှုတွေကို ငြိမ်သက်အောင် ထားလိုက်ကြပါစို့။
စိတ်ကလေး တည်ငြိမ်သွားပြီဆိုရင် ဒီနေ့ရဲ့ ခေါင်းစဉ်ဖြစ်တဲ့ "သင်္ကြန်အကျ (ကူးပြောင်းခြင်း)" ဆိုတဲ့ အကြောင်းအရာကို ခေတ်သစ် စီမံခန့်ခွဲမှုပညာ "Transition Management" နဲ့ ရူပဗေဒ (Physics of Phase Transition) ရှုထောင့်ကနေ အရင်ဆုံး လေ့လာကြည့်ကြရအောင်။ သူတော်ကောင်းတို့ရေ... သင်္ကြန်ကျတယ်ဆိုတာ ရှေးလူကြီးတွေ ပြောသလို သိကြားမင်း ဆင်းလာတာ ဟုတ်မဟုတ် အထား၊ သိပ္ပံနည်းကျ ပြောရရင်တော့ ဒါဟာ နေမင်းကြီးက မိန်ရာသီ (Pisces) ကနေ မိဿရာသီ (Aries) ကို ကူးပြောင်းတဲ့ ဖြစ်စဉ်ပါပဲ။
Physics မှာ 'Phase Transition' ဆိုတာ ရှိတယ်။ ဥပမာ- ရေခဲ (Solid) ကနေ ရေ (Liquid) ဖြစ်သွားတာမျိုးပေါ့။ အဲဒီ အပြောင်းအလဲ ဖြစ်တဲ့အချိန်မှာ စွမ်းအင်တွေ အများကြီး လိုအပ်တယ်၊ မော်လီကျူးတွေ မငြိမ်မသက် (Chaotic) ဖြစ်တတ်တယ်။ အဲဒီလိုပါပဲ... နှစ်ဟောင်းကနေ နှစ်သစ်ကို ကူးတဲ့ ဒီ "အကျနေ့" ဟာ အကူးအပြောင်းကာလ (Transitional Period) ဖြစ်တဲ့အတွက် လူတွေရဲ့ စိတ်တွေ လှုပ်ရှားမယ်၊ ပတ်ဝန်းကျင်မှာ ဆူညံမယ်၊ အခြေအနေတွေ မငြိမ်မသက် ဖြစ်နိုင်တယ်။ ဒါဟာ သဘာဝရဲ့ "Entropy" (ဖရိုဖရဲဖြစ်မှု) ပြောင်းလဲခြင်း သဘောတရားပါပဲ။
ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုမှာ ခေါင်းဆောင်အဟောင်း ပြောင်းပြီး ခေါင်းဆောင်အသစ် တက်လာတဲ့အချိန် (Change Management) မျိုးပေါ့။ အဲဒီကြားကာလမှာ ဝန်ထမ်းတွေ စိုးရိမ်ကြတယ်၊ စနစ်တွေ ယိုင်နဲ့တတ်တယ်။ ဒီနေ့ သင်္ကြန်အကျနေ့ဟာ အဲဒီလို "ကြားကာလ" ပါ။ ဒါကြောင့် ဒီအချိန်မှာ စိတ်ကို သတိနဲ့ မထိန်းရင်၊ အပြောင်းအလဲရဲ့ ဂယက်ကြောင့် ဒေါသတွေ၊ လောဘတွေ ပေါက်ကွဲလွယ်တယ်။ သိပ္ပံပညာရှင်တွေက "Critical Point" (အဆုံးအဖြတ် အမှတ်) လို့ ခေါ်သလို၊ ဒီနေ့ဟာ သူတော်ကောင်းတို့ရဲ့ စိတ်ကို အကောင်းဘက် ကူးမလား၊ အဆိုးဘက် ကူးမလား ဆိုတာ ဆုံးဖြတ်ရမယ့် အချိန်အခါသမယ ဖြစ်ပါတယ် သူတော်ကောင်းတို့ရေ။
ဒီနေရာမှာ "အရှင်ဘုရား... သိကြားမင်း ဆင်းတယ်ဆိုတာ တကယ်လား၊ ဒဏ္ဍာရီလား" ပေါ့။ ဓမ္မနဲ့ ယှဉ်ကြည့်ရင်တော့ 'သိကြား' ဆိုတာ 'သက္က' (Sakka)၊ ကုသိုလ်ကောင်းမှု ပြုသူတွေရဲ့ ခေါင်းဆောင်လို့ ဆိုလိုတာပါ။ တကယ်တမ်း ဆင်းသက်လာရမှာက သိကြားမင်း မဟုတ်ဘဲ၊ သူတော်ကောင်းတို့ရဲ့ စိတ်ထဲကို "ကုသိုလ်တရား" တွေ ဆင်းသက်လာဖို့ (Descending of Wholesomeness) က ပိုအရေးကြီးပါတယ်။ "အကျနေ့" မှာ ကိုယ့်စိတ်ထဲကို မေတ္တာတရားတွေ ကျရောက်လာအောင် လုပ်တာဟာ အကောင်းဆုံး Transition Management ပါပဲ။
အခု သိပ္ပံပညာက ပြတဲ့ Phase Transition နဲ့ Critical Point သဘောတရားတွေကို နားလည်ထားမှသာလျှင် ဘုရားရှင်ဟောတဲ့ 'သင်္ကန္တ' (ကူးပြောင်းခြင်း) နဲ့ 'သြပနယိက' ဂုဏ်တော်ရဲ့ အနှစ်သာရကို ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပိုပြီး ထိုးထွင်းသိမြင်နိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ နှစ်ဟောင်းမှ နှစ်သစ်သို့ ကူးပြောင်းမှုကို အနိစ္စဟု ရှုမြင်ပုံကို ပါဠိတော် အနက်ဖွင့်ဆိုချက်တွေနဲ့ ဆက်ပြီး လေ့လာကြည့်ကြရအောင်...။
ကိုင်း... ရှေ့မှာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ "Phase Transition" (အဆင့်ကူးပြောင်းမှု) နဲ့ ရေခဲကနေ ရေဖြစ်သွားတဲ့ မငြိမ်မသက် ကြားကာလ (Entropy) အကြောင်းကို ပြောခဲ့ပြီးပြီနော်။ အခု အဲဒီအချက်ကို တို့ဘုရားရှင်ရဲ့ အဘိဓမ္မာ သဘောတရားနဲ့ ချိန်ထိုးပြီး အနှစ်သာရကို ရှာကြည့်ကြရအောင်။ 'သင်္ကြန်' ဆိုတဲ့ စကားလုံးဟာ ပါဠိဘာသာ 'သင်္ကန္တ' (Sankanta)၊ သက္ကတဘာသာ 'သင်္ကြန္တ' ကနေ ဆင်းသက်လာတာပါ။ အဓိပ္ပာယ်ကတော့ "ကူးပြောင်းခြင်း" (Transition / Crossing over) ပါပဲ။
ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... နေရာဟောင်းကနေ နေရာသစ်ကို ရွှေ့ပြောင်းတာကို သင်္ကြန်လို့ ခေါ်တယ်။ ဒါပေမဲ့ ဘုရားရှင်ရဲ့ အဘိဓမ္မာအမြင်အရ ကြည့်မယ်ဆိုရင် နှစ်တစ်နှစ် ကုန်မှ ပြောင်းတာ မဟုတ်ပါဘူး။ "ခဏိက သင်္ကန္တ" ဆိုတာ ရှိတယ်။ စိတ်ကလေး တစ်ချက် ဖြစ်ပြီးရင် ပျက်သွားတယ်၊ နောက်စိတ်တစ်ခုကို ကူးပြောင်းသွားတယ်။ ရုပ်ကလပ်စည်းလေးတွေ ဖြစ်ပြီးရင် ပျက်သွားတယ်၊ အသစ်အစားထိုးတယ်။ တို့ရဲ့ ဘဝဆိုတာ မရပ်မနား ကူးပြောင်းနေတဲ့ ဖြစ်စဉ်ကြီး (Continuous Transition Process) တစ်ခုပါပဲ။ ဒီနေ့ သင်္ကြန်အကျနေ့မှာ အဲဒီ 'မမြဲခြင်း' (Anicca) သဘောတရားကို အထူးပြုပြီး ဆင်ခြင်ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီနေရာမှာ မဟာသရဏဂုံတော်ကြီးရဲ့ (၁၄) ပုဒ်မြောက် (Verse 14) ဖြစ်တဲ့ တရားဂုဏ်တော် "ဩပနေယျိကော" (မိမိ၏ စိတ်နှလုံး၌ ကပ်၍ ဆောင်ယူထားထိုက်သော) ဆိုတဲ့ ဂုဏ်တော်နဲ့ သင်္ကြန်အကျနေ့ကို ချိတ်ဆက်ကြည့်ရအောင်။ 'ဩပနေယျိက' ဆိုတာ အပြင်မှာ ဖြစ်ပျက်နေတာတွေကို ကိုယ့်စိတ်ထဲကို ဆွဲသွင်းပြီး သင်ခန်းစာယူတာပါ။ အပြင်မှာ သင်္ကြန်ကျလို့ ဆူညံနေတယ်၊ ရာသီဥတုတွေ ပြောင်းနေတယ်။ အဲဒီ အပြောင်းအလဲတွေကို ကြည့်ပြီး "ဩော်... လောကကြီးက ဒီလိုပဲ ပြောင်းလဲနေပါလား၊ ငါ့စိတ်ကကော ဘယ်လို ပြောင်းလဲနေသလဲ" လို့ ကိုယ့်စိတ်ထဲကို ကပ်ပြီး (Internalize) ကြည့်တာကို ဆိုလိုတာပါ။ ကူးပြောင်းခြင်းကို အခွင့်ကောင်းယူပြီး တရားသဘောကို ကိုယ့်နှလုံးသားထဲ ဆွဲသွင်းလိုက်တာဟာ အကောင်းဆုံး သင်္ကြန်ကျခြင်းပါပဲ။
ကိုင်း... အခု ဝိပဿနာ ရှုကွက်ဘက်ကို တိုးကြည့်ကြရအောင်။ ဒီနေ့ရဲ့ အဓိက အာရုံက 'ဂန္ဓာရုံ' (အနံ့) ကို အသုံးပြုပြီး ကူးပြောင်းခြင်းသဘောကို ရှုမှတ်ဖို့ပဲ။ သင်္ကြန်ကာလမှာ ပိတောက်နံ့လေးတွေ၊ မုန့်လုံးရေပေါ် အနံ့လေးတွေ၊ မြေနံ့လေးတွေ ရနေမှာပဲ။ အဲဒီ အနံ့ကို ရှုမှတ်ပြီး အနိစ္စကို မြင်အောင် ကြည့်ကြစို့။
ရှုကွက်မှာ အဆင့် (၅) ဆင့် ရှိတယ်။ (၁) ဒွါရ - ဃာနဒွါရ (နှာခေါင်း)။ (၂) အာရုံ - ဂန္ဓာရုံ (ပိတောက်နံ့/မြေနံ့)။ (၃) ဝိညာဉ် - ဃာနဝိညာဉ် (နံသိစိတ်)။ (၄) ဖဿ - အနံ့မော်လီကျူးနှင့် နှာခေါင်း ထိတွေ့မှု။ (၅) ဝေဒနာ - မွှေးခြင်း/နံခြင်း ခံစားမှု။
ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... လေတစ်ချက် ဝေ့လိုက်လို့ ပိတောက်နံ့လေး ရလိုက်တယ် ဆိုပါစို့။ "မွှေးလိုက်တာ" လို့ မဆုံးဖြတ်ပါနဲ့ဦး။
၁။ နှာခေါင်းထဲကို လေဝင်လာတယ် (ရုပ်)။
၂။ အနံ့လေး ပေါ်လာတယ် (အာရုံ)။
၃။ "နံတယ်... သိတယ်" (နာမ်)။
အဲဒီ အနံ့လေးက ကြာကြာခံသလား။ မခံပါဘူး။ လေတစ်ချက် ပြန်ဝေ့လိုက်ရင် ပျောက်သွားတာပဲ။ အနံ့ဆိုတာ လေအောက်ရောက်ရင် ပျောက်ကွယ်သွားတဲ့ သဘောရှိသလို၊ နှစ်ဟောင်းက အချိန်တွေ၊ အဖြစ်အပျက်တွေဟာလည်း ပျောက်ကွယ်သွားတဲ့ သဘော (Passing Away) ရှိတယ်။ "အနံ့သည် မမြဲ၊ နှစ်ဟောင်းသည် မမြဲ၊ ငါ၏ ခံစားမှုသည် မမြဲ"။ ဒီလို ရှုမှတ်လိုက်ရင် သင်္ကြန်အကျနေ့မှာ အနံ့ကို အကြောင်းပြုပြီး ဝိပဿနာဉာဏ် ကူးပြောင်းနိုင်ပါတယ်။
ဒီနေရာမှာ "အရှင်ဘုရား... အနံ့ကို ရှုရတာ ခက်တယ်၊ ချက်ချင်း ပျောက်သွားတယ်" ပေါ့။ အဲဒီ "ချက်ချင်း ပျောက်သွားတာ" ကို မြင်တာက ဝိပဿနာပဲ ဒကာကြီးရဲ့။ တည်မြဲနေရင် အနိစ္စ မဟုတ်ဘူးလေ။ ပျောက်လွယ်တဲ့ အနံ့ကို ရှုမှတ်ခြင်းအားဖြင့် "ဪ... ဘယ်အရာမှ လက်ဆုပ်လက်ကိုင် ပြလို့ မရပါလား" ဆိုတဲ့ အနတ္တသဘောကို ပိုပြီး ပိုင်ပိုင်နိုင်နိုင် သိရပါတယ်။ အနံ့ပျောက်သွားတာကို နှမြောမနေပါနဲ့၊ "ပျောက်သွားတာကို သိလိုက်တဲ့ ဉာဏ်" ကိုသာ တန်ဖိုးထားပါ။
ဒိဋ္ဌိဖြုတ်ဟောစဉ်ကို ဆက်ကြည့်ရအောင်။ လူတွေမှာ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ဆိုတာ အမြဲ ကပ်ပါနေတယ်။ "ငါ ရှူတယ်၊ ငါ မွှေးတယ်" ဆိုတဲ့ အယူအဆဟာ ဒိဋ္ဌိပဲ။ တကယ်တော့ 'ငါ' လည်း မရှိဘူး၊ 'ပိတောက်' လည်း မရှိဘူး။ ရှိတာက ဓာတုဗေဒ မော်လီကျူးတွေ (Chemical Compounds) လေထဲမှာ လွင့်ပျံ့နေတာနဲ့၊ နှာခေါင်းက အာရုံခံဆဲလ် (Olfactory Receptors) တွေ တိုက်မိတာပဲ ရှိတယ်။
မျက်လှည့်ပြသူရဲ့ ဥပမာကို သုံးကြည့်စို့။ မျက်လှည့်ဆရာက လက်ကို ဝှေ့ယမ်းပြီး ပစ္စည်းတစ်ခုကို အခြားတစ်ခု ပြောင်းပြလိုက်သလို (Transformation)၊ 'သင်္ကန္တ' (အပြောင်းအလဲ) ဆိုတာလည်း မျက်လှည့်တစ်ခုပါပဲ။ နှစ်ဟောင်းကနေ နှစ်သစ်ကို ပြောင်းသွားတယ် ဆိုပေမဲ့၊ တကယ်တော့ နေ၊ လ၊ ကမ္ဘာ ဂြိုဟ်သွားဂြိုဟ်လာတွေရဲ့ လည်ပတ်မှု (Orbit) သက်သက်ပါပဲ။ "ငါ့အသက် ကြီးသွားပြီ" လို့ တွေးပြီး ဝမ်းနည်းမနေပါနဲ့။ "ရုပ်နာမ်စဉ်တွေ အသစ်အစားထိုး (Renewal) နေတာပါလား" လို့ သိလိုက်ရင် 'ငါ' ဆိုတဲ့ အစွဲ ပြုတ်သွားမှာပါ။
သဿတဒိဋ္ဌိ ဆိုတာကတော့ "နှစ်ဟောင်းက ပြဿနာတွေ နှစ်သစ်ထိ ပါလာတော့မှာပဲ" လို့ ထင်တာ။ အနံ့ကို ကြည့်ပါ၊ အနံ့ဆိုး ရနေရင်တောင် လေဝင်လေထွက် ကောင်းအောင် လုပ်လိုက်ရင် (Ventilation) ပျောက်သွားသလို၊ စိတ်ကို ပြုပြင်လိုက်ရင် ကံကြမ္မာလည်း ပြောင်းသွားနိုင်တယ်။ ဘာမှ အမြဲတမ်း မတည်ရှိဘူး။ ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ ဆိုတာကတော့ "နှစ်သစ်ကူးရင် အကုန် ပြီးသွားပြီ (Reset)" လို့ ထင်တာ။ မဟုတ်ဘူး... အနံ့ပျောက်သွားပေမဲ့ နှာခေါင်းထဲမှာ အနံ့ရဲ့ အကြွင်းအကျန် (Aftersmell/Memory) ကျန်နေသလို၊ ကံတရားရဲ့ အကျိုးဆက် (Vipaka) ကတော့ ဆက်ပြီး အကျိုးပေးနေဦးမှာ။ အကြောင်းအကျိုးကို သိရင် ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ ပြုတ်ပါတယ် သူတော်ကောင်းတို့ရေ။
အလုပ်ပေး ရှုကွက်အနေနဲ့ ပြောရရင်... သင်္ကြန်အကျနေ့မှာ အနံ့တစ်မျိုးမျိုး (ပန်းနံ့၊ ရေနံ့၊ မြေနံ့) ရတိုင်း "ပြောင်းလဲခြင်း... ပြောင်းလဲခြင်း" လို့ နှလုံးသွင်းပါ။ "နှစ်ဟောင်းမှ နှစ်သစ်သို့ ကူးပြောင်းမှုကို အနိစ္စဟု ရှု"။ အကူးအပြောင်း ကာလမှာ စိတ်မငြိမ်တာကို သတိပြုပြီး၊ "ဩပနေယျိက" ဂုဏ်တော်နဲ့ တရားသဘောကို နှလုံးသွင်းကာ တည်ငြိမ်စွာ ဖြတ်သန်းပါ။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... အခု ဦးပဉ္ဇင်း ဟောခဲ့တဲ့ 'Phase Transition' (အဆင့်ကူးပြောင်းခြင်း) သဘောတရား၊ အနံ့အာရုံကို ရှုမှတ်ပြီး အပြောင်းအလဲကို လက်ခံပုံတွေကို လက်တွေ့ဘဝမှာ ဘယ်လို အသုံးချရမလဲဆိုတာ ပိုပြီး မျက်စိထဲ မြင်သွားအောင် တို့ Hswagata ပြတိုက်ရဲ့ သင်္ကြန်အကျနေ့ မှတ်တမ်းတစ်ခုဖြစ်တဲ့ Case-2505 (Template T245) လေးကို ပြောပြချင်ပါတယ်။ ဒါကတော့ ပြတိုက်ရဲ့ စီမံခန့်ခွဲမှုစနစ် အဟောင်းကနေ အသစ်ကို ကူးပြောင်းတဲ့ "Transition Period" မှာ ဖြစ်ပွားခဲ့တဲ့ အဖြစ်အပျက်လေးပေါ့။
ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... သင်္ကြန်အကျနေ့မှာ ပြတိုက်ကို ခေတ္တပိတ်ထားပြီး၊ လုံခြုံရေးစနစ် (Security System) အဟောင်းကို ပိတ်၊ အသစ်ကို စတင် မောင်းနှင်တဲ့ "System Migration" (စနစ်ကူးပြောင်းခြင်း) လုပ်ငန်းစဉ်ကို လုပ်ဆောင်နေကြတယ်။ အဲဒီအချိန်မှာ တိုက်တိုက်ဆိုင်ဆိုင်ပဲ ပြတိုက်ရဲ့ နောက်ဖေးမီးဖိုချောင်ဘက်ကနေ "ညှော်နံ့" (Burning Smell) တစ်ခု ရလိုက်တယ်။ အနံ့က စနစ်အသစ် စတင်မောင်းနှင်တဲ့ အချိန်နဲ့ ကွက်တိ ဖြစ်နေတော့ ဝန်ထမ်းတွေက "ဟာ... စက်လောင်ပြီ၊ စနစ်အသစ်က မကောင်းဘူး၊ ဝါယာရှော့ဖြစ်ပြီ" ဆိုပြီး ထိတ်လန့်တကြား အော်ဟစ်ကုန်ကြတယ်။
အဲဒီမှာ ဝန်ထမ်းအဟောင်းတွေက "ငါတို့ ပြောသားပဲ၊ အဟောင်းက ပိုကောင်းပါတယ်ဆိုတာ၊ အခုတော့ ဒုက္ခရောက်ပြီ" ဆိုပြီး အပြစ်တင်ကြ၊ ဝန်ထမ်းအသစ်တွေကလည်း ကြောက်လန့်ပြီး ဘာလုပ်ရမှန်းမသိ ဖြစ်ကုန်ကြတယ်။ ဒါဟာ သိပ္ပံပညာမှာ ပြောတဲ့ Transition Period ရဲ့ "Chaos" (မငြိမ်မသက်ဖြစ်မှု) ပါပဲ။ တကယ်တမ်း မီးလောင်တာ ဟုတ်မဟုတ် မသေချာခင်မှာပဲ၊ လူတွေရဲ့ စိတ်ထဲမှာ အပြောင်းအလဲကို ကြောက်ရွံ့တဲ့ "စိတ်မီး" တွေက အရင်လောင်နေကြပြီ။
ဒီနေရာမှာ တို့ပြတိုက်ရဲ့ Policy 2 (Change Management) နဲ့ Article 2.5 ဖြစ်တဲ့ "ကူးပြောင်းကာလ တည်ငြိမ်မှု ထိန်းသိမ်းခြင်းနှင့် အာရုံခံစားမှု စိစစ်ခြင်း" (Managing Transition Stability & Sensory Verification) ကို အသက်သွင်းရမယ့် အချိန်ပဲ။ ဦးပဉ္ဇင်းက Control Room ထဲကို ဝင်သွားပြီး "အားလုံး ငြိမ်ကြစမ်း။ အနံ့ကို သေချာ ရှုကြ။ ဒါ ဝါယာရှော့ အနံ့လား၊ တခြား အနံ့လား" လို့ မေးခွန်းထုတ်လိုက်တယ်။
ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... ဦးပဉ္ဇင်းက "ဩပနေယျိကော" (စိတ်ထဲ ကပ်၍ ဆောင်ယူခြင်း) ဂုဏ်တော်ကို နှလုံးသွင်းခိုင်းပြီး၊ အနံ့ကို သတိနဲ့ ဓာတ်ခွဲခိုင်းလိုက်တယ်။ သေချာ အာရုံစိုက်လိုက်တော့မှ ဒါဟာ ပလတ်စတစ်လောင်နံ့ မဟုတ်ဘဲ၊ ပြတိုက်ဝင်းထဲက အလုပ်သမားတွေ သင်္ကြန်မုန့်ကြော်ရင်း ငရုတ်သီး လောင်တဲ့ "ညှော်နံ့" ဖြစ်နေတာကို တွေ့လိုက်ရတယ်။ အဲဒီအခါကျမှ အားလုံးက "ဩော်... ဟုတ်သားပဲ" ဆိုပြီး သက်ပြင်းချနိုင်ကြတယ်။
ဦးပဉ္ဇင်းက ဆက်ပြီး ဆုံးမရတယ်... "ဒကာတို့... မင်းတို့က အပြောင်းအလဲ (Transition) ကို ကြောက်နေကြလို့၊ ရိုးရိုးညှော်နံ့လေးကိုတောင် စက်လောင်ပြီလို့ ထင်ကုန်ကြတာ။ အကူးအပြောင်းကာလမှာ စိတ်တွေက ခါတိုင်းထက် ပိုပြီး လှုပ်ရှားလွယ်တယ်။ ဒါကြောင့် ဒီလိုအချိန်မှာ မျက်စိ၊ နား၊ နှာခေါင်း တံခါးတွေကို ပိုပြီး သတိထားရမယ်" လို့။ ဒီဖြစ်ရပ်ကြောင့် စနစ်အသစ် ကူးပြောင်းခြင်းကို အောင်မြင်စွာ ဆက်လက် လုပ်ဆောင်နိုင်ခဲ့တယ်။
ဒီဖြစ်ရပ်ကနေ တို့ ဘာသင်ခန်းစာ ရသလဲဆိုတော့... "အရာရာ ပြောင်းလဲနေတယ်၊ ဘာမှ မမြဲဘူး" ဆိုတဲ့ အသိဟာ အရေးကြီးဆုံးပဲ။ ကူးပြောင်းချိန်မှာ ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ အခက်အခဲတွေ၊ အနံ့အသက်တွေ၊ အသံဗလံတွေကို "ဒါဟာ ကြားကာလရဲ့ သဘောပဲ" လို့ လက်ခံနိုင်စွမ်း (Acceptance) ရှိဖို့ လိုပါတယ်။ အဟောင်းကို တွယ်တာပြီး အသစ်ကို ငြင်းပယ်ချင်တဲ့ စိတ် (Resistance to Change) ကို လျှော့ချနိုင်မှသာ သင်္ကြန်အကျကို ကျော်ဖြတ်နိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ကိုင်း... ဒီနေ့ ဟောကြားခဲ့တဲ့ တရားတော်ကို သစ္စာလေးပါးနဲ့ ပြန်ပြီး ခြုံငုံကြည့်ကြရအောင်။
အပြောင်းအလဲကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ မငြိမ်မသက်မှု၊ စိုးရိမ်ပူပန်မှု၊ အနံ့အာရုံကြောင့် စိတ်ရှုပ်ထွေးမှုတွေဟာ 'ဒုက္ခသစ္စာ' ပဲ။
အဟောင်းကိုပဲ တပ်မက်ပြီး အသစ်ကို ကြောက်ရွံ့တဲ့ တဏှာ၊ အရှိတရားကို လက်မခံနိုင်တဲ့ ဒေါသတွေဟာ 'သမုဒယသစ္စာ' ပဲ။
အပြောင်းအလဲကို တည်ငြိမ်စွာ လက်ခံနိုင်ပြီး၊ စိတ်နှလုံး အေးချမ်းသွားတာ၊ သင်္ခါရသဘောကို ပိုင်းခြားသိတာကတော့ 'နိရောဓသစ္စာ' ပေါ့။
အဲဒီ တည်ငြိမ်မှုကို ရဖို့အတွက် ဂန္ဓာရုံကို ရှုမှတ်ခြင်း၊ ဩပနေယျိက ဂုဏ်တော်ကို ပွားများခြင်း ဆိုတဲ့ မဂ္ဂင်လမ်းစဉ်ဟာ 'မဂ္ဂသစ္စာ' ပဲ ဖြစ်ပါတယ် သူတော်ကောင်းတို့ရေ။
ဒါကြောင့် သူတော်ကောင်းတို့လည်း သင်္ကြန်အကျနေ့မှာ နှစ်ဟောင်းကနေ နှစ်သစ်ကို ကူးပြောင်းတဲ့ "Transition" ကို အောင်မြင်စွာ စီမံခန့်ခွဲနိုင်ကြပါစေ။ "အရာရာ ပြောင်းလဲနေတယ်" ဆိုတဲ့ အနိစ္စသဘောကို နှလုံးသွင်းပြီး၊ အနုပညာမြောက်တဲ့ စိတ်ထားနဲ့ ဘဝအသစ်ကို လှပစွာ ဖန်တီးပုံဖော်နိုင်ကြပါစေ။
ဒီနေ့ ဟောကြားခဲ့တဲ့ ဓမ္မအလျှောက် အားလုံးပဲ ကူးပြောင်းခြင်း ဘေးအန္တရာယ်များမှ ကင်းဝေးကြပါစေ။ နှစ်သစ်မှာ စိတ်သစ်၊ လူသစ်၊ အားအင်သစ်များဖြင့် ကောင်းကျိုးလိုရာဆန္ဒ ပြည့်ဝကြပါစေကုန်သတည်း။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက
The Office Of Siridantamahapalaka
The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.
နေ့စွဲ - ၁၄ ဧပြီ ၂၀၂၃
ORCID: 0009-0000-0697-4760
Website: www.siridantamahapalaka.com
Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.
